حق‌شناسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Ali: تغییرمسیر به شناخت حق

2023-08-27T03:44:04Z

تغییرمسیر به شناخت حق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{مدخل مرتبط~~		#تغییر_مسیر [[شناخت حق]]
	~~\| موضوع مرتبط = حق~~
	~~\| عنوان مدخل =~~
	~~\| مداخل مرتبط = [[حق‌شناسی در قرآن]]~~
	~~\| پرسش مرتبط =~~
	}}

	~~==مقدمه==~~
	در نگرش [[قرآنی]]، [[نفس انسانی]] به طور [[فطری]] با [[قلب سالم]] و [[تعقل]] و [[تفقه]] و [[تذکر]] و [[تدبر]] و تبصر، [[حق]] شناس است و آن را از [[باطل]] جدا می‌‌کند و به حق و مصادیق آن از [[عدالت]]، [[صداقت]] و [[ایمان]] و [[شکر]] [[گرایش]] داشته و نسبت به اضداد آنها به عنوان باطل گریزش دارد. این گونه است که نفس انسانی به طور فطری [[اهل تقوا]] و گریزان از [[فجور]] است. البته این امر تا زمانی است که انسان با [[گناه]] و فجور و دریدگی نفس را [[تغییر]] نداده و [[دفن]] و [[دسیسه]] نکرده یا مختوم ومطبوع ننموده باشد؛ زیرا در این صورت، دیگر کارکردهای فطری خویش را از دست داده و دچار وارونگی [[شناختی]] و گرایشی می‌‌شود که ریشه در [[سفاهت]] به جای [[عقلانیت]] و [[فقاهت]] دارد.<ref>{{متن قرآن\|نَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا * قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا * وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا}} «و به جان (آدمی) و آنکه آن را بهنجار داشت، * پس به او نافرمانی و پرهیزگاری را الهام کرد، * بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد، * و آنکه آن را بیالود نومیدی یافت» سوره شمس، آیه ۷-۱۰؛ {{متن قرآن\|وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ}} «و بی‌گمان بسیاری از پریان و آدمیان را برای دوزخ آفریده‌ایم؛ (زیرا) دل‌هایی دارند که با آن درنمی‌یابند و دیدگانی که با آن نمی‌نگرند و گوش‌هایی که با آن نمی‌شنوند؛ آنان چون چارپایانند بلکه گمراه‌ترند؛ آنانند که ناآگاهند» سوره اعراف، آیه ۱۷۹.</ref>

	از نظر [[آموزه‌های وحیانی]] [[قرآن]]، [[انسان]] بر اساس [[فطرت]] [[گرایش]] به [[احسان]] دارد که [[حقیقت]] آن [[بندگی خدا]] به گونه ای است که او را می‌‌بیند و اگر نبیند می‌‌داند که [[خدا]] او را می‌‌بیند. این گونه است که شخص [[محسن]] [[حقیقی]] هماره تابع [[حق]] است که خاستگاه آن [[حق تعالی]] است.<ref>{{متن قرآن\|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}} «به زودی نشانه‌های خویش را در گستره‌های بیرون و پیکره‌های درونشان نشان آنان خواهیم داد تا بر آنها روشن شود که او راستین است؛ آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟» سوره فصلت، آیه ۵۳.</ref> همچنین چون خدا و آموزه‌های وحیانی [[تشریعی]] او را حق می‌‌داند نسبت به آن گرایش دارد و همچنین نسبت به کسانی که حق را احقاق می‌‌کنند گرایش داشته و از آنان [[اطاعت]] و [[پیروی]] می‌‌کنند. این گونه است که [[اهل]] [[فطرت سالم]] [[الهی]] به [[حکم]] [[عقلانیت]] و [[فقاهت]] [[فطری]]، [[اطاعت از پیامبران]] و [[معصومان]] را عین [[اطاعت از خدا]] بر می‌‌شمارند<ref>{{متن قرآن\|قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ}} «بگو از خداوند و پیامبر فرمان برید و اگر پشت کردند (بدانند که) بی‌گمان خداوند کافران را دوست نمی‌دارد» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref>؛ زیرا آنان را زبان و بیان [[خدا]] می‌‌ دانند؛ یعنی خدا به زبان ایشان سخن می‌‌گوید و به فعل ایشان کاری را انجام می‌‌دهد.<ref>{{متن قرآن\|فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}} «پس شما آنان را نکشتید که خداوند آنان را کشت، و چون تیر افکندی تو نیفکندی بلکه خداوند افکند و (چنین کرد) تا مؤمنان را از سوی خود نعمتی نیکو دهد که خداوند شنوایی داناست» سوره انفال، آیه ۱۷؛ {{متن قرآن\|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}} «و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref>

