حضور قلب در اخلاق اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵

2024-07-01T08:05:06Z

Bahmani: /* پیراستن قلب از صفات ناشایست */

2024-07-01T08:03:59Z

پیراستن قلب از صفات ناشایست

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۲۵۱:		خط ۲۵۱:
	[[حضرت حق]] نیز بر [[قلبی]] که به‌وسیله [[گناهان]] سنگین و سخت شده [[غضبناک]] است؛ [[حال]] چگونه ممکن است که او این هدیّة لطیف خاصّ خود را که تنها به [[بندگان]] مخلَصش می‌بخشد، به این‌چنین قلبی که مورد [[غضب]] اوست [[هدیه]] نماید؟؛ به این چند [[آیه]] بنگرید: {{متن قرآن\|أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ}}<ref>«آیا کسی که خداوند دلش را برای اسلام گشاده داشته است و او از پروردگار خویش با خود فروغی دارد (چون سنگدلان بی‌فروغ است)؟ بنابراین وای بر سخت‌دلان در یاد خداوند!» سوره زمر، آیه ۲۲.</ref>؛ {{متن قرآن\|فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ كَذَلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«خداوند هر کس را که بخواهد راهنمایی کند دلش را برای (پذیرش) اسلام می‌گشاید و هر کس را که بخواهد در گمراهی وانهد دلش را تنگ و بسته می‌دارد گویی به آسمان فرا می‌رود؛ بدین گونه خداوند عذاب را بر کسانی که ایمان نمی‌آورند؛ برمی‌گمارد» سوره انعام، آیه ۱۲۵.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۷۸.</ref>		[[حضرت حق]] نیز بر [[قلبی]] که به‌وسیله [[گناهان]] سنگین و سخت شده [[غضبناک]] است؛ [[حال]] چگونه ممکن است که او این هدیّة لطیف خاصّ خود را که تنها به [[بندگان]] مخلَصش می‌بخشد، به این‌چنین قلبی که مورد [[غضب]] اوست [[هدیه]] نماید؟؛ به این چند [[آیه]] بنگرید: {{متن قرآن\|أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ}}<ref>«آیا کسی که خداوند دلش را برای اسلام گشاده داشته است و او از پروردگار خویش با خود فروغی دارد (چون سنگدلان بی‌فروغ است)؟ بنابراین وای بر سخت‌دلان در یاد خداوند!» سوره زمر، آیه ۲۲.</ref>؛ {{متن قرآن\|فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ كَذَلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«خداوند هر کس را که بخواهد راهنمایی کند دلش را برای (پذیرش) اسلام می‌گشاید و هر کس را که بخواهد در گمراهی وانهد دلش را تنگ و بسته می‌دارد گویی به آسمان فرا می‌رود؛ بدین گونه خداوند عذاب را بر کسانی که ایمان نمی‌آورند؛ برمی‌گمارد» سوره انعام، آیه ۱۲۵.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۷۸.</ref>

