حقوق والدین بر فرزندان در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۱

2024-10-09T10:21:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = حقوق والدین بر فرزندان		\| موضوع مرتبط = حقوق والدین بر فرزندان
	\| عنوان مدخل = حقوق والدین بر فرزندان		\| عنوان مدخل = حقوق والدین بر فرزندان
	\| مداخل مرتبط = [[حقوق والدین بر فرزندان در قرآن]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در حدیث]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف دعا و زیارات]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف و سیره سجادی]]		\| مداخل مرتبط = [[حقوق والدین بر فرزندان در قرآن]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در حدیث]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف دعا و زیارات]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف و سیره نبوی]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف و سیره سجادی]]
	\| پرسش مرتبط = سیره خانوادگی معصومان (پرسش)		\| پرسش مرتبط = سیره خانوادگی معصومان (پرسش)
	}}		}}

Bahmani: /* مقدمه */

2024-10-09T10:13:27Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Bahmani: /* مقدمه */

2024-10-09T10:10:58Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	{{متن قرآن\|قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«بگو: بیایید تا آنچه را خداوند بر شما حرام کرده است برایتان بخوانم: اینکه چیزی را شریک او نگیرید و به پدر و مادر نیکی کنید» سوره انعام، آیه ۱۵۱.</ref>.		{{متن قرآن\|قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«بگو: بیایید تا آنچه را خداوند بر شما حرام کرده است برایتان بخوانم: اینکه چیزی را شریک او نگیرید و به پدر و مادر نیکی کنید» سوره انعام، آیه ۱۵۱.</ref>.
	{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا * وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی! * و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۳-۲۴.</ref>.		{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا * وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی! * و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۳-۲۴.</ref>.
	از این تعبیرهای مکرر استفاده می‌شود که میان [[پرستش~~]] [[~~خدا]] و [[احسان به والدین]] ارتباطی عمیق و پیوندی محکم برقرار است. بی‌گمان بزرگ‌ترین [[نعمت]]، نعمت هستی و [[حیات]] است که در [[درجه]] نخست از ناحیه خداست و در مجرای قانونمندی [[الهی]] به [[پدر]] و [[مادر~~]] [[~~ارتباط]] می‌یابد و فرزند بخشی از وجود [[والدین]] است، و [[سستی]] در [[ادای حقوق]] آنان و ترک [[وظایف]] [[فرزندی]] نسبت به ایشان، همدوش و همتای [[شرک]] به خداست<ref>تفسیر نمونه، ج۳، ص۳۷۹.</ref>.		از این تعبیرهای مکرر استفاده می‌شود که میان [[پرستش خدا]] و [[احسان به والدین]] ارتباطی عمیق و پیوندی محکم برقرار است. بی‌گمان بزرگ‌ترین [[نعمت]]، نعمت هستی و [[حیات]] است که در درجه نخست از ناحیه خداست و در مجرای [[قانونمندی]] [[الهی]] به پدر و مادر ارتباط می‌یابد و فرزند بخشی از وجود [[والدین]] است، و [[سستی]] در [[ادای حقوق]] آنان و ترک [[وظایف]] [[فرزندی]] نسبت به ایشان، همدوش و همتای [[شرک]] به خداست<ref>تفسیر نمونه، ج۳، ص۳۷۹.</ref>.

	[[جامعه]] ~~سالم~~ بر پایه [[خانواده]] سالم شکل می‌گیرد و خانواده سالم خانواده‌ای حقوق‌مدار است و بیش‌ترین جلوه چنین خانواده‌ای در [[رفتار با والدین]] [[ظهور]] می‌نماید. [[خداوند]] [[احسان به پدر و مادر]] را چون پیمانی محکم دانسته است که [[سلامت]] و [[صلابت]] [[زندگی]] در گرو آن است؛ و خداوند این [[احسان]] را با بیانی لطیف مؤکد کرده است، و واژه “احسان” را به وسیله “ب” متعدی کرده و فرموده است {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} “احسان” گاهی با “الی” و گاهی با “ب” متعدی می‌شود؛ که در صورتی‌که با “الی” متعدی شود، مفهوم آن [[نیکی]] کردن است هرچند به‌طور غیرمستقیم و بدون واسطه باشد، اما هنگامی که با “ب” متعدی شود، معنی آن نیکی کردن به‌طور مستقیم و بدون واسطه است، بنابراین [[آیات]] بیانگر {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} بر این تأکید دارد که موضوع احسان به پدر و مادر چنان باید مورد اهمیت قرار گیرد که شخصاً و بدون واسطه بدان [[اقدام]] شود. و نیز آوردن مصدر در این آیات مفید تأکید و [[مبالغه]] در احسان است<ref>محمد رشید رضا، تفسیر المنار، الطبعة الثانیة، دارالمعرفة، بیروت، ج۸، ص۱۸۵؛ تفسیر نمونه، ج۶، ص۳۳.</ref>.		[[جامعه سالم]] بر پایه [[خانواده]] سالم شکل می‌گیرد و خانواده سالم خانواده‌ای حقوق‌مدار است و بیش‌ترین جلوه چنین خانواده‌ای در [[رفتار با والدین]] ظهور می‌نماید. [[خداوند]] [[احسان به پدر و مادر]] را چون پیمانی محکم دانسته است که [[سلامت]] و [[صلابت]] [[زندگی]] در گرو آن است؛ و خداوند این [[احسان]] را با بیانی لطیف مؤکد کرده است، و واژه “احسان” را به وسیله “ب” متعدی کرده و فرموده است {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} “احسان” گاهی با “الی” و گاهی با “ب” متعدی می‌شود؛ که در صورتی‌که با “الی” متعدی شود، مفهوم آن [[نیکی]] کردن است هرچند به‌طور غیرمستقیم و بدون واسطه باشد، اما هنگامی که با “ب” متعدی شود، معنی آن نیکی کردن به‌طور مستقیم و بدون واسطه است، بنابراین [[آیات]] بیانگر {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} بر این تأکید دارد که موضوع احسان به پدر و مادر چنان باید مورد اهمیت قرار گیرد که شخصاً و بدون واسطه بدان اقدام شود. و نیز آوردن مصدر در این آیات مفید تأکید و [[مبالغه]] در احسان است<ref>محمد رشید رضا، تفسیر المنار، الطبعة الثانیة، دارالمعرفة، بیروت، ج۸، ص۱۸۵؛ تفسیر نمونه، ج۶، ص۳۳.</ref>.

