حصر حاکمیت در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۲

2025-06-18T09:12:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = حصر حاکمیت		\| موضوع مرتبط = حصر حاکمیت
	\| عنوان مدخل = حصر حاکمیت		\| عنوان مدخل = حصر حاکمیت
	\| مداخل مرتبط = [[حصر حاکمیت در حدیث]] - [[حصر حاکمیت در فقه سیاسی]]		\| مداخل مرتبط = [[حصر حاکمیت در قرآن]] - [[حصر حاکمیت در حدیث]] - [[حصر حاکمیت در فقه سیاسی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* روایات واژه "اطاعت" و مشتقات آن */

2025-06-16T09:41:56Z

روایات واژه "اطاعت" و مشتقات آن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۱
خط ۷۶:		خط ۷۶:
	۴. [[کلینی]] [[روایت]] می‌‌کند: [[ابواسحاق سبیعی]] از حارث أعور روایت می‌کند گفت: [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} خطبه‌ای پس از عصر ایراد فرمود که [[مردم]] را به [[شگفتی]] درآورد حسن توصیف او، و آنچه درباره [[تعظیم]] [[خداوند]] بیان فرمود. ابواسحاق گفت: به حارث گفتم آیا [[خطبه]] را [[حفظ]] کردی؟ گفت: آن را نوشتم، پس آن را از کتابی که نوشته بود بر ما [[املاء]] کرد: [[ستایش]] از آنِ خداوندی که نمی‌میرد و شگفتی‌های او پایان نمی‌پذیرند زیرا در هر روزی شأنی از پدیدآوری بدیعی که نبوده است دارد. آنکه زاده‌ای ندارد تا در [[عزت]] شریکی داشته باشد، و نه خود زاده دیگری است تا فناپذیر باشد و کسی او را [[وارث]] باشد - تا آنجا که فرمود: - آنکه [[انبیاء]] را درباره او پرسیدند و آنان او را به جزء یا به حدّی توصیف نکردند، بلکه او را به کارهای او وصف کردند و به وسیله آیاتش بر او دلالت کردند، خِرَدِ اندیشه‌ورزان از [[انکار]] او [[ناتوان]] است؛ زیرا آنکه [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و آنچه در آنها و در میان آنهاست همه [[آفریده]] اوست و او سازنده آنهاست لذا کسی را یارای دفع [[قدرت]] او نیست، آنکه از [[آفریدگان]] آنچنان جداست که چیزی همانند او نیست خدایی که [[خلق]] را برای [[پرستش]] خویش آفرید و آنان را بر فرمانبری خویش توانا ساخت به وسیله آنچه در آنان قرار داد - تا آنجا که می‌‌فرماید: - هر آن کس جز او که قدرت‌نمایی کند [[ذلیل]] است، و هرآنکس جز او که بزرگی فروشد حقیر و ناچیز است، همه اشیاء در برابر عظمتش سرافکنده‌اند و در برابر [[سلطنت]] و عزتش سرسپرده‌اند - تا آنجا که فرمود: - آنچه را که خواست از نیستی آفرید و آنچه را خواست پدید آورد به همان نحو که [[اراده]] فرمود از [[ثقلین]] [[جن]] و انس، تا بدینوسیله با [[ربوبیت]] او آشنا گردند، و [[فرمانبری]] او در میان آن ریشه دواند - تا آنجا که فرمود: - آنکس که از [[خدا]] و رسولش فرمانبری کند به [[پیروزی]] بزرگی دست می‌یابد و [[پاداش]] فراوانی دریافت خواهد کرد و آنکس که خدا و رسولش را [[نافرمانی]] کند [[زیان]] آشکاری خواهد دید، و شایسته [[کیفر]] [[سختی]] خواهد شد پس بهره [[برید]] از آنچه برشماست از شنیدن و [[فرمان]] بردن و [[نصیحت]] خالصانه، و [[یاوری]] خوب و شایسته<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ السَّبِيعِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ: خَطَبَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} خُطْبَةً بَعْدَ الْعَصْرِ فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْ حُسْنِ صِفَتِهِ وَ مَا ذَكَرَهُ مِنْ تَعْظِيمِ اللَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ فَقُلْتُ لِلْحَارِثِ: أَ وَ مَا حَفِظْتَهَا؟ قَالَ: قَدْ كَتَبْتُهَا فَأَمْلَاهَا عَلَيْنَا مِنْ كِتَابِهِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَ لَا تَنْقَضِي عَجَائِبُهُ لِأَنَّهُ كُلَّ يَوْمٍ فِي شَأْنٍ مِنْ إِحْدَاثِ بَدِيعٍ لَمْ يَكُنِ الَّذِي لَمْ يَلِدْ فَيَكُونَ فِي الْعِزِّ مُشَارَكاً وَ لَمْ يُولَدْ فَيَكُونَ مَوْرُوثاً هَالِكاً... الَّذِي سُئِلَتِ الْأَنْبِيَاءُ عَنْهُ فَلَمْ تَصِفْهُ بِحَدٍّ وَ لَا بِبَعْضٍ بَلْ وَصَفَتْهُ بِفِعَالِهِ وَ دَلَّتْ عَلَيْهِ بِآيَاتِهِ لَا تَسْتَطِيعُ عُقُولُ الْمُتَفَكِّرِينَ جَحْدَهُ لِأَنَّ مَنْ كَانَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ فِطْرَتَهُ وَ مَا فِيهِنَّ وَ مَا بَيْنَهُنَّ وَ هُوَ الصَّانِعُ لَهُنَّ فَلَا مَدْفَعَ لِقُدْرَتِهِ الَّذِي نَأَى مِنَ الْخَلْقِ فَلَا شَيْءَ كَمِثْلِهِ الَّذِي خَلَقَ خَلْقَهُ لِعِبَادَتِهِ وَ أَقْدَرَهُمْ عَلَى طَاعَتِهِ بِمَا جَعَلَ فِيهِمْ...ذَلَّ مَنْ تَجَبَّرَ غَيْرَهُ وَ صَغُرَ مَنْ تَكَبَّرَ دُونَهُ وَ تَوَاضَعَتِ الْأَشْيَاءُ لِعَظَمَتِهِ وَ انْقَادَتْ لِسُلْطَانِهِ وَ عِزَّتِهِ...ابْتَدَأَ مَا أَرَادَ ابْتِدَاءَهُ وَ أَنْشَأَ مَا أَرَادَ إِنْشَاءَهُ عَلَى مَا أَرَادَ مِنَ الثَّقَلَيْنِ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لِيَعْرِفُوا بِذَلِكَ رُبُوبِيَّتَهُ وَ تَمَكَّنَ فِيهِمْ طَاعَتُهُ...مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً وَ نَالَ ثَوَاباً جَزِيلًا وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ خَسِرَ خُسْراناً مُبِيناً وَ اسْتَحَقَّ عَذَاباً أَلِيماً فَأَنْجِعُوا بِمَا يَحِقُّ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمْعِ وَ الطَّاعَةِ وَ إِخْلَاصِ النَّصِيحَةِ وَ حُسْنِ الْمُؤَازَرَةِ...}} [[اصول کافی]]، ج۱، ص۱۴۱-۱۴۲.</ref>.		۴. [[کلینی]] [[روایت]] می‌‌کند: [[ابواسحاق سبیعی]] از حارث أعور روایت می‌کند گفت: [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} خطبه‌ای پس از عصر ایراد فرمود که [[مردم]] را به [[شگفتی]] درآورد حسن توصیف او، و آنچه درباره [[تعظیم]] [[خداوند]] بیان فرمود. ابواسحاق گفت: به حارث گفتم آیا [[خطبه]] را [[حفظ]] کردی؟ گفت: آن را نوشتم، پس آن را از کتابی که نوشته بود بر ما [[املاء]] کرد: [[ستایش]] از آنِ خداوندی که نمی‌میرد و شگفتی‌های او پایان نمی‌پذیرند زیرا در هر روزی شأنی از پدیدآوری بدیعی که نبوده است دارد. آنکه زاده‌ای ندارد تا در [[عزت]] شریکی داشته باشد، و نه خود زاده دیگری است تا فناپذیر باشد و کسی او را [[وارث]] باشد - تا آنجا که فرمود: - آنکه [[انبیاء]] را درباره او پرسیدند و آنان او را به جزء یا به حدّی توصیف نکردند، بلکه او را به کارهای او وصف کردند و به وسیله آیاتش بر او دلالت کردند، خِرَدِ اندیشه‌ورزان از [[انکار]] او [[ناتوان]] است؛ زیرا آنکه [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و آنچه در آنها و در میان آنهاست همه [[آفریده]] اوست و او سازنده آنهاست لذا کسی را یارای دفع [[قدرت]] او نیست، آنکه از [[آفریدگان]] آنچنان جداست که چیزی همانند او نیست خدایی که [[خلق]] را برای [[پرستش]] خویش آفرید و آنان را بر فرمانبری خویش توانا ساخت به وسیله آنچه در آنان قرار داد - تا آنجا که می‌‌فرماید: - هر آن کس جز او که قدرت‌نمایی کند [[ذلیل]] است، و هرآنکس جز او که بزرگی فروشد حقیر و ناچیز است، همه اشیاء در برابر عظمتش سرافکنده‌اند و در برابر [[سلطنت]] و عزتش سرسپرده‌اند - تا آنجا که فرمود: - آنچه را که خواست از نیستی آفرید و آنچه را خواست پدید آورد به همان نحو که [[اراده]] فرمود از [[ثقلین]] [[جن]] و انس، تا بدینوسیله با [[ربوبیت]] او آشنا گردند، و [[فرمانبری]] او در میان آن ریشه دواند - تا آنجا که فرمود: - آنکس که از [[خدا]] و رسولش فرمانبری کند به [[پیروزی]] بزرگی دست می‌یابد و [[پاداش]] فراوانی دریافت خواهد کرد و آنکس که خدا و رسولش را [[نافرمانی]] کند [[زیان]] آشکاری خواهد دید، و شایسته [[کیفر]] [[سختی]] خواهد شد پس بهره [[برید]] از آنچه برشماست از شنیدن و [[فرمان]] بردن و [[نصیحت]] خالصانه، و [[یاوری]] خوب و شایسته<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ السَّبِيعِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ: خَطَبَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} خُطْبَةً بَعْدَ الْعَصْرِ فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْ حُسْنِ صِفَتِهِ وَ مَا ذَكَرَهُ مِنْ تَعْظِيمِ اللَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ فَقُلْتُ لِلْحَارِثِ: أَ وَ مَا حَفِظْتَهَا؟ قَالَ: قَدْ كَتَبْتُهَا فَأَمْلَاهَا عَلَيْنَا مِنْ كِتَابِهِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَ لَا تَنْقَضِي عَجَائِبُهُ لِأَنَّهُ كُلَّ يَوْمٍ فِي شَأْنٍ مِنْ إِحْدَاثِ بَدِيعٍ لَمْ يَكُنِ الَّذِي لَمْ يَلِدْ فَيَكُونَ فِي الْعِزِّ مُشَارَكاً وَ لَمْ يُولَدْ فَيَكُونَ مَوْرُوثاً هَالِكاً... الَّذِي سُئِلَتِ الْأَنْبِيَاءُ عَنْهُ فَلَمْ تَصِفْهُ بِحَدٍّ وَ لَا بِبَعْضٍ بَلْ وَصَفَتْهُ بِفِعَالِهِ وَ دَلَّتْ عَلَيْهِ بِآيَاتِهِ لَا تَسْتَطِيعُ عُقُولُ الْمُتَفَكِّرِينَ جَحْدَهُ لِأَنَّ مَنْ كَانَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ فِطْرَتَهُ وَ مَا فِيهِنَّ وَ مَا بَيْنَهُنَّ وَ هُوَ الصَّانِعُ لَهُنَّ فَلَا مَدْفَعَ لِقُدْرَتِهِ الَّذِي نَأَى مِنَ الْخَلْقِ فَلَا شَيْءَ كَمِثْلِهِ الَّذِي خَلَقَ خَلْقَهُ لِعِبَادَتِهِ وَ أَقْدَرَهُمْ عَلَى طَاعَتِهِ بِمَا جَعَلَ فِيهِمْ...ذَلَّ مَنْ تَجَبَّرَ غَيْرَهُ وَ صَغُرَ مَنْ تَكَبَّرَ دُونَهُ وَ تَوَاضَعَتِ الْأَشْيَاءُ لِعَظَمَتِهِ وَ انْقَادَتْ لِسُلْطَانِهِ وَ عِزَّتِهِ...ابْتَدَأَ مَا أَرَادَ ابْتِدَاءَهُ وَ أَنْشَأَ مَا أَرَادَ إِنْشَاءَهُ عَلَى مَا أَرَادَ مِنَ الثَّقَلَيْنِ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لِيَعْرِفُوا بِذَلِكَ رُبُوبِيَّتَهُ وَ تَمَكَّنَ فِيهِمْ طَاعَتُهُ...مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً وَ نَالَ ثَوَاباً جَزِيلًا وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ خَسِرَ خُسْراناً مُبِيناً وَ اسْتَحَقَّ عَذَاباً أَلِيماً فَأَنْجِعُوا بِمَا يَحِقُّ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمْعِ وَ الطَّاعَةِ وَ إِخْلَاصِ النَّصِيحَةِ وَ حُسْنِ الْمُؤَازَرَةِ...}} [[اصول کافی]]، ج۱، ص۱۴۱-۱۴۲.</ref>.