	=== پیراستن قلب از [[صفات]] ناشایست ===		=== پیراستن قلب از صفات ناشایست ===
	پیراستن قلب و دست‌کم آنکه [[آدمی]] درصدد چنین کاری برآید نیز، می‌تواند قلب انسان را متوجّه بارگاه [[ربوبی]] ساخته، [[حضور قلب]] را برای او فراهم آورد. به عبارت دیگر، اگر سالک موفّق به [[تخلیه]] قلب خود از [[رذائل]] نگردد، می‌باید دست کم شعله خانمان‌سوز [[رذائل اخلاقی]] را در قلب خود خاموش نماید، تا نفس بدان‌ها مشغول نشده بتواند به [[آرامش]] روی به سوی مقصود کند. این مطلب در این راه بدون تردید لازم است، ورنه [[آتش]] خود بزرگ‌بینی، [[حسد]] و دیگر [[رذائل]]، می‌تواند تمامی [[دین]] [[انسان]] را بدون آنکه حتّی خاکستری از آن بر جای [[نهد]]، در خود سوزانده نابود کند؛ در این صورت این رذائل با فضیلتی همچون [[حضور قلب]] چه خواهد کرد؟!. از این رو می‌توان گفت که حضور قلب به [[قلبی]] [[پاک]] و [[پاکیزه]] نیازمند است؛ چه حضورْ ثمره [[قلب]] و میوهای [[بهشتی]] است که بر شاخسار آن درخت پاک می‌روید، در حالی که قلب سیاهی که به رذائل [[آلوده]] است، ثمره‌ای جز از چرک و [[آلودگی]] نخواهد داشت: {{متن قرآن\|وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا}}<ref>«و گیاه سرزمین پاک به اذن پروردگارش بیرون می‌آید و از آن (سرزمین) که ناپاک است جز به سختی و کندی (گیاهی) بیرون نمی‌آید» سوره اعراف، آیه ۵۸.</ref>؛ {{متن قرآن\|قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«بگو: هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۷۹.</ref>		پیراستن قلب و دست‌کم آنکه [[آدمی]] درصدد چنین کاری برآید نیز، می‌تواند قلب انسان را متوجّه بارگاه [[ربوبی]] ساخته، [[حضور قلب]] را برای او فراهم آورد. به عبارت دیگر، اگر سالک موفّق به تخلیه قلب خود از [[رذائل]] نگردد، می‌باید دست کم شعله خانمان‌سوز [[رذائل اخلاقی]] را در قلب خود خاموش نماید، تا نفس بدان‌ها مشغول نشده بتواند به [[آرامش]] روی به سوی مقصود کند. این مطلب در این راه بدون تردید لازم است، ورنه [[آتش]] خود بزرگ‌بینی، [[حسد]] و دیگر [[رذائل]]، می‌تواند تمامی [[دین]] [[انسان]] را بدون آنکه حتّی خاکستری از آن بر جای [[نهد]]، در خود سوزانده نابود کند؛ در این صورت این رذائل با فضیلتی همچون [[حضور قلب]] چه خواهد کرد؟!. از این رو می‌توان گفت که حضور قلب به [[قلبی]] [[پاک]] و [[پاکیزه]] نیازمند است؛ چه حضورْ ثمره [[قلب]] و میوهای [[بهشتی]] است که بر شاخسار آن درخت پاک می‌روید، در حالی که قلب سیاهی که به رذائل [[آلوده]] است، ثمره‌ای جز از چرک و [[آلودگی]] نخواهد داشت: {{متن قرآن\|وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا}}<ref>«و گیاه سرزمین پاک به اذن پروردگارش بیرون می‌آید و از آن (سرزمین) که ناپاک است جز به سختی و کندی (گیاهی) بیرون نمی‌آید» سوره اعراف، آیه ۵۸.</ref>؛ {{متن قرآن\|قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«بگو: هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۷۹.</ref>

	===[[دعا]]، تضرُّع و توسُّل ===		===[[دعا]]، تضرُّع و توسُّل ===

Bahmani: /* به حبس درآوردن قوای خیال و واهمه */

2024-07-01T08:03:38Z

به حبس درآوردن قوای خیال و واهمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۲۱۴:		خط ۲۱۴:
	[[قرآن کریم]] در بیان مراتب اینان بیان می‌فرماید، که هرکس به مرتبه سوم و بلکه به مرتبه دوّم دست یابد، از [[برکت]] برخوردار شده [[مبارک]] می‌شود: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَاءَهَا نُودِيَ أَنْ بُورِكَ مَنْ فِي النَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«و چون نزد آن آمد، بانگی برآمد که خجسته باد آن کس که در (کنار این) آتش و آنکه پیرامون آن است و پاکا خداوندی که پروردگار جهانیان است» سوره نمل، آیه ۸.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۷۱ ـ ۱۷۲.</ref>		[[قرآن کریم]] در بیان مراتب اینان بیان می‌فرماید، که هرکس به مرتبه سوم و بلکه به مرتبه دوّم دست یابد، از [[برکت]] برخوردار شده [[مبارک]] می‌شود: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَاءَهَا نُودِيَ أَنْ بُورِكَ مَنْ فِي النَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«و چون نزد آن آمد، بانگی برآمد که خجسته باد آن کس که در (کنار این) آتش و آنکه پیرامون آن است و پاکا خداوندی که پروردگار جهانیان است» سوره نمل، آیه ۸.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۷۱ ـ ۱۷۲.</ref>