	تأکید و مبالغه [[قرآن کریم]] در ~~پاسداشت~~ [[حقوق]] والدین تا آنجاست که صریحاً بیان می‌کند که حتی اگر پدر و مادر [[کافر]] و [[مشرک]] باشند رعایت [[احترام]] و حقوقشان لازم است: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ * وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا}}<ref>«و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است * و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن» سوره لقمان، آیه ۱۴-۱۵.</ref>.		تأکید و مبالغه [[قرآن کریم]] در [[پاسداشت حقوق]] والدین تا آنجاست که صریحاً بیان می‌کند که حتی اگر پدر و مادر [[کافر]] و [[مشرک]] باشند رعایت [[احترام]] و حقوقشان لازم است: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ * وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا}}<ref>«و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است * و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن» سوره لقمان، آیه ۱۴-۱۵.</ref>.
	در اینجا [[شکرگزاری]] در برابر [[پدر]] و [[مادر]] در ردیف شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌کران [[خدا]] قرار داده شده است و این بیانگر عمق و وسعت [[حقوق]] [[والدین]] است<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۷۹.</ref>. این حقوق تا بدانجاست که کم‌ترین بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر اجازه داده نشده است: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ}}<ref>به آنان اف مگو» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.		در اینجا [[شکرگزاری]] در برابر پدر و مادر در ردیف شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌کران [[خدا]] قرار داده شده است و این بیانگر عمق و وسعت [[حقوق]] [[والدین]] است<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۷۹.</ref>. این حقوق تا بدانجاست که کم‌ترین [[بی‌احترامی]] نسبت به پدر و مادر [[اجازه]] داده نشده است: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ}}<ref>به آنان اف مگو» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.

