حسن بن سهل - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Ali: تغییرمسیر به حسن بن سهل (ابهام‌زدایی)

2024-03-03T18:27:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}~~		#تغییر_مسیر [[حسن بن سهل (ابهام‌زدایی)]]

	~~== آشنایی اجمالی ==~~
	[[الحسن بن سهل]]<ref>ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۳۴۶، ش۲۸۶۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۴۰۱، ش۳۵۷۲.</ref>، در یک [[سند روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[تفسیر القمی]] واقع شده است:

	{{متن حدیث\|حَدَّثَنِي الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ سَهْلٍ بِإِسْنَادٍ رَفَعَهُ إِلَى جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ أَتْبَعَ اللَّهُ جَلَّ ذِكْرُهُ مَدْحَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} بِذَمِّ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ جَابِرُ بْنُ يَزِيدَ نَقَلْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِأَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} يَا جَابِرُ وَ اللَّهِ لَوْ سَبَقَتِ الدَّعْوَةُ مِنَ الْحُسَيْنِ وَ أَصْلِحْ لِي ذُرِّيَّتِي لَكَانَ ذُرِّيَّتُهُ كُلُّهُمْ أَئِمَّةً- وَ لَكِنْ سَبَقَتِ الدَّعْوَةُ {{متن قرآن\|وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي}}<ref> و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است- تا چون به رشد کامل رسد و چهل ساله شود بگوید: پروردگارا در دلم افکن تا نعمتت را که به من و پدر و مادرم بخشیده‌ای سپاس بگزارم و کردار شایسته‌ای که تو را خشنود کند به جای آرم و برای من، در دودمانم شایستگی نه که من به سوی تو بازگشته‌ام و من از فرمانبردارانم سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref> فَمِنْهُمُ الْأَئِمَّةُ{{عم}} وَاحِدٌ فَوَاحِدٌ فَثَبَّتَ اللَّهُ بِهِمْ حُجَّتَهُ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۱۸۶ به گزارش از تفسیر القمی، ج۲، ص۲۹۷-۲۹۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 516.</ref>

	~~==شرح حال [[راوی]]==~~
	عنوان [[حسن بن سهل]] در [[کتب رجال]] و [[اسناد روایات]] از [[راویان]] مشترک میان [[الحسن بن سهل القمی]]، [[الحسن بن سهل البصری]] <ref>ثواب الأعمال، ص۱۷۵: {{عربی\|...حدثنی أبو یعقوب یوسف بن السخت، عن الحسن بن سهل البصری، عن علی بن مهزیار قال: دخلت علی أبی الحسن موسی بن جعفر{{ع}}...}}.</ref> و {{عربی\|"الحسن بن سهل؛ أخو الفضل ذو الرياستين"}} <ref>رجال الطوسی، ص۳۵۶، ش۵۲۷۹: {{عربی\|الحسن بن سهل، أخو الفضل ذی الرئاستین، و یعرف الحسن بذی القلمین}}.</ref> است؛ ولی به قرینه [[روایت]] [[عباس بن محمد]] <ref>{{عربی\|ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{عم}}}}.</ref> از ایشان در [[سند روایت]] مذکور، [[حسن بن سهل قمی]] است؛ زیرا مراد از [[عباس بن محمد]] در سند [[تفسیر القمی]]، [[ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر]]{{عم}} است که در [[اسناد]] دیگر از حسن بن سهل قمی [[روایت]] کرده است<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۵۵-۲۵۶، ح۸: {{عربی\|أخبرنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر قال: حدثنی الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن حامد، عن أبی هاشم الجعفری، عن أبی الحسن{{ع}}...}}؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴: {{عربی\|حدثنا العباس بن محمد بن قاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{ع}} قال: حدثنا الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن خالد، عن أبی هاشم الجعفری قال: سألت أبا الحسن الرضا{{ع}}...}}؛ علل الشرائع، ج۱، ص۳۰۴، ح۱: {{عربی\|أخبرنی علی بن حاتم قال: حدثنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم العلوی قال: حدثنا الحسن بن سهل، عن محمد بن سهل، عن محمد بن حاتم، عن یعقوب بن یزید...}}.</ref>.

