حقوق مجروحان جنگی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۴

2025-10-19T07:34:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	منظور از حقوق مجروحان جنگی، امتیازات و حقوقی است که در [[دین مبین اسلام]] برای متخاصمانی که در [[پیکار]] با [[مسلمانان]] مجروح شده‌اند، در نظر گرفته شده است. گرچه [[حربی]] ([[دشمن]] [[متخاصم]]) از نظر [[اسلام]] احترامی ندارد و در واقع این خود حربی است که با [[عملیات خصمانه]] خود، [[احترام]] خویش را از میان برداشته است و به طور ضمنی هرگونه [[رفتار]] متقابل را از پیش برگزیده است.		منظور از حقوق مجروحان جنگی، امتیازات و حقوقی است که در [[دین مبین اسلام]] برای متخاصمانی که در [[پیکار]] با [[مسلمانان]] مجروح شده‌اند، در نظر گرفته شده است. گرچه [[حربی]] ([[دشمن]] [[متخاصم]]) از نظر [[اسلام]] احترامی ندارد و در واقع این خود حربی است که با عملیات خصمانه خود، [[احترام]] خویش را از میان برداشته است و به طور ضمنی هرگونه [[رفتار]] متقابل را از پیش برگزیده است.
	[[مشروعیت جهاد]] در برابر حربی و [[مشروعیت]] غنیمت‌گیری [[اموال]] حربی دلالت روشنی بر سلب احترام حربی از دیدگاه اسلام دارد، چنان که اصولاً این خود مقتضای [[طبیعت]] [[جنگ]] است.
			[[مشروعیت جهاد]] در برابر حربی و [[مشروعیت]] غنیمت‌گیری [[اموال]] حربی دلالت روشنی بر سلب احترام حربی از دیدگاه اسلام دارد، چنان که اصولاً این خود مقتضای طبیعت [[جنگ]] است.

	به همین لحاظ است که [[مسلمانان]] شهدای خود را با ادای احترام خاص [[دفن]] می‌کنند، ولی در مورد کشته‌شدگان دشمن [[وظیفه]] مشخصی ندارند، مگر آنکه بر اساس [[قرارداد]] دو یا چند جانبه و یا مقررات بین‌المللی خود را به انجام عملی، موظف کرده باشند.		به همین لحاظ است که [[مسلمانان]] شهدای خود را با ادای احترام خاص [[دفن]] می‌کنند، ولی در مورد کشته‌شدگان دشمن [[وظیفه]] مشخصی ندارند، مگر آنکه بر اساس [[قرارداد]] دو یا چند جانبه و یا مقررات بین‌المللی خود را به انجام عملی، موظف کرده باشند.
	نکات ریزی در رابطه با مسائل [[انسانی]] در [[فقه]] نسبت به مجروحان دشمن متخاصم دیده می‌شود، که برخی از آنان از این ~~قبیلند~~:
	#انتقال اعضای جدا شده از [[بدن]] دشمن مانند سر و دست از [[جبهه]] جنگ به جای دیگر، به منظور [[تحقیر]] دشمن ممنوع است و این عمل در واقع نوعی [[مثله کردن]] یا عملی مشابه آن محسوب شده و از سوی دیگر موجب تحریک دشمن به عمل مشابه نیز می‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۲؛ شرح السیر الکبیر، ج۱، ص۷۸؛ فتح القدیر، ج۴، ص۲۸۹.</ref>؛		نکات ریزی در رابطه با مسائل [[انسانی]] در [[فقه]] نسبت به مجروحان دشمن متخاصم دیده می‌شود، که برخی از آنان از این قبیل‌اند:
	#دفن کردن اجساد دشمن ممنوع نیست و به مقتضی اصل اولی [[اباحه]]، جایز بودن این عمل انسانی از نظر فقه قابل قبول است و نظر به این که عمل دفن از [[عبادات]] محسوب نمی‌شود، با وجود فقدان دستور [[شرعی]] در این مورد، می‌توان گفت که جواز دفن در واقع «[[تشریع]]» محسوب نمی‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۳.</ref>. [[نهی]] در یکی از [[احادیث]]<ref>وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۱۱۲.</ref> مربوط به دفن کشته‌شدگان بر اساس توهم [[وجوب]] دفن است که بر اساس یک قاعده اصولی در چنین مواردی نهی، دلالتی بر [[تحریم]] ندارد؛		# انتقال اعضای جدا شده از بدن دشمن مانند سر و دست از جبهه جنگ به جای دیگر، به منظور تحقیر دشمن ممنوع است و این عمل در واقع نوعی مثله کردن یا عملی مشابه آن محسوب شده و از سوی دیگر موجب تحریک دشمن به عمل مشابه نیز می‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۲؛ شرح السیر الکبیر، ج۱، ص۷۸؛ فتح القدیر، ج۴، ص۲۸۹.</ref>؛