	راغب اصفهانی گوید {{متن قرآن\|أُفٍّ}} در اصل به معنای هر چرکی و [[پلیدی]] است، چنان‌که به ناخن چیده شده و هر چیزی که به خاطر [[آلودگی]] و پلیدی‌اش ازاله و چیده شود گفته‌اند و نیز به هر عمل سبک و [[آلوده]] {{متن قرآن\|أُفٍّ}} گفته شده است. از این واژه فعل هم ساخته شده است که هرگاه چیزی را به خاطر پلیدی و آلودگی و ناروایی‌اش مورد [[انزجار]] قرار دهند به کار می‌رود، مثلاً می‌گویند: {{عربی\|قَدْ أَفَّفْتُ لِکَذَا}}، یعنی فلان چیز را آلوده شمردم و از آن اظهار [[نفرت]] کردم<ref>المفردات، ص۱۹.</ref>. برخی گفته‌اند {{عربی\|أفّ}} و {{عربی\|تُفّ}} در اصل به معنای چرکی است که زیر ناخن جمع می‌شود و از باب توسعه در معنا به هر چیز [[پلید]] و مایه [[ناراحتی]] گفته شده است<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۱۰، ص۲۴۲.</ref>. اصمعی گفته است که {{عربی\|أفّ}} چرک گوش و {{عربی\|تُفّ}} چرک زیر ناخن است و سپس به هر چیز پلید و ناراحت‌کننده گفته شده است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۸.</ref>. ممکن است {{عربی\|أفّ}} اسم صوت بوده<ref>[[أبو زکریا یحیی بن زیاد]] المعروف بالفرّاء، معانی القرآن، الطبعة الثالثة، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۳ ق. ج۲، ص۱۲۱.</ref>، و از اینجا پیدا شده باشد که وقتی [[خاک]] یا خاکستری مختصر روی [[بدن]] یا [[لباس]] [[انسان]] می‌نشیند، انسان با فوت کردن آن را از خود و لباسش دور می‌کند و صدایی که از دهان انسان در چنین حالی بیرون می‌آید شبیه “اوف” یا “اُف” می‌باشد و این واژه توسعه در معنا یافته و برای هر چیز ناراحت‌کننده و [[مکروه]] و مورد [[تنفر]] به کار رفته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۹.</ref>. ازاین‌رو می‌توان گفت این واژه در اصل اسم صوت بوده که هنگام اظهار [[نفرت]] یا [[ناراحتی]] و یا فوت کردن چیز [[آلوده]] از دهان خارج می‌شود و سپس به صورت اسم و فعل به کار رفته است و بیانگر ناراحتی‌های جزئی و اظهار تنفر به خاطر مسائل کوچک می‌باشد؛ و در [[آیه]] فوق با بیانی کوتاه و در نهایت [[فصاحت]] و [[بلاغت]] این معنا افاده شده است که [[احترام به پدر و مادر]] چندان مهم و اساسی است که در برابر آنان حتی کم‌ترین سخنی یا صدایی که دلیل بر ناراحتی از ایشان و یا بی‌میلی و تنفر بوده باشد نباید بر زبان جاری ساخت یا در [[رفتار]] جلوه داد<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۸۴.</ref>. در [[حدیث]] [[امام صادق]] {{ع}} دراین‌باره آمده است: {{متن حدیث\|لَوْ عَلِمَ اَللهُ شَيْئاً أدْنَي مِنْ اُفًّ لَنَهَي عَنْهُ، وَ هُوَ مِنْ أدْنَي الْعُقُوقِ، وَ مِنَ الْعُقُوقِ، أنْ يَنْظُرَ الرَّجُلُ إلَي وَالدَيْهِ، فَيَحُدُّ النَّظَرَ إلَيْهِمَا}}<ref>«اگر چیزی کم‌تر از {{متن قرآن\|أُفٍّ}} وجود داشت خداوند از آن نهی می‌کرد، و این حدّاقل مخالفت و بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر است، و از این جمله است نظر تند و غضب‌آلود به والدین». کتاب الزهد، ص۳۸-۳۹؛ الکافی، ج۲، ص۳۴۹؛ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۲۱۷؛ بحارالانوار، ج۷۱، ص۶۴؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۱۴۹؛ الحدائق الناضرة، ص۱۰، ص۴۰.</ref>.		[[راغب]] [[اصفهانی]] گوید {{متن قرآن\|أُفٍّ}} در اصل به معنای هر چرکی و [[پلیدی]] است، چنان‌که به ناخن چیده شده و هر چیزی که به خاطر [[آلودگی]] و پلیدی‌اش ازاله و چیده شود گفته‌اند و نیز به هر عمل سبک و [[آلوده]] {{متن قرآن\|أُفٍّ}} گفته شده است. از این واژه فعل هم ساخته شده است که هرگاه چیزی را به خاطر پلیدی و آلودگی و ناروایی‌اش مورد [[انزجار]] قرار دهند به کار می‌رود، مثلاً می‌گویند: {{عربی\|قَدْ أَفَّفْتُ لِکَذَا}}، یعنی فلان چیز را آلوده شمردم و از آن اظهار [[نفرت]] کردم<ref>المفردات، ص۱۹.</ref>. برخی گفته‌اند {{عربی\|أفّ}} و {{عربی\|تُفّ}} در اصل به معنای چرکی است که زیر ناخن جمع می‌شود و از باب [[توسعه]] در معنا به هر چیز [[پلید]] و مایه [[ناراحتی]] گفته شده است<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۱۰، ص۲۴۲.</ref>. اصمعی گفته است که {{عربی\|أفّ}} چرک گوش و {{عربی\|تُفّ}} چرک زیر ناخن است و سپس به هر چیز پلید و ناراحت‌کننده گفته شده است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۸.</ref>. ممکن است {{عربی\|أفّ}} اسم صوت بوده<ref>[[أبو زکریا یحیی بن زیاد]] المعروف بالفرّاء، معانی القرآن، الطبعة الثالثة، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۳ ق. ج۲، ص۱۲۱.</ref>، و از اینجا پیدا شده باشد که وقتی خاک یا خاکستری مختصر روی بدن یا [[لباس]] [[انسان]] می‌نشیند، [[انسان]] با فوت کردن آن را از خود و لباسش دور می‌کند و صدایی که از دهان انسان در چنین حالی بیرون می‌آید شبیه “اوف” یا “اُف” می‌باشد و این واژه [[توسعه]] در معنا یافته و برای هر چیز ناراحت‌کننده و [[مکروه]] و مورد [[تنفر]] به کار رفته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۹.</ref>. ازاین‌رو می‌توان گفت این واژه در اصل اسم صوت بوده که هنگام اظهار [[نفرت]] یا [[ناراحتی]] و یا فوت کردن چیز [[آلوده]] از دهان خارج می‌شود و سپس به صورت اسم و فعل به کار رفته است و بیانگر ناراحتی‌های جزئی و اظهار تنفر به خاطر مسائل کوچک می‌باشد؛ و در [[آیه]] فوق با بیانی کوتاه و در نهایت [[فصاحت]] و [[بلاغت]] این معنا افاده شده است که [[احترام به پدر و مادر]] چندان مهم و اساسی است که در برابر آنان حتی کم‌ترین سخنی یا صدایی که دلیل بر ناراحتی از ایشان و یا بی‌میلی و تنفر بوده باشد نباید بر زبان جاری ساخت یا در [[رفتار]] جلوه داد<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۸۴.</ref>. در [[حدیث]] [[امام صادق]]{{ع}} دراین‌باره آمده است: {{متن حدیث\|لَوْ عَلِمَ اَللهُ شَيْئاً أدْنَي مِنْ اُفًّ لَنَهَي عَنْهُ، وَ هُوَ مِنْ أدْنَي الْعُقُوقِ، وَ مِنَ الْعُقُوقِ، أنْ يَنْظُرَ الرَّجُلُ إلَي وَالدَيْهِ، فَيَحُدُّ النَّظَرَ إلَيْهِمَا}}<ref>«اگر چیزی کم‌تر از {{متن قرآن\|أُفٍّ}} وجود داشت خداوند از آن نهی می‌کرد، و این حدّاقل مخالفت و بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر است، و از این جمله است نظر تند و غضب‌آلود به والدین». کتاب الزهد، ص۳۸-۳۹؛ الکافی، ج۲، ص۳۴۹؛ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۲۱۷؛ بحارالانوار، ج۷۱، ص۶۴؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۱۴۹؛ الحدائق الناضرة، ص۱۰، ص۴۰.</ref>.

