حمران بن اعین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2025-02-04T09:27:30Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۷
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	*[[اعین بن سنسن]] (پدر)		* [[اعین بن سنسن]] (پدر)
	*[[بکیر بن اعین]] (برادر)		* [[بکیر بن اعین]] (برادر)
	*[[زرارة بن اعین]] (برادر)		* [[زرارة بن اعین]] (برادر)
			* [[حمزة بن حمران]] (پسر)
			* [[محمد بن حمران]] (پسر)
			* [[عقبة بن حمران]] (پسر)
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

Bahmani: /* نسب */

2025-02-04T08:41:51Z

نسب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۱
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== نسب ==		== نسب ==
	پدرش: اعین بن سنسن از [[نژاد]] [[رومیان]] که برده زرخرید مردی از «[[بنی شیبان]]» بود. او [[قرآن]] را آموخت و بعدا آن مرد او را [[آزاد]] کرد. جدش: سنسن، در یکی از شهرهای [[روم]]، [[راهب]] بود و گاهگاهی با امان نامه پسرش «اعین» داخل [[بلاد اسلام]] می‌‌شد او را [[ملاقات]] می‌‌کرد و باز به روم بر می‌‌گشت. برادرانش: [[زراره]] از اصحاب خاص [[ائمه معصومین]]{{ع}} عبدالملک، بکیر، عبدالرحمن که همگی راوی [[احادیث]] بوده و ظاهرا «حمران» بزرگترین فرزند [[خانواده]] «اعین» است. پسرانش: [[حمزه]]، [[محمد]] و [[عقبه]] که آنها نیز از محدثین هستند<ref>[[محمد علی ابطحی\|ابطحی، محمد علی]]، [[تاریخ آل‌ زراره (کتاب)\|تاریخ آل‌ زراره]]، (اصفهان)، ص۱۰۳.</ref>.		پدرش: اعین بن سنسن از [[نژاد]] [[رومیان]] که برده زرخرید مردی از «[[بنی شیبان]]» بود. او [[قرآن]] را آموخت و بعدا آن مرد او را [[آزاد]] کرد. جدش: سنسن، در یکی از شهرهای [[روم]]، [[راهب]] بود و گاهگاهی با امان نامه پسرش «اعین» داخل [[بلاد اسلام]] می‌‌شد او را [[ملاقات]] می‌‌کرد و باز به روم بر می‌‌گشت. برادرانش: [[زراره]] از اصحاب خاص [[ائمه معصومین]]{{ع}} عبدالملک، بکیر، عبدالرحمن که همگی راوی [[احادیث]] بوده و ظاهرا «حمران» بزرگترین فرزند [[خانواده]] «اعین» است. پسرانش: [[حمزة بن حمران\|حمزه]]، [[محمد بن حمران\|محمد]] و [[عقبة بن حمران\|عقبه]] که آنها نیز از محدثین هستند<ref>[[محمد علی ابطحی\|ابطحی، محمد علی]]، [[تاریخ آل‌ زراره (کتاب)\|تاریخ آل‌ زراره]]، (اصفهان)، ص۱۰۳.</ref>.

	== فعالیت‌های [[علمی]] ==		== فعالیت‌های [[علمی]] ==

Wasity: /* آشنایی اجمالی */

2025-02-04T07:29:38Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۷:		خط ۷:

	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	حُمران بن اعین، [[محدث]] و ~~عالم گرانقدر~~ [[شیعه]] از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref>. مورخین او را در شمار [[تابعین]] ذکر کرده و برخی گفته‌اند که وی محضر [[امام چهارم]] [[حضرت سجاد]]{{ع}} را نیز [[درک]] نموده و از راویان آن حضرت هم بوده است. لقب ایشان: ابوالحسن و به قولی [[ابوحمزه]] بوده است.		حُمران بن اعین، [[محدث]] و دانشمند [[شیعه]] از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref>. مورخین او را در شمار [[تابعین]] ذکر کرده و برخی گفته‌اند که وی محضر [[امام چهارم]] [[حضرت سجاد]]{{ع}} را نیز [[درک]] نموده و از راویان آن حضرت هم بوده است. لقب ایشان: ابوالحسن و به قولی [[ابوحمزه]] بوده است.

