حسبه در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* منابع */

2024-01-02T06:42:52Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۳۱۲:		خط ۳۱۲:
	# [[پرونده:1100677.jpg\|22px]] [[سید سجاد ایزدهی\|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)\|'''فقه سیاسی امام خمینی''']]		# [[پرونده:1100677.jpg\|22px]] [[سید سجاد ایزدهی\|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)\|'''فقه سیاسی امام خمینی''']]
	# [[پرونده: 1100699.jpg\|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]		# [[پرونده: 1100699.jpg\|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]
			# [[پرونده:IM010643.jpg\|22px]] [[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|'''فقه و امنیت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* پرسش مستقیم */

2024-01-02T06:42:40Z

پرسش مستقیم

@@ خط ۲۸۹: / خط ۲۸۹: @@
 با وجود این، از برخی از تعابیر شیخ انصاری [[تمایل]] به نظریه دیده می‌شود. وی در نتیجه‌گیری نهایی در بحث [[ولایت]] [[عدول]] [[مؤمنان]]، چنین اظهار نظر می‌کند:
 «تصرّفات غیر [[حاکم]] نیازمند به [[نصّ]] [[عقلی]] یا دلیل عام و یا خاص [[شرعی]] در هر مورد خاص دارد»<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۴۱۱ – ۴۱۸.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۳۶۰.</ref>
 == پرسش مستقیم ==

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-24T09:53:02Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۳
خط ۳۰۴:		خط ۳۰۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اصطلاحات فقهی]]
	[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]		[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Jaafari در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۵

2023-12-24T08:25:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = حسبه		\| موضوع مرتبط = حسبه
	\| عنوان مدخل = [[حسبه]]		\| عنوان مدخل = حسبه
	\| مداخل مرتبط = [[حسبه در ~~قرآن~~]] - [[حسبه در ~~حدیث~~]] - [[حسبه در فقه ~~اسلامی~~]] - [[حسبه در ~~فقه سیاسی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[حسبه در لغت]] - [[حسبه در فقه اسلامی]] - [[حسبه در فقه سیاسی]] - [[حسبه در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = ~~حسبه (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: /* حسبه از دیدگاه امام خمینی */

2023-06-04T13:51:27Z

حسبه از دیدگاه امام خمینی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۲۱
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	بنابراین [[تئوری]] "امور حسبه" به معنای وسیع آن یکی از [[دلایل]] [[وجوب]] [[تشکیل حکومت اسلامی]] و اصل [[ولایت فقیه]] است؛ زیرا [[حفظ]] مبانی [[مذهب]]، [[پاسداری]] از [[حریم]] [[قوانین الهی]]، جلوگیری از [[انحراف‌ها]] و ردّ [[شبهات]]، [[دفاع]] از تهاجم [[فرهنگی]]، خنثی‌سازی توطئه‌ها و [[مراقبت]] از مرزهای [[کشور]]، که از مصادیق بارز امور حسبی است، بدون استقرار [[نظام سیاسی]] مبتنی بر اصول و مبانی [[اسلامی]]، امکان‌پذیر نیست<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۸۱.</ref>.		بنابراین [[تئوری]] "امور حسبه" به معنای وسیع آن یکی از [[دلایل]] [[وجوب]] [[تشکیل حکومت اسلامی]] و اصل [[ولایت فقیه]] است؛ زیرا [[حفظ]] مبانی [[مذهب]]، [[پاسداری]] از [[حریم]] [[قوانین الهی]]، جلوگیری از [[انحراف‌ها]] و ردّ [[شبهات]]، [[دفاع]] از تهاجم [[فرهنگی]]، خنثی‌سازی توطئه‌ها و [[مراقبت]] از مرزهای [[کشور]]، که از مصادیق بارز امور حسبی است، بدون استقرار [[نظام سیاسی]] مبتنی بر اصول و مبانی [[اسلامی]]، امکان‌پذیر نیست<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۸۱.</ref>.

	~~== حسبه از دیدگاه [[امام خمینی]] ==~~
	امام خمینی که مسائل [[فقه سیاسی]] را مورد [[عنایت]] قرار داده و در [[فقه]] استدلالی، برای [[ولایت فقیه]] [[استدلال]] می‌نماید، به مسأله حسبه اهتمام ورزیده و آن را مورد تعریف قرار می‌دهد. گرچه تعریف ایشان نیز در راستای تعریف [[فقیهان]] دیگر قرار دارد و مطابق تلقی مشهور از مقوله [[حسبه]] است: [[امور حسبیه]] چیزهایی است که احراز شده است [[شارع]] [[اقدس]] در هیچ حالی [[راضی]] به [[اهمال]] و فروگذاری آنها نیست<ref>کتاب البیع، ج۲، ص۶۶۵.</ref>.