	=== به [[حبس]] درآوردن قوای [[خیال]] و [[واهمه]] ===		=== به [[حبس]] درآوردن قوای خیال و واهمه ===
	این دو قوّه. که در شمار [[قوای روحی]] [[انسان]] قرار دارد- سخت گریزپا می‌باشند؛ چه همچون گنجشکی که از دست [[عقاب]] [[فرار]] می‌کند، از این شاخه به آن شاخه پر می‌کشند، و از این درخت به آن درخت [[پناه]] می‌برند. از این رو نمازگذار در صورت [[آزادی]] این دو، نمی‌تواند حواسّ خویش را جمع نموده به [[حضور قلب]] رسد. بر این اساس به حبس کشیدن این دو قوّه برای رسیدن به آن [[هدف]]، ضروری بوده از مقدّمه‌های لازم و [[واجب]] برای آن می‌باشد.		این دو قوّه. که در شمار قوای روحی [[انسان]] قرار دارد- سخت گریزپا می‌باشند؛ چه همچون گنجشکی که از دست [[عقاب]] [[فرار]] می‌کند، از این شاخه به آن شاخه پر می‌کشند، و از این درخت به آن درخت [[پناه]] می‌برند. از این رو نمازگذار در صورت [[آزادی]] این دو، نمی‌تواند حواسّ خویش را جمع نموده به [[حضور قلب]] رسد. بر این اساس به حبس کشیدن این دو قوّه برای رسیدن به آن [[هدف]]، ضروری بوده از مقدّمه‌های لازم و [[واجب]] برای آن می‌باشد.

	پُر واضح است که خود این مطلب نیز سخت دشوار بوده به [[راحتی]] به دست آورده نمی‌شود. آری! [[اهل معرفت]] این دو قوّه را به واسطة [[خشیت از خدا]] و یا [[رغبت]] در [[رحمت]] او به بند می‌کشند؛ [[خشیت]] و رغبتی که به هنگام [[نماز]] بدیشان روی می‌آورد. این دو حالت می‌توانند آن دو قوّه را آرام ساخته از [[حرکت]] بازدارند، تا [[انسان]] در نماز دچار وسوسه‌ها و [[لغزش‌های فکری]] این دو نشود.		پُر واضح است که خود این مطلب نیز سخت دشوار بوده به [[راحتی]] به دست آورده نمی‌شود. آری! [[اهل معرفت]] این دو قوّه را به واسطة [[خشیت از خدا]] و یا [[رغبت]] در [[رحمت]] او به بند می‌کشند؛ [[خشیت]] و رغبتی که به هنگام [[نماز]] بدیشان روی می‌آورد. این دو حالت می‌توانند آن دو قوّه را آرام ساخته از [[حرکت]] بازدارند، تا [[انسان]] در نماز دچار وسوسه‌ها و [[لغزش‌های فکری]] این دو نشود.

Bahmani: /* راه‌های به‌دست آوردن حضور قلب */

2024-07-01T08:03:17Z

راه‌های به‌دست آوردن حضور قلب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۲۰۴:		خط ۲۰۴:

	== راه‌های به‌دست آوردن [[حضور قلب]] ==		== راه‌های به‌دست آوردن [[حضور قلب]] ==
	به هر ترتیب راه‌های به‌دست آوردن این [[عنایت الهی]] بسیار است. ما در اینجا به برخی از این راه‌ها اشاره می‌کنیم:		به هر ترتیب راه‌های به‌دست آوردن این عنایت الهی بسیار است. ما در اینجا به برخی از این راه‌ها اشاره می‌کنیم:
	=== [[تقویت ایمان]] ===		=== تقویت ایمان ===
	چه هر اندازه که [[معرفت]] [[انسان]] اضافه گردد، حضور قلب او نیز اضافه می‌گردد. منظور از "[[ایمان]]" در اینجا، همان نوری است که [[خداوند]] در [[قلب]] [[تقوا]] پیشه ایجاد می‌فرماید: "[[پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌فرمایند: [[علم]] به واسطه زیادی [[آموزش]] به دست نمی‌آید، بلکه علم نوری است که خداوند در قلب هر کس که بخواهد او را [[هدایت]] کند قرار می‌دهد"<ref>{{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّه‌{{صل}}: لَيْسَ الْعِلْمُ بِكَثْرَةِ التَّعَلُّمِ إِنَّمَا هُوَ نُورٌ يَقْذِفُهُ اللَّهُ فِي قَلْبِ مَنْ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ‌}}؛ بحارالأنوار، ج۶۷، ص۱۴۰.</ref>. از این‌رو، هرکس که خداوند [[نور ایمان]] را در قلبش ایجاد نماید، نه تنها در [[نماز]] که در تمامی حالات به آسانی به حضور قلب دست می‌یابد.		چه هر اندازه که [[معرفت]] [[انسان]] اضافه گردد، حضور قلب او نیز اضافه می‌گردد. منظور از "[[ایمان]]" در اینجا، همان نوری است که [[خداوند]] در [[قلب]] [[تقوا]] پیشه ایجاد می‌فرماید: "[[پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌فرمایند: [[علم]] به واسطه زیادی [[آموزش]] به دست نمی‌آید، بلکه علم نوری است که خداوند در قلب هر کس که بخواهد او را [[هدایت]] کند قرار می‌دهد"<ref>{{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّه‌{{صل}}: لَيْسَ الْعِلْمُ بِكَثْرَةِ التَّعَلُّمِ إِنَّمَا هُوَ نُورٌ يَقْذِفُهُ اللَّهُ فِي قَلْبِ مَنْ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ‌}}؛ بحارالأنوار، ج۶۷، ص۱۴۰.</ref>. از این‌رو، هرکس که خداوند نور ایمان را در قلبش ایجاد نماید، نه تنها در [[نماز]] که در تمامی حالات به آسانی به حضور قلب دست می‌یابد.