	#[[روایت نبوی]] در مورد [[احسان]] نسبت به اجساد دشمن: {{متن حدیث\|ان الله كتب الإحسان على كل شيء فإذا فقلتم فاحسنوا القتله}}<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۶۸؛ نیل الاوطار، ج۸، ص۱۴۱.</ref>، [[خداوند]] [[احسان]] را در هر چیزی [[واجب]] شمرده، هرگاه دست به [[قتل]] ([[دشمن]]) زدید با کشته‌شدگان [[رفتار نیکو]] داشته باشید؛		# دفن کردن اجساد دشمن ممنوع نیست و به مقتضی اصل اولی [[اباحه]]، جایز بودن این عمل انسانی از نظر فقه قابل قبول است و نظر به این که عمل دفن از [[عبادات]] محسوب نمی‌شود، با وجود فقدان دستور [[شرعی]] در این مورد، می‌توان گفت که جواز دفن در واقع «[[تشریع]]» محسوب نمی‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۳.</ref>. [[نهی]] در یکی از [[احادیث]]<ref>وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۱۱۲.</ref> مربوط به دفن کشته‌شدگان بر اساس توهم [[وجوب]] دفن است که بر اساس یک قاعده اصولی در چنین مواردی نهی، دلالتی بر [[تحریم]] ندارد؛
	#با وجود [[سنت جاهلی]] که در [[جنگ‌ها]] سرهای کشته‌شده‌های دشمن را بر سر نیزه می‌کردند و با خود به [[نشانه]] [[پیروزی]] حمل می‌کردند، اما در تمام پیروزی‌های [[سپاه اسلام]] در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} یکبار هم این عمل دیده نشد<ref>المغنی، ج۸، ص۴۹۴.</ref>؛		# روایت نبوی در مورد [[احسان]] نسبت به اجساد دشمن: {{متن حدیث\|ان الله كتب الإحسان على كل شيء فإذا فقلتم فاحسنوا القتله}}<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۶۸؛ نیل الاوطار، ج۸، ص۱۴۱.</ref>، [[خداوند]] [[احسان]] را در هر چیزی [[واجب]] شمرده، هرگاه دست به [[قتل]] ([[دشمن]]) زدید با کشته‌شدگان رفتار نیکو داشته باشید؛
	#هنگامی که اجساد قابل [[شناسایی]] نباشند، همه آنها [[دفن]] می‌شوند، بسیاری از [[فقها]] بر این [[احتیاط]] تأکید می‌ورزند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۳۳.</ref>؛		# با وجود سنت جاهلی که در [[جنگ‌ها]] سرهای کشته‌شده‌های دشمن را بر سر نیزه می‌کردند و با خود به [[نشانه]] [[پیروزی]] حمل می‌کردند، اما در تمام پیروزی‌های سپاه اسلام در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} یکبار هم این عمل دیده نشد<ref>المغنی، ج۸، ص۴۹۴.</ref>؛
	#[[پیامبر اکرم]]{{صل}} در سفرها هرگاه به [[جسد]] [[انسان]] برمی‌خورد آن را دفن می‌کرد و هرگز نمی‌پرسید که جساد [[مسلمان]] است یا [[کافر]]<ref>سنن الدارمی ص۴۷۳.</ref>؟؛		# هنگامی که اجساد قابل [[شناسایی]] نباشند، همه آنها [[دفن]] می‌شوند، بسیاری از [[فقها]] بر این [[احتیاط]] تأکید می‌ورزند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۳۳.</ref>؛
	#در [[غزوه طائف]]، پیامبر اکرم{{صل}} جسد زنی را [[مشاهده]] کرد که بر روی [[زمین]] افتاده است، فرمود: مگر از کشتن [[زنان]] [[نهی]] نکردم؟! این کار کیست؟! مردی از آن میان برخواست و گفت: من او را بر مرکبم سوار کردم، اما او قصد [[جان]] مرا کرد و می‌خواست مرا بکشد. [[رسول خدا]]{{صل}} امر فرمود تا آن جسد را به [[خاک]] بسپارند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲.</ref>؛		# [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در سفرها هرگاه به جسد [[انسان]] برمی‌خورد آن را دفن می‌کرد و هرگز نمی‌پرسید که جساد [[مسلمان]] است یا [[کافر]]<ref>سنن الدارمی ص۴۷۳.</ref>؟؛
	#[[مسلمانان]] در [[غزوه بدر]] همه اجساد را از میدان [[نبرد]] جمع‌آوری و به خاک سپردند و هیچ جسدی را روی زمین رها نکردند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲؛ فتح الباری، ج۹، ص۲۱۷.</ref>.		# در [[غزوه طائف]]، پیامبر اکرم{{صل}} جسد زنی را مشاهده کرد که بر روی [[زمین]] افتاده است، فرمود: مگر از کشتن [[زنان]] [[نهی]] نکردم؟! این کار کیست؟! مردی از آن میان برخواست و گفت: من او را بر مرکبم سوار کردم، اما او قصد [[جان]] مرا کرد و می‌خواست مرا بکشد. [[رسول خدا]]{{صل}} امر فرمود تا آن جسد را به خاک بسپارند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲.</ref>؛
	#اجساد [[یهودیان]] [[بنی قریظه]] در یک حفره بزرگ دفن شد<ref>زاد المعاد، ج۲، ص۷۲.</ref>.		# [[مسلمانان]] در [[غزوه بدر]] همه اجساد را از میدان [[نبرد]] جمع‌آوری و به خاک سپردند و هیچ جسدی را روی زمین رها نکردند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲؛ فتح الباری، ج۹، ص۲۱۷.</ref>.