	[[دلالت روایت]] بر [[وجوب]] [[طاعت]] [[خداوند]] و [[حرمت]] [[معصیت]] او روشن است؛ بهویژه آنجا که [[اطاعت فرمان خدا]] را به عنوان [[غایت]] و [[هدف]] [[جهان آفرینش]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|لِيَعْرِفُوا بِذَلِكَ رُبُوبِيَّتَهُ وَ تَمَكَّنَ فِيهِمْ طَاعَتُهُ}}.		[[دلالت روایت]] بر [[وجوب]] [[طاعت]] [[خداوند]] و [[حرمت]] [[معصیت]] او روشن است؛ بهویژه آنجا که [[اطاعت فرمان خدا]] را به عنوان غایت و [[هدف]] [[جهان آفرینش]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|لِيَعْرِفُوا بِذَلِكَ رُبُوبِيَّتَهُ وَ تَمَكَّنَ فِيهِمْ طَاعَتُهُ}}.

	و نیز آنجا که [[اطاعت]] مطلق و بی‌قید خداوند را منشأ [[فوز عظیم]] و معصیتش را به طور مطلق موجب [[زیان]] آشکار و [[عقاب]] دردناک دانسته است.		و نیز آنجا که [[اطاعت]] مطلق و بی‌قید خداوند را منشأ [[فوز عظیم]] و معصیتش را به طور مطلق موجب [[زیان]] آشکار و [[عقاب]] دردناک دانسته است.
خط ۸۹:		خط ۸۹:

	این [[روایت]] نیز در [[حصر]] [[ولایت]] و [[طاعت]] در [[ذات اقدس خدای متعال]] صراحت دارد و مؤید مطلبی است که در گذشته در رابطه با معنای [[عبادت]] در کاربری‌های [[قرآنی]] گفتیم که عبادت به معنای [[اطاعت]] است و [[توحید]] عبادت تنها از طریق توحید در پذیرش [[فرمانروایی خداوند]] و [[نفی]] [[فرمانروایی]] غیر [[خدا]] تحقق پذیر است.		این [[روایت]] نیز در [[حصر]] [[ولایت]] و [[طاعت]] در [[ذات اقدس خدای متعال]] صراحت دارد و مؤید مطلبی است که در گذشته در رابطه با معنای [[عبادت]] در کاربری‌های [[قرآنی]] گفتیم که عبادت به معنای [[اطاعت]] است و [[توحید]] عبادت تنها از طریق توحید در پذیرش [[فرمانروایی خداوند]] و [[نفی]] [[فرمانروایی]] غیر [[خدا]] تحقق پذیر است.
	*۷. [[کلینی]] به سند صحیح از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می کند: درباره فرموده [[خدای عزوجل]]: {{متن قرآن\|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}}<ref>«بیشتر آنان ایمان نمی‌آورند مگر آنکه مشرکند» سوره یوسف، آیه ۱۰۶.</ref> فرمود: [[شرک]] در اینجا، [[شرک طاعت]] است نه [[شرک عبادت]]. و درباره فرموده خدا {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}}<ref>«و از مردم کسانی هستند که خدا را بر روی لبه راه می‌پرستند» سوره حج، آیه ۱۱.</ref> فرمود: [[آیه]] درباره شخص معینی نازل می‌شود سپس بر [[پیروان]] او نیز [[صدق]] می‌کند. پس گفتم: آنکس که جز شما را به عنوان [[رهبر]] بپذیرد از کسانی است که خدا را بر روی لبه پرستیده است؟ فرمود: آری و گاه می‌شود به کلی از راه بیرون می‌رود<ref>{{متن حدیث\|فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}}، قَالَ: شِرْكُ طَاعَةٍ وَ لَيْسَ شِرْكَ عِبَادَةٍ وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}} قَالَ: إِنَّ الْآيَةَ تَنْزِلُ فِي الرَّجُلِ ثُمَّ تَكُونُ فِي أَتْبَاعِهِ. ثُمَّ قُلْتُ: كُلُّ مَنْ نَصَبَ دُونَكُمْ شَيْئاً فَهُوَ مِمَّنْ {{متن قرآن\|يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}}؟ فَقَالَ: نَعَمْ وَ قَدْ يَكُونُ مَحْضاً}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۳۹۷-۳۹۸.</ref>.
			۷. [[کلینی]] به سند صحیح از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می کند: درباره فرموده [[خدای عزوجل]]: {{متن قرآن\|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}}<ref>«بیشتر آنان ایمان نمی‌آورند مگر آنکه مشرکند» سوره یوسف، آیه ۱۰۶.</ref> فرمود: [[شرک]] در اینجا، [[شرک طاعت]] است نه [[شرک عبادت]]. و درباره فرموده خدا {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}}<ref>«و از مردم کسانی هستند که خدا را بر روی لبه راه می‌پرستند» سوره حج، آیه ۱۱.</ref> فرمود: [[آیه]] درباره شخص معینی نازل می‌شود سپس بر [[پیروان]] او نیز [[صدق]] می‌کند. پس گفتم: آنکس که جز شما را به عنوان [[رهبر]] بپذیرد از کسانی است که خدا را بر روی لبه پرستیده است؟ فرمود: آری و گاه می‌شود به کلی از راه بیرون می‌رود<ref>{{متن حدیث\|فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}}، قَالَ: شِرْكُ طَاعَةٍ وَ لَيْسَ شِرْكَ عِبَادَةٍ وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}} قَالَ: إِنَّ الْآيَةَ تَنْزِلُ فِي الرَّجُلِ ثُمَّ تَكُونُ فِي أَتْبَاعِهِ. ثُمَّ قُلْتُ: كُلُّ مَنْ نَصَبَ دُونَكُمْ شَيْئاً فَهُوَ مِمَّنْ {{متن قرآن\|يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}}؟ فَقَالَ: نَعَمْ وَ قَدْ يَكُونُ مَحْضاً}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۳۹۷-۳۹۸.</ref>.