	برای حسن بن سهل القمی [[ترجمه]] مستقلی در [[کتب رجال]] قرار داده نشده، بلکه بر اثر قرار گرفتنش در سند بعضی [[روایات]]، در بعضی [[کتب رجالی]] معاصر عنوان شده است، از این رو گزارشی از حال وی در [[اختیار]] نیست؛ لکن در اسناد و طرق واقع گردیده است؛ گاه با عنوان «حسن بن سهل» و گاه با عنوان «حسن بن سهل القمی» مانند وقوعش در طریق [[نجاشی]] به کتاب [[أمیة بن علی القیسی]] <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|له کتاب. أخبرناه محمد بن محمد قال: حدثنا جعفر بن محمد، قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، عن أمیة بن علی به}}.</ref>، [[حسین بن أبی غندر]] <ref>رجال النجاشی، ص۵۵، ش۱۲۶: {{عربی\|له کتاب، أخبرناه محمد بن محمد، قال: حدثنا جعفر بن محمد قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی، عن جده الحسن بن سهل، قال: حدثنا أحمد بن أبی عبدالله البرقی، عن أبیه، عن صفوان بن یحیی، عن الحسین بن أبی غندر به}}.</ref> و [[احمد بن محمد بن أبی نصر البزنطی]] <ref>رجال النجاشی، ص۷۵، ش۱۸۰: {{عربی\|له کتاب نوادر آخر. أخبرنا به الحسین بن عبیدالله قال: حدثنا جعفر بن محمد أبو القاسم قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی محمد بن الحسن، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن، عن أحمد بن هلال، عن أحمد بن محمد به}}.</ref> و وقوعش در [[سند روایت]] [[کامل الزیارات]]<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲: {{عربی\|حدثنی بهذه الزیارة أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، عن أبیه، عن جده، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، قال: حدثنا أمیة بن علی القیسی الشامی، عن سعدان بن مسلم، عن رجل، عن أبی عبدالله{{ع}} مثله}}.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 516-518.</ref>

	~~==[[طبقه راوی]]==~~
	[[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] [[راوی]] مشخص نیست؛ لکن از بعضی [[اسناد روایات]] استفاده می‌شود که با [[عبدالله بن جعفر الحمیری]] که [[نجاشی]] درباره‌اش نوشته است: {{عربی\|"قدم الكوفة سنة نيف و تسعين و مائتين"}}<ref>رجال النجاشی، ص۲۱۹، ش۵۷۳.</ref> هم طبقه بوده است؛ زیرا هر دو از [[موسی بن الحسن بن عامر]] [[روایت]] کرده‌اند <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|...أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر}}؛ رجال النجاشی، ص۴۰۶، ش۱۰۷۸: {{عربی\|...أخبرنا ابن شاذان قال: حدثنا علی بن حاتم قال: حدثنا الحمیری، عن أبیه، عن موسی بن الحسن (موسی بن الحسن بن عامر) بکتبه}}. مقصود از الحمیری، محمد بن عبدالله بن جعفر الحمیری است، به قرینه این طریق نجاشی: {{عربی\|...حدثنا علی بن حاتم بن أبی حاتم قال: حدثنا محمد بن عبدالله بن جعفر قال: حدثنا أبی...}}. (رجال النجاشی، ص۳۲۱، ش۸۷۶، ترجمه لیث بن البختری المرادی).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 518.</ref>

	~~==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==~~
	~~در [[اسناد روایات]]،~~ [[حسن بن سهل]] از افرادی مانند [[محمد بن خالد]]، [[محمد بن سهل]] و [[موسی بن الحسن عامر]] <ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴؛ کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲.</ref> [[روایت]] کرده که از [[استادان]] وی شمرده می‌شوند و اشخاصی نظیر [[محمد بن حسن بن سهل]] (پسرش) و [[عباس بن محمد]] از وی روایت کرده‌اند<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲؛ تفسیر القمی، ج۲، ص۲۹۷؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴.</ref> که در زمره شاگردانش قرار میگیرند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 519.</ref>