	از بررسی موارد فوق می‌توان نتیجه گرفت که [[اسلام]] [[بی‌احترامی]] به اجساد دشمن ([[مثله کردن]]) را مردود دانسته و [[خصومت]] با اجساد را هرگز منطقی نشمرده است و از نظر اسلام [[پذیرفتن]] تعهدات بین‌المللی در مبادله اجساد و یا هر نوع اقدامات انسان‌دوستانه مربوط به آمار کشته‌شدگان و مجروحان [[جنگی]] امکان‌پذیر بوده و برای [[دولت اسلامی]] نه تنها قابل قبول، بلکه قابل استقبال نیز خواهد بود<ref>فقه سیاسی، ج۶، ص۲۲۷-۲۲۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۳۰.</ref>		# اجساد [[یهودیان]] [[بنی قریظه]] در یک حفره بزرگ دفن شد<ref>زاد المعاد، ج۲، ص۷۲.</ref>.

			از بررسی موارد فوق می‌توان نتیجه گرفت که [[اسلام]] بی‌احترامی به اجساد دشمن (مثله کردن) را مردود دانسته و [[خصومت]] با اجساد را هرگز منطقی نشمرده است و از نظر اسلام پذیرفتن تعهدات بین‌المللی در مبادله اجساد و یا هر نوع اقدامات انسان‌دوستانه مربوط به آمار کشته‌شدگان و مجروحان [[جنگی]] امکان‌پذیر بوده و برای [[دولت اسلامی]] نه تنها قابل قبول، بلکه قابل استقبال نیز خواهد بود<ref>فقه سیاسی، ج۶، ص۲۲۷-۲۲۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۷۳۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۲۹:		خط ۳۳:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:حقوق]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== منظور از حقوق مجروحان جنگی، امتیازات و حقوقی است که در دین مبین اسلام برای متخاصمانی که در پیکار با مسلمانان مجروح شده‌اند، در نظر گرفته شده است. گرچه حرب...» ایجاد کرد

2023-02-16T06:40:07Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== منظور از حقوق مجروحان جنگی، امتیازات و حقوقی است که در دین مبین اسلام برای متخاصمانی که در پیکار با مسلمانان مجروح شده‌اند، در نظر گرفته شده است. گرچه حرب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
منظور از حقوق مجروحان جنگی، امتیازات و حقوقی است که در [[دین مبین اسلام]] برای متخاصمانی که در [[پیکار]] با [[مسلمانان]] مجروح شده‌اند، در نظر گرفته شده است. گرچه [[حربی]] ([[دشمن]] [[متخاصم]]) از نظر [[اسلام]] احترامی ندارد و در واقع این خود حربی است که با [[عملیات خصمانه]] خود، [[احترام]] خویش را از میان برداشته است و به طور ضمنی هرگونه [[رفتار]] متقابل را از پیش برگزیده است.
[[مشروعیت جهاد]] در برابر حربی و [[مشروعیت]] غنیمت‌گیری [[اموال]] حربی دلالت روشنی بر سلب احترام حربی از دیدگاه اسلام دارد، چنان که اصولاً این خود مقتضای [[طبیعت]] [[جنگ]] است.
به همین لحاظ است که [[مسلمانان]] شهدای خود را با ادای احترام خاص [[دفن]] می‌کنند، ولی در مورد کشته‌شدگان دشمن [[وظیفه]] مشخصی ندارند، مگر آنکه بر اساس [[قرارداد]] دو یا چند جانبه و یا مقررات بین‌المللی خود را به انجام عملی، موظف کرده باشند.
