حمران بن ابان در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* مقدمه */

2025-09-06T00:27:16Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۵۷
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	وی [[آزاده]] شده و وابسته عثمان و از [[قبیله]] [[نمر بن قاسط]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ ج۷، ص۱۰۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳؛ ابن حزم، جمهرة الانساب، ص۳۰۱؛ مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. نام پدرش را «ابا» نیز گفته‌اند<ref>مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۱.</ref>. کنیه‌اش [[ابوزید]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. [[ابوهاشم جبایی]] شیخ [[مذهب]] [[معتزله]] و نویسنده کتاب‌هایی درباره [[مذاهب]]، از اعقاب [[حمران]] است<ref>بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۶.</ref>. [[صهیب بن سنان~~]] [[~~رومی]] نیز پسر عموی اوست<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. در بخش سوم [[الاصابه]] ([[مخضرمین]]) از او یاد کرده، اما برخی او را [[تابعی]] دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. وی در [[جنگ]] [[عین التمر]]<ref>شهری نزدیک انبار کوفه.</ref> به [[سال دوازدهم هجری]] در [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] [[اسیر]] شد<ref>دینوری، الاخبار، ص۱۱۲؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref> و [[خالد بن ولید]] او را ختنه‌شده یافت، در حالی که [[یهودی]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. نام او در [[یهود]] «طویدا» بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. و گفته‌اند: در [[معبد]] [[یهودیان]] در عین التمر، از جمله آن [[کودکان]] حمران بود که [[کتابت]] می‌آموخت<ref>بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۲، ص۸۷.</ref>. او نخستین اسیری بود که از سوی [[مشرق]] به [[مدینه]] وارد شد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۳.</ref>. [[مسیب بن نجبه فزاری]] او را [[اسیر]] کرد و عثمان او را خرید و [[آزاد]] کرد<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵–۴۳۶؛ بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲.</ref> و کتابت را به او آموخت<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم، ج۱، ص۴۳۴.</ref>. حمران از [[کاتبان]] و حاجبان <ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۳۳؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۷۳.</ref> عثمان بود و [[مردم]] با [[اجازه]] او نزد [[خلیفه]] می‌رفتند<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۹، ص۱۷.</ref>. حتی گفته‌اند که وی به هنگام [[نماز]] پشت سر عثمان می‌ایستاد و وقتی [[اشتباه]] می‌کرد به او [[تذکر]] می‌داد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. وی گوید: وقتی با عثمان [[بیعت]] شد، مرا نزد [[عباس بن عبدالمطلب]] فرستاد و او را نزد [[خلیفه]] آوردم. عباس به عثمان گفت: برای چه مرا خواستی؟ گفت: امروز به تو احتیاج داشتم. عباس به او سفارش کرد که از کشتن [[پرهیز]] کند، [[مردم]] [[دوست]]، ‌بخشنده، [[اهل]] [[مدارا]] و رازدار باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۰۰.</ref>. وی از [[دشمنان]] [[بنی‌هاشم]] به شمار می‌رفت<ref>ابن طاووس، سعد السعود، ص۱۴۳.</ref>. و در عین حال بر ضد ولید بن عقیه که شراب خورده بود، [[شهادت]] داد<ref>امینی، الغدیر، ج۶، ص۱۲۶.</ref>. عثمان وقتی از [[بیماری]] خود ترسید، وصیت‌نامه‌ای نوشت، و در آن نام [[جانشین]] خود را ذکر نکرد ولی بعدها با دست خود، نام مورد نظرش را به آن افزود. [[وصیت‌نامه]] را بست و آن را برای [[ام‌حبیبه دختر ابوسفیان]] فرستاد و [[حمران]] در راه آن را باز کرد و اسم عبدالرحمن را دید و او را که در [[حج]] بود، خبردار کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن به جهت اینکه حمران سر عثمان را فاش کرده بود به شدت بر او [[غضب]] کرد و گفت: چرا سر را آشکار کردی، در حالی که مرا مخفیانه معرفی کرده بود؟ این خبر به [[سرعت]] در [[مدینه]] پیچید و [[بنی‌امیه]] را از کار عثمان عصبانی کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن آن خبر را برای خلیفه بازگو کرد، عثمان او را خواست و گفت: اگر می‌خواهی صد ضربه شلاق بخور - به نقل از [[یعقوبی]]<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref> صد ضربه شلاق خورد - یا از نزد من دور شو، و او خروج از مدینه را [[انتخاب]] کرد و به [[کوفه]]<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۴؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۵۱، ص۱۷۷–۱۷۸.