	[[دلالت روایت]] بر توحید طاعت [[خداوند]] و حصر جواز اطاعت و [[فرمانبری]] در [[ذات خداوند]] که به معنای حصر [[فرمانروایی]] در [[ذات مقدس]] اوست، آشکار و روشن است؛ زیرا [[اعتقاد]] به [[مطاع]] و [[فرمانروایی]] دیگر و اعتقاد به [[استحقاق]] [[اطاعت]] او بنابر صریح این [[روایت]] [[شرک در اطاعت]] است و شرک در اطاعت، نظیر [[شرک]] در [[سجود]] و [[رکوع]] است که نقیض [[توحید]] و [[ایمان]] [[خالص]] لله تعالی است.		[[دلالت روایت]] بر توحید طاعت [[خداوند]] و حصر جواز اطاعت و [[فرمانبری]] در [[ذات خداوند]] که به معنای حصر [[فرمانروایی]] در [[ذات مقدس]] اوست، آشکار و روشن است؛ زیرا [[اعتقاد]] به [[مطاع]] و [[فرمانروایی]] دیگر و اعتقاد به [[استحقاق]] [[اطاعت]] او بنابر صریح این [[روایت]] [[شرک در اطاعت]] است و شرک در اطاعت، نظیر [[شرک]] در [[سجود]] و [[رکوع]] است که نقیض [[توحید]] و [[ایمان]] [[خالص]] لله تعالی است.

Bahmani در ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۱

2025-06-16T09:41:02Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۰

2025-06-16T09:30:40Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2022-12-20T11:11:35Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۴۱
خط ۷۷:		خط ۷۷:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~حاکمیت~~]]		[[رده:حکومت]]

Bahmani: /* منابع */

2022-10-27T06:05:18Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۵
خط ۷۱:		خط ۷۱:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:11123.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۱''']]		# [[پرونده:11123.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۰۴

2022-10-27T06:04:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = حصر حاکمیت		\| موضوع مرتبط = حصر حاکمیت
	\| عنوان مدخل = [[حصر حاکمیت]]		\| عنوان مدخل = حصر حاکمیت
	\| مداخل مرتبط = [[حصر حاکمیت در حدیث]] - [[حصر حاکمیت در فقه سیاسی]]		\| مداخل مرتبط = [[حصر حاکمیت در حدیث]] - [[حصر حاکمیت در فقه سیاسی]]
	\| پرسش مرتبط = ~~حصر حاکمیت (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* پانویس */

2022-10-27T06:04:24Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۴
خط ۷۸:		خط ۷۸:

	[[رده:حاکمیت]]		[[رده:حاکمیت]]
	~~[[رده:حصر حاکمیت]]~~

Wasity: جایگزینی متن - 'منتها' به 'لکن'