	[[امیرمؤمنان]] [[امام علی]]{{ع}} با توجه به چنین حقایقی می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|من استسلم للحق و اطاع المحق كان من المحسنين}}؛ هر که [[تسلیم]] [[حق]] باشد و از افراد محق [[اطاعت]] کند او ازجمله [[محسنین]] است.<ref>غرر الحکم، شماره حدیث ۸۸۱۲</ref>
	[[امام صادق]]{{ع}} نیز می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|من علم ان الله يراه و يسمع ما يقول و يعلم ما يعلمه من خير او شر فيحجزه ذلك عن القبيح من الاعمال فذلك الذي خاف مقام ربه و نهي النفس عن الهوي}}؛ کسی که می‌‌داند خدا او را می‌‌بیند و هرچه می‌‌گوید می‌‌شنود و ازآن چه از [[خیر و شر]] انجام می‌‌دهد [[آگاه]] است، چنین شخصی کسی است که از مقام پروردگارش ترسان است و نفس را از هوی و [[اعمال زشت]] باز می‌‌دارد.<ref>نورالثقلین، ج ۵، ص۱۹۷</ref>

	از نظرآموزه‌های [[قرآنی]]، [[مؤمنان]] می‌‌بایست هماره براساس علم و [[یقین]] عمل کنند؛ زیرا علم حق را به آنان معرفی می‌‌کند؛ اما [[ظنون]] موجب می‌‌شود تا [[انسان]] به جای [[تبعیت]] از حق تابع [[هواهای نفسانی]] شود که موجبات [[سقوط]] [[انسان]] است.<ref>{{متن قرآن\|أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ}} «آیا آن کس را دیدی که هوای (نفس) خود را، خدای خویش گرفته است و خداوند او را از روی آگاهی به حال وی در گمراهی واگذاشته و بر گوش و دل او مهر نهاده و بر چشم او پرده‌ای کشیده است؟ پس چه کسی پس از خداوند او را رهنمون خواهد شد؟ آیا پند نمی‌گیرید؟» سوره جاثیه، آیه ۲۳.</ref> البته برخی تا جایی تابع هواهای نفسانی می‌‌شوند که آن را [[معبود]] خویش قرار داده و [[زندگی]] را بر اساس تذکرهای هواهای نفسانی سامان می‌‌دهند. چنین افرادی در [[حقیقت]] مبغوض‌ترین معبودان را [[اختیار]] کرده‌اند که همان هواهای نفسانی است.<ref>آثار الصادقین، ج ۲۸، ص۴۳۳</ref>

	البته برخی از [[هواپرستان]] تلاش می‌‌کنند تا [[حق]] واهل آن نیز از هواهای نفسانی [[تبعیت]] کنند. بی‌گمان چنین رویه و شیوه ای موجب [[تباهی]] همه هستی است: و اگر حق از هواهای نفسانی آنان [[پیروی]] کند، [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و تمام کسانی کهدر آن هستند، تباه می‌‌شوند<ref>{{متن قرآن\|وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْوَاءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ بَلْ أَتَيْنَاهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ}} «و اگر حقّ از خواست‌های آنان پیروی می‌کرد آسمان‌ها و زمین و هر که در آنهاست به تباهی می‌افتادند، بلکه ما قرآن را برای آنها آورده‌ایم اما آنان از قرآن خویش رو گردانند» سوره مؤمنون، آیه ۷۱.</ref>؛ زیرا [[فساد]] [[دین]] و [[دنیا]] به هواهای نفسانی است<ref>غرر الحکم، شماره۵۵۴۲</ref> و کسی که تابع هواهای نفسانی باشد [[کور]] و کر و [[خوار]] و [[گمراه]] می‌‌شود<ref>همان، شماره ۹۱۶۸</ref> و [[درک]] [[درستی]] از [[حقایق]] نداشته و [[گرایش]] هایش نیز مخدوش است و این گونه سقوط را برای خویش و دیگران رقم می‌‌زند.<ref>همان، شماره ۶۰۰۰</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عبودیت در رضایت و اطاعت (مقاله)\|عبودیت در رضایت و اطاعت]].</ref>.

	==[[شناخت ~~حق خدا]]==~~
	~~===[[شناخت حق پیامبر]]===~~
	~~===[[شناخت حق امام]]===~~

	~~==مصادیقی از [[حق و باطل]]==~~
	برای حق و باطل مصادیق بسیاری است؛ زیرا هر خیری حق و هر شری از مصادیق باطل است. همچنین امور حسن و [[نیک]] از مصادیق حق و امور [[قبیح]] و [[زشت]] و بد از مصادیق باطل است. با این همه، در این جا به دو مصداق مهم حق و باطل اشاره می‌‌شود.