</ref> یا [[بصره]] رفت و در آنجا ساکن شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۱۰۹.</ref>.		وی [[آزاده]] شده و وابسته عثمان و از [[قبیله]] [[نمر بن قاسط]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ ج۷، ص۱۰۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳؛ ابن حزم، جمهرة الانساب، ص۳۰۱؛ مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. نام پدرش را «ابا» نیز گفته‌اند<ref>مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۱.</ref>. کنیه‌اش [[ابوزید]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. [[ابوهاشم جبایی]] شیخ [[مذهب]] [[معتزله]] و نویسنده کتاب‌هایی درباره [[مذاهب]]، از اعقاب [[حمران]] است<ref>بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۶.</ref>. [[صهیب بن سنان رومی]] نیز پسر عموی اوست<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. در بخش سوم [[الاصابه]] ([[مخضرمین]]) از او یاد کرده، اما برخی او را [[تابعی]] دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. وی در [[جنگ]] [[عین التمر]]<ref>شهری نزدیک انبار کوفه.</ref> به [[سال دوازدهم هجری]] در [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] [[اسیر]] شد<ref>دینوری، الاخبار، ص۱۱۲؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref> و [[خالد بن ولید]] او را ختنه‌شده یافت، در حالی که [[یهودی]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. نام او در [[یهود]] «طویدا» بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. و گفته‌اند: در [[معبد]] [[یهودیان]] در عین التمر، از جمله آن [[کودکان]] حمران بود که [[کتابت]] می‌آموخت<ref>بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۲، ص۸۷.</ref>. او نخستین اسیری بود که از سوی [[مشرق]] به [[مدینه]] وارد شد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۳.</ref>. [[مسیب بن نجبه فزاری]] او را [[اسیر]] کرد و عثمان او را خرید و [[آزاد]] کرد<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵–۴۳۶؛ بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲.</ref> و کتابت را به او آموخت<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم، ج۱، ص۴۳۴.</ref>. حمران از [[کاتبان]] و حاجبان <ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۳۳؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۷۳.</ref> عثمان بود و [[مردم]] با [[اجازه]] او نزد [[خلیفه]] می‌رفتند<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۹، ص۱۷.</ref>. حتی گفته‌اند که وی به هنگام [[نماز]] پشت سر عثمان می‌ایستاد و وقتی [[اشتباه]] می‌کرد به او [[تذکر]] می‌داد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. وی گوید: وقتی با عثمان [[بیعت]] شد، مرا نزد [[عباس بن عبدالمطلب]] فرستاد و او را نزد [[خلیفه]] آوردم. عباس به عثمان گفت: برای چه مرا خواستی؟ گفت: امروز به تو احتیاج داشتم. عباس به او سفارش کرد که از کشتن [[پرهیز]] کند، [[مردم]] [[دوست]]، ‌بخشنده، [[اهل]] [[مدارا]] و رازدار باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۰۰.</ref>. وی از [[دشمنان]] [[بنی‌هاشم]] به شمار می‌رفت<ref>ابن طاووس، سعد السعود، ص۱۴۳.</ref>. و در عین حال بر ضد ولید بن عقیه که شراب خورده بود، [[شهادت]] داد<ref>امینی، الغدیر، ج۶، ص۱۲۶.</ref>. عثمان وقتی از [[بیماری]] خود ترسید، وصیت‌نامه‌ای نوشت، و در آن نام [[جانشین]] خود را ذکر نکرد ولی بعدها با دست خود، نام مورد نظرش را به آن افزود. [[وصیت‌نامه]] را بست و آن را برای [[ام‌حبیبه دختر ابوسفیان]] فرستاد و [[حمران]] در راه آن را باز کرد و اسم عبدالرحمن را دید و او را که در [[حج]] بود، خبردار کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن به جهت اینکه حمران سر عثمان را فاش کرده بود به شدت بر او [[غضب]] کرد و گفت: چرا سر را آشکار کردی، در حالی که مرا مخفیانه معرفی کرده بود؟ این خبر به [[سرعت]] در [[مدینه]] پیچید و [[بنی‌امیه]] را از کار عثمان عصبانی کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن آن خبر را برای خلیفه بازگو کرد، عثمان او را خواست و گفت: اگر می‌خواهی صد ضربه شلاق بخور - به نقل از [[یعقوبی]]<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref> صد ضربه شلاق خورد - یا از نزد من دور شو، و او خروج از مدینه را [[انتخاب]] کرد و به [[کوفه]]<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۴؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۵۱، ص۱۷۷–۱۷۸.</ref> یا [[بصره]] رفت و در آنجا ساکن شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۱۰۹.</ref>.