2022-10-17T03:08:09Z

جایگزینی متن - 'منتها' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۳۸
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	* [[دلالت روایت]] بر حصر [[حاکمیت]] در [[خداوند متعال]] به ویژه با دو جمله {{متن حدیث\|وَ لَا لَهُ فِيمَا مَلَكَ نِدٌّ وَ لَمْ يَشْرَكْهُ فِي مُلْكِهِ أَحَدٌ}} روشن است و نیازی به توضیح ندارد.		* [[دلالت روایت]] بر حصر [[حاکمیت]] در [[خداوند متعال]] به ویژه با دو جمله {{متن حدیث\|وَ لَا لَهُ فِيمَا مَلَكَ نِدٌّ وَ لَمْ يَشْرَكْهُ فِي مُلْكِهِ أَحَدٌ}} روشن است و نیازی به توضیح ندارد.
	*۳. [[شیخ طوسی]] در کتاب مصباح المتهجد در ضمن [[ادعیه]] [[ماه رجب]] دعاهای ذیل را از [[ائمه معصومین]] {{عم}} [[روایت]] می کند: "بارالها ای صاحب منّت‌های فراوان و سرازیر و ای صاحب نعمت‌های انبوه و فراگیر - تا آنجا که می گوید: - ای آنکه در [[مُلک]] و [[سلطنت]] یگانه و یکتایی بی رقیب و همتایی"<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ يَا ذَا الْمِنَنِ السَّابِغَةِ وَ الْآلَاءِ الْوَازِعَةِ... يَا مَنْ تَوَحَّدَ بِالْمِلْكِ فَلَا نِدَّ لَهُ فِي مَلَكُوتِ سُلْطَانِهِ}} تا آخر [[دعا]]؛ شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۸۰۲.</ref>.		*۳. [[شیخ طوسی]] در کتاب مصباح المتهجد در ضمن [[ادعیه]] [[ماه رجب]] دعاهای ذیل را از [[ائمه معصومین]] {{عم}} [[روایت]] می کند: "بارالها ای صاحب منّت‌های فراوان و سرازیر و ای صاحب نعمت‌های انبوه و فراگیر - تا آنجا که می گوید: - ای آنکه در [[مُلک]] و [[سلطنت]] یگانه و یکتایی بی رقیب و همتایی"<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ يَا ذَا الْمِنَنِ السَّابِغَةِ وَ الْآلَاءِ الْوَازِعَةِ... يَا مَنْ تَوَحَّدَ بِالْمِلْكِ فَلَا نِدَّ لَهُ فِي مَلَكُوتِ سُلْطَانِهِ}} تا آخر [[دعا]]؛ شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۸۰۲.</ref>.
	*۴. [[کلینی]] به سندش از برقی [[روایت]] می‌کند: "[[جبرئیل]] نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و گفت: پروردگارت به تو می‌گوید: اگر روزی و شبی خواستی مرا آنچنان که [[شایسته]] است [[عبادت]] کنی، دست‌های خود را رو به [[آسمان]] بلند کن و چنین بگو: پروردگارا، [[ستایش]] از آنِ توست، ستایشی جاودان به [[جاودانگی]] تو و [[ستایش]] از آنِ توست ستایشی که جز [[علم]] و [[دانایی]] تو مرز و پایانی ندارد -تا آنجا که فرمود: - منزهی [[پروردگار]] ما، بزرگی و مبارکی و [[پاکی]]، همه چیز را به [[قدرت]] خویش آفریدی و همه چیز را با [[عزت]] خویش [[مقهور]] ساختی و بر همه چیز با بلندی خویش [[برتری]] یافتی و بر همه چیز با قوه خویش چیره گشتی و همه چیز را با [[علم]] و [[حکمت]] خویش از هیچ پدید آوردی و [[پیامبران]] را با کتب خویش به سوی [[مردم]] فرستادی و [[نیکان]] را با [[اذن]] خویش [[هدایت]] فرمودی و [[مؤمنان]] را با [[نصرت]] و [[یاری]] خویش [[پشتیبانی]] کردی، و آفریدگان را با [[سلطنت]] خویش به [[تسلیم]] واداشتی جز تو خدایی نیست یکتا و بی‌همتایی، جز تو نمی‌پرستیم، و از غیر تو حاجتی نمی‌طلبیم، و به جز سوی تو به هیچ کس روی نمی‌آوریم، تویی دادخواه [[دادرس]] ما، و تویی ~~منتهای~~ [[آرزو]] و رغبت ما، و تویی [[خدا]] و [[پادشاه]] ما"<ref>{{متن حدیث\|قَالَ: أَتَى جَبْرَئِيلُ {{ع}} إِلَى النَّبِيِّ {{صل}} فَقَالَ لَهُ: إِنَّ رَبَّكَ يَقُولُ لَكَ: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْبُدَنِي يَوْماً وَ لَيْلَةً حَقَّ عِبَادَتِي فَارْفَعْ يَدَيْكَ إِلَيَّ وَ قُلِ: اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً خَالِداً مَعَ خُلُودِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا مُنْتَهَى لَهُ دُونَ عِلْمِكَ...سُبْحَانَكَ رَبَّنَا وَ تَعَالَيْتَ وَ تَبَارَكْتَ وَ تَقَدَّسْتَ خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ وَ قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ وَ ابْتَدَعْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِحِكْمَتِكَ وَ عِلْمِكَ وَ بَعَثْتَ الرُّسُلَ بِكُتُبِكَ وَ هَدَيْتَ الصَّالِحِينَ بِإِذْنِكَ وَ أَيَّدْتَ الْمُؤْمِنِينَ بِنَصْرِكَ وَ قَهَرْتَ الْخَلْقَ بِسُلْطَانِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَا نَعْبُدُ غَيْرَكَ وَ لَا نَسْأَلُ إِلَّا إِيَّاكَ وَ لَا نَرْغَبُ إِلَّا إِلَيْكَ أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۵۸۱-۵۸۲.</ref>.		*۴. [[کلینی]] به سندش از برقی [[روایت]] می‌کند: "[[جبرئیل]] نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و گفت: پروردگارت به تو می‌گوید: اگر روزی و شبی خواستی مرا آنچنان که [[شایسته]] است [[عبادت]] کنی، دست‌های خود را رو به [[آسمان]] بلند کن و چنین بگو: پروردگارا، [[ستایش]] از آنِ توست، ستایشی جاودان به [[جاودانگی]] تو و [[ستایش]] از آنِ توست ستایشی که جز [[علم]] و [[دانایی]] تو مرز و پایانی ندارد -تا آنجا که فرمود: - منزهی [[پروردگار]] ما، بزرگی و مبارکی و [[پاکی]]، همه چیز را به [[قدرت]] خویش آفریدی و همه چیز را با [[عزت]] خویش [[مقهور]] ساختی و بر همه چیز با بلندی خویش [[برتری]] یافتی و بر همه چیز با قوه خویش چیره گشتی و همه چیز را با [[علم]] و [[حکمت]] خویش از هیچ پدید آوردی و [[پیامبران]] را با کتب خویش به سوی [[مردم]] فرستادی و [[نیکان]] را با [[اذن]] خویش [[هدایت]] فرمودی و [[مؤمنان]] را با [[نصرت]] و [[یاری]] خویش [[پشتیبانی]] کردی، و آفریدگان را با [[سلطنت]] خویش به [[تسلیم]] واداشتی جز تو خدایی نیست یکتا و بی‌همتایی، جز تو نمی‌پرستیم، و از غیر تو حاجتی نمی‌طلبیم، و به جز سوی تو به هیچ کس روی نمی‌آوریم، تویی دادخواه [[دادرس]] ما، و تویی لکنی [[آرزو]] و رغبت ما، و تویی [[خدا]] و [[پادشاه]] ما"<ref>{{متن حدیث\|قَالَ: أَتَى جَبْرَئِيلُ {{ع}} إِلَى النَّبِيِّ {{صل}} فَقَالَ لَهُ: إِنَّ رَبَّكَ يَقُولُ لَكَ: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْبُدَنِي يَوْماً وَ لَيْلَةً حَقَّ عِبَادَتِي فَارْفَعْ يَدَيْكَ إِلَيَّ وَ قُلِ: اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً خَالِداً مَعَ خُلُودِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا مُنْتَهَى لَهُ دُونَ عِلْمِكَ...سُبْحَانَكَ رَبَّنَا وَ تَعَالَيْتَ وَ تَبَارَكْتَ وَ تَقَدَّسْتَ خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ وَ قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ وَ ابْتَدَعْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِحِكْمَتِكَ وَ عِلْمِكَ وَ بَعَثْتَ الرُّسُلَ بِكُتُبِكَ وَ هَدَيْتَ الصَّالِحِينَ بِإِذْنِكَ وَ أَيَّدْتَ الْمُؤْمِنِينَ بِنَصْرِكَ وَ قَهَرْتَ الْخَلْقَ بِسُلْطَانِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَا نَعْبُدُ غَيْرَكَ وَ لَا نَسْأَلُ إِلَّا إِيَّاكَ وَ لَا نَرْغَبُ إِلَّا إِلَيْكَ أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۵۸۱-۵۸۲.</ref>.
	* این [[روایت]] که متضمّن یکی از مهمترین دعاهای [[توحیدی]] است، بیانی از [[وحدت]] [[حاکمیت]] [[خداوند]] را ارائه می کند که شرح و تفسیرش در این مختصر نمی گنجد. در اینجا تنها به این نکته اشاره می کنیم که هر یک از جملات فوقالذکر متضمّن دلیلی از [[ادله]] [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] است: {{متن حدیث\|خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ}} [[آفرینش]] هستی و [[وحدانیت]] [[خالقیت]] خداوندی دلیلی بر [[حاکمیت]] خداوندی و [[حصر]] این [[حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] اوست. جملات دیگر نیز به [[براهین]] دیگری بر این [[حصر حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] اشاره دارند: {{متن حدیث\|قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ}} - تا آنجا که در [[مقام]] [[اقرار]] به [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] می فرماید: - {{متن حدیث\|أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}.		* این [[روایت]] که متضمّن یکی از مهمترین دعاهای [[توحیدی]] است، بیانی از [[وحدت]] [[حاکمیت]] [[خداوند]] را ارائه می کند که شرح و تفسیرش در این مختصر نمی گنجد. در اینجا تنها به این نکته اشاره می کنیم که هر یک از جملات فوقالذکر متضمّن دلیلی از [[ادله]] [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] است: {{متن حدیث\|خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ}} [[آفرینش]] هستی و [[وحدانیت]] [[خالقیت]] خداوندی دلیلی بر [[حاکمیت]] خداوندی و [[حصر]] این [[حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] اوست. جملات دیگر نیز به [[براهین]] دیگری بر این [[حصر حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] اشاره دارند: {{متن حدیث\|قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ}} - تا آنجا که در [[مقام]] [[اقرار]] به [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] می فرماید: - {{متن حدیث\|أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}.
	*۵. [[شیخ طوسی]] در کتاب المصباح المتهجد از [[امام کاظم]] {{ع}} در ضمن دعای [[روز جمعه]] [[روایت]] می کند که فرمود: "ای مالک [[مُلک]] و [[پادشاهی]]، زیرا جز تو هیچ کس مالک [[ملک]] و [[پادشاهی]] نیست"<ref>{{متن حدیث\|يَا مَالِكَ الْمُلْكِ فَإِنَّهُ لَا يَمْلِكُ ذَلِكَ غَيْرُكَ}}شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۵۰۲.</ref>.		*۵. [[شیخ طوسی]] در کتاب المصباح المتهجد از [[امام کاظم]] {{ع}} در ضمن دعای [[روز جمعه]] [[روایت]] می کند که فرمود: "ای مالک [[مُلک]] و [[پادشاهی]]، زیرا جز تو هیچ کس مالک [[ملک]] و [[پادشاهی]] نیست"<ref>{{متن حدیث\|يَا مَالِكَ الْمُلْكِ فَإِنَّهُ لَا يَمْلِكُ ذَلِكَ غَيْرُكَ}}شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۵۰۲.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