	~~==[[مذهب]] [[راوی]]==~~
	حسن بن سهل را باید از [[راویان]] امامی به شمار آورد، چنان که مضمون روایت [[تفسیر القمی]]، روایت [[کامل الزیارات]] و روایت [[عیون أخبار الرضا]]{{ع}} بر آن دلالت دارند<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۶-۲۱۷، ح۱۲: {{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: إِذَا أَتَيْتَ الْقَبْرَ بَدَأْتَ فَأَثْنَيْتَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ صَلَّيْتَ عَلَى النَّبِيِّ{{صل}} وَ اجْتَهَدْتَ فِي ذَلِكَ... جِئْتُكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَافِداً إِلَيْكَ وَ أَتَوَسَّلُ إِلَى اللَّهِ بِكَ فِي جَمِيعِ حَوَائِجِي مِنْ أَمْرِ دُنْيَايَ وَ آخِرَتِي وَ بِكَ يَتَوَسَّلُ الْمُتَوَسِّلُونَ إِلَى اللَّهِ فِي حَوَائِجِهِمْ وَ بِكَ يُدْرِكُ أَهْلُ التِّرَاتِ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ طَلِبَتَهُمْ...}}؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳: {{متن حدیث\|حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ سَهْلٍ الْقُمِّيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا{{ع}} عَنِ الْغُلَاةِ وَ الْمُفَوِّضَةِ فَقَالَ الْغُلَاةُ كُفَّارٌ وَ الْمُفَوِّضَةُ مُشْرِكُونَ مَنْ جَالَسَهُمْ أَوْ خَالَطَهُمْ أَوْ آكَلَهُمْ أَوْ شَارَبَهُمْ أَوْ وَاصَلَهُمْ أَوْ زَوَّجَهُمْ أَوْ تَزَوَّجَ مِنْهُمْ أَوْ آمَنُهُمْ أَوِ ائْتَمَنَهُمْ عَلَى أَمَانَةٍ أَوْ صَدَّقَ حَدِيثَهُمْ أَوْ أَعَانَهُمْ بِشَطْرِ كَلِمَةٍ خَرَجَ مِنْ وَلَايَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ وَلَايَةِ رَسُولِ اللَّهِ صوَ وَلَايَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ}}.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 519.</ref>

	~~==جایگاه [[حدیثی]] راوی==~~
	وی در [[سند روایت]] کامل الزیارات<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲: {{متن حدیث\|حَدَّثَنِي بِهَذِهِ الزِّيَارَةِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ سَهْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ مُوسَى بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ عَلِيٍّ الْقَيْسِيُّ الشَّامِيُّ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} مِثْلَهُ}}.</ref> قرار گرفته که مؤلفش در مقدمه نوشته است: [[روایات]] این کتاب را از [[ثقات]] نقل کردم، پس از [[راویان ثقه]] شمرده می‌شود.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 520.</ref>

	~~==جستارهای وابسته==~~
	*[[محمد بن حسن بن سهل]] (فرزند)

	~~== منابع ==~~
	~~{{منابع}}~~
	~~# [[پرونده: IM009730.jpg\|22px]] [[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶~~ (~~کتاب~~)~~\|'''رجال تفسیری ج۶''']]~~
	~~{{پایان منابع}}~~

	~~== پانویس ==~~
	~~{{پانویس}}~~

	~~[[رده:رجال تفسیری]]~~
	~~[[رده:اعلام~~]]