	کم‌ترین ~~بی‌احترامی به~~ [[~~پدر~~]] و [[مادر]] موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.		کم‌ترین [[بی‌احترامی]] به پدر و مادر موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.
	{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است-» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|سیره نبوی]]، ج۴ ~~ص ۱۷۶~~-۱۸۰.</ref>		{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است-» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|سیره نبوی]]، ج۴ ص۱۷۶-۱۸۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-07T09:45:46Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۵
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~حقوق والدین بر فرزندان~~]]		[[رده:احسان به پدر و مادر]]
			[[رده:آداب معاشرت با پدر و مادر‏]]

Bahmani: /* منابع */

2023-12-07T09:45:38Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۵
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100685.jpg\|22px]] [[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|'''سیره نبوی ج۴''']]		# [[پرونده: 1100685.jpg\|22px]] [[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|'''سیره نبوی ج۴''']]
			{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==

Bahmani در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۴

2023-12-07T09:44:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{سیره معصوم}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = حقوق والدین بر فرزندان		\| موضوع مرتبط = حقوق والدین بر فرزندان
	\| عنوان مدخل = حقوق والدین بر فرزندان		\| عنوان مدخل = حقوق والدین بر فرزندان
	\| مداخل مرتبط = [[حقوق والدین بر فرزندان در قرآن]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در حدیث~~]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در نهج البلاغه]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در اخلاق اسلامی~~]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف دعا و زیارات]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف و سیره ~~نبوی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[حقوق والدین بر فرزندان در قرآن]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در حدیث]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف دعا و زیارات]] - [[حقوق والدین بر فرزندان در معارف و سیره سجادی]]
	\| پرسش مرتبط = سیره خانوادگی معصومان (پرسش)		\| پرسش مرتبط = سیره خانوادگی معصومان (پرسش)
	}}		}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:16:45Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۴۶
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[حقوق]] [[والدین]] از مسائلی است که در [[قرآن کریم]] بر آن تأکید بسیار شده است تا آنجا که در [[کتاب الهی]] در چهار مورد پس از [[توحید]] قرار گرفته است، و هیچ‌چیز در بیان [[خداوند]] این‌گونه مورد تأکید واقع نشده است: {{متن قرآن\|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref>.		[[حقوق]] [[والدین]] از مسائلی است که در [[قرآن کریم]] بر آن تأکید بسیار شده است تا آنجا که در [[کتاب الهی]] در چهار مورد پس از [[توحید]] قرار گرفته است، و هیچ‌چیز در بیان [[خداوند]] این‌گونه مورد تأکید واقع نشده است: {{متن قرآن\|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref>.
	{{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با پدر و مادر نیکی کنید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>.		{{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با پدر و مادر نیکی کنید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>.
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	در اینجا [[شکرگزاری]] در برابر [[پدر]] و [[مادر]] در ردیف شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌کران [[خدا]] قرار داده شده است و این بیانگر عمق و وسعت [[حقوق]] [[والدین]] است<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۷۹.</ref>. این حقوق تا بدانجاست که کم‌ترین بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر اجازه داده نشده است: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ}}<ref>به آنان اف مگو» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.		در اینجا [[شکرگزاری]] در برابر [[پدر]] و [[مادر]] در ردیف شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌کران [[خدا]] قرار داده شده است و این بیانگر عمق و وسعت [[حقوق]] [[والدین]] است<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۷۹.</ref>. این حقوق تا بدانجاست که کم‌ترین بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر اجازه داده نشده است: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ}}<ref>به آنان اف مگو» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.