	== نسب ==		== نسب ==

Bahmani در ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۶

2025-02-04T07:16:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۶
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	== تاریخ وفات ==		== تاریخ وفات ==
	در کتاب‌های [[تاریخی]]، جزئیاتی از [[زندگی]] و [[تاریخ]] تولد او ذکر نشده، اما او در [[زمان]] [[حیات]] [[امام صادق]]{{ع}}<ref>رسالة أبی غالب الزراری، ص۱۸۸.</ref> و در حدود [[سال]] ۱۲۰ قمری<ref>معرفة القراء الکبار، ج‏ ا، ص۱۷۲.</ref> یا ۱۳۰ از [[دنیا]] رفت<ref>محمد جزری، غایة النهایة فی طبقات القراء، ج ۱، ص۳۹۵.</ref>.<ref>دانشنامه جهان ~~اسلام، سیمیندخت شاکری،~~ مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>		در کتاب‌های [[تاریخی]]، جزئیاتی از [[زندگی]] و [[تاریخ]] تولد او ذکر نشده، اما او در [[زمان]] [[حیات]] [[امام صادق]]{{ع}}<ref>رسالة أبی غالب الزراری، ص۱۸۸.</ref> و در حدود [[سال]] ۱۲۰ قمری<ref>معرفة القراء الکبار، ج‏ ا، ص۱۷۲.</ref> یا ۱۳۰ از [[دنیا]] رفت<ref>محمد جزری، غایة النهایة فی طبقات القراء، ج ۱، ص۳۹۵.</ref>.<ref>[[سیمیندخت شاکری]]، [[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)\|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>

	== حمران در نظر [[معصومان]] ==		== حمران در نظر [[معصومان]] ==
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	در [[روایت]] دیگر است که امام صادق{{ع}} احوال حمران را از [[بکیر بن اعین]] پرسید، بکیر عرض نمود: امسال [[حج]] نیامده با آنکه [[شوق]] شدیدی داشت که خدمت شما برسد ولکن [[سلام]] بر شما رسانیده، حضرت فرمود: «بر تو و بر او سلام باد! حمران [[مؤمن]] است از [[اهل]] [[جنت]] که مرتاب نخواهد شد هرگز نه به [[خدا]]»<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۱۵.</ref>.		در [[روایت]] دیگر است که امام صادق{{ع}} احوال حمران را از [[بکیر بن اعین]] پرسید، بکیر عرض نمود: امسال [[حج]] نیامده با آنکه [[شوق]] شدیدی داشت که خدمت شما برسد ولکن [[سلام]] بر شما رسانیده، حضرت فرمود: «بر تو و بر او سلام باد! حمران [[مؤمن]] است از [[اهل]] [[جنت]] که مرتاب نخواهد شد هرگز نه به [[خدا]]»<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۱۵.</ref>.

	در روایتی آمده است که [[موالی]] [[حضرت صادق]]{{ع}} نزد آن حضرت مناظره می‌‌نمودند و حمران ساکت بود. حضرت فرمود: ای حمران! چرا تو ساکتی و تکلم نمی‌‌کنی؟ عرض کرد: ای آقای من! من قسم خورده‌ام که تلکم نکنم در [[مجلسی]] که شما در آنجا باشید، فرمود: من [[اذن]] دادم تو را در [[کلام]]، تکلم کن<ref>بحارالانوار، ۶۶/۳.</ref>.<ref>دانشنامه جهان ~~اسلام، سیمیندخت شاکری،~~ مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>		در روایتی آمده است که [[موالی]] [[حضرت صادق]]{{ع}} نزد آن حضرت مناظره می‌‌نمودند و حمران ساکت بود. حضرت فرمود: ای حمران! چرا تو ساکتی و تکلم نمی‌‌کنی؟ عرض کرد: ای آقای من! من قسم خورده‌ام که تلکم نکنم در [[مجلسی]] که شما در آنجا باشید، فرمود: من [[اذن]] دادم تو را در [[کلام]]، تکلم کن<ref>بحارالانوار، ۶۶/۳.</ref>.<ref>[[سیمیندخت شاکری]]، [[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)\|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: ~~IM009687~~.jpg\|22px]] ~~جمعی از پژوهشگران،~~ [[~~فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲~~ (کتاب)\|~~'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲'''~~]]		# [[پرونده: 1100778.jpg\|22px]] [[سیمیندخت شاکری\|شاکری، سیمیندخت]]، [[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)\|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"
			# [[پرونده: 9030760879.jpg\|22px]] [[محمد علی ابطحی\|ابطحی، محمد علی]]، [[تاریخ آل‌ زراره (کتاب)\|تاریخ آل‌ زراره]]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* نسب */