	حال اگر می‌بینی که ما از این لطیفه [[الهی]] بهره‌ای نداریم، تنها از آن رو است که [[شیاطین]] گرداگرد قلب‌های ما جست‌و‌خیز می‌کنند، [[هواهای نفسانی]] و [[گناهان]] قلبمان را سخت و سنگین می‌نماید، و از صاحب [[حقیقی]] [[خانه]] در آن اثری یافت نمی‌شود؛ بلکه گناهان، [[هوی و هوس]] و شیاطین، آن را غاصبانه به تصرّف خویش درآورده‌اند. از این رو بر ما لازم است که نخست به واسطه [[تفکّر]] و [[تعقّل]]، و زان پس به واسطه حکّ بر قلب، [[ایمان]] خویش را افزایش دهیم تا به فضائل دست یافته اندک‌اندک به [[مراتب حضور قلب]] نزدیک شویم؛ مراتبی که در این [[آیه شریفه]] به وضوح به اشاره گرفته شده است: {{متن قرآن\|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ * أَلَا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ}}<ref>«به زودی نشانه‌های خویش را در گستره‌های بیرون و پیکره‌های درونشان نشان آنان خواهیم داد تا بر آنها روشن شود که او راستین است؛ آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟ * آگاه باش که آنان به لقای پروردگارشان در تردیدند، آگاه باش که او به هر چیزی چیره است» سوره فصلت، آیه ۵۳-۵۴.</ref>.		حال اگر می‌بینی که ما از این لطیفه [[الهی]] بهره‌ای نداریم، تنها از آن رو است که [[شیاطین]] گرداگرد قلب‌های ما جست‌و‌خیز می‌کنند، [[هواهای نفسانی]] و [[گناهان]] قلبمان را سخت و سنگین می‌نماید، و از صاحب [[حقیقی]] [[خانه]] در آن اثری یافت نمی‌شود؛ بلکه گناهان، [[هوی و هوس]] و شیاطین، آن را غاصبانه به تصرّف خویش درآورده‌اند. از این رو بر ما لازم است که نخست به واسطه [[تفکّر]] و [[تعقّل]]، و زان پس به واسطه حکّ بر قلب، [[ایمان]] خویش را افزایش دهیم تا به فضائل دست یافته اندک‌اندک به [[مراتب حضور قلب]] نزدیک شویم؛ مراتبی که در این [[آیه شریفه]] به وضوح به اشاره گرفته شده است: {{متن قرآن\|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ * أَلَا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ}}<ref>«به زودی نشانه‌های خویش را در گستره‌های بیرون و پیکره‌های درونشان نشان آنان خواهیم داد تا بر آنها روشن شود که او راستین است؛ آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟ * آگاه باش که آنان به لقای پروردگارشان در تردیدند، آگاه باش که او به هر چیزی چیره است» سوره فصلت، آیه ۵۳-۵۴.</ref>.