	~~===[[عدل]] و [[ظلم]]===~~
	عدل از مصادیق حق و ظلم از مصادیق باطل است. بر اساس [[آیات قرآنی]] همه هستی حق است؛ زیرا [[خداوند]] حق مطلق<ref>{{متن قرآن\|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}} «به زودی نشانه‌های خویش را در گستره‌های بیرون و پیکره‌های درونشان نشان آنان خواهیم داد تا بر آنها روشن شود که او راستین است؛ آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟» سوره فصلت، آیه ۵۳.</ref> و هر چیزی که در هستی هست از خداوند نشات گرفته است، پس همه هستی حق است.<ref>{{متن قرآن\|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}} «حق از (آن) پروردگار توست پس هیچ‌گاه از دو دلان مباش!» سوره بقره، آیه ۱۴۷؛ {{متن قرآن\|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}} «حق از آن پروردگار توست پس، از دودلان مباش!» سوره آل عمران، آیه ۶۰.</ref> اما از آن جایی که انسان دارای [[اراده]] و [[اختیار]] و حق [[انتخاب]] است، گاهی به جای آنکه به [[عدالت]] [[رفتار]] کند به [[ظلم]] رفتار می‌‌کند؛ و از آن جایی [[عدالت]] به معنای اعطای [[حق]] هر صاحب حق و یا قرار دادن هر چیزی در جای و موضع مناسب آن یعنی همان موضع حق است؛ بنابراین، ظلم خروج از حق و قرار دادن در جایی غیر مناسب حق است. از همین روست که [[عدل]] مصداقی از حق و ظلم مصداقی از [[باطل]] است. همچنین از مصادیق ظلم نسبت به حق، [[نصرت]] و [[حمایت]] از باطل است. [[امام علی]]{{ع}} در این باره می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|ظَـلَمَ الْحَقَّ مَنْ نَصَرَ الْباطِلَ}}؛ هر کس باطل را [[یاری]] کند، به حق [[ستم]] کرده است. <ref>غررالحکم، ح ۶۰۴۱</ref>[[امام سجاد]]{{ع}} در دعای خویش می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اللّهُمَّ اِنّي اَعوذُ بِكَ مِنْ… ايثارِ الْباطِلِ عَلَي الْحَقِّ…}}؛ خدایا به تو [[پناه]] می‌‌برم از این که باطل را بر حق ترجیح دهم. <ref>صحیفه سجّادیه، از دعای هشتم</ref> امام علی{{ع}} همچنین می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|ايُّهَا النّاسُ لَوْ لَمْ تَـتَخاذَلوا عَنْ نَصْرِ الْحَقِّ وَ لَمْ تَهِنوا عَنْ تَوْهينِ الْباطِلِ، لَمْ يَطْمَعْ فيكُمْ مَنْ لَيْسَ مِثْلَكُمْ وَ لَمْ يَقْوَ مَنْ قَويَ عَلَيْكُمْ…}}؛ ای [[مردم]]! اگر در یاری حق کوتاهی نمی‌کردید و در [[خوار]] ساختن باطل سستی نمی‌نمودید، کسانی که همپایه شما نیستند، در شما [[طمع]] نمی‌کردند و هیچ قدرتی برشما مسلط نمی‌شد.<ref>نهج البلاغه، از خطبه ۱۶۵</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.

	~~===[[مال]] [[حرام]]===~~
	از دیگر مصادیق مهم باطل مال حرامی است که جمع می‌‌شود. امام علی{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اِتَّقوا خِداعَ الاْمالِ فَكَمْ مِنْ مُؤَمِّلِ يَوْمٍ لَمْ يُدْرِكْهُ وَ باني بِناءٍ لَمْ يَسْكُنْهُ وَ جامِعِ مالٍ لَمْ يأكُلْهُ وَ لَعَلَّهُ مِنْ باطِلٍ جَمَعَهُ وَ مِنْ حَقٍّ مَنَعَهُ اَصابَهُ حَراما وَ احْتَمَلَ بِهِ اَثاما}}؛ از [[خدعه]] و [[حیله]] [[آرزوها]] بپرهیزید. چه بسیار آرزومندِ روزی که به آن [[روز]] نمی‌رسد وچه بسیار سازنده‌ای که در ساخته‌اش ساکن نمی‌شود و چه بسیار جمع کننده [[مالی]] که ازآن استفاده نمی‌کند و شاید آن مال را از باطل به دست آورده و یا از حق کسی جلوگیری کرده، تا به آن [[مال]] رسیده است و باید بار همه آن [[گناهان]] را به دوش کشد. <ref>غررالحکم، ح ۲۵۶۳</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.