نکات ریزی در رابطه با مسائل [[انسانی]] در [[فقه]] نسبت به مجروحان دشمن متخاصم دیده می‌شود، که برخی از آنان از این قبیلند:
#انتقال اعضای جدا شده از [[بدن]] دشمن مانند سر و دست از [[جبهه]] جنگ به جای دیگر، به منظور [[تحقیر]] دشمن ممنوع است و این عمل در واقع نوعی [[مثله کردن]] یا عملی مشابه آن محسوب شده و از سوی دیگر موجب تحریک دشمن به عمل مشابه نیز می‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۲؛ شرح السیر الکبیر، ج۱، ص۷۸؛ فتح القدیر، ج۴، ص۲۸۹.</ref>؛
#دفن کردن اجساد دشمن ممنوع نیست و به مقتضی اصل اولی [[اباحه]]، جایز بودن این عمل انسانی از نظر فقه قابل قبول است و نظر به این که عمل دفن از [[عبادات]] محسوب نمی‌شود، با وجود فقدان دستور [[شرعی]] در این مورد، می‌توان گفت که جواز دفن در واقع «[[تشریع]]» محسوب نمی‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۳.</ref>. [[نهی]] در یکی از [[احادیث]]<ref>وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۱۱۲.</ref> مربوط به دفن کشته‌شدگان بر اساس توهم [[وجوب]] دفن است که بر اساس یک قاعده اصولی در چنین مواردی نهی، دلالتی بر [[تحریم]] ندارد؛
#[[روایت نبوی]] در مورد [[احسان]] نسبت به اجساد دشمن: {{متن حدیث|ان الله كتب الإحسان على كل شيء فإذا فقلتم فاحسنوا القتله}}<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۶۸؛ نیل الاوطار، ج۸، ص۱۴۱.</ref>، [[خداوند]] [[احسان]] را در هر چیزی [[واجب]] شمرده، هرگاه دست به [[قتل]] ([[دشمن]]) زدید با کشته‌شدگان [[رفتار نیکو]] داشته باشید؛
#با وجود [[سنت جاهلی]] که در [[جنگ‌ها]] سرهای کشته‌شده‌های دشمن را بر سر نیزه می‌کردند و با خود به [[نشانه]] [[پیروزی]] حمل می‌کردند، اما در تمام پیروزی‌های [[سپاه اسلام]] در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} یکبار هم این عمل دیده نشد<ref>المغنی، ج۸، ص۴۹۴.</ref>؛
#هنگامی که اجساد قابل [[شناسایی]] نباشند، همه آنها [[دفن]] می‌شوند، بسیاری از [[فقها]] بر این [[احتیاط]] تأکید می‌ورزند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۳۳.</ref>؛
#[[پیامبر اکرم]]{{صل}} در سفرها هرگاه به [[جسد]] [[انسان]] برمی‌خورد آن را دفن می‌کرد و هرگز نمی‌پرسید که جساد [[مسلمان]] است یا [[کافر]]<ref>سنن الدارمی ص۴۷۳.</ref>؟؛
#در [[غزوه طائف]]، پیامبر اکرم{{صل}} جسد زنی را [[مشاهده]] کرد که بر روی [[زمین]] افتاده است، فرمود: مگر از کشتن [[زنان]] [[نهی]] نکردم؟! این کار کیست؟! مردی از آن میان برخواست و گفت: من او را بر مرکبم سوار کردم، اما او قصد [[جان]] مرا کرد و می‌خواست مرا بکشد. [[رسول خدا]]{{صل}} امر فرمود تا آن جسد را به [[خاک]] بسپارند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲.</ref>؛
#[[مسلمانان]] در [[غزوه بدر]] همه اجساد را از میدان [[نبرد]] جمع‌آوری و به خاک سپردند و هیچ جسدی را روی زمین رها نکردند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲؛ فتح الباری، ج۹، ص۲۱۷.</ref>.
#اجساد [[یهودیان]] [[بنی قریظه]] در یک حفره بزرگ دفن شد<ref>زاد المعاد، ج۲، ص۷۲.</ref>.
از بررسی موارد فوق می‌توان نتیجه گرفت که [[اسلام]] [[بی‌احترامی]] به اجساد دشمن ([[مثله کردن]]) را مردود دانسته و [[خصومت]] با اجساد را هرگز منطقی نشمرده است و از نظر اسلام [[پذیرفتن]] تعهدات بین‌المللی در مبادله اجساد و یا هر نوع اقدامات انسان‌دوستانه مربوط به آمار کشته‌شدگان و مجروحان [[جنگی]] امکان‌پذیر بوده و برای [[دولت اسلامی]] نه تنها قابل قبول، بلکه قابل استقبال نیز خواهد بود<ref>فقه سیاسی، ج۶، ص۲۲۷-۲۲۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۳۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}