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2024-01-02T20:30:56Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۹:		خط ۹:
	عنوان [[حسن بن سهل]] در [[کتب رجال]] و [[اسناد روایات]] از [[راویان]] مشترک میان [[الحسن بن سهل القمی]]، [[الحسن بن سهل البصری]] <ref>ثواب الأعمال، ص۱۷۵: {{عربی\|...حدثنی أبو یعقوب یوسف بن السخت، عن الحسن بن سهل البصری، عن علی بن مهزیار قال: دخلت علی أبی الحسن موسی بن جعفر{{ع}}...}}.</ref> و {{عربی\|"الحسن بن سهل؛ أخو الفضل ذو الرياستين"}} <ref>رجال الطوسی، ص۳۵۶، ش۵۲۷۹: {{عربی\|الحسن بن سهل، أخو الفضل ذی الرئاستین، و یعرف الحسن بذی القلمین}}.</ref> است؛ ولی به قرینه [[روایت]] [[عباس بن محمد]] <ref>{{عربی\|ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{عم}}}}.</ref> از ایشان در [[سند روایت]] مذکور، [[حسن بن سهل قمی]] است؛ زیرا مراد از [[عباس بن محمد]] در سند [[تفسیر القمی]]، [[ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر]]{{عم}} است که در [[اسناد]] دیگر از حسن بن سهل قمی [[روایت]] کرده است<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۵۵-۲۵۶، ح۸: {{عربی\|أخبرنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر قال: حدثنی الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن حامد، عن أبی هاشم الجعفری، عن أبی الحسن{{ع}}...}}؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴: {{عربی\|حدثنا العباس بن محمد بن قاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{ع}} قال: حدثنا الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن خالد، عن أبی هاشم الجعفری قال: سألت أبا الحسن الرضا{{ع}}...}}؛ علل الشرائع، ج۱، ص۳۰۴، ح۱: {{عربی\|أخبرنی علی بن حاتم قال: حدثنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم العلوی قال: حدثنا الحسن بن سهل، عن محمد بن سهل، عن محمد بن حاتم، عن یعقوب بن یزید...}}.</ref>.		عنوان [[حسن بن سهل]] در [[کتب رجال]] و [[اسناد روایات]] از [[راویان]] مشترک میان [[الحسن بن سهل القمی]]، [[الحسن بن سهل البصری]] <ref>ثواب الأعمال، ص۱۷۵: {{عربی\|...حدثنی أبو یعقوب یوسف بن السخت، عن الحسن بن سهل البصری، عن علی بن مهزیار قال: دخلت علی أبی الحسن موسی بن جعفر{{ع}}...}}.</ref> و {{عربی\|"الحسن بن سهل؛ أخو الفضل ذو الرياستين"}} <ref>رجال الطوسی، ص۳۵۶، ش۵۲۷۹: {{عربی\|الحسن بن سهل، أخو الفضل ذی الرئاستین، و یعرف الحسن بذی القلمین}}.</ref> است؛ ولی به قرینه [[روایت]] [[عباس بن محمد]] <ref>{{عربی\|ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{عم}}}}.</ref> از ایشان در [[سند روایت]] مذکور، [[حسن بن سهل قمی]] است؛ زیرا مراد از [[عباس بن محمد]] در سند [[تفسیر القمی]]، [[ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر]]{{عم}} است که در [[اسناد]] دیگر از حسن بن سهل قمی [[روایت]] کرده است<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۵۵-۲۵۶، ح۸: {{عربی\|أخبرنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر قال: حدثنی الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن حامد، عن أبی هاشم الجعفری، عن أبی الحسن{{ع}}...}}؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴: {{عربی\|حدثنا العباس بن محمد بن قاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{ع}} قال: حدثنا الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن خالد، عن أبی هاشم الجعفری قال: سألت أبا الحسن الرضا{{ع}}...}}؛ علل الشرائع، ج۱، ص۳۰۴، ح۱: {{عربی\|أخبرنی علی بن حاتم قال: حدثنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم العلوی قال: حدثنا الحسن بن سهل، عن محمد بن سهل، عن محمد بن حاتم، عن یعقوب بن یزید...}}.</ref>.