	در گزارشی دیگر آمده است عثمان به سبب آنچه درباره [[ولید بن عقبه]] شنیده بود، برای [[صحت]] آن خبرها [[حمران]] را فرستاد تا خبر بیاورد. ولید به حمران پولی داد و او آن خبرها را درباره ولید [[تکذیب]] کرد؛ اما عثمان پس از چندی، از [[درستی]] خبرها درباره ولید [[آگاهی]] یافت، از این رو، بر حمران [[خشم]] گرفت و او را از [[مدینه]] [[اخراج]] کرد و او [[بصره]] را برای سکونت برگزید. البته [[خلیفه]] خانه‌ای در ناحیه بنی [[سمره]] در [[بصره]] به او داد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۰۲ و ۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۳۴.</ref>. مهر عثمان [[دست]] [[حمران]] بود، اما بعد از عزیمت به بصره [[مروان بن حکم]] آن را از او گرفت<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۱۸۲.</ref>. گویند: حمران زنی را در ایام عده به [[ازدواج]] خود درآورد، از این رو عثمان او را [[تنبیه]] کرد و میان آن دو جدایی انداخت و او را به بصره فرستاد تا همراه [[عبدالله بن عامر]] باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۳۲۷.</ref>. همین مسئله سبب شد تا [[کینه]] عثمان را به [[دل]] بگیرد<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۱۴۱.</ref>. اما از سوی دیگر - به سبب برملا کردن [[جانشین]] عثمان - نزد [[بنی‌امیه]] [[منزلت]] یافت<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>. چنان که یکی از [[فرزندان]] عبدالله بن عامر از پدرش نقل کرده است: حمران پای خود را دراز کرد و معاویه و عبدالله بن عامر از هم پیشی می‌گرفتند تا پای او را بمالند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۳۰۵.</ref>. همچنین گفته‌اند مروان بن حکم و [[سعید بن عاص]] تلاش داشتند عبای حمران را که بر دوشش کج شده بود، راست کنند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>.		در گزارشی دیگر آمده است عثمان به سبب آنچه درباره [[ولید بن عقبه]] شنیده بود، برای [[صحت]] آن خبرها [[حمران]] را فرستاد تا خبر بیاورد. ولید به حمران پولی داد و او آن خبرها را درباره ولید [[تکذیب]] کرد؛ اما عثمان پس از چندی، از [[درستی]] خبرها درباره ولید [[آگاهی]] یافت، از این رو، بر حمران [[خشم]] گرفت و او را از [[مدینه]] [[اخراج]] کرد و او [[بصره]] را برای سکونت برگزید. البته [[خلیفه]] خانه‌ای در ناحیه بنی [[سمره]] در [[بصره]] به او داد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۰۲ و ۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۳۴.</ref>. مهر عثمان [[دست]] [[حمران]] بود، اما بعد از عزیمت به بصره [[مروان بن حکم]] آن را از او گرفت<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۱۸۲.</ref>. گویند: حمران زنی را در ایام عده به [[ازدواج]] خود درآورد، از این رو عثمان او را [[تنبیه]] کرد و میان آن دو جدایی انداخت و او را به بصره فرستاد تا همراه [[عبدالله بن عامر]] باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۳۲۷.</ref>. همین مسئله سبب شد تا [[کینه]] عثمان را به [[دل]] بگیرد<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۱۴۱.</ref>. اما از سوی دیگر - به سبب برملا کردن [[جانشین]] عثمان - نزد [[بنی‌امیه]] [[منزلت]] یافت<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>. چنان که یکی از [[فرزندان]] عبدالله بن عامر از پدرش نقل کرده است: حمران پای خود را دراز کرد و معاویه و عبدالله بن عامر از هم پیشی می‌گرفتند تا پای او را بمالند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۳۰۵.</ref>. همچنین گفته‌اند مروان بن حکم و [[سعید بن عاص]] تلاش داشتند عبای حمران را که بر دوشش کج شده بود، راست کنند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>.