	راغب اصفهانی گوید {{متن قرآن\|أُفٍّ}} در اصل به معنای هر چرکی و [[پلیدی]] است، چنان‌که به ناخن چیده شده و هر چیزی که به خاطر [[آلودگی]] و پلیدی‌اش ازاله و چیده شود گفته‌اند و نیز به هر عمل سبک و [[آلوده]] {{متن قرآن\|أُفٍّ}} گفته شده است. از این واژه فعل هم ساخته شده است که هرگاه چیزی را به خاطر پلیدی و آلودگی و ناروایی‌اش مورد [[انزجار]] قرار دهند به کار می‌رود، مثلاً می‌گویند: {{عربی\|قَدْ أَفَّفْتُ لِکَذَا}}، یعنی فلان چیز را آلوده شمردم و از آن اظهار [[نفرت]] کردم<ref>المفردات، ص۱۹.</ref>. برخی گفته‌اند {{عربی\|أفّ}} و {{عربی\|تُفّ}} در اصل به معنای چرکی است که زیر ناخن جمع می‌شود و از باب توسعه در معنا به هر چیز [[پلید]] و مایه [[ناراحتی]] گفته شده است<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۱۰، ص۲۴۲.</ref>. اصمعی گفته است که {{عربی\|أفّ}} چرک گوش و {{عربی\|تُفّ}} چرک زیر ناخن است و سپس به هر چیز پلید و ناراحت‌کننده گفته شده است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۸.</ref>. ممکن است {{عربی\|أفّ}} اسم صوت بوده<ref>[[أبو زکریا یحیی بن زیاد]] المعروف بالفرّاء، معانی القرآن، الطبعة الثالثة، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۳ ق. ج۲، ص۱۲۱.</ref>، و از اینجا پیدا شده باشد که وقتی [[خاک]] یا خاکستری مختصر روی [[بدن]] یا [[لباس]] [[انسان]] می‌نشیند، انسان با فوت کردن آن را از خود و لباسش دور می‌کند و صدایی که از دهان انسان در چنین حالی بیرون می‌آید شبیه “اوف” یا “اُف” می‌باشد و این واژه توسعه در معنا یافته و برای هر چیز ناراحت‌کننده و [[مکروه]] و مورد [[تنفر]] به کار رفته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۹.</ref>. ازاین‌رو می‌توان گفت این واژه در اصل اسم صوت بوده که هنگام اظهار [[نفرت]] یا [[ناراحتی]] و یا فوت کردن چیز [[آلوده]] از دهان خارج می‌شود و سپس به صورت اسم و فعل به کار رفته است و بیانگر ناراحتی‌های جزئی و اظهار تنفر به خاطر مسائل کوچک می‌باشد؛ و در [[آیه]] فوق با بیانی کوتاه و در نهایت [[فصاحت]] و [[بلاغت]] این معنا افاده شده است که [[احترام به پدر و مادر]] چندان مهم و اساسی است که در برابر آنان حتی کم‌ترین سخنی یا صدایی که دلیل بر ناراحتی از ایشان و یا بی‌میلی و تنفر بوده باشد نباید بر زبان جاری ساخت یا در [[رفتار]] جلوه داد<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۸۴.</ref>. در [[حدیث]] [[امام صادق]]{{ع}} دراین‌باره آمده است: {{متن حدیث\|لَوْ عَلِمَ اَللهُ شَيْئاً أدْنَي مِنْ اُفًّ لَنَهَي عَنْهُ، وَ هُوَ مِنْ أدْنَي الْعُقُوقِ، وَ مِنَ الْعُقُوقِ، أنْ يَنْظُرَ الرَّجُلُ إلَي وَالدَيْهِ، فَيَحُدُّ النَّظَرَ إلَيْهِمَا}}<ref>«اگر چیزی کم‌تر از {{متن قرآن\|أُفٍّ}} وجود داشت خداوند از آن نهی می‌کرد، و این حدّاقل مخالفت و بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر است، و از این جمله است نظر تند و غضب‌آلود به والدین». کتاب الزهد، ص۳۸-۳۹؛ الکافی، ج۲، ص۳۴۹؛ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۲۱۷؛ بحارالانوار، ج۷۱، ص۶۴؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۱۴۹؛ الحدائق الناضرة، ص۱۰، ص۴۰.</ref>.		راغب اصفهانی گوید {{متن قرآن\|أُفٍّ}} در اصل به معنای هر چرکی و [[پلیدی]] است، چنان‌که به ناخن چیده شده و هر چیزی که به خاطر [[آلودگی]] و پلیدی‌اش ازاله و چیده شود گفته‌اند و نیز به هر عمل سبک و [[آلوده]] {{متن قرآن\|أُفٍّ}} گفته شده است. از این واژه فعل هم ساخته شده است که هرگاه چیزی را به خاطر پلیدی و آلودگی و ناروایی‌اش مورد [[انزجار]] قرار دهند به کار می‌رود، مثلاً می‌گویند: {{عربی\|قَدْ أَفَّفْتُ لِکَذَا}}، یعنی فلان چیز را آلوده شمردم و از آن اظهار [[نفرت]] کردم<ref>المفردات، ص۱۹.</ref>. برخی گفته‌اند {{عربی\|أفّ}} و {{عربی\|تُفّ}} در اصل به معنای چرکی است که زیر ناخن جمع می‌شود و از باب توسعه در معنا به هر چیز [[پلید]] و مایه [[ناراحتی]] گفته شده است<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۱۰، ص۲۴۲.</ref>. اصمعی گفته است که {{عربی\|أفّ}} چرک گوش و {{عربی\|تُفّ}} چرک زیر ناخن است و سپس به هر چیز پلید و ناراحت‌کننده گفته شده است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۸.</ref>. ممکن است {{عربی\|أفّ}} اسم صوت بوده<ref>[[أبو زکریا یحیی بن زیاد]] المعروف بالفرّاء، معانی القرآن، الطبعة الثالثة، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۳ ق. ج۲، ص۱۲۱.</ref>، و از اینجا پیدا شده باشد که وقتی [[خاک]] یا خاکستری مختصر روی [[بدن]] یا [[لباس]] [[انسان]] می‌نشیند، انسان با فوت کردن آن را از خود و لباسش دور می‌کند و صدایی که از دهان انسان در چنین حالی بیرون می‌آید شبیه “اوف” یا “اُف” می‌باشد و این واژه توسعه در معنا یافته و برای هر چیز ناراحت‌کننده و [[مکروه]] و مورد [[تنفر]] به کار رفته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۹.</ref>. ازاین‌رو می‌توان گفت این واژه در اصل اسم صوت بوده که هنگام اظهار [[نفرت]] یا [[ناراحتی]] و یا فوت کردن چیز [[آلوده]] از دهان خارج می‌شود و سپس به صورت اسم و فعل به کار رفته است و بیانگر ناراحتی‌های جزئی و اظهار تنفر به خاطر مسائل کوچک می‌باشد؛ و در [[آیه]] فوق با بیانی کوتاه و در نهایت [[فصاحت]] و [[بلاغت]] این معنا افاده شده است که [[احترام به پدر و مادر]] چندان مهم و اساسی است که در برابر آنان حتی کم‌ترین سخنی یا صدایی که دلیل بر ناراحتی از ایشان و یا بی‌میلی و تنفر بوده باشد نباید بر زبان جاری ساخت یا در [[رفتار]] جلوه داد<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۸۴.</ref>. در [[حدیث]] [[امام صادق]] {{ع}} دراین‌باره آمده است: {{متن حدیث\|لَوْ عَلِمَ اَللهُ شَيْئاً أدْنَي مِنْ اُفًّ لَنَهَي عَنْهُ، وَ هُوَ مِنْ أدْنَي الْعُقُوقِ، وَ مِنَ الْعُقُوقِ، أنْ يَنْظُرَ الرَّجُلُ إلَي وَالدَيْهِ، فَيَحُدُّ النَّظَرَ إلَيْهِمَا}}<ref>«اگر چیزی کم‌تر از {{متن قرآن\|أُفٍّ}} وجود داشت خداوند از آن نهی می‌کرد، و این حدّاقل مخالفت و بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر است، و از این جمله است نظر تند و غضب‌آلود به والدین». کتاب الزهد، ص۳۸-۳۹؛ الکافی، ج۲، ص۳۴۹؛ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۲۱۷؛ بحارالانوار، ج۷۱، ص۶۴؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۱۴۹؛ الحدائق الناضرة، ص۱۰، ص۴۰.</ref>.