	~~== منابع ==~~
	~~{{منابع}}~~
	~~# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عبودیت در رضایت و اطاعت (مقاله)\|'''عبودیت در رضایت و اطاعت''']]~~
	~~# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|'''دولت حق و باطل''']]~~
	~~{{پایان منابع}}~~

	~~== پانویس ==~~
	~~{{پانویس}}~~

	~~[[رده:~~حق]]

Wasity: /* همراهی دایمی با حق */

2023-08-26T09:34:04Z

همراهی دایمی با حق

@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 ===[[شناخت حق پیامبر]]===
 ===[[شناخت حق امام]]===
 ==مصادیقی از [[حق و باطل]]==

Wasity: /* دولت حق و دولت باطل */

2023-08-26T09:32:33Z

دولت حق و دولت باطل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۲
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	===[[شناخت حق پیامبر]]===		===[[شناخت حق پیامبر]]===
	===[[شناخت حق امام]]===		===[[شناخت حق امام]]===

	~~==[[دولت حق]] و [[دولت باطل]]==~~
	همان طوری که برای [[حق]] دولتی است برای باطل نیز دولتی است که به طور طبیعی [[اهل حق]] در دولت باطل [[ذلیل]] و [[خوار]] و [[اهل باطل]] در دولت حق ذلیل خواهند بود؛ چنان که [[امام صادق]]{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اِنَّ لِلْحقِّ دَوْلَةً وَ لِلْباطِلِ دَوْلَةً وَ كُلُّ واحِدٍ مِنْهُما في دَوْلَةِصاحِبِهِ ذَليلٌ}}؛ براستی که حق را دولتی است و باطل را دولتی، و هر یک از این دو، در دولت دیگری ذلیل است.<ref>کافی، ج ۲، ص۴۴۷، ح ۱۲</ref>
	[[انسان]] باید به [[دفاع از حق]] و دولت حق برخیزد و حق خواه و حق گو باشد و اگر باطلی دید در برابرش [[سکوت]] نکند و نگذارد تا باطل دولت و [[حکومت]] و [[حاکمیت]] یابد. در [[آموزه‌های اسلامی]] سکوت مورد [[تشویق]] و [[ترغیب]] است؛ اما هر سکوتی را نگفته‌اند،؛ چراکه گاه باید سخن گفت و حتی فریاد زد تا حق [[اجرا]] و [[اثبات]] شود. امام صادق{{ع}} می‌‌فرماید: کَلامٌ فی حَقٍّ خَیرٌ مِن سُکوتٍ عَلی باطِلٍ؛ [[سخن گفتن]] درباره حق، از سکوتی بر باطل بهتر است. <ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص۳۹۶</ref>

	مرکب باطل هیچ گاه [[عزت]] آفرین نیست، بلکه [[ذلت]] آفرین است. پس نباید [[دل]] به دولت باطل سپرد و [[امید]] عزت و [[کرامت]] داشت، بلکه عزت و کرامت تنها در [[سایه]] حق به دست می‌‌آید. [[امام علی]]{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|مَنْ رَكِبَ الْباطِلَ اَذَلَّهُ مَرْكَبُهُ. مَن تَعَدَّي الحَقَّ ضاقَ مَذْهَبُهُ}}؛ کسی که بر باطل سوار شود، مَرکبش او را ذلیل خواهد کرد. کسی که از راه حق [[منحرف]] شود راه بر او تنگ خواهد شد. <ref>عیون الحکم والمواعظ، ص۴۴۴</ref>

	دولت حق در سایه [[دولت اهل بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{ع}} به دست می‌‌آید؛ زیرا [[نمایندگان]] حق و حق شناسانی هستند که هم حق را می‌‌شناسند و هم [[گرایش به باطل]] ندارند و هیچ حقی را تضییع نمی‌کنند. [[امام علی]]{{ع}} در این باره می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|نَحْنُ اَقَمْنا عَمودَ الْحَقِّ و هَزَمْنا جُيوشَ الْباطِلِ}}؛ ما ([[اهل بیت]]) ستون‌های [[حق]] را [[استوار]] و [[لشکریان]] [[باطل]] را متلاشی کردیم.<ref>عیون الحکم والمواعظ، ص۴۹۹</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.

	==[[همراهی دایمی با حق]]==		==[[همراهی دایمی با حق]]==

Wasity: /* کارکردهای مثبت حق */

2023-08-26T09:31:33Z

کارکردهای مثبت حق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۱
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	===[[شناخت حق پیامبر]]===		===[[شناخت حق پیامبر]]===
	===[[شناخت حق امام]]===		===[[شناخت حق امام]]===

	~~==کارکردهای مثبت حق==~~
	[[امام علی]]{{ع}} در بیان جایگاه حق و کارکرد [[سعادت]] بخش آن می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اَلْحَقُّ طَريقُ الْجَنَّةِ وَ الْباطِلُ طَريقُ النّارِ وَ عَلي كُلِّ طَريقٍ داعٍ}}؛ حق، راه [[بهشت]] است و باطل، راه [[جهنم]] و بر سر هر راهی [[دعوت]] کننده‌ای است. <ref>نهج السعادة، ج ۳، ص۲۹۱</ref>
	و در جایی دیگر نیز می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اَلا وَ مَنْ اَكَلَهُ الْحَقُّ فَاِلَي الجَنَّةِ وَ مَنْ اَكَلَهُ الباطِلُ فَاِلَي النّارِ}}؛ بدانید که هر کس در راه حق از [[دنیا]] برود، به بهشت و هر کس در راه باطل از دنیا برود،به جهنم می‌‌رود. <ref>نهج البلاغه، از نامه ۱۷</ref>