Wasity: /* مقدمه */

2025-09-06T00:26:14Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۵۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	وی [[آزاده]] شده و وابسته عثمان و از [[قبیله]] [[نمر بن قاسط]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ ج۷، ص۱۰۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳؛ ابن حزم، جمهرة الانساب، ص۳۰۱؛ مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. نام پدرش را «ابا» نیز گفته‌اند<ref>مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۱.</ref>. کنیه‌اش [[ابوزید]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. [[ابوهاشم~~]] [[~~جبایی]] شیخ [[مذهب]] [[معتزله]] و نویسنده کتاب‌هایی درباره [[مذاهب]]، از اعقاب [[حمران]] است<ref>بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۶.</ref>. [[صهیب بن سنان]] [[رومی]] نیز پسر عموی اوست<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. در بخش سوم [[الاصابه]] ([[مخضرمین]]) از او یاد کرده، اما برخی او را [[تابعی]] دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. وی در [[جنگ]] [[عین التمر]]<ref>شهری نزدیک انبار کوفه.</ref> به [[سال دوازدهم هجری]] در [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] [[اسیر]] شد<ref>دینوری، الاخبار، ص۱۱۲؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref> و [[خالد بن ولید]] او را ختنه‌شده یافت، در حالی که [[یهودی]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. نام او در [[یهود]] «طویدا» بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. و گفته‌اند: در [[معبد]] [[یهودیان]] در عین التمر، از جمله آن [[کودکان]] حمران بود که [[کتابت]] می‌آموخت<ref>بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۲، ص۸۷.</ref>. او نخستین اسیری بود که از سوی [[مشرق]] به [[مدینه]] وارد شد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۳.</ref>. [[مسیب بن نجبه فزاری]] او را [[اسیر]] کرد و عثمان او را خرید و [[آزاد]] کرد<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵–۴۳۶؛ بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲.</ref> و کتابت را به او آموخت<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم، ج۱، ص۴۳۴.</ref>. حمران از [[کاتبان]] و حاجبان <ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۳۳؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۷۳.</ref> عثمان بود و [[مردم]] با [[اجازه]] او نزد [[خلیفه]] می‌رفتند<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۹، ص۱۷.</ref>. حتی گفته‌اند که وی به هنگام [[نماز]] پشت سر عثمان می‌ایستاد و وقتی [[اشتباه]] می‌کرد به او [[تذکر]] می‌داد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. وی گوید: وقتی با عثمان [[بیعت]] شد، مرا نزد [[عباس بن عبدالمطلب]] فرستاد و او را نزد [[خلیفه]] آوردم. عباس به عثمان گفت: برای چه مرا خواستی؟ گفت: امروز به تو احتیاج داشتم. عباس به او سفارش کرد که از کشتن [[پرهیز]] کند، [[مردم]] [[دوست]]، ‌بخشنده، [[اهل]] [[مدارا]] و رازدار باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۰۰.</ref>. وی از [[دشمنان]] [[بنی‌هاشم]] به شمار می‌رفت<ref>ابن طاووس، سعد السعود، ص۱۴۳.</ref>. و در عین حال بر ضد ولید بن عقیه که شراب خورده بود، [[شهادت]] داد<ref>امینی، الغدیر، ج۶، ص۱۲۶.</ref>. عثمان وقتی از [[بیماری]] خود ترسید، وصیت‌نامه‌ای نوشت، و در آن نام [[جانشین]] خود را ذکر نکرد ولی بعدها با دست خود، نام مورد نظرش را به آن افزود. [[وصیت‌نامه]] را بست و آن را برای [[ام‌حبیبه دختر ابوسفیان]] فرستاد و [[حمران]] در راه آن را باز کرد و اسم عبدالرحمن را دید و او را که در [[حج]] بود، خبردار کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن به جهت اینکه حمران سر عثمان را فاش کرده بود به شدت بر او [[غضب]] کرد و گفت: چرا سر را آشکار کردی، در حالی که مرا مخفیانه معرفی کرده بود؟ این خبر به [[سرعت]] در [[مدینه]] پیچید و [[بنی‌امیه]] را از کار عثمان عصبانی کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن آن خبر را برای خلیفه بازگو کرد، عثمان او را خواست و گفت: اگر می‌خواهی صد ضربه شلاق بخور - به نقل از [[یعقوبی]]<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref> صد ضربه شلاق خورد - یا از نزد من دور شو، و او خروج از مدینه را [[انتخاب]] کرد و به [[کوفه]]<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۴؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۵۱، ص۱۷۷–۱۷۸.