	کم‌ترین بی‌احترامی به [[پدر]] و [[مادر]] موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.		کم‌ترین بی‌احترامی به [[پدر]] و [[مادر]] موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:43:51Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۳۳:		خط ۳۳:

	[[رده:حقوق والدین بر فرزندان]]		[[رده:حقوق والدین بر فرزندان]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Hosein: جایگزینی متن - '== پانویس ==↵{{پانویس2}}' به '== پانویس == {{پانویس}}'

2022-07-04T08:01:34Z

جایگزینی متن - '== پانویس ==↵{{پانویس2}}' به '== پانویس == {{پانویس}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۱
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{~~پانویس2~~}}		{{پانویس}}

	[[رده:حقوق والدین بر فرزندان]]		[[رده:حقوق والدین بر فرزندان]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Hosein: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == ==' به '=='

2022-06-01T15:24:36Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == ==' به '=='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۵۴
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	کم‌ترین بی‌احترامی به [[پدر]] و [[مادر]] موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.		کم‌ترین بی‌احترامی به [[پدر]] و [[مادر]] موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.
	{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است-» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|سیره نبوی]]، ج۴ ص ۱۷۶-۱۸۰.</ref>		{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است-» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|سیره نبوی]]، ج۴ ص ۱۷۶-۱۸۰.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	{{متن قرآن\|قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«بگو: بیایید تا آنچه را خداوند بر شما حرام کرده است برایتان بخوانم: اینکه چیزی را شریک او نگیرید و به پدر و مادر نیکی کنید» سوره انعام، آیه ۱۵۱.</ref>.		{{متن قرآن\|قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«بگو: بیایید تا آنچه را خداوند بر شما حرام کرده است برایتان بخوانم: اینکه چیزی را شریک او نگیرید و به پدر و مادر نیکی کنید» سوره انعام، آیه ۱۵۱.</ref>.
	{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا * وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی! * و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۳-۲۴.</ref>.		{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا * وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی! * و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۳-۲۴.</ref>.
	از این تعبیرهای مکرر استفاده می‌شود که میان [[پرستش~~]] [[~~خدا]] و [[احسان به والدین]] ارتباطی عمیق و پیوندی محکم برقرار است. بی‌گمان بزرگ‌ترین [[نعمت]]، نعمت هستی و [[حیات]] است که در [[درجه]] نخست از ناحیه خداست و در مجرای قانونمندی [[الهی]] به [[پدر]] و [[مادر~~]] [[~~ارتباط]] می‌یابد و فرزند بخشی از وجود [[والدین]] است، و [[سستی]] در [[ادای حقوق]] آنان و ترک [[وظایف]] [[فرزندی]] نسبت به ایشان، همدوش و همتای [[شرک]] به خداست<ref>تفسیر نمونه، ج۳، ص۳۷۹.</ref>.		از این تعبیرهای مکرر استفاده می‌شود که میان [[پرستش خدا]] و [[احسان به والدین]] ارتباطی عمیق و پیوندی محکم برقرار است. بی‌گمان بزرگ‌ترین [[نعمت]]، نعمت هستی و [[حیات]] است که در درجه نخست از ناحیه خداست و در مجرای [[قانونمندی]] [[الهی]] به پدر و مادر ارتباط می‌یابد و فرزند بخشی از وجود [[والدین]] است، و [[سستی]] در [[ادای حقوق]] آنان و ترک [[وظایف]] [[فرزندی]] نسبت به ایشان، همدوش و همتای [[شرک]] به خداست<ref>تفسیر نمونه، ج۳، ص۳۷۹.</ref>.

	[[جامعه]] ~~سالم~~ بر پایه [[خانواده]] سالم شکل می‌گیرد و خانواده سالم خانواده‌ای حقوق‌مدار است و بیش‌ترین جلوه چنین خانواده‌ای در [[رفتار با والدین]] [[ظهور]] می‌نماید. [[خداوند]] [[احسان به پدر و مادر]] را چون پیمانی محکم دانسته است که [[سلامت]] و [[صلابت]] [[زندگی]] در گرو آن است؛ و خداوند این [[احسان]] را با بیانی لطیف مؤکد کرده است، و واژه “احسان” را به وسیله “ب” متعدی کرده و فرموده است {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} “احسان” گاهی با “الی” و گاهی با “ب” متعدی می‌شود؛ که در صورتی‌که با “الی” متعدی شود، مفهوم آن [[نیکی]] کردن است هرچند به‌طور غیرمستقیم و بدون واسطه باشد، اما هنگامی که با “ب” متعدی شود، معنی آن نیکی کردن به‌طور مستقیم و بدون واسطه است، بنابراین [[آیات]] بیانگر {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} بر این تأکید دارد که موضوع احسان به پدر و مادر چنان باید مورد اهمیت قرار گیرد که شخصاً و بدون واسطه بدان [[اقدام]] شود. و نیز آوردن مصدر در این آیات مفید تأکید و [[مبالغه]] در احسان است<ref>محمد رشید رضا، تفسیر المنار، الطبعة الثانیة، دارالمعرفة، بیروت، ج۸، ص۱۸۵؛ تفسیر نمونه، ج۶، ص۳۳.</ref>.		[[جامعه سالم]] بر پایه [[خانواده]] سالم شکل می‌گیرد و خانواده سالم خانواده‌ای حقوق‌مدار است و بیش‌ترین جلوه چنین خانواده‌ای در [[رفتار با والدین]] ظهور می‌نماید. [[خداوند]] [[احسان به پدر و مادر]] را چون پیمانی محکم دانسته است که [[سلامت]] و [[صلابت]] [[زندگی]] در گرو آن است؛ و خداوند این [[احسان]] را با بیانی لطیف مؤکد کرده است، و واژه “احسان” را به وسیله “ب” متعدی کرده و فرموده است {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} “احسان” گاهی با “الی” و گاهی با “ب” متعدی می‌شود؛ که در صورتی‌که با “الی” متعدی شود، مفهوم آن [[نیکی]] کردن است هرچند به‌طور غیرمستقیم و بدون واسطه باشد، اما هنگامی که با “ب” متعدی شود، معنی آن نیکی کردن به‌طور مستقیم و بدون واسطه است، بنابراین [[آیات]] بیانگر {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}} بر این تأکید دارد که موضوع احسان به پدر و مادر چنان باید مورد اهمیت قرار گیرد که شخصاً و بدون واسطه بدان اقدام شود. و نیز آوردن مصدر در این آیات مفید تأکید و [[مبالغه]] در احسان است<ref>محمد رشید رضا، تفسیر المنار، الطبعة الثانیة، دارالمعرفة، بیروت، ج۸، ص۱۸۵؛ تفسیر نمونه، ج۶، ص۳۳.</ref>.