	البته برخی [[گمان]] می‌‌کنند باطل می‌‌تواند برای آنان سودمند باشد؛ از همین روست که [[گرایش]] به [[ظلم]] وبی عدالتی و حق کشی می‌‌گیرند؛ در حالی باید بدانند که باطل هرگز سودی نمی‌دهد و [[دروغ]] و ظلم بی‌پایه نمی‌تواند پایه و بنیاد خیری باشد. امام علی{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اِنَّ مَنْ لا يَنْفَعُهُ الْحَقُّ يَضُرُّهُ الْباطِلُ وَ مَنْ لا يَسْتَقيمُ بِهِ الْهُدي تَضُرُّهُ الضَّلالَةُ وَ مَنْ لا يَنْفَعُهُ الْيَقينُ يَضُرُّهُ الشَّكُّ}}؛ براستی که هر کس را حق [[سود]] ندهد، [[باطل]] زیانش رساند و هر کس به راه هدایتنرود، به کجراهه [[گمراهی]] افتد و هر کس [[یقین]]، او را [[سود]] نبخشد، [[شکّ]] زیانش رساند. <ref>تحف العقول، ص۱۵۲</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.

	==[[دولت حق]] و [[دولت باطل]]==		==[[دولت حق]] و [[دولت باطل]]==

Wasity: /* تضاد حق و باطل و نقش ابلیس */

2023-08-26T09:29:51Z

تضاد حق و باطل و نقش ابلیس

@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 ===[[شناخت حق پیامبر]]===
 ===[[شناخت حق امام]]===
 ==کارکردهای مثبت حق==

Wasity: /* همراهی دایمی با حق */

2023-08-26T09:23:51Z

همراهی دایمی با حق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۳
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	دولت حق در سایه [[دولت اهل بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{ع}} به دست می‌‌آید؛ زیرا [[نمایندگان]] حق و حق شناسانی هستند که هم حق را می‌‌شناسند و هم [[گرایش به باطل]] ندارند و هیچ حقی را تضییع نمی‌کنند. [[امام علی]]{{ع}} در این باره می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|نَحْنُ اَقَمْنا عَمودَ الْحَقِّ و هَزَمْنا جُيوشَ الْباطِلِ}}؛ ما ([[اهل بیت]]) ستون‌های [[حق]] را [[استوار]] و [[لشکریان]] [[باطل]] را متلاشی کردیم.<ref>عیون الحکم والمواعظ، ص۴۹۹</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.		دولت حق در سایه [[دولت اهل بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{ع}} به دست می‌‌آید؛ زیرا [[نمایندگان]] حق و حق شناسانی هستند که هم حق را می‌‌شناسند و هم [[گرایش به باطل]] ندارند و هیچ حقی را تضییع نمی‌کنند. [[امام علی]]{{ع}} در این باره می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|نَحْنُ اَقَمْنا عَمودَ الْحَقِّ و هَزَمْنا جُيوشَ الْباطِلِ}}؛ ما ([[اهل بیت]]) ستون‌های [[حق]] را [[استوار]] و [[لشکریان]] [[باطل]] را متلاشی کردیم.<ref>عیون الحکم والمواعظ، ص۴۹۹</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.