</ref> یا [[بصره]] رفت و در آنجا ساکن شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۱۰۹.</ref>.		وی [[آزاده]] شده و وابسته عثمان و از [[قبیله]] [[نمر بن قاسط]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ ج۷، ص۱۰۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳؛ ابن حزم، جمهرة الانساب، ص۳۰۱؛ مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. نام پدرش را «ابا» نیز گفته‌اند<ref>مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۱.</ref>. کنیه‌اش [[ابوزید]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. [[ابوهاشم جبایی]] شیخ [[مذهب]] [[معتزله]] و نویسنده کتاب‌هایی درباره [[مذاهب]]، از اعقاب [[حمران]] است<ref>بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۶.</ref>. [[صهیب بن سنان]] [[رومی]] نیز پسر عموی اوست<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. در بخش سوم [[الاصابه]] ([[مخضرمین]]) از او یاد کرده، اما برخی او را [[تابعی]] دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. وی در [[جنگ]] [[عین التمر]]<ref>شهری نزدیک انبار کوفه.</ref> به [[سال دوازدهم هجری]] در [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] [[اسیر]] شد<ref>دینوری، الاخبار، ص۱۱۲؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref> و [[خالد بن ولید]] او را ختنه‌شده یافت، در حالی که [[یهودی]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. نام او در [[یهود]] «طویدا» بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. و گفته‌اند: در [[معبد]] [[یهودیان]] در عین التمر، از جمله آن [[کودکان]] حمران بود که [[کتابت]] می‌آموخت<ref>بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۲، ص۸۷.</ref>. او نخستین اسیری بود که از سوی [[مشرق]] به [[مدینه]] وارد شد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۳.</ref>. [[مسیب بن نجبه فزاری]] او را [[اسیر]] کرد و عثمان او را خرید و [[آزاد]] کرد<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵–۴۳۶؛ بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲.</ref> و کتابت را به او آموخت<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم، ج۱، ص۴۳۴.</ref>. حمران از [[کاتبان]] و حاجبان <ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۳۳؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۷۳.</ref> عثمان بود و [[مردم]] با [[اجازه]] او نزد [[خلیفه]] می‌رفتند<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۹، ص۱۷.</ref>. حتی گفته‌اند که وی به هنگام [[نماز]] پشت سر عثمان می‌ایستاد و وقتی [[اشتباه]] می‌کرد به او [[تذکر]] می‌داد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. وی گوید: وقتی با عثمان [[بیعت]] شد، مرا نزد [[عباس بن عبدالمطلب]] فرستاد و او را نزد [[خلیفه]] آوردم. عباس به عثمان گفت: برای چه مرا خواستی؟ گفت: امروز به تو احتیاج داشتم. عباس به او سفارش کرد که از کشتن [[پرهیز]] کند، [[مردم]] [[دوست]]، ‌بخشنده، [[اهل]] [[مدارا]] و رازدار باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۰۰.</ref>. وی از [[دشمنان]] [[بنی‌هاشم]] به شمار می‌رفت<ref>ابن طاووس، سعد السعود، ص۱۴۳.</ref>. و در عین حال بر ضد ولید بن عقیه که شراب خورده بود، [[شهادت]] داد<ref>امینی، الغدیر، ج۶، ص۱۲۶.</ref>. عثمان وقتی از [[بیماری]] خود ترسید، وصیت‌نامه‌ای نوشت، و در آن نام [[جانشین]] خود را ذکر نکرد ولی بعدها با دست خود، نام مورد نظرش را به آن افزود. [[وصیت‌نامه]] را بست و آن را برای [[ام‌حبیبه دختر ابوسفیان]] فرستاد و [[حمران]] در راه آن را باز کرد و اسم عبدالرحمن را دید و او را که در [[حج]] بود، خبردار کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن به جهت اینکه حمران سر عثمان را فاش کرده بود به شدت بر او [[غضب]] کرد و گفت: چرا سر را آشکار کردی، در حالی که مرا مخفیانه معرفی کرده بود؟ این خبر به [[سرعت]] در [[مدینه]] پیچید و [[بنی‌امیه]] را از کار عثمان عصبانی کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن آن خبر را برای خلیفه بازگو کرد، عثمان او را خواست و گفت: اگر می‌خواهی صد ضربه شلاق بخور - به نقل از [[یعقوبی]]<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref> صد ضربه شلاق خورد - یا از نزد من دور شو، و او خروج از مدینه را [[انتخاب]] کرد و به [[کوفه]]<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۴؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۵۱، ص۱۷۷–۱۷۸.</ref> یا [[بصره]] رفت و در آنجا ساکن شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۱۰۹.</ref>.