	برای حسن بن سهل القمی [[ترجمه]] مستقلی در [[کتب رجال]] قرار داده نشده، بلکه بر اثر قرار گرفتنش در سند بعضی [[روایات]]، در بعضی [[کتب رجالی]] معاصر عنوان شده است، از این رو گزارشی از حال وی در [[اختیار]] نیست؛ ~~لیکن~~ در اسناد و طرق واقع گردیده است؛ گاه با عنوان «حسن بن سهل» و گاه با عنوان «حسن بن سهل القمی» مانند وقوعش در طریق [[نجاشی]] به کتاب [[أمیة بن علی القیسی]] <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|له کتاب. أخبرناه محمد بن محمد قال: حدثنا جعفر بن محمد، قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، عن أمیة بن علی به}}.</ref>، [[حسین بن أبی غندر]] <ref>رجال النجاشی، ص۵۵، ش۱۲۶: {{عربی\|له کتاب، أخبرناه محمد بن محمد، قال: حدثنا جعفر بن محمد قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی، عن جده الحسن بن سهل، قال: حدثنا أحمد بن أبی عبدالله البرقی، عن أبیه، عن صفوان بن یحیی، عن الحسین بن أبی غندر به}}.</ref> و [[احمد بن محمد بن أبی نصر البزنطی]] <ref>رجال النجاشی، ص۷۵، ش۱۸۰: {{عربی\|له کتاب نوادر آخر. أخبرنا به الحسین بن عبیدالله قال: حدثنا جعفر بن محمد أبو القاسم قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی محمد بن الحسن، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن، عن أحمد بن هلال، عن أحمد بن محمد به}}.</ref> و وقوعش در [[سند روایت]] [[کامل الزیارات]]<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲: {{عربی\|حدثنی بهذه الزیارة أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، عن أبیه، عن جده، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، قال: حدثنا أمیة بن علی القیسی الشامی، عن سعدان بن مسلم، عن رجل، عن أبی عبدالله{{ع}} مثله}}.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 516-518.</ref>		برای حسن بن سهل القمی [[ترجمه]] مستقلی در [[کتب رجال]] قرار داده نشده، بلکه بر اثر قرار گرفتنش در سند بعضی [[روایات]]، در بعضی [[کتب رجالی]] معاصر عنوان شده است، از این رو گزارشی از حال وی در [[اختیار]] نیست؛ لکن در اسناد و طرق واقع گردیده است؛ گاه با عنوان «حسن بن سهل» و گاه با عنوان «حسن بن سهل القمی» مانند وقوعش در طریق [[نجاشی]] به کتاب [[أمیة بن علی القیسی]] <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|له کتاب. أخبرناه محمد بن محمد قال: حدثنا جعفر بن محمد، قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، عن أمیة بن علی به}}.</ref>، [[حسین بن أبی غندر]] <ref>رجال النجاشی، ص۵۵، ش۱۲۶: {{عربی\|له کتاب، أخبرناه محمد بن محمد، قال: حدثنا جعفر بن محمد قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی، عن جده الحسن بن سهل، قال: حدثنا أحمد بن أبی عبدالله البرقی، عن أبیه، عن صفوان بن یحیی، عن الحسین بن أبی غندر به}}.</ref> و [[احمد بن محمد بن أبی نصر البزنطی]] <ref>رجال النجاشی، ص۷۵، ش۱۸۰: {{عربی\|له کتاب نوادر آخر. أخبرنا به الحسین بن عبیدالله قال: حدثنا جعفر بن محمد أبو القاسم قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی محمد بن الحسن، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن، عن أحمد بن هلال، عن أحمد بن محمد به}}.</ref> و وقوعش در [[سند روایت]] [[کامل الزیارات]]<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲: {{عربی\|حدثنی بهذه الزیارة أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، عن أبیه، عن جده، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، قال: حدثنا أمیة بن علی القیسی الشامی، عن سعدان بن مسلم، عن رجل، عن أبی عبدالله{{ع}} مثله}}.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 516-518.</ref>

	==[[طبقه راوی]]==		==[[طبقه راوی]]==
	[[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] [[راوی]] مشخص نیست؛ ~~لیکن~~ از بعضی [[اسناد روایات]] استفاده می‌شود که با [[عبدالله بن جعفر الحمیری]] که [[نجاشی]] درباره‌اش نوشته است: {{عربی\|"قدم الكوفة سنة نيف و تسعين و مائتين"}}<ref>رجال النجاشی، ص۲۱۹، ش۵۷۳.</ref> هم طبقه بوده است؛ زیرا هر دو از [[موسی بن الحسن بن عامر]] [[روایت]] کرده‌اند <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|...أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر}}؛ رجال النجاشی، ص۴۰۶، ش۱۰۷۸: {{عربی\|...أخبرنا ابن شاذان قال: حدثنا علی بن حاتم قال: حدثنا الحمیری، عن أبیه، عن موسی بن الحسن (موسی بن الحسن بن عامر) بکتبه}}. مقصود از الحمیری، محمد بن عبدالله بن جعفر الحمیری است، به قرینه این طریق نجاشی: {{عربی\|...حدثنا علی بن حاتم بن أبی حاتم قال: حدثنا محمد بن عبدالله بن جعفر قال: حدثنا أبی...}}. (رجال النجاشی، ص۳۲۱، ش۸۷۶، ترجمه لیث بن البختری المرادی).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 518.</ref>		[[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] [[راوی]] مشخص نیست؛ لکن از بعضی [[اسناد روایات]] استفاده می‌شود که با [[عبدالله بن جعفر الحمیری]] که [[نجاشی]] درباره‌اش نوشته است: {{عربی\|"قدم الكوفة سنة نيف و تسعين و مائتين"}}<ref>رجال النجاشی، ص۲۱۹، ش۵۷۳.</ref> هم طبقه بوده است؛ زیرا هر دو از [[موسی بن الحسن بن عامر]] [[روایت]] کرده‌اند <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|...أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر}}؛ رجال النجاشی، ص۴۰۶، ش۱۰۷۸: {{عربی\|...أخبرنا ابن شاذان قال: حدثنا علی بن حاتم قال: حدثنا الحمیری، عن أبیه، عن موسی بن الحسن (موسی بن الحسن بن عامر) بکتبه}}. مقصود از الحمیری، محمد بن عبدالله بن جعفر الحمیری است، به قرینه این طریق نجاشی: {{عربی\|...حدثنا علی بن حاتم بن أبی حاتم قال: حدثنا محمد بن عبدالله بن جعفر قال: حدثنا أبی...}}. (رجال النجاشی، ص۳۲۱، ش۸۷۶، ترجمه لیث بن البختری المرادی).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 518.</ref>