	==[[همراهی]] دایمی با حق==		==[[همراهی دایمی با حق]]==
	[[انسان]] می‌‌بایست هماره با [[حق همراه]] باشد و هرگز به سمت باطل میل و [[گرایش]] پیدا نکند؛ زیرا [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] [[آدمی]] به همراه و [[همدلی]] با حق است.		[[انسان]] می‌‌بایست هماره با [[حق همراه]] باشد و هرگز به سمت باطل میل و [[گرایش]] پیدا نکند؛ زیرا [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] [[آدمی]] به همراه و [[همدلی]] با حق است.
	البته [[اهل حق]] کم هستند و بسیاری به علل و اسباب و گرایش‌های باطل [[دنیوی]] از حق رو بر می‌‌گرداند و مثلا به علت [[خویشاوندی]] [[عدل]] و [[عدالت]] را زیر پا می‌‌گذارند. از این روست که هماره در [[جامعه]] اهل حق کم هستند و بیش‌تر [[مردم]] به سمت باطل می‌‌روند. به عنوان نمونه [[نمازگزار]] در برخی از محیط‌ها کم هستند و گاه [[آدم]] از تنها بودن در این محیط ناراحت و خسته می‌‌شود. اما انسان حق خواه و [[حق دوست]] هماره در هر حال با حق است و به سبب [[تنهایی]] دست از آن بر نمی‌دارد. امام علی{{ع}} با توجه به کم بودن اهل حق می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|لا يُؤنِسَنَّكَ اِلاَّ الْحَقُّ وَ لا يوحِشَنَّكَ اِلاَّ الْباطِلُ}}؛ مبادا جز حق، با تو اُنس بگیرد و جز باطل، از تو بهراسد.<ref>نهج البلاغه، از خطبه ۱۳۰</ref>		البته [[اهل حق]] کم هستند و بسیاری به علل و اسباب و گرایش‌های باطل [[دنیوی]] از حق رو بر می‌‌گرداند و مثلا به علت [[خویشاوندی]] [[عدل]] و [[عدالت]] را زیر پا می‌‌گذارند. از این روست که هماره در [[جامعه]] اهل حق کم هستند و بیش‌تر [[مردم]] به سمت باطل می‌‌روند. به عنوان نمونه [[نمازگزار]] در برخی از محیط‌ها کم هستند و گاه [[آدم]] از تنها بودن در این محیط ناراحت و خسته می‌‌شود. اما انسان حق خواه و [[حق دوست]] هماره در هر حال با حق است و به سبب [[تنهایی]] دست از آن بر نمی‌دارد. امام علی{{ع}} با توجه به کم بودن اهل حق می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|لا يُؤنِسَنَّكَ اِلاَّ الْحَقُّ وَ لا يوحِشَنَّكَ اِلاَّ الْباطِلُ}}؛ مبادا جز حق، با تو اُنس بگیرد و جز باطل، از تو بهراسد.<ref>نهج البلاغه، از خطبه ۱۳۰</ref>

Wasity: /* دولت حق و دولت باطل */

2023-08-26T09:22:44Z

دولت حق و دولت باطل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۲
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	البته برخی [[گمان]] می‌‌کنند باطل می‌‌تواند برای آنان سودمند باشد؛ از همین روست که [[گرایش]] به [[ظلم]] وبی عدالتی و حق کشی می‌‌گیرند؛ در حالی باید بدانند که باطل هرگز سودی نمی‌دهد و [[دروغ]] و ظلم بی‌پایه نمی‌تواند پایه و بنیاد خیری باشد. امام علی{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اِنَّ مَنْ لا يَنْفَعُهُ الْحَقُّ يَضُرُّهُ الْباطِلُ وَ مَنْ لا يَسْتَقيمُ بِهِ الْهُدي تَضُرُّهُ الضَّلالَةُ وَ مَنْ لا يَنْفَعُهُ الْيَقينُ يَضُرُّهُ الشَّكُّ}}؛ براستی که هر کس را حق [[سود]] ندهد، [[باطل]] زیانش رساند و هر کس به راه هدایتنرود، به کجراهه [[گمراهی]] افتد و هر کس [[یقین]]، او را [[سود]] نبخشد، [[شکّ]] زیانش رساند. <ref>تحف العقول، ص۱۵۲</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.		البته برخی [[گمان]] می‌‌کنند باطل می‌‌تواند برای آنان سودمند باشد؛ از همین روست که [[گرایش]] به [[ظلم]] وبی عدالتی و حق کشی می‌‌گیرند؛ در حالی باید بدانند که باطل هرگز سودی نمی‌دهد و [[دروغ]] و ظلم بی‌پایه نمی‌تواند پایه و بنیاد خیری باشد. امام علی{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اِنَّ مَنْ لا يَنْفَعُهُ الْحَقُّ يَضُرُّهُ الْباطِلُ وَ مَنْ لا يَسْتَقيمُ بِهِ الْهُدي تَضُرُّهُ الضَّلالَةُ وَ مَنْ لا يَنْفَعُهُ الْيَقينُ يَضُرُّهُ الشَّكُّ}}؛ براستی که هر کس را حق [[سود]] ندهد، [[باطل]] زیانش رساند و هر کس به راه هدایتنرود، به کجراهه [[گمراهی]] افتد و هر کس [[یقین]]، او را [[سود]] نبخشد، [[شکّ]] زیانش رساند. <ref>تحف العقول، ص۱۵۲</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[دولت حق و باطل (مقاله)\|دولت حق و باطل]].</ref>.