	در گزارشی دیگر آمده است عثمان به سبب آنچه درباره [[ولید بن عقبه]] شنیده بود، برای [[صحت]] آن خبرها [[حمران]] را فرستاد تا خبر بیاورد. ولید به حمران پولی داد و او آن خبرها را درباره ولید [[تکذیب]] کرد؛ اما عثمان پس از چندی، از [[درستی]] خبرها درباره ولید [[آگاهی]] یافت، از این رو، بر حمران [[خشم]] گرفت و او را از [[مدینه]] [[اخراج]] کرد و او [[بصره]] را برای سکونت برگزید. البته [[خلیفه]] خانه‌ای در ناحیه بنی [[سمره]] در [[بصره]] به او داد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۰۲ و ۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۳۴.</ref>. مهر عثمان [[دست]] [[حمران]] بود، اما بعد از عزیمت به بصره [[مروان بن حکم]] آن را از او گرفت<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۱۸۲.</ref>. گویند: حمران زنی را در ایام عده به [[ازدواج]] خود درآورد، از این رو عثمان او را [[تنبیه]] کرد و میان آن دو جدایی انداخت و او را به بصره فرستاد تا همراه [[عبدالله بن عامر]] باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۳۲۷.</ref>. همین مسئله سبب شد تا [[کینه]] عثمان را به [[دل]] بگیرد<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۱۴۱.</ref>. اما از سوی دیگر - به سبب برملا کردن [[جانشین]] عثمان - نزد [[بنی‌امیه]] [[منزلت]] یافت<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>. چنان که یکی از [[فرزندان]] عبدالله بن عامر از پدرش نقل کرده است: حمران پای خود را دراز کرد و معاویه و عبدالله بن عامر از هم پیشی می‌گرفتند تا پای او را بمالند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۳۰۵.</ref>. همچنین گفته‌اند مروان بن حکم و [[سعید بن عاص]] تلاش داشتند عبای حمران را که بر دوشش کج شده بود، راست کنند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>.		در گزارشی دیگر آمده است عثمان به سبب آنچه درباره [[ولید بن عقبه]] شنیده بود، برای [[صحت]] آن خبرها [[حمران]] را فرستاد تا خبر بیاورد. ولید به حمران پولی داد و او آن خبرها را درباره ولید [[تکذیب]] کرد؛ اما عثمان پس از چندی، از [[درستی]] خبرها درباره ولید [[آگاهی]] یافت، از این رو، بر حمران [[خشم]] گرفت و او را از [[مدینه]] [[اخراج]] کرد و او [[بصره]] را برای سکونت برگزید. البته [[خلیفه]] خانه‌ای در ناحیه بنی [[سمره]] در [[بصره]] به او داد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۰۲ و ۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۳۴.</ref>. مهر عثمان [[دست]] [[حمران]] بود، اما بعد از عزیمت به بصره [[مروان بن حکم]] آن را از او گرفت<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۱۸۲.</ref>. گویند: حمران زنی را در ایام عده به [[ازدواج]] خود درآورد، از این رو عثمان او را [[تنبیه]] کرد و میان آن دو جدایی انداخت و او را به بصره فرستاد تا همراه [[عبدالله بن عامر]] باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۳۲۷.</ref>. همین مسئله سبب شد تا [[کینه]] عثمان را به [[دل]] بگیرد<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۱۴۱.</ref>. اما از سوی دیگر - به سبب برملا کردن [[جانشین]] عثمان - نزد [[بنی‌امیه]] [[منزلت]] یافت<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>. چنان که یکی از [[فرزندان]] عبدالله بن عامر از پدرش نقل کرده است: حمران پای خود را دراز کرد و معاویه و عبدالله بن عامر از هم پیشی می‌گرفتند تا پای او را بمالند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۳۰۵.</ref>. همچنین گفته‌اند مروان بن حکم و [[سعید بن عاص]] تلاش داشتند عبای حمران را که بر دوشش کج شده بود، راست کنند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>.

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = حمران بن ابان | عنوان مدخل = حمران بن ابان | مداخل مرتبط = حمران بن ابان در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == وی آزاده شده و وابسته عثمان و از قبیله نمر بن قاسط بودابن سعد، الطبقات الکبری الکبری، ج۵، ص۲۱...» ایجاد کرد

2025-09-02T20:44:50Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = حمران بن ابان | عنوان مدخل = حمران بن ابان | مداخل مرتبط = حمران بن ابان در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == وی آزاده شده و وابسته عثمان و از قبیله نمر بن قاسط بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری الکبری، ج۵، ص۲۱...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = حمران بن ابان
| عنوان مدخل = حمران بن ابان
| مداخل مرتبط = [[حمران بن ابان در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}
== مقدمه ==
وی [[آزاده]] شده و وابسته عثمان و از [[قبیله]] [[نمر بن قاسط]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ ج۷، ص۱۰۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳؛ ابن حزم، جمهرة الانساب، ص۳۰۱؛ مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. نام پدرش را «ابا» نیز گفته‌اند<ref>مزی، تهذیب الاکمال الاکمال، ج۷، ص۳۰۱.</ref>. کنیه‌اش [[ابوزید]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. [[ابوهاشم]] [[جبایی]] شیخ [[مذهب]] [[معتزله]] و نویسنده کتاب‌هایی درباره [[مذاهب]]، از اعقاب [[حمران]] است<ref>بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۶.</ref>. [[صهیب بن سنان]] [[رومی]] نیز پسر عموی اوست<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۸۳.