Bahmani: /* آسودگی از تصرّفات شیطان */

2024-07-01T08:02:52Z

آسودگی از تصرّفات شیطان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۱۶۹:		خط ۱۶۹:
	به‌گونه‌ای که قلب [[قبله]] زبان بوده زبان به اشاره او سخن گوید، و به اشاره او [[سکوت]] نماید. این آرامش قلبی نظیر آرامش [[جسم]] است، که [[فقیهان]] آن را در نماز شرط می‌دانند. [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا}}<ref>«قرآن را آرام و روشن بخوان» سوره مزمل، آیه ۴.</ref>، نیز اشاره به همین [[ترتیل]] قلبی و زبانی دارد؛ چه ترتیل زبان، تابع آرامش و ترتیل قلب است<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۶۲.</ref>		به‌گونه‌ای که قلب [[قبله]] زبان بوده زبان به اشاره او سخن گوید، و به اشاره او [[سکوت]] نماید. این آرامش قلبی نظیر آرامش [[جسم]] است، که [[فقیهان]] آن را در نماز شرط می‌دانند. [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا}}<ref>«قرآن را آرام و روشن بخوان» سوره مزمل، آیه ۴.</ref>، نیز اشاره به همین [[ترتیل]] قلبی و زبانی دارد؛ چه ترتیل زبان، تابع آرامش و ترتیل قلب است<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۶۲.</ref>

	=== [[آسودگی]] از تصرّفات [[شیطان]] ===		=== آسودگی از تصرّفات [[شیطان]] ===
	[[نفس امّاره]] و [[هواهای نفسانی]] را در بر می‌گیرد. این آسودگی از آن رو است که [[جان آدمی]] بتواند به سوی حضرت [[معبود]] پرکشد، چه کسی که جسمش از [[حرام]] و یا [[مال]] مشتبه به حرام پرورش یافته، چون پرده‌ها برافتد به صورت حیوانی سهمگین و [[پست]] ظاهر می‌گردد. [[روح]] نیز چون از نفس امّاره [[تغذیه]] شود، به همین حالت دچار شده نمی‌تواند چون پرنده‌ای سبکبال در [[آسمان]] [[معنویّت]] و [[حقایق الهی]] بال گشاید.		نفس امّاره و [[هواهای نفسانی]] را در بر می‌گیرد. این آسودگی از آن رو است که [[جان آدمی]] بتواند به سوی حضرت [[معبود]] پرکشد، چه کسی که جسمش از [[حرام]] و یا [[مال]] مشتبه به حرام پرورش یافته، چون پرده‌ها برافتد به صورت حیوانی سهمگین و [[پست]] ظاهر می‌گردد. [[روح]] نیز چون از نفس امّاره [[تغذیه]] شود، به همین حالت دچار شده نمی‌تواند چون پرنده‌ای سبکبال در [[آسمان]] معنویّت و حقایق الهی بال گشاید.

	بنابراین، نمازگذار می‌باید از دست [[اهل]] [[عصمت]]{{عم}} [[سیر]] و [[سیراب]] گردد، تا از جانی [[پاک]] و [[پاکیزه]] برخوردار شده توان سیرو [[سلوک]] را دریابد. بنابراین، روش خاصّی که بعضی از [[مؤمنان]] در پیش گرفته تابع [[تمایلات]] خود می‌شوند، چون از روش [[اهل‌بیت]]{{عم}} به‌دور است، نه تنها آنان را به [[رستگاری]] و مقصود [[راهنمایی]] نمی‌کند، که تنها آنان را از رسیدن به [[هدف]] باز می‌دارد. در این روش، آنان به [[انتخاب]] خود برخی از [[عبادات]] را بر برخی دیگر مقدّم می‌دارند، و یا حتّی برخی از مستحبّات را از برخی از [[واجبات]] مهمتر می‌شمارند؛ خود به [[تولید]] برخی از [[امور عبادی]] [[دست]] می‌برند، و یا در اثر [[وسوسه‌های نفس]] اماّره و [[شیطان]] [[خبیث]] به انجام عملی که آن را والا می‌شمارند می‌پردازند؛ در حالی که این امور در [[شریعت]] نیامده و در [[سخنان پیامبر اکرم]]{{صل}} و اوصیای ایشان{{عم}} از آن خبری یافت نمی‌شود.		بنابراین، نمازگذار می‌باید از دست [[اهل]] [[عصمت]]{{عم}} [[سیر]] و [[سیراب]] گردد، تا از جانی [[پاک]] و [[پاکیزه]] برخوردار شده توان سیرو [[سلوک]] را دریابد. بنابراین، روش خاصّی که بعضی از [[مؤمنان]] در پیش گرفته تابع [[تمایلات]] خود می‌شوند، چون از روش [[اهل‌بیت]]{{عم}} به‌دور است، نه تنها آنان را به [[رستگاری]] و مقصود [[راهنمایی]] نمی‌کند، که تنها آنان را از رسیدن به [[هدف]] باز می‌دارد. در این روش، آنان به [[انتخاب]] خود برخی از [[عبادات]] را بر برخی دیگر مقدّم می‌دارند، و یا حتّی برخی از مستحبّات را از برخی از [[واجبات]] مهمتر می‌شمارند؛ خود به [[تولید]] برخی از [[امور عبادی]] [[دست]] می‌برند، و یا در اثر [[وسوسه‌های نفس]] اماّره و [[شیطان]] [[خبیث]] به انجام عملی که آن را والا می‌شمارند می‌پردازند؛ در حالی که این امور در [[شریعت]] نیامده و در [[سخنان پیامبر اکرم]]{{صل}} و اوصیای ایشان{{عم}} از آن خبری یافت نمی‌شود.