	==[[دولت حق]] و [[دولت]] ~~باطل~~==		==[[دولت حق]] و [[دولت باطل]]==
	همان طوری که برای [[حق]] دولتی است برای باطل نیز دولتی است که به طور طبیعی [[اهل حق]] در دولت باطل [[ذلیل]] و [[خوار]] و [[اهل باطل]] در دولت حق ذلیل خواهند بود؛ چنان که [[امام صادق]]{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اِنَّ لِلْحقِّ دَوْلَةً وَ لِلْباطِلِ دَوْلَةً وَ كُلُّ واحِدٍ مِنْهُما في دَوْلَةِصاحِبِهِ ذَليلٌ}}؛ براستی که حق را دولتی است و باطل را دولتی، و هر یک از این دو، در دولت دیگری ذلیل است.<ref>کافی، ج ۲، ص۴۴۷، ح ۱۲</ref>		همان طوری که برای [[حق]] دولتی است برای باطل نیز دولتی است که به طور طبیعی [[اهل حق]] در دولت باطل [[ذلیل]] و [[خوار]] و [[اهل باطل]] در دولت حق ذلیل خواهند بود؛ چنان که [[امام صادق]]{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|اِنَّ لِلْحقِّ دَوْلَةً وَ لِلْباطِلِ دَوْلَةً وَ كُلُّ واحِدٍ مِنْهُما في دَوْلَةِصاحِبِهِ ذَليلٌ}}؛ براستی که حق را دولتی است و باطل را دولتی، و هر یک از این دو، در دولت دیگری ذلیل است.<ref>کافی، ج ۲، ص۴۴۷، ح ۱۲</ref>
	[[انسان]] باید به [[دفاع از حق]] و دولت حق برخیزد و حق خواه و حق گو باشد و اگر باطلی دید در برابرش [[سکوت]] نکند و نگذارد تا باطل دولت و [[حکومت]] و [[حاکمیت]] یابد. در [[آموزه‌های اسلامی]] سکوت مورد [[تشویق]] و [[ترغیب]] است؛ اما هر سکوتی را نگفته‌اند،؛ چراکه گاه باید سخن گفت و حتی فریاد زد تا حق [[اجرا]] و [[اثبات]] شود. امام صادق{{ع}} می‌‌فرماید: کَلامٌ فی حَقٍّ خَیرٌ مِن سُکوتٍ عَلی باطِلٍ؛ [[سخن گفتن]] درباره حق، از سکوتی بر باطل بهتر است. <ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص۳۹۶</ref>		[[انسان]] باید به [[دفاع از حق]] و دولت حق برخیزد و حق خواه و حق گو باشد و اگر باطلی دید در برابرش [[سکوت]] نکند و نگذارد تا باطل دولت و [[حکومت]] و [[حاکمیت]] یابد. در [[آموزه‌های اسلامی]] سکوت مورد [[تشویق]] و [[ترغیب]] است؛ اما هر سکوتی را نگفته‌اند،؛ چراکه گاه باید سخن گفت و حتی فریاد زد تا حق [[اجرا]] و [[اثبات]] شود. امام صادق{{ع}} می‌‌فرماید: کَلامٌ فی حَقٍّ خَیرٌ مِن سُکوتٍ عَلی باطِلٍ؛ [[سخن گفتن]] درباره حق، از سکوتی بر باطل بهتر است. <ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص۳۹۶</ref>

Jaafari: /* منابع */

2023-08-26T07:45:55Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۴۵

2023-08-26T06:45:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = حق		\| موضوع مرتبط = حق
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[حق‌شناسی در قرآن]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: /* مقدمه */