2025-02-04T07:12:53Z

نسب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== نسب ==		== نسب ==
	پدرش: اعین بن سنسن از [[نژاد]] [[رومیان]] که برده زرخرید مردی از «[[بنی شیبان]]» بود. او [[قرآن]] را آموخت و بعدا آن مرد او را [[آزاد]] کرد. جدش: سنسن، در یکی از شهرهای [[روم]]، [[راهب]] بود و گاهگاهی با امان نامه پسرش «اعین» داخل [[بلاد اسلام]] می‌‌شد او را [[ملاقات]] می‌‌کرد و باز به روم بر می‌‌گشت. برادرانش: [[زراره]] از اصحاب خاص [[ائمه معصومین]]{{ع}} عبدالملک، بکیر، عبدالرحمن که همگی راوی [[احادیث]] بوده و ظاهرا «حمران» بزرگترین فرزند [[خانواده]] «اعین» است. پسرانش: [[حمزه]]، [[محمد]] و [[عقبه]] که آنها نیز از محدثین هستند<ref>~~محمدعلی موحدی~~ ابطحی، تاریخ ~~آل‌زراره،~~ (اصفهان)، ص۱۰۳.</ref>.		پدرش: اعین بن سنسن از [[نژاد]] [[رومیان]] که برده زرخرید مردی از «[[بنی شیبان]]» بود. او [[قرآن]] را آموخت و بعدا آن مرد او را [[آزاد]] کرد. جدش: سنسن، در یکی از شهرهای [[روم]]، [[راهب]] بود و گاهگاهی با امان نامه پسرش «اعین» داخل [[بلاد اسلام]] می‌‌شد او را [[ملاقات]] می‌‌کرد و باز به روم بر می‌‌گشت. برادرانش: [[زراره]] از اصحاب خاص [[ائمه معصومین]]{{ع}} عبدالملک، بکیر، عبدالرحمن که همگی راوی [[احادیث]] بوده و ظاهرا «حمران» بزرگترین فرزند [[خانواده]] «اعین» است. پسرانش: [[حمزه]]، [[محمد]] و [[عقبه]] که آنها نیز از محدثین هستند<ref>[[محمد علی ابطحی\|ابطحی، محمد علی]]، [[تاریخ آل‌ زراره (کتاب)\|تاریخ آل‌ زراره]]، (اصفهان)، ص۱۰۳.</ref>.

	== فعالیت‌های [[علمی]] ==		== فعالیت‌های [[علمی]] ==

Bahmani در ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۰

2025-02-04T07:10:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۷:		خط ۷:

	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	حُمران بن اعین، [[محدث]] و عالم گرانقدر [[شیعه]] از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref>. مورخین او را در شمار [[تابعین]] ذکر کرده و برخی گفته‌اند که وی محضر [[امام چهارم]] [[حضرت سجاد]]{{ع}} را نیز [[درک]] نموده و از راویان آن حضرت هم بوده است. لقب ایشان: [[ابوالحسن]] و به قولی [[ابوحمزه]] بوده است.		حُمران بن اعین، [[محدث]] و عالم گرانقدر [[شیعه]] از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref>. مورخین او را در شمار [[تابعین]] ذکر کرده و برخی گفته‌اند که وی محضر [[امام چهارم]] [[حضرت سجاد]]{{ع}} را نیز [[درک]] نموده و از راویان آن حضرت هم بوده است. لقب ایشان: ابوالحسن و به قولی [[ابوحمزه]] بوده است.