Bahmani: /* مرتبه پنجم */

2024-07-01T08:02:23Z

مرتبه پنجم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:
	کوتاه سخن آنکه این مرتبه از [[حضور قلب]]، [[بنده]] را به دریای [[قرب الهی]] نزدیک کرده آنچه برای او در شمار [[غیب]] قرار داشت را، در شمار [[شهود]] قرار داده آشکار می‌سازد: {{متن قرآن\|هُدًى لِلْمُتَّقِينَ * الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ}}<ref>«این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است * همان کسانی که "غیب" را باور دارند» سوره بقره، آیه ۲-۳.</ref>.		کوتاه سخن آنکه این مرتبه از [[حضور قلب]]، [[بنده]] را به دریای [[قرب الهی]] نزدیک کرده آنچه برای او در شمار [[غیب]] قرار داشت را، در شمار [[شهود]] قرار داده آشکار می‌سازد: {{متن قرآن\|هُدًى لِلْمُتَّقِينَ * الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ}}<ref>«این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است * همان کسانی که "غیب" را باور دارند» سوره بقره، آیه ۲-۳.</ref>.

	روشن است که [[علم]] به چیزی و [[آگاهی]] نسبت به آن، غیر از [[ایمان]] بدان است؛ چه علمْ دانستی است، و ایمانْ دریافتنی، علمْ عرضی است، و ایمانْ ذاتی، علمْ [[علمی]] است، و ایمانْ [[شهودی]]؛ و چه تفاوت عمیق و پهناوری میان این دو است!. اینان چون به مرتبه ایمان رسیده‌اند، [[برترین]] مراتب [[غیب]] -یعنی [[حضرت حق]]- را به [[شهود]] می‌گیرند: {{متن قرآن\|وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ}}<ref>«چهره‌هایی در آن روز شاداب است *(که) به (پاداش و نعمت) پروردگارش می‌نگرد» سوره قیامه، آیه ۲۲-۲۳.</ref>. و از بالاترین مرابت هستی [[التذاذ]] می‌یابند.		روشن است که [[علم]] به چیزی و [[آگاهی]] نسبت به آن، غیر از [[ایمان]] بدان است؛ چه علمْ دانستی است، و ایمانْ دریافتنی، علمْ عرضی است، و ایمانْ ذاتی، علمْ [[علمی]] است، و ایمانْ [[شهودی]]؛ و چه تفاوت عمیق و پهناوری میان این دو است!. اینان چون به مرتبه ایمان رسیده‌اند، [[برترین]] مراتب [[غیب]] -یعنی [[حضرت حق]]- را به [[شهود]] می‌گیرند: {{متن قرآن\|وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ * إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ}}<ref>«چهره‌هایی در آن روز شاداب است *(که) به (پاداش و نعمت) پروردگارش می‌نگرد» سوره قیامه، آیه ۲۲-۲۳.</ref>. و از بالاترین مرابت هستی [[التذاذ]] می‌یابند.

	گفتیم که این مرتبه - که آن را "شهود عالم [[حقایق]]" خواندیم- خود از پهنه‌ای پهناور و اجزاء بسیار برخوردار است. در اینجا به شماری از این اجزاء اشاره می‌کنیم<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۵۱ ـ ۱۵۴.</ref>.		گفتیم که این مرتبه - که آن را "شهود عالم [[حقایق]]" خواندیم- خود از پهنه‌ای پهناور و اجزاء بسیار برخوردار است. در اینجا به شماری از این اجزاء اشاره می‌کنیم<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۵۱ ـ ۱۵۴.</ref>.