	ایشان که مقوله حسبه را در بحث استدلالی خویش در خصوص [[ولایت فقیه]] مورد [[عنایت]] قرار داده‌اند، بر این [[باور]] هستند که [[دلیل حسبه]] می‌تواند در عرض سایر [[ادله ولایت فقیه]]، مورد [[استدلال]] قرار گرفته و به [[اثبات]] اختیارات وسیع [[فقیه]] در [[عصر غیبت]] بپردازد. بر این اساس، ایشان پس از استدلال به روش [[عقلی]] و بعد از استدلال به [[روایات]]، استدلال به حسبه را در مرتبه سوم قرار داده و با تبیین حوزه وسیع آن، [[حفظ نظام]]، حراست از مرزها و سرحدات [[کشور]]، [[حفظ]] [[عقاید]]، [[اخلاق]] و [[فرهنگ]] [[جوانان]] از [[تبلیغات]] [[منحرف]] کننده و مقابله با تبلیغات ضد [[اسلامی]] را از آشکار‌ترین مصادیق حسبه نام برده و دست‌یابی به این اهداف بلند را در سایه [[تشکیل حکومت اسلامی]] میسر دانسته و این گونه نوشته است: بر فرض [[چشم‌پوشی]] از ادله ولایت فقیه، بی‌شک تنها فقهای [[عادل]] کسانی‌اند که به طور [[یقین]] از نظر شارع صلاحیت [[تصدی]] [[حکومت اسلامی]] را دارند. بنابراین دخالت نظر فقیه و [[لزوم]] [[اذن]] و اجازه او در [[تشکیل حکومت]]، گریزناپذیر است و با فرض نبود [[فقها]] و یا [[ناتوانی]] آنان، بر [[مسلمانان]] عادل [[واجب]] است با اجازه فقیه در صورت امکان به تشکیل حکومت اسلامی [[قیام]] و [[اقدام]] نمایند<ref>ر. ک: کتاب البیع، ج۲، ص۶۶۵.</ref>.<ref>[[سید سجاد ایزدهی\|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)\|فقه سیاسی امام خمینی]]، ص ۲۴-۲۸.</ref>

	==[[امور حسبه]]==		==[[امور حسبه]]==

Wasity: جایگزینی متن - 'شهید اول' به 'شهید اول'

2023-03-16T06:32:06Z

جایگزینی متن - 'شهید اول' به 'شهید اول'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۲
خط ۲۳۸:		خط ۲۳۸:
	==[[امور حسبه]] و مبنای [[فقهی]] آن==		==[[امور حسبه]] و مبنای [[فقهی]] آن==
	[[حسبه]] به عنوان اولی در زمره [[احکام]] و عناوین اصلی در [[فقه]] نیامده است و در واقع عنوان حسبه یک عنوان جعلی برای ایفای عنوان شناخته شده [[شرعی]] مانند [[امر به معروف و نهی از منکر]] و یا برای بیان قدر مشترک چندین عنوان اصلی و اولی فقهی مانند [[ولایت]] بر صغار و [[اقامه حدود]] و نظایر آن به کار گرفته شده است. در دیدگاه [[فقهای اهل سنت]]، مبنای [[فقهی]] [[حسبه]] عنوان [[امر به معروف و نهی از منکر]] بوده و در دیدگاه [[فقهای شیعه]] به ویژه فقهای متأخر [[الزامات]] [[عقلی]] یا [[شرعی]] به هر نوع و به هر صورت مبنای فقهی [[امور حسبی]] تلقی می‌شود.		[[حسبه]] به عنوان اولی در زمره [[احکام]] و عناوین اصلی در [[فقه]] نیامده است و در واقع عنوان حسبه یک عنوان جعلی برای ایفای عنوان شناخته شده [[شرعی]] مانند [[امر به معروف و نهی از منکر]] و یا برای بیان قدر مشترک چندین عنوان اصلی و اولی فقهی مانند [[ولایت]] بر صغار و [[اقامه حدود]] و نظایر آن به کار گرفته شده است. در دیدگاه [[فقهای اهل سنت]]، مبنای [[فقهی]] [[حسبه]] عنوان [[امر به معروف و نهی از منکر]] بوده و در دیدگاه [[فقهای شیعه]] به ویژه فقهای متأخر [[الزامات]] [[عقلی]] یا [[شرعی]] به هر نوع و به هر صورت مبنای فقهی [[امور حسبی]] تلقی می‌شود.
	با وجود این تفاوت کلی در دیدگاه [[فقه اهل سنت]] و [[فقه شیعه]] به این نکته نیز باید توجه داشت که دیدگاه فقهای شیعه نیز در مسئله حسبه یکسان نبوده و برخی چون [[شهید]] ~~اول~~ نیز مبنای فقهی حسبه را امر به معروف و نهی از منکر و یا [[فیض کاشانی]] مبنای آن را احکامی چون دو [[فریضه]] نامبرده، [[جهاد]] و [[اقامه حدود]] دانسته‌اند.		با وجود این تفاوت کلی در دیدگاه [[فقه اهل سنت]] و [[فقه شیعه]] به این نکته نیز باید توجه داشت که دیدگاه فقهای شیعه نیز در مسئله حسبه یکسان نبوده و برخی چون [[شهید اول]] نیز مبنای فقهی حسبه را امر به معروف و نهی از منکر و یا [[فیض کاشانی]] مبنای آن را احکامی چون دو [[فریضه]] نامبرده، [[جهاد]] و [[اقامه حدود]] دانسته‌اند.
	برای بررسی مبنای فقهی امور حسبی ناگزیر باید موارد آن را یک به یک مورد بحث قرار داد:		برای بررسی مبنای فقهی امور حسبی ناگزیر باید موارد آن را یک به یک مورد بحث قرار داد:

Jaafari: /* پرسش مستقیم */

2023-01-24T06:55:23Z

پرسش مستقیم

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-23T08:48:17Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۸
خط ۱۵۸:		خط ۱۵۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Jaafari: /* امور حسبه */

2023-01-23T07:04:42Z

امور حسبه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۴
خط ۳۴:		خط ۳۴:

	==[[امور حسبه]]==		==[[امور حسبه]]==
	~~[[حسبه]]~~ در لغت هم ریشه با حساب، [[محاسبه]] و به معنای [[پاداش]] و [[ثواب]] آمده و همچنین به معنی تقدیر و [[تدبیر]] نیز [[تفسیر]] شده است و برخی نیز آن را به معنی شمردن و پنداشتن ذکر کرده‌اند و در لسان العرب معانی دیگری چون، پاداش عملی را به [[خدا]] واگذاردن و ثواب آن را از خدا خواستن نیز اطلاق شده است<ref>لسان العرب، ج۱، ص۳۱۴.</ref>.		«حسبه» در لغت هم ریشه با حساب، [[محاسبه]] و به معنای [[پاداش]] و [[ثواب]] آمده و همچنین به معنی تقدیر و [[تدبیر]] نیز [[تفسیر]] شده است و برخی نیز آن را به معنی شمردن و پنداشتن ذکر کرده‌اند و در لسان العرب معانی دیگری چون، پاداش عملی را به [[خدا]] واگذاردن و ثواب آن را از خدا خواستن نیز اطلاق شده است<ref>لسان العرب، ج۱، ص۳۱۴.</ref>.
	حسبه صرف‌نظر از مفهوم لغوی آن به سه نوع مفهوم اصطلاحی نیز گفته شده است: [[فقهی]]، [[اداری]] و [[حقوقی]].<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۳۴۱.</ref>		حسبه صرف‌نظر از مفهوم لغوی آن به سه نوع مفهوم اصطلاحی نیز گفته شده است: [[فقهی]]، [[اداری]] و [[حقوقی]].<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۳۴۱.</ref>

Jaafari: /* پرسش مستقیم */

2023-01-23T06:50:10Z

پرسش مستقیم

@@ خط ۱۲۷: / خط ۱۲۷: @@
 {{عربی|اما الحسبة فهي وظيفة دينية من باب الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر الذي هو فرض على القائم بامور المسلمين يعين لذلك من يراه اهلا له فيتعين فرضه عليه و يتخذ الاعوان على ذلك و يبحث عن المنكرات و يعزر و يؤدب على اقدرها و يحمل الناس على المصالح العامة في المدينة}}<ref>مقدمه ابن‌خلدون، ص۱۲۲۵.</ref>؛ «[[حسبه]] یکی از [[وظایف دینی]] و از مصادیق [[امر به معروف و نهی از منکر]] است که اجرای آن بر متصدی انجام امور [[مسلمانان]] [[واجب]] شده است؛ او کسی را که برای این سمت مناسب و [[شایسته]] تشخیص دهد، [[منصوب]] می‌کند و به این ترتیب اجرای این امور بر این متصدی حسبه «[[واجب عینی]]» می‌شود. متصدی منصوب هم کسانی را به عنوان [[همکاری]] با خود [[استخدام]] کرده از [[منکرات]] [[تفتیش]] می‌کند و [[تعزیر]] و [[تنبیه]] تأدیبی متناسب با منکر [[اجرا]] کرده [[مردم]] را به رعایت [[مصالح عمومی]] در [[شهر]] وامی‌دارد.
 با [[تأمل]] در دیدگاه [[ابن خلدون]] درمی‌یابیم که او حسبه را به عنوان یک واجب عینی جهت [[مصالح]] [[امور جامعه]] بر عهده [[ولی امر مسلمین]] می‌داند و [[تفویض]] این امر به دیگران را با رعایت اصولی صحیح می‌داند و [[هدف]] این امر را رعایت مصالح [[شهروندان]] نام می‌برد که به عنوان یک [[وظیفه دینی]] از باب امر به معروف و نهی از منکر باید انجام گیرد.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۳۴۶.</ref>
 == پرسش مستقیم ==