	==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==		==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==

Msadeq: تغییرمسیر به حسن بن سهل سرخسی حذف شد

2023-10-19T09:14:39Z

تغییرمسیر به حسن بن سهل سرخسی حذف شد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~#تغییر_مسیر~~ [[حسن بن سهل ~~سرخسی~~]]		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

			== آشنایی اجمالی ==
			[[الحسن بن سهل]]<ref>ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۳۴۶، ش۲۸۶۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۴۰۱، ش۳۵۷۲.</ref>، در یک [[سند روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[تفسیر القمی]] واقع شده است:

			{{متن حدیث\|حَدَّثَنِي الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ سَهْلٍ بِإِسْنَادٍ رَفَعَهُ إِلَى جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ أَتْبَعَ اللَّهُ جَلَّ ذِكْرُهُ مَدْحَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} بِذَمِّ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ جَابِرُ بْنُ يَزِيدَ نَقَلْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِأَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} يَا جَابِرُ وَ اللَّهِ لَوْ سَبَقَتِ الدَّعْوَةُ مِنَ الْحُسَيْنِ وَ أَصْلِحْ لِي ذُرِّيَّتِي لَكَانَ ذُرِّيَّتُهُ كُلُّهُمْ أَئِمَّةً- وَ لَكِنْ سَبَقَتِ الدَّعْوَةُ {{متن قرآن\|وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي}}<ref> و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است- تا چون به رشد کامل رسد و چهل ساله شود بگوید: پروردگارا در دلم افکن تا نعمتت را که به من و پدر و مادرم بخشیده‌ای سپاس بگزارم و کردار شایسته‌ای که تو را خشنود کند به جای آرم و برای من، در دودمانم شایستگی نه که من به سوی تو بازگشته‌ام و من از فرمانبردارانم سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref> فَمِنْهُمُ الْأَئِمَّةُ{{عم}} وَاحِدٌ فَوَاحِدٌ فَثَبَّتَ اللَّهُ بِهِمْ حُجَّتَهُ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۱۸۶ به گزارش از تفسیر القمی، ج۲، ص۲۹۷-۲۹۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 516.</ref>

			==شرح حال [[راوی]]==
			عنوان [[حسن بن سهل]] در [[کتب رجال]] و [[اسناد روایات]] از [[راویان]] مشترک میان [[الحسن بن سهل القمی]]، [[الحسن بن سهل البصری]] <ref>ثواب الأعمال، ص۱۷۵: {{عربی\|...حدثنی أبو یعقوب یوسف بن السخت، عن الحسن بن سهل البصری، عن علی بن مهزیار قال: دخلت علی أبی الحسن موسی بن جعفر{{ع}}...}}.</ref> و {{عربی\|"الحسن بن سهل؛ أخو الفضل ذو الرياستين"}} <ref>رجال الطوسی، ص۳۵۶، ش۵۲۷۹: {{عربی\|الحسن بن سهل، أخو الفضل ذی الرئاستین، و یعرف الحسن بذی القلمین}}.</ref> است؛ ولی به قرینه [[روایت]] [[عباس بن محمد]] <ref>{{عربی\|ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{عم}}}}.</ref> از ایشان در [[سند روایت]] مذکور، [[حسن بن سهل قمی]] است؛ زیرا مراد از [[عباس بن محمد]] در سند [[تفسیر القمی]]، [[ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر]]{{عم}} است که در [[اسناد]] دیگر از حسن بن سهل قمی [[روایت]] کرده است<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۵۵-۲۵۶، ح۸: {{عربی\|أخبرنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر قال: حدثنی الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن حامد، عن أبی هاشم الجعفری، عن أبی الحسن{{ع}}...}}؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴: {{عربی\|حدثنا العباس بن محمد بن قاسم بن حمزة بن موسی بن جعفر{{ع}} قال: حدثنا الحسن بن سهل القمی، عن محمد بن خالد، عن أبی هاشم الجعفری قال: سألت أبا الحسن الرضا{{ع}}...}}؛ علل الشرائع، ج۱، ص۳۰۴، ح۱: {{عربی\|أخبرنی علی بن حاتم قال: حدثنا أبوالفضل العباس بن محمد بن القاسم العلوی قال: حدثنا الحسن بن سهل، عن محمد بن سهل، عن محمد بن حاتم، عن یعقوب بن یزید...}}.</ref>.