	== نسب ==		== نسب ==
	پدرش: اعین بن سنسن از [[نژاد]] [[رومیان]] که برده زرخرید مردی از «[[بنی شیبان]]» بود. او [[قرآن]] را آموخت و بعدا آن مرد او را [[آزاد]] کرد. جدش: سنسن، در یکی از شهرهای [[روم]]، [[راهب]] بود و گاهگاهی با [[امان نامه]] پسرش «اعین» داخل [[بلاد اسلام]] می‌‌شد او را [[ملاقات]] می‌‌کرد و باز به روم بر می‌‌گشت. برادرانش: [[زراره]] از [[اصحاب خاص]] [[ائمه معصومین]]{{ع}} ~~[[عبدالملک]]، [[بکیر]]،~~ عبدالرحمن که همگی راوی [[احادیث]] بوده و ظاهرا ~~«[[حمران]]»~~ بزرگترین فرزند [[خانواده]] «اعین» است. پسرانش: [[حمزه]]، [[محمد]] و [[عقبه]] که آنها نیز از محدثین هستند<ref>محمدعلی موحدی ابطحی، تاریخ آل‌زراره، (اصفهان)، ص۱۰۳.</ref>.		پدرش: اعین بن سنسن از [[نژاد]] [[رومیان]] که برده زرخرید مردی از «[[بنی شیبان]]» بود. او [[قرآن]] را آموخت و بعدا آن مرد او را [[آزاد]] کرد. جدش: سنسن، در یکی از شهرهای [[روم]]، [[راهب]] بود و گاهگاهی با امان نامه پسرش «اعین» داخل [[بلاد اسلام]] می‌‌شد او را [[ملاقات]] می‌‌کرد و باز به روم بر می‌‌گشت. برادرانش: [[زراره]] از اصحاب خاص [[ائمه معصومین]]{{ع}} عبدالملک، بکیر، عبدالرحمن که همگی راوی [[احادیث]] بوده و ظاهرا «حمران» بزرگترین فرزند [[خانواده]] «اعین» است. پسرانش: [[حمزه]]، [[محمد]] و [[عقبه]] که آنها نیز از محدثین هستند<ref>محمدعلی موحدی ابطحی، تاریخ آل‌زراره، (اصفهان)، ص۱۰۳.</ref>.

	== فعالیت‌های [[علمی]] ==		== فعالیت‌های [[علمی]] ==
	حُمران بن اعین از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود و [[امام چهارم]] [[علی بن حسین]]{{ع}} را نیز [[درک]] کرد و روایاتی به نقل از وی از آن حضرت یافت می‌شود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref> و [[حسن بن علی بن یقطین]] از [[مشایخ]] خود [[روایت]] کرده که [[حمران]] و [[زراره]] و عبدالملک و [[بکیر]] و عبدالرحمان اولاد اعین، تمامی ‌‌مستقیم بودند و چهار نفر ایشان (به جز زراره) در [[زمان حضرت صادق]]{{ع}} [[وفات]] کردند و از اصحاب آن حضرت بودند<ref>رجال کشی، ۱/۳۲۸.</ref>.		حُمران بن اعین از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود و [[امام چهارم]] [[علی بن حسین]]{{ع}} را نیز [[درک]] کرد و روایاتی به نقل از وی از آن حضرت یافت می‌شود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref> و [[حسن بن علی بن یقطین]] از مشایخ خود [[روایت]] کرده که حمران و [[زراره]] و عبدالملک و بکیر و عبدالرحمان اولاد اعین، تمامی ‌‌مستقیم بودند و چهار نفر ایشان (به جز زراره) در زمان حضرت صادق{{ع}} [[وفات]] کردند و از اصحاب آن حضرت بودند<ref>رجال کشی، ۱/۳۲۸.</ref>.