2022-09-30T17:29:34Z

جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۵۹
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	* عبارت {{متن حدیث\|وَ قَدْ يَكُونُ مَحْضاً}} در ذیل [[روایت]]، اشاره به این مطلب است که [[شرک]] در [[طاعت]] ممکن است به [[کفر]] محض و صریح و [[نفی]] [[طاعت خدا]] به طور مطلق بیانجامد؛ چنانکه در [[سرنوشت]] بسیاری از [[منافقین]] [[مشاهده]] شده و آیاتی که به [[کفر]] بعد الایمان اشاره می کنند، به همین [[کفر]] محض که نتیجه [[نفاق]] است، اشاره دارند.		* عبارت {{متن حدیث\|وَ قَدْ يَكُونُ مَحْضاً}} در ذیل [[روایت]]، اشاره به این مطلب است که [[شرک]] در [[طاعت]] ممکن است به [[کفر]] محض و صریح و [[نفی]] [[طاعت خدا]] به طور مطلق بیانجامد؛ چنانکه در [[سرنوشت]] بسیاری از [[منافقین]] [[مشاهده]] شده و آیاتی که به [[کفر]] بعد الایمان اشاره می کنند، به همین [[کفر]] محض که نتیجه [[نفاق]] است، اشاره دارند.
	*۸. [[کلینی]] به [[سند صحیح]] قطعیّ الصحة [[روایت]] می کند:از [[امام صادق]] {{ع}} درباره [[آیه کریمه]] {{متن قرآن\|كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ}}<ref>«همه چیز تباه می‌شود جز وجه خداوند» سوره قصص، آیه ۸۸.</ref> فرمود: آنکس که عمل کند به آنچه به آن [[مأمور]] گشته از [[اطاعت]] [[محمد]] {{صل}} همان وجه خداست که هرگز تباه نخواهد شد، و اینچنین [[خداوند]] فرمود: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«آنکس که رسول خدا را اطاعت کند خداوند را اطاعت کرده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref><ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}: فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ}} قَالَ: مَنْ أَتَى اللَّهَ بِمَا أُمِرَ بِهِ مِنْ طَاعَةِ مُحَمَّدٍ {{صل}} فَهُوَ الْوَجْهُ الَّذِي لَا يَهْلِكُ وَ كَذَلِكَ قَالَ: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}}}اصول کافی، ج۱، ص۱۴۳.</ref>.		*۸. [[کلینی]] به [[سند صحیح]] قطعیّ الصحة [[روایت]] می کند:از [[امام صادق]] {{ع}} درباره [[آیه کریمه]] {{متن قرآن\|كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ}}<ref>«همه چیز تباه می‌شود جز وجه خداوند» سوره قصص، آیه ۸۸.</ref> فرمود: آنکس که عمل کند به آنچه به آن [[مأمور]] گشته از [[اطاعت]] [[محمد]] {{صل}} همان وجه خداست که هرگز تباه نخواهد شد، و اینچنین [[خداوند]] فرمود: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«آنکس که رسول خدا را اطاعت کند خداوند را اطاعت کرده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref><ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}: فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ}} قَالَ: مَنْ أَتَى اللَّهَ بِمَا أُمِرَ بِهِ مِنْ طَاعَةِ مُحَمَّدٍ {{صل}} فَهُوَ الْوَجْهُ الَّذِي لَا يَهْلِكُ وَ كَذَلِكَ قَالَ: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}}}اصول کافی، ج۱، ص۱۴۳.</ref>.
	* [[تفسیر]] وجه باقی [[خداوند]] به [[اطاعت از رسول]] {{صل}} و اینکه هر وجه دیگری غیر از این وجه هالک است، به معنای [[حصر]] جواز [[اطاعت]] در [[اطاعت خدا]] و [[رسول]] است؛ زیرا تنها وجه باقی همین است و [[اطاعت]] غیر [[خدا]] [[پیوستن]] به وجه هالک است که عاقبتی جز [[هلاکت]] و نابودی ندارد<ref>[[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۱، ص۲۱۰-۲۱۷.</ref>.		* [[تفسیر]] وجه باقی [[خداوند]] به [[اطاعت از رسول]] {{صل}} و اینکه هر وجه دیگری غیر از این وجه هالک است، به معنای [[حصر]] جواز [[اطاعت]] در [[اطاعت خدا]] و [[رسول]] است؛ زیرا تنها وجه باقی همین است و [[اطاعت]] غیر [[خدا]] پیوستن به وجه هالک است که عاقبتی جز [[هلاکت]] و نابودی ندارد<ref>[[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۱، ص۲۱۰-۲۱۷.</ref>.