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. در بخش سوم [[الاصابه]] ([[مخضرمین]]) از او یاد کرده، اما برخی او را [[تابعی]] دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۶؛ مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۶.</ref>. وی در [[جنگ]] [[عین التمر]]<ref>شهری نزدیک انبار کوفه.</ref> به [[سال دوازدهم هجری]] در [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] [[اسیر]] شد<ref>دینوری، الاخبار، ص۱۱۲؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref> و [[خالد بن ولید]] او را ختنه‌شده یافت، در حالی که [[یهودی]] بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. نام او در [[یهود]] «طویدا» بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵.</ref>. و گفته‌اند: در [[معبد]] [[یهودیان]] در عین التمر، از جمله آن [[کودکان]] حمران بود که [[کتابت]] می‌آموخت<ref>بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۲، ص۸۷.</ref>. او نخستین اسیری بود که از سوی [[مشرق]] به [[مدینه]] وارد شد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۳.</ref>. [[مسیب بن نجبه فزاری]] او را [[اسیر]] کرد و عثمان او را خرید و [[آزاد]] کرد<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵–۴۳۶؛ بلاذری، فتوح، ج۲، ص۳۰۲.</ref> و کتابت را به او آموخت<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم، ج۱، ص۴۳۴.</ref>. حمران از [[کاتبان]] و حاجبان <ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۳۳؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۷۳.</ref> عثمان بود و [[مردم]] با [[اجازه]] او نزد [[خلیفه]] می‌رفتند<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۹، ص۱۷.</ref>. حتی گفته‌اند که وی به هنگام [[نماز]] پشت سر عثمان می‌ایستاد و وقتی [[اشتباه]] می‌کرد به او [[تذکر]] می‌داد<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. وی گوید: وقتی با عثمان [[بیعت]] شد، مرا نزد [[عباس بن عبدالمطلب]] فرستاد و او را نزد [[خلیفه]] آوردم. عباس به عثمان گفت: برای چه مرا خواستی؟ گفت: امروز به تو احتیاج داشتم. عباس به او سفارش کرد که از کشتن [[پرهیز]] کند، [[مردم]] [[دوست]]، ‌بخشنده، [[اهل]] [[مدارا]] و رازدار باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۰۰.</ref>. وی از [[دشمنان]] [[بنی‌هاشم]] به شمار می‌رفت<ref>ابن طاووس، سعد السعود، ص۱۴۳.</ref>. و در عین حال بر ضد ولید بن عقیه که شراب خورده بود، [[شهادت]] داد<ref>امینی، الغدیر، ج۶، ص۱۲۶.</ref>. عثمان وقتی از [[بیماری]] خود ترسید، وصیت‌نامه‌ای نوشت، و در آن نام [[جانشین]] خود را ذکر نکرد ولی بعدها با دست خود، نام مورد نظرش را به آن افزود. [[وصیت‌نامه]] را بست و آن را برای [[ام‌حبیبه دختر ابوسفیان]] فرستاد و [[حمران]] در راه آن را باز کرد و اسم عبدالرحمن را دید و او را که در [[حج]] بود، خبردار کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن به جهت اینکه حمران سر عثمان را فاش کرده بود به شدت بر او [[غضب]] کرد و گفت: چرا سر را آشکار کردی، در حالی که مرا مخفیانه معرفی کرده بود؟ این خبر به [[سرعت]] در [[مدینه]] پیچید و [[بنی‌امیه]] را از کار عثمان عصبانی کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref>. عبدالرحمن آن خبر را برای خلیفه بازگو کرد، عثمان او را خواست و گفت: اگر می‌خواهی صد ضربه شلاق بخور - به نقل از [[یعقوبی]]<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۶۹.</ref> صد ضربه شلاق خورد - یا از نزد من دور شو، و او خروج از مدینه را [[انتخاب]] کرد و به [[کوفه]]<ref>مزی، تهذیب الاکمال، ج۷، ص۳۰۴؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۵۱، ص۱۷۷–۱۷۸.</ref> یا [[بصره]] رفت و در آنجا ساکن شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۱۰۹.</ref>.

در گزارشی دیگر آمده است عثمان به سبب آنچه درباره [[ولید بن عقبه]] شنیده بود، برای [[صحت]] آن خبرها [[حمران]] را فرستاد تا خبر بیاورد. ولید به حمران پولی داد و او آن خبرها را درباره ولید [[تکذیب]] کرد؛ اما عثمان پس از چندی، از [[درستی]] خبرها درباره ولید [[آگاهی]] یافت، از این رو، بر حمران [[خشم]] گرفت و او را از [[مدینه]] [[اخراج]] کرد و او [[بصره]] را برای سکونت برگزید. البته [[خلیفه]] خانه‌ای در ناحیه بنی [[سمره]] در [[بصره]] به او داد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۰۲ و ۴۳۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۳۴.</ref>. مهر عثمان [[دست]] [[حمران]] بود، اما بعد از عزیمت به بصره [[مروان بن حکم]] آن را از او گرفت<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۱۸۲.</ref>. گویند: حمران زنی را در ایام عده به [[ازدواج]] خود درآورد، از این رو عثمان او را [[تنبیه]] کرد و میان آن دو جدایی انداخت و او را به بصره فرستاد تا همراه [[عبدالله بن عامر]] باشد<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۳۲۷.</ref>. همین مسئله سبب شد تا [[کینه]] عثمان را به [[دل]] بگیرد<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۱۴۱.</ref>. اما از سوی دیگر - به سبب برملا کردن [[جانشین]] عثمان - نزد [[بنی‌امیه]] [[منزلت]] یافت<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>. چنان که یکی از [[فرزندان]] عبدالله بن عامر از پدرش نقل کرده است: حمران پای خود را دراز کرد و معاویه و عبدالله بن عامر از هم پیشی می‌گرفتند تا پای او را بمالند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۳۰۵.</ref>. همچنین گفته‌اند مروان بن حکم و [[سعید بن عاص]] تلاش داشتند عبای حمران را که بر دوشش کج شده بود، راست کنند<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>.