			برای حسن بن سهل القمی [[ترجمه]] مستقلی در [[کتب رجال]] قرار داده نشده، بلکه بر اثر قرار گرفتنش در سند بعضی [[روایات]]، در بعضی [[کتب رجالی]] معاصر عنوان شده است، از این رو گزارشی از حال وی در [[اختیار]] نیست؛ لیکن در اسناد و طرق واقع گردیده است؛ گاه با عنوان «حسن بن سهل» و گاه با عنوان «حسن بن سهل القمی» مانند وقوعش در طریق [[نجاشی]] به کتاب [[أمیة بن علی القیسی]] <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|له کتاب. أخبرناه محمد بن محمد قال: حدثنا جعفر بن محمد، قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، عن أمیة بن علی به}}.</ref>، [[حسین بن أبی غندر]] <ref>رجال النجاشی، ص۵۵، ش۱۲۶: {{عربی\|له کتاب، أخبرناه محمد بن محمد، قال: حدثنا جعفر بن محمد قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی، عن جده الحسن بن سهل، قال: حدثنا أحمد بن أبی عبدالله البرقی، عن أبیه، عن صفوان بن یحیی، عن الحسین بن أبی غندر به}}.</ref> و [[احمد بن محمد بن أبی نصر البزنطی]] <ref>رجال النجاشی، ص۷۵، ش۱۸۰: {{عربی\|له کتاب نوادر آخر. أخبرنا به الحسین بن عبیدالله قال: حدثنا جعفر بن محمد أبو القاسم قال: حدثنا أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل قال: حدثنا أبی محمد بن الحسن، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن، عن أحمد بن هلال، عن أحمد بن محمد به}}.</ref> و وقوعش در [[سند روایت]] [[کامل الزیارات]]<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲: {{عربی\|حدثنی بهذه الزیارة أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، عن أبیه، عن جده، عن موسی بن الحسن بن عامر، عن أحمد بن هلال، قال: حدثنا أمیة بن علی القیسی الشامی، عن سعدان بن مسلم، عن رجل، عن أبی عبدالله{{ع}} مثله}}.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 516-518.</ref>

			==[[طبقه راوی]]==
			[[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] [[راوی]] مشخص نیست؛ لیکن از بعضی [[اسناد روایات]] استفاده می‌شود که با [[عبدالله بن جعفر الحمیری]] که [[نجاشی]] درباره‌اش نوشته است: {{عربی\|"قدم الكوفة سنة نيف و تسعين و مائتين"}}<ref>رجال النجاشی، ص۲۱۹، ش۵۷۳.</ref> هم طبقه بوده است؛ زیرا هر دو از [[موسی بن الحسن بن عامر]] [[روایت]] کرده‌اند <ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴: {{عربی\|...أحمد بن محمد بن الحسن بن سهل، قال: حدثنا أبی، عن أبیه الحسن بن سهل، عن موسی بن الحسن بن عامر}}؛ رجال النجاشی، ص۴۰۶، ش۱۰۷۸: {{عربی\|...أخبرنا ابن شاذان قال: حدثنا علی بن حاتم قال: حدثنا الحمیری، عن أبیه، عن موسی بن الحسن (موسی بن الحسن بن عامر) بکتبه}}. مقصود از الحمیری، محمد بن عبدالله بن جعفر الحمیری است، به قرینه این طریق نجاشی: {{عربی\|...حدثنا علی بن حاتم بن أبی حاتم قال: حدثنا محمد بن عبدالله بن جعفر قال: حدثنا أبی...}}. (رجال النجاشی، ص۳۲۱، ش۸۷۶، ترجمه لیث بن البختری المرادی).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 518.</ref>