	تأکید و مبالغه [[قرآن کریم]] در ~~پاسداشت~~ [[حقوق]] والدین تا آنجاست که صریحاً بیان می‌کند که حتی اگر پدر و مادر [[کافر]] و [[مشرک]] باشند رعایت [[احترام]] و حقوقشان لازم است: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ * وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا}}<ref>«و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است * و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن» سوره لقمان، آیه ۱۴-۱۵.</ref>.		تأکید و مبالغه [[قرآن کریم]] در [[پاسداشت حقوق]] والدین تا آنجاست که صریحاً بیان می‌کند که حتی اگر پدر و مادر [[کافر]] و [[مشرک]] باشند رعایت [[احترام]] و حقوقشان لازم است: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ * وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا}}<ref>«و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است * و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن» سوره لقمان، آیه ۱۴-۱۵.</ref>.
	در اینجا [[شکرگزاری]] در برابر [[پدر]] و [[مادر]] در ردیف شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌کران [[خدا]] قرار داده شده است و این بیانگر عمق و وسعت [[حقوق]] [[والدین]] است<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۷۹.</ref>. این حقوق تا بدانجاست که کم‌ترین بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر اجازه داده نشده است: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ}}<ref>به آنان اف مگو» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.		در اینجا [[شکرگزاری]] در برابر پدر و مادر در ردیف شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌کران [[خدا]] قرار داده شده است و این بیانگر عمق و وسعت [[حقوق]] [[والدین]] است<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۷۹.</ref>. این حقوق تا بدانجاست که کم‌ترین [[بی‌احترامی]] نسبت به پدر و مادر [[اجازه]] داده نشده است: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ}}<ref>به آنان اف مگو» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.