	== [[روایات]] واژه "[[أمر]]" و مشتقات آن ==		== [[روایات]] واژه "[[أمر]]" و مشتقات آن ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۳۸
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	* [[دلالت روایت]] بر حصر [[حاکمیت]] در [[خداوند متعال]] به ویژه با دو جمله {{متن حدیث\|وَ لَا لَهُ فِيمَا مَلَكَ نِدٌّ وَ لَمْ يَشْرَكْهُ فِي مُلْكِهِ أَحَدٌ}} روشن است و نیازی به توضیح ندارد.		* [[دلالت روایت]] بر حصر [[حاکمیت]] در [[خداوند متعال]] به ویژه با دو جمله {{متن حدیث\|وَ لَا لَهُ فِيمَا مَلَكَ نِدٌّ وَ لَمْ يَشْرَكْهُ فِي مُلْكِهِ أَحَدٌ}} روشن است و نیازی به توضیح ندارد.
	*۳. [[شیخ طوسی]] در کتاب مصباح المتهجد در ضمن [[ادعیه]] [[ماه رجب]] دعاهای ذیل را از [[ائمه معصومین]] {{عم}} [[روایت]] می کند: "بارالها ای صاحب منّت‌های فراوان و سرازیر و ای صاحب نعمت‌های انبوه و فراگیر - تا آنجا که می گوید: - ای آنکه در [[مُلک]] و [[سلطنت]] یگانه و یکتایی بی رقیب و همتایی"<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ يَا ذَا الْمِنَنِ السَّابِغَةِ وَ الْآلَاءِ الْوَازِعَةِ... يَا مَنْ تَوَحَّدَ بِالْمِلْكِ فَلَا نِدَّ لَهُ فِي مَلَكُوتِ سُلْطَانِهِ}} تا آخر [[دعا]]؛ شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۸۰۲.</ref>.		*۳. [[شیخ طوسی]] در کتاب مصباح المتهجد در ضمن [[ادعیه]] [[ماه رجب]] دعاهای ذیل را از [[ائمه معصومین]] {{عم}} [[روایت]] می کند: "بارالها ای صاحب منّت‌های فراوان و سرازیر و ای صاحب نعمت‌های انبوه و فراگیر - تا آنجا که می گوید: - ای آنکه در [[مُلک]] و [[سلطنت]] یگانه و یکتایی بی رقیب و همتایی"<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ يَا ذَا الْمِنَنِ السَّابِغَةِ وَ الْآلَاءِ الْوَازِعَةِ... يَا مَنْ تَوَحَّدَ بِالْمِلْكِ فَلَا نِدَّ لَهُ فِي مَلَكُوتِ سُلْطَانِهِ}} تا آخر [[دعا]]؛ شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۸۰۲.</ref>.
	*۴. [[کلینی]] به سندش از برقی [[روایت]] می‌کند: "[[جبرئیل]] نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و گفت: پروردگارت به تو می‌گوید: اگر روزی و شبی خواستی مرا آنچنان که [[شایسته]] است [[عبادت]] کنی، دست‌های خود را رو به [[آسمان]] بلند کن و چنین بگو: پروردگارا، [[ستایش]] از آنِ توست، ستایشی جاودان به [[جاودانگی]] تو و [[ستایش]] از آنِ توست ستایشی که جز [[علم]] و [[دانایی]] تو مرز و پایانی ندارد -تا آنجا که فرمود: - منزهی [[پروردگار]] ما، بزرگی و مبارکی و [[پاکی]]، همه چیز را به [[قدرت]] خویش آفریدی و همه چیز را با [[عزت]] خویش [[مقهور]] ساختی و بر همه چیز با بلندی خویش [[برتری]] یافتی و بر همه چیز با قوه خویش چیره گشتی و همه چیز را با [[علم]] و [[حکمت]] خویش از هیچ پدید آوردی و [[پیامبران]] را با کتب خویش به سوی [[مردم]] فرستادی و [[نیکان]] را با [[اذن]] خویش [[هدایت]] فرمودی و [[مؤمنان]] را با [[نصرت]] و [[یاری]] خویش [[پشتیبانی]] کردی، و آفریدگان را با [[سلطنت]] خویش به [[تسلیم]] واداشتی جز تو خدایی نیست یکتا و بی‌همتایی، جز تو نمی‌پرستیم، و از غیر تو حاجتی نمی‌طلبیم، و به جز سوی تو به هیچ کس روی نمی‌آوریم، تویی دادخواه [[دادرس]] ما، و تویی ~~منتهای~~ [[آرزو]] و رغبت ما، و تویی [[خدا]] و [[پادشاه]] ما"<ref>{{متن حدیث\|قَالَ: أَتَى جَبْرَئِيلُ {{ع}} إِلَى النَّبِيِّ {{صل}} فَقَالَ لَهُ: إِنَّ رَبَّكَ يَقُولُ لَكَ: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْبُدَنِي يَوْماً وَ لَيْلَةً حَقَّ عِبَادَتِي فَارْفَعْ يَدَيْكَ إِلَيَّ وَ قُلِ: اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً خَالِداً مَعَ خُلُودِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا مُنْتَهَى لَهُ دُونَ عِلْمِكَ...سُبْحَانَكَ رَبَّنَا وَ تَعَالَيْتَ وَ تَبَارَكْتَ وَ تَقَدَّسْتَ خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ وَ قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ وَ ابْتَدَعْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِحِكْمَتِكَ وَ عِلْمِكَ وَ بَعَثْتَ الرُّسُلَ بِكُتُبِكَ وَ هَدَيْتَ الصَّالِحِينَ بِإِذْنِكَ وَ أَيَّدْتَ الْمُؤْمِنِينَ بِنَصْرِكَ وَ قَهَرْتَ الْخَلْقَ بِسُلْطَانِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَا نَعْبُدُ غَيْرَكَ وَ لَا نَسْأَلُ إِلَّا إِيَّاكَ وَ لَا نَرْغَبُ إِلَّا إِلَيْكَ أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۵۸۱-۵۸۲.</ref>.		