2023-08-26T04:39:17Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۹
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	از نظر [[آموزه‌های وحیانی]] [[قرآن]]، [[انسان]] بر اساس [[فطرت]] [[گرایش]] به [[احسان]] دارد که [[حقیقت]] آن [[بندگی خدا]] به گونه ای است که او را می‌‌بیند و اگر نبیند می‌‌داند که [[خدا]] او را می‌‌بیند. این گونه است که شخص [[محسن]] [[حقیقی]] هماره تابع [[حق]] است که خاستگاه آن [[حق تعالی]] است.<ref>{{متن قرآن\|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}} «به زودی نشانه‌های خویش را در گستره‌های بیرون و پیکره‌های درونشان نشان آنان خواهیم داد تا بر آنها روشن شود که او راستین است؛ آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟» سوره فصلت، آیه ۵۳.</ref> همچنین چون خدا و آموزه‌های وحیانی [[تشریعی]] او را حق می‌‌داند نسبت به آن گرایش دارد و همچنین نسبت به کسانی که حق را احقاق می‌‌کنند گرایش داشته و از آنان [[اطاعت]] و [[پیروی]] می‌‌کنند. این گونه است که [[اهل]] [[فطرت سالم]] [[الهی]] به [[حکم]] [[عقلانیت]] و [[فقاهت]] [[فطری]]، [[اطاعت از پیامبران]] و [[معصومان]] را عین [[اطاعت از خدا]] بر می‌‌شمارند<ref>{{متن قرآن\|قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ}} «بگو از خداوند و پیامبر فرمان برید و اگر پشت کردند (بدانند که) بی‌گمان خداوند کافران را دوست نمی‌دارد» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref>؛ زیرا آنان را زبان و بیان [[خدا]] می‌‌ دانند؛ یعنی خدا به زبان ایشان سخن می‌‌گوید و به فعل ایشان کاری را انجام می‌‌دهد.<ref>{{متن قرآن\|فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}} «پس شما آنان را نکشتید که خداوند آنان را کشت، و چون تیر افکندی تو نیفکندی بلکه خداوند افکند و (چنین کرد) تا مؤمنان را از سوی خود نعمتی نیکو دهد که خداوند شنوایی داناست» سوره انفال، آیه ۱۷؛ {{متن قرآن\|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}} «و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref>		از نظر [[آموزه‌های وحیانی]] [[قرآن]]، [[انسان]] بر اساس [[فطرت]] [[گرایش]] به [[احسان]] دارد که [[حقیقت]] آن [[بندگی خدا]] به گونه ای است که او را می‌‌بیند و اگر نبیند می‌‌داند که [[خدا]] او را می‌‌بیند. این گونه است که شخص [[محسن]] [[حقیقی]] هماره تابع [[حق]] است که خاستگاه آن [[حق تعالی]] است.<ref>{{متن قرآن\|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}} «به زودی نشانه‌های خویش را در گستره‌های بیرون و پیکره‌های درونشان نشان آنان خواهیم داد تا بر آنها روشن شود که او راستین است؛ آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟» سوره فصلت، آیه ۵۳.</ref> همچنین چون خدا و آموزه‌های وحیانی [[تشریعی]] او را حق می‌‌داند نسبت به آن گرایش دارد و همچنین نسبت به کسانی که حق را احقاق می‌‌کنند گرایش داشته و از آنان [[اطاعت]] و [[پیروی]] می‌‌کنند. این گونه است که [[اهل]] [[فطرت سالم]] [[الهی]] به [[حکم]] [[عقلانیت]] و [[فقاهت]] [[فطری]]، [[اطاعت از پیامبران]] و [[معصومان]] را عین [[اطاعت از خدا]] بر می‌‌شمارند<ref>{{متن قرآن\|قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ}} «بگو از خداوند و پیامبر فرمان برید و اگر پشت کردند (بدانند که) بی‌گمان خداوند کافران را دوست نمی‌دارد» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref>؛ زیرا آنان را زبان و بیان [[خدا]] می‌‌ دانند؛ یعنی خدا به زبان ایشان سخن می‌‌گوید و به فعل ایشان کاری را انجام می‌‌دهد.<ref>{{متن قرآن\|فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}} «پس شما آنان را نکشتید که خداوند آنان را کشت، و چون تیر افکندی تو نیفکندی بلکه خداوند افکند و (چنین کرد) تا مؤمنان را از سوی خود نعمتی نیکو دهد که خداوند شنوایی داناست» سوره انفال، آیه ۱۷؛ {{متن قرآن\|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}} «و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref>

	[[امیرمؤمنان]] [[امام علی]]{{ع}} با توجه به چنین حقایقی می‌‌فرماید: من استسلم للحق و اطاع المحق ~~کان~~ من ~~المحسنین؛~~ هر که [[تسلیم]] [[حق]] باشد و از افراد محق [[اطاعت]] کند او ازجمله [[محسنین]] است.<ref>غرر الحکم، شماره حدیث ۸۸۱۲</ref>		[[امیرمؤمنان]] [[امام علی]]{{ع}} با توجه به چنین حقایقی می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|من استسلم للحق و اطاع المحق كان من المحسنين}}؛ هر که [[تسلیم]] [[حق]] باشد و از افراد محق [[اطاعت]] کند او ازجمله [[محسنین]] است.<ref>غرر الحکم، شماره حدیث ۸۸۱۲</ref>
	[[امام صادق]]{{ع}} نیز می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|من علم ان الله يراه و يسمع ما يقول و يعلم ما يعلمه من خير او شر فيحجزه ذلك عن القبيح من الاعمال فذلك الذي خاف مقام ربه و نهي النفس عن الهوي}}؛ کسی که می‌‌داند خدا او را می‌‌بیند و هرچه می‌‌گوید می‌‌شنود و ازآن چه از [[خیر و شر]] انجام می‌‌دهد [[آگاه]] است، چنین شخصی کسی است که از مقام پروردگارش ترسان است و نفس را از هوی و [[اعمال زشت]] باز می‌‌دارد.<ref>نورالثقلین، ج ۵، ص۱۹۷</ref>		[[امام صادق]]{{ع}} نیز می‌‌فرماید: {{متن حدیث\|من علم ان الله يراه و يسمع ما يقول و يعلم ما يعلمه من خير او شر فيحجزه ذلك عن القبيح من الاعمال فذلك الذي خاف مقام ربه و نهي النفس عن الهوي}}؛ کسی که می‌‌داند خدا او را می‌‌بیند و هرچه می‌‌گوید می‌‌شنود و ازآن چه از [[خیر و شر]] انجام می‌‌دهد [[آگاه]] است، چنین شخصی کسی است که از مقام پروردگارش ترسان است و نفس را از هوی و [[اعمال زشت]] باز می‌‌دارد.<ref>نورالثقلین، ج ۵، ص۱۹۷</ref>