	== مشایخ و شاگردان ==		== مشایخ و شاگردان ==
	دیگر [[مشایخ حدیث]] حمران عبارت‌اند از: ابی‌طفیل [[عامر بن واثله لیثی]]، ابوحرب‌ بن ابی‌الاسود، و عبید بن نُضَیله که جملگی از مشایخ حدیث اهل‌ سنّت‌‌اند. همچنین سفیان ثوری، [[ابوخالد]] قَمّاط، زراره، [[عبید بن زراره]]، [[محمد بن حمران]]، عمرو بن أُذینه، [[هشام بن سالم]]، [[علی بن رئاب]] و [[یونس]] بن سالم نیز از وی روایت کرده‌اند.		دیگر مشایخ حدیث حمران عبارت‌اند از: ابی‌طفیل [[عامر بن واثله لیثی]]، ابوحرب‌ بن ابی‌الاسود، و عبید بن نُضَیله که جملگی از مشایخ حدیث اهل‌ سنّت‌‌اند. همچنین سفیان ثوری، ابوخالد قَمّاط، زراره، [[عبید بن زراره]]، [[محمد بن حمران]]، عمرو بن أُذینه، [[هشام بن سالم]]، [[علی بن رئاب]] و [[یونس]] بن سالم نیز از وی روایت کرده‌اند.

	== وثاقت حمران ==		== وثاقت حمران ==
	حمران‌ بن اَعین از راویان مشترک است و [[اهل‌سنّت]] و [[امامیه]] از وی [[حدیث]] نقل کرده‌اند. همین امر سبب شده است تا در باب [[وثاقت]] وی اتفاق‌نظر وجود نداشته باشد. چنان‌که پاره‌ای از [[عالمان]] رجال اهل سنّت، به دلیل [[شیعه]] بودن حمران، روایاتش را غیرموثق و نامعتبر دانسته‌اند. در مقابل، برخی دیگر از [[عالمان رجال]] اهل‌سنّت، مانند ابن‌حِبّان، وی را در زمره موثقان ذکر کرده‌اند<ref>ابن‌حِبّان، کتاب الثقات، ج۴، ص۱۷۹.</ref>. در میان جوامع حدیثی [[اهل]] [[سنّت]]، [[ابن ماجه]] و [[ابن حنبل]] روایت‌هایی از وی نقل کرده‌اند. [[شیخ طوسی]] نیز، در فصل متعلق به اصحاب نزدیک [[امامان]]، از حمران‌ بن اَعین نام‌ برده است<ref>شیخ طوسی، الامالی، ص۳۴۶.</ref>. [[ابوغالب زراری]]، حمران را در زمره مشایخ و بزرگان شیعه امامی جای داده است<ref>احمدبن محمد زراری، رساله ابی‌غالب الزراری، ص۱۱۳.</ref>.		حمران‌ بن اَعین از راویان مشترک است و [[اهل‌سنّت]] و [[امامیه]] از وی [[حدیث]] نقل کرده‌اند. همین امر سبب شده است تا در باب وثاقت وی اتفاق‌نظر وجود نداشته باشد. چنان‌که پاره‌ای از [[عالمان]] رجال اهل سنّت، به دلیل [[شیعه]] بودن حمران، روایاتش را غیرموثق و نامعتبر دانسته‌اند. در مقابل، برخی دیگر از عالمان رجال اهل‌سنّت، مانند ابن‌حِبّان، وی را در زمره موثقان ذکر کرده‌اند<ref>ابن‌حِبّان، کتاب الثقات، ج۴، ص۱۷۹.</ref>. در میان جوامع حدیثی [[اهل]] [[سنّت]]، [[ابن ماجه]] و [[ابن حنبل]] روایت‌هایی از وی نقل کرده‌اند. [[شیخ طوسی]] نیز، در فصل متعلق به اصحاب نزدیک [[امامان]]، از حمران‌ بن اَعین نام‌ برده است<ref>شیخ طوسی، الامالی، ص۳۴۶.</ref>. [[ابوغالب زراری]]، حمران را در زمره مشایخ و بزرگان شیعه امامی جای داده است<ref>احمدبن محمد زراری، رساله ابی‌غالب الزراری، ص۱۱۳.</ref>.

	== مهارت در علوم مختلف ==		== مهارت در علوم مختلف ==
	[[حمران]] بن اَعین، علاوه بر