	راغب اصفهانی گوید {{متن قرآن\|أُفٍّ}} در اصل به معنای هر چرکی و [[پلیدی]] است، چنان‌که به ناخن چیده شده و هر چیزی که به خاطر [[آلودگی]] و پلیدی‌اش ازاله و چیده شود گفته‌اند و نیز به هر عمل سبک و [[آلوده]] {{متن قرآن\|أُفٍّ}} گفته شده است. از این واژه فعل هم ساخته شده است که هرگاه چیزی را به خاطر پلیدی و آلودگی و ناروایی‌اش مورد [[انزجار]] قرار دهند به کار می‌رود، مثلاً می‌گویند: {{عربی\|قَدْ أَفَّفْتُ لِکَذَا}}، یعنی فلان چیز را آلوده شمردم و از آن اظهار [[نفرت]] کردم<ref>المفردات، ص۱۹.</ref>. برخی گفته‌اند {{عربی\|أفّ}} و {{عربی\|تُفّ}} در اصل به معنای چرکی است که زیر ناخن جمع می‌شود و از باب توسعه در معنا به هر چیز [[پلید]] و مایه [[ناراحتی]] گفته شده است<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۱۰، ص۲۴۲.</ref>. اصمعی گفته است که {{عربی\|أفّ}} چرک گوش و {{عربی\|تُفّ}} چرک زیر ناخن است و سپس به هر چیز پلید و ناراحت‌کننده گفته شده است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۸.</ref>. ممکن است {{عربی\|أفّ}} اسم صوت بوده<ref>[[أبو زکریا یحیی بن زیاد]] المعروف بالفرّاء، معانی القرآن، الطبعة الثالثة، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۳ ق. ج۲، ص۱۲۱.</ref>، و از اینجا پیدا شده باشد که وقتی [[خاک]] یا خاکستری مختصر روی [[بدن]] یا [[لباس]] [[انسان]] می‌نشیند، انسان با فوت کردن آن را از خود و لباسش دور می‌کند و صدایی که از دهان انسان در چنین حالی بیرون می‌آید شبیه “اوف” یا “اُف” می‌باشد و این واژه توسعه در معنا یافته و برای هر چیز ناراحت‌کننده و [[مکروه]] و مورد [[تنفر]] به کار رفته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۹.</ref>. ازاین‌رو می‌توان گفت این واژه در اصل اسم صوت بوده که هنگام اظهار [[نفرت]] یا [[ناراحتی]] و یا فوت کردن چیز [[آلوده]] از دهان خارج می‌شود و سپس به صورت اسم و فعل به کار رفته است و بیانگر ناراحتی‌های جزئی و اظهار تنفر به خاطر مسائل کوچک می‌باشد؛ و در [[آیه]] فوق با بیانی کوتاه و در نهایت [[فصاحت]] و [[بلاغت]] این معنا افاده شده است که [[احترام به پدر و مادر]] چندان مهم و اساسی است که در برابر آنان حتی کم‌ترین سخنی یا صدایی که دلیل بر ناراحتی از ایشان و یا بی‌میلی و تنفر بوده باشد نباید بر زبان جاری ساخت یا در [[رفتار]] جلوه داد<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۸۴.</ref>. در [[حدیث]] [[امام صادق]] {{ع}} دراین‌باره آمده است: {{متن حدیث\|لَوْ عَلِمَ اَللهُ شَيْئاً أدْنَي مِنْ اُفًّ لَنَهَي عَنْهُ، وَ هُوَ مِنْ أدْنَي الْعُقُوقِ، وَ مِنَ الْعُقُوقِ، أنْ يَنْظُرَ الرَّجُلُ إلَي وَالدَيْهِ، فَيَحُدُّ النَّظَرَ إلَيْهِمَا}}<ref>«اگر چیزی کم‌تر از {{متن قرآن\|أُفٍّ}} وجود داشت خداوند از آن نهی می‌کرد، و این حدّاقل مخالفت و بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر است، و از این جمله است نظر تند و غضب‌آلود به والدین». کتاب الزهد، ص۳۸-۳۹؛ الکافی، ج۲، ص۳۴۹؛ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۲۱۷؛ بحارالانوار، ج۷۱، ص۶۴؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۱۴۹؛ الحدائق الناضرة، ص۱۰، ص۴۰.</ref>.		[[راغب]] [[اصفهانی]] گوید {{متن قرآن\|أُفٍّ}} در اصل به معنای هر چرکی و [[پلیدی]] است، چنان‌که به ناخن چیده شده و هر چیزی که به خاطر [[آلودگی]] و پلیدی‌اش ازاله و چیده شود گفته‌اند و نیز به هر عمل سبک و [[آلوده]] {{متن قرآن\|أُفٍّ}} گفته شده است. از این واژه فعل هم ساخته شده است که هرگاه چیزی را به خاطر پلیدی و آلودگی و ناروایی‌اش مورد [[انزجار]] قرار دهند به کار می‌رود، مثلاً می‌گویند: {{عربی\|قَدْ أَفَّفْتُ لِکَذَا}}، یعنی فلان چیز را آلوده شمردم و از آن اظهار [[نفرت]] کردم<ref>المفردات، ص۱۹.</ref>. برخی گفته‌اند {{عربی\|أفّ}} و {{عربی\|تُفّ}} در اصل به معنای چرکی است که زیر ناخن جمع می‌شود و از باب [[توسعه]] در معنا به هر چیز [[پلید]] و مایه [[ناراحتی]] گفته شده است<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۱۰، ص۲۴۲.</ref>. اصمعی گفته است که {{عربی\|أفّ}} چرک گوش و {{عربی\|تُفّ}} چرک زیر ناخن است و سپس به هر چیز پلید و ناراحت‌کننده گفته شده است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۸.</ref>. ممکن است {{عربی\|أفّ}} اسم صوت بوده<ref>[[أبو زکریا یحیی بن زیاد]] المعروف بالفرّاء، معانی القرآن، الطبعة الثالثة، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۳ ق. ج۲، ص۱۲۱.</ref>، و از اینجا پیدا شده باشد که وقتی خاک یا خاکستری مختصر روی بدن یا [[لباس]] [[انسان]] می‌نشیند، [[انسان]] با فوت کردن آن را از خود و لباسش دور می‌کند و صدایی که از دهان انسان در چنین حالی بیرون می‌آید شبیه “اوف” یا “اُف” می‌باشد و این واژه [[توسعه]] در معنا یافته و برای هر چیز ناراحت‌کننده و [[مکروه]] و مورد [[تنفر]] به کار رفته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۰، ص۱۸۹.</ref>. ازاین‌رو می‌توان گفت این واژه در اصل اسم صوت بوده که هنگام اظهار [[نفرت]] یا [[ناراحتی]] و یا فوت کردن چیز [[آلوده]] از دهان خارج می‌شود و سپس به صورت اسم و فعل به کار رفته است و بیانگر ناراحتی‌های جزئی و اظهار تنفر به خاطر مسائل کوچک می‌باشد؛ و در [[آیه]] فوق با بیانی کوتاه و در نهایت [[فصاحت]] و [[بلاغت]] این معنا افاده شده است که [[احترام به پدر و مادر]] چندان مهم و اساسی است که در برابر آنان حتی کم‌ترین سخنی یا صدایی که دلیل بر ناراحتی از ایشان و یا بی‌میلی و تنفر بوده باشد نباید بر زبان جاری ساخت یا در [[رفتار]] جلوه داد<ref>تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۸۴.</ref>. در [[حدیث]] [[امام صادق]]{{ع}} دراین‌باره آمده است: {{متن حدیث\|لَوْ عَلِمَ اَللهُ شَيْئاً أدْنَي مِنْ اُفًّ لَنَهَي عَنْهُ، وَ هُوَ مِنْ أدْنَي الْعُقُوقِ، وَ مِنَ الْعُقُوقِ، أنْ يَنْظُرَ الرَّجُلُ إلَي وَالدَيْهِ، فَيَحُدُّ النَّظَرَ إلَيْهِمَا}}<ref>«اگر چیزی کم‌تر از {{متن قرآن\|أُفٍّ}} وجود داشت خداوند از آن نهی می‌کرد، و این حدّاقل مخالفت و بی‌احترامی نسبت به پدر و مادر است، و از این جمله است نظر تند و غضب‌آلود به والدین». کتاب الزهد، ص۳۸-۳۹؛ الکافی، ج۲، ص۳۴۹؛ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۲۱۷؛ بحارالانوار، ج۷۱، ص۶۴؛ تفسیر نور الثقلین، ج۳، ص۱۴۹؛ الحدائق الناضرة، ص۱۰، ص۴۰.</ref>.

	کم‌ترین ~~بی‌احترامی به~~ [[~~پدر~~]] و [[مادر]] موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.		کم‌ترین [[بی‌احترامی]] به پدر و مادر موجب [[خشم خداوند]] است و [[پروردگار]] عالمیان جز [[حرمت]] نهادن و [[تکریم]] نمودن [[والدین]] را روا نمی‌دارد: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref>.
	{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است-» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|سیره نبوی]]، ج۴ ~~ص ۱۷۶~~-۱۸۰.</ref>		{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است-» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌\|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)\|سیره نبوی]]، ج۴ ص۱۷۶-۱۸۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==