Bahmani: /* مراتب حضور قلب */

2024-07-01T08:01:49Z

مراتب حضور قلب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۱
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	این مراتب برای ما مجهول بوده تنها به وسیله کسانی که بدان دست یافته‌اند، قابل توصیف می‌باشد؛ آنان که شیرینی آن را چشیده‌اند و از [[لذّت]] آن سرمست شده‌اند. [[سپاس]] خدای را که ما را به [[تأمّل]] در آن [[توفیق]] داد، هرچند [[ادراک]] آن سخت از ما دور است و دست نیافتنی!<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۴۵ ـ ۱۴۶.</ref>.		این مراتب برای ما مجهول بوده تنها به وسیله کسانی که بدان دست یافته‌اند، قابل توصیف می‌باشد؛ آنان که شیرینی آن را چشیده‌اند و از [[لذّت]] آن سرمست شده‌اند. [[سپاس]] خدای را که ما را به [[تأمّل]] در آن [[توفیق]] داد، هرچند [[ادراک]] آن سخت از ما دور است و دست نیافتنی!<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۴۵ ـ ۱۴۶.</ref>.

	== [[مراتب حضور قلب]] ==		== مراتب حضور قلب ==
	این [[فضیلت]] بزرگ را، پیش از این از نظر عملی که [[حضور قلب]] در آن صورت می‌پذیرد، تقسیم‌بندی کرده انواع آن را بررسی نمودیم. در اینجا سَر آن داریم که مراتب خودِ حضور قلب را بدون در نظر گرفتن فعل و یا حالتی که این [[ملکه]] در آن تحقّق می‌یابد، بررسی کنیم. از این رو بر مباحث پیشین اضافه می‌کنیم که: [[حضور قلب]] را مراتبی است که از طرف [[ضعف]] به طرف [[قوّت]] می‌رود. نخستین مراتب آن، آن است که برای نمازگذار و بلکه برای هر کسی که کاری انجام می‌دهد، لازم است که در تحصیل آن بکوشد؛ چه هر عملی که بدون حضور قلب انجام شود، همچون جسدی است که [[روح]] از آن رخت کشیده در شمار مردگانش نهاده باشد. این‌گونه کارها فقط می‌تواند [[تکلیف شرعی]] [[انسان]] را رفع کند، امّا در مسیر [[سلوک]] به سوی [[معبود]] و رسیدن به شادی‌های [[روحانی]] و [[استجابت دعا]] هیچ اثری نخواهد داشت، چه تمامی این امور وابسته به حضور [[قلبی]] است که در [[نماز]] و یا دیگر [[عبادات]]، همچون طلای موجود در خاک [[ارزش]] آن را تعیین می‌کند، و می‌تواند [[انسان]] را در مسیر سلوک گرمپو نماید. از این رو به سالکان کوی کمال توصیه می‌کنیم که برای تحصیل مراتب بالای آن بکوشند، و دست‌کم به [[برترین]] مرتبه‌ای از آنکه می‌توانند، [[دست]] یابند. این مراتب را این‌گونه می‌توان یاد نمود:		این [[فضیلت]] بزرگ را، پیش از این از نظر عملی که [[حضور قلب]] در آن صورت می‌پذیرد، تقسیم‌بندی کرده انواع آن را بررسی نمودیم. در اینجا سَر آن داریم که مراتب خودِ حضور قلب را بدون در نظر گرفتن فعل و یا حالتی که این [[ملکه]] در آن تحقّق می‌یابد، بررسی کنیم. از این رو بر مباحث پیشین اضافه می‌کنیم که: [[حضور قلب]] را مراتبی است که از طرف [[ضعف]] به طرف [[قوّت]] می‌رود. نخستین مراتب آن، آن است که برای نمازگذار و بلکه برای هر کسی که کاری انجام می‌دهد، لازم است که در تحصیل آن بکوشد؛ چه هر عملی که بدون حضور قلب انجام شود، همچون جسدی است که [[روح]] از آن رخت کشیده در شمار مردگانش نهاده باشد. این‌گونه کارها فقط می‌تواند [[تکلیف شرعی]] [[انسان]] را رفع کند، امّا در مسیر [[سلوک]] به سوی [[معبود]] و رسیدن به شادی‌های [[روحانی]] و [[استجابت دعا]] هیچ اثری نخواهد داشت، چه تمامی این امور وابسته به حضور [[قلبی]] است که در [[نماز]] و یا دیگر [[عبادات]]، همچون طلای موجود در خاک [[ارزش]] آن را تعیین می‌کند، و می‌تواند [[انسان]] را در مسیر سلوک گرمپو نماید. از این رو به سالکان کوی کمال توصیه می‌کنیم که برای تحصیل مراتب بالای آن بکوشند، و دست‌کم به [[برترین]] مرتبه‌ای از آنکه می‌توانند، [[دست]] یابند. این مراتب را این‌گونه می‌توان یاد نمود:

Bahmani در ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۱

2024-07-01T08:01:21Z

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۲

2024-01-10T07:42:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ولایت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = حضور قلب		\| موضوع مرتبط = حضور قلب
	\| عنوان مدخل = [[حضور قلب]]		\| عنوان مدخل = حضور قلب
	\| مداخل مرتبط = [[حضور قلب در حدیث]] - [[حضور قلب در اخلاق اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[حضور قلب در حدیث]] - [[حضور قلب در اخلاق اسلامی]] - [[حضور قلب در معارف و سیره علوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - '-،' به '-'

2022-11-24T06:21:12Z

جایگزینی متن - '-،' به '-'

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:
	کوتاه سخن آنکه این مرتبه از [[حضور قلب]]، [[بنده]] را به دریای [[قرب الهی]] نزدیک کرده آنچه برای او در شمار [[غیب]] قرار داشت را، در شمار [[شهود]] قرار داده آشکار می‌سازد: {{متن قرآن\|هُدًى لِلْمُتَّقِينَ * الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ}}<ref>«این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است * همان کسانی که "غیب" را باور دارند» سوره بقره، آیه ۲-۳.</ref>.		کوتاه سخن آنکه این مرتبه از [[حضور قلب]]، [[بنده]] را به دریای [[قرب الهی]] نزدیک کرده آنچه برای او در شمار [[غیب]] قرار داشت را، در شمار [[شهود]] قرار داده آشکار می‌سازد: {{متن قرآن\|هُدًى لِلْمُتَّقِينَ * الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ}}<ref>«این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است * همان کسانی که "غیب" را باور دارند» سوره بقره، آیه ۲-۳.</ref>.

	روشن است که [[علم]] به چیزی و [[آگاهی]] نسبت به آن، غیر از [[ایمان]] بدان است؛ چه علمْ دانستی است، و ایمانْ دریافتنی، علمْ عرضی است، و ایمانْ ذاتی، علمْ [[علمی]] است، و ایمانْ [[شهودی]]؛ و چه تفاوت عمیق و پهناوری میان این دو است!. اینان چون به مرتبه ایمان رسیده‌اند، [[برترین]] مراتب [[غیب]] -یعنی [[حضرت حق]]- را به [[شهود]] می‌گیرند: {{متن قرآن\|وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ}}<ref>«چهره‌هایی در آن روز شاداب است *(که) به (پاداش و نعمت) پروردگارش می‌نگرد» سوره قیامه، آیه ۲۲-۲۳.</ref>. و از بالاترین مرابت هستی [[التذاذ]] می‌یابند.		روشن است که [[علم]] به چیزی و [[آگاهی]] نسبت به آن، غیر از [[ایمان]] بدان است؛ چه علمْ دانستی است، و ایمانْ دریافتنی، علمْ عرضی است، و ایمانْ ذاتی، علمْ [[علمی]] است، و ایمانْ [[شهودی]]؛ و چه تفاوت عمیق و پهناوری میان این دو است!. اینان چون به مرتبه ایمان رسیده‌اند، [[برترین]] مراتب [[غیب]] -یعنی [[حضرت حق]]- را به [[شهود]] می‌گیرند: {{متن قرآن\|وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ * إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ}}<ref>«چهره‌هایی در آن روز شاداب است *(که) به (پاداش و نعمت) پروردگارش می‌نگرد» سوره قیامه، آیه ۲۲-۲۳.</ref>. و از بالاترین مرابت هستی [[التذاذ]] می‌یابند.

	گفتیم که این مرتبه - که آن را "شهود عالم [[حقایق]]" خواندیم- خود از پهنه‌ای پهناور و اجزاء بسیار برخوردار است. در اینجا به شماری از این اجزاء اشاره می‌کنیم<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۵۱ ـ ۱۵۴.</ref>.		گفتیم که این مرتبه - که آن را "شهود عالم [[حقایق]]" خواندیم- خود از پهنه‌ای پهناور و اجزاء بسیار برخوردار است. در اینجا به شماری از این اجزاء اشاره می‌کنیم<ref>[[حسین مظاهری\|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)\|دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۵۱ ـ ۱۵۴.</ref>.