وقتی خبر [[صلح]] میان [[امام حسن]]{{ع}} و معاویه در [[سال ۴۱ هجری]] به [[مردم بصره]] رسید، [[آشوب]] کردند و گفتند ما به [[خلافت معاویه]] [[راضی]] نیستیم. حمران برخاست و بصره را به دست گرفت و آنگاه [[امام حسین]]{{ع}} را برای [[خلافت]] فراخواند<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۴، ص۲۹۶.</ref>. معاویه با شنیدن این خبر سپاهی به [[فرماندهی]] [[بسر بن ابی‌ارطاة]] به سوی او فرستاد<ref>ثقفی، الغارات، ج۲، ص۶۵۱؛ طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۷.</ref>. در بصره حمامی به نام حمران وجود داشت که [[عبیدالله بن زیاد]] پس از [[آگاهی]] بر [[مرگ]] [[یزید بن معاویه]]، آن را ویران کرد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۴۵۷.</ref>.

حمران، [[خالد بن عبدالله]]، فرستاده [[عبدالملک]] به سوی [[مصعب بن زبیر]] را [[یاری]] کرد<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۵۳.</ref>، اما خالد [[شکست]] خورد و نتوانست بر [[بصره]] [[دست]] یابد. [[مصعب]] افرادی را که بر ضد او در درگیری شرکت داشتند، [[سرزنش]] کرد و به [[حمران]] گفت: ای پسر [[زن]] [[یهودی]]! تو [[کافر]] [[نبطی]] هستی که در [[عین التمر]] [[اسیر]] شدی<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۵۴.</ref>. وقتی [[مصعب بن زبیر]] در [[کوفه]] به دست [[حجاج بن یوسف ثقفی]] کشته شد، بر سر [[ریاست]] [[بصره]] میان [[حمران]] و عبیدالله بن [[ابی‌بکره]] درگیری پیش آمد. به حمران گفتند: اگر ابن‌اهتم، سالار [[نگهبانان]] بصره، تو را [[یاری]] دهد [[پیروز]] خواهی شد و او به کمک ابن‌اهتم بر بصره [[غلبه]] کرد و ابن‌اهتم را [[رئیس پلیس]] بصره قرار داد<ref>طبری، تاریخ، ج۶، ص۱۶۵.</ref>.

[[عبدالملک بن مروان]] حمران را به [[بیعت]] فراخواند و او پذیرفت<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۲۰۶.</ref>. از این رو، مورد [[احترام]] [[عبدالملک]] بود<ref>ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ج۴، ص۱۸۲.</ref>. از وی [[احادیث]] بسیاری نقل شده است، ولی کسی به احادیث او استناد نکرده است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۶.</ref>، اما [[ذهبی]]<ref>ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ج۴، ص۱۸۲.</ref> احادیث او را کم دانسته است. برخی [[راوی]] و مروی‌عنه زیادی برای او ذکر کرده‌اند<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۸۰؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۳۰۰؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۹۵.</ref>. وی از عثمان<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۵؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۱۷۹؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۲۶۵.</ref> [[روایت]] کرده است و معاویه نیز از او روایت نقل کرده است<ref>طوسی، پاورقی کتاب الخلاف، ج۵، ص۴۹۲؛ ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ج۴، ص۱۸۲.</ref>. [[عروة بن زبیر]] و دیگران از او روایت نقل کرده‌اند<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۸۰؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۲۶۵؛ ذهبی، میزان الاعتدال، ج۱، ص۶۰۴.</ref>. وی عمری طولانی داشت و در بصره درگذشت<ref>ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۱۵۳.</ref> به سال ۷۵<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۳۰۶؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، ج۹، ص۱۷.</ref> یا در هشتاد و اندی درگذشت<ref>ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ج۴، ص۱۸۳.</ref>. <ref>[[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حمران بن ابان بن خالد مولی عثمان»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۱۷-۱۱۸.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌نمر بن‌ قاسط]] (قبیله)
* [[ابان بن خالد]] (پدر)
* [[صهیب بن سنان]] (پسرعمو)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حمران بن ابان بن خالد مولی عثمان»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]