*۴. [[کلینی]] به سندش از برقی [[روایت]] می‌کند: "[[جبرئیل]] نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و گفت: پروردگارت به تو می‌گوید: اگر روزی و شبی خواستی مرا آنچنان که [[شایسته]] است [[عبادت]] کنی، دست‌های خود را رو به [[آسمان]] بلند کن و چنین بگو: پروردگارا، [[ستایش]] از آنِ توست، ستایشی جاودان به [[جاودانگی]] تو و [[ستایش]] از آنِ توست ستایشی که جز [[علم]] و [[دانایی]] تو مرز و پایانی ندارد -تا آنجا که فرمود: - منزهی [[پروردگار]] ما، بزرگی و مبارکی و [[پاکی]]، همه چیز را به [[قدرت]] خویش آفریدی و همه چیز را با [[عزت]] خویش [[مقهور]] ساختی و بر همه چیز با بلندی خویش [[برتری]] یافتی و بر همه چیز با قوه خویش چیره گشتی و همه چیز را با [[علم]] و [[حکمت]] خویش از هیچ پدید آوردی و [[پیامبران]] را با کتب خویش به سوی [[مردم]] فرستادی و [[نیکان]] را با [[اذن]] خویش [[هدایت]] فرمودی و [[مؤمنان]] را با [[نصرت]] و [[یاری]] خویش [[پشتیبانی]] کردی، و آفریدگان را با [[سلطنت]] خویش به [[تسلیم]] واداشتی جز تو خدایی نیست یکتا و بی‌همتایی، جز تو نمی‌پرستیم، و از غیر تو حاجتی نمی‌طلبیم، و به جز سوی تو به هیچ کس روی نمی‌آوریم، تویی دادخواه [[دادرس]] ما، و تویی لکنی [[آرزو]] و رغبت ما، و تویی [[خدا]] و [[پادشاه]] ما"<ref>{{متن حدیث\|قَالَ: أَتَى جَبْرَئِيلُ {{ع}} إِلَى النَّبِيِّ {{صل}} فَقَالَ لَهُ: إِنَّ رَبَّكَ يَقُولُ لَكَ: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْبُدَنِي يَوْماً وَ لَيْلَةً حَقَّ عِبَادَتِي فَارْفَعْ يَدَيْكَ إِلَيَّ وَ قُلِ: اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً خَالِداً مَعَ خُلُودِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا مُنْتَهَى لَهُ دُونَ عِلْمِكَ...سُبْحَانَكَ رَبَّنَا وَ تَعَالَيْتَ وَ تَبَارَكْتَ وَ تَقَدَّسْتَ خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ وَ قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ وَ ابْتَدَعْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِحِكْمَتِكَ وَ عِلْمِكَ وَ بَعَثْتَ الرُّسُلَ بِكُتُبِكَ وَ هَدَيْتَ الصَّالِحِينَ بِإِذْنِكَ وَ أَيَّدْتَ الْمُؤْمِنِينَ بِنَصْرِكَ وَ قَهَرْتَ الْخَلْقَ بِسُلْطَانِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَا نَعْبُدُ غَيْرَكَ وَ لَا نَسْأَلُ إِلَّا إِيَّاكَ وَ لَا نَرْغَبُ إِلَّا إِلَيْكَ أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۵۸۱-۵۸۲.</ref>.
	* این [[روایت]] که متضمّن یکی از مهمترین دعاهای [[توحیدی]] است، بیانی از [[وحدت]] [[حاکمیت]] [[خداوند]] را ارائه می کند که شرح و تفسیرش در این مختصر نمی گنجد. در اینجا تنها به این نکته اشاره می کنیم که هر یک از جملات فوقالذکر متضمّن دلیلی از [[ادله]] [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] است: {{متن حدیث\|خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ}} [[آفرینش]] هستی و [[وحدانیت]] [[خالقیت]] خداوندی دلیلی بر [[حاکمیت]] خداوندی و [[حصر]] این [[حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] اوست. جملات دیگر نیز به [[براهین]] دیگری بر این [[حصر حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] اشاره دارند: {{متن حدیث\|قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ}} - تا آنجا که در [[مقام]] [[اقرار]] به [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] می فرماید: - {{متن حدیث\|أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}.		* این [[روایت]] که متضمّن یکی از مهمترین دعاهای [[توحیدی]] است، بیانی از [[وحدت]] [[حاکمیت]] [[خداوند]] را ارائه می کند که شرح و تفسیرش در این مختصر نمی گنجد. در اینجا تنها به این نکته اشاره می کنیم که هر یک از جملات فوقالذکر متضمّن دلیلی از [[ادله]] [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] است: {{متن حدیث\|خَلَقْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُدْرَتِكَ}} [[آفرینش]] هستی و [[وحدانیت]] [[خالقیت]] خداوندی دلیلی بر [[حاکمیت]] خداوندی و [[حصر]] این [[حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] اوست. جملات دیگر نیز به [[براهین]] دیگری بر این [[حصر حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] اشاره دارند: {{متن حدیث\|قَهَرْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَيْءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَيْءٍ بِقُوَّتِكَ}} - تا آنجا که در [[مقام]] [[اقرار]] به [[توحید حاکمیت]] [[الهی]] می فرماید: - {{متن حدیث\|أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِيكُنَا}}.
	*۵. [[شیخ طوسی]] در کتاب المصباح المتهجد از [[امام کاظم]] {{ع}} در ضمن دعای [[روز جمعه]] [[روایت]] می کند که فرمود: "ای مالک [[مُلک]] و [[پادشاهی]]، زیرا جز تو هیچ کس مالک [[ملک]] و [[پادشاهی]] نیست"<ref>{{متن حدیث\|يَا مَالِكَ الْمُلْكِ فَإِنَّهُ لَا يَمْلِكُ ذَلِكَ غَيْرُكَ}}شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۵۰۲.</ref>.		*۵. [[شیخ طوسی]] در کتاب المصباح المتهجد از [[امام کاظم]] {{ع}} در ضمن دعای [[روز جمعه]] [[روایت]] می کند که فرمود: "ای مالک [[مُلک]] و [[پادشاهی]]، زیرا جز تو هیچ کس مالک [[ملک]] و [[پادشاهی]] نیست"<ref>{{متن حدیث\|يَا مَالِكَ الْمُلْكِ فَإِنَّهُ لَا يَمْلِكُ ذَلِكَ غَيْرُكَ}}شیخ طوسی، المصباح المتهجد، ص۵۰۲.</ref>.