			==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
			در [[اسناد روایات]]، [[حسن بن سهل]] از افرادی مانند [[محمد بن خالد]]، [[محمد بن سهل]] و [[موسی بن الحسن عامر]] <ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴؛ کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲.</ref> [[روایت]] کرده که از [[استادان]] وی شمرده می‌شوند و اشخاصی نظیر [[محمد بن حسن بن سهل]] (پسرش) و [[عباس بن محمد]] از وی روایت کرده‌اند<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲؛ تفسیر القمی، ج۲، ص۲۹۷؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳، ح۴.</ref> که در زمره شاگردانش قرار میگیرند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 519.</ref>

			==[[مذهب]] [[راوی]]==
			حسن بن سهل را باید از [[راویان]] امامی به شمار آورد، چنان که مضمون روایت [[تفسیر القمی]]، روایت [[کامل الزیارات]] و روایت [[عیون أخبار الرضا]]{{ع}} بر آن دلالت دارند<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۶-۲۱۷، ح۱۲: {{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: إِذَا أَتَيْتَ الْقَبْرَ بَدَأْتَ فَأَثْنَيْتَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ صَلَّيْتَ عَلَى النَّبِيِّ{{صل}} وَ اجْتَهَدْتَ فِي ذَلِكَ... جِئْتُكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَافِداً إِلَيْكَ وَ أَتَوَسَّلُ إِلَى اللَّهِ بِكَ فِي جَمِيعِ حَوَائِجِي مِنْ أَمْرِ دُنْيَايَ وَ آخِرَتِي وَ بِكَ يَتَوَسَّلُ الْمُتَوَسِّلُونَ إِلَى اللَّهِ فِي حَوَائِجِهِمْ وَ بِكَ يُدْرِكُ أَهْلُ التِّرَاتِ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ طَلِبَتَهُمْ...}}؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۰۳: {{متن حدیث\|حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ سَهْلٍ الْقُمِّيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا{{ع}} عَنِ الْغُلَاةِ وَ الْمُفَوِّضَةِ فَقَالَ الْغُلَاةُ كُفَّارٌ وَ الْمُفَوِّضَةُ مُشْرِكُونَ مَنْ جَالَسَهُمْ أَوْ خَالَطَهُمْ أَوْ آكَلَهُمْ أَوْ شَارَبَهُمْ أَوْ وَاصَلَهُمْ أَوْ زَوَّجَهُمْ أَوْ تَزَوَّجَ مِنْهُمْ أَوْ آمَنُهُمْ أَوِ ائْتَمَنَهُمْ عَلَى أَمَانَةٍ أَوْ صَدَّقَ حَدِيثَهُمْ أَوْ أَعَانَهُمْ بِشَطْرِ كَلِمَةٍ خَرَجَ مِنْ وَلَايَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ وَلَايَةِ رَسُولِ اللَّهِ صوَ وَلَايَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ}}.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 519.</ref>

			==جایگاه [[حدیثی]] راوی==
			وی در [[سند روایت]] کامل الزیارات<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲: {{متن حدیث\|حَدَّثَنِي بِهَذِهِ الزِّيَارَةِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ سَهْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ مُوسَى بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ عَلِيٍّ الْقَيْسِيُّ الشَّامِيُّ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} مِثْلَهُ}}.</ref> قرار گرفته که مؤلفش در مقدمه نوشته است: [[روایات]] این کتاب را از [[ثقات]] نقل کردم، پس از [[راویان ثقه]] شمرده می‌شود.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 520.</ref>

			==جستارهای وابسته==
			*[[محمد بن حسن بن سهل]] (فرزند)

			== منابع ==
			{{منابع}}
			# [[پرونده: IM009730.jpg\|22px]] [[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|'''رجال تفسیری ج۶''']]
			{{پایان منابع}}

			== پانویس ==
			{{پانویس}}

			[[رده:رجال تفسیری]]
			[[رده:اعلام]]

Wasity: تغییرمسیر به حسن بن سهل سرخسی

2021-09-02T10:40:18Z

تغییرمسیر به حسن بن سهل سرخسی

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[حسن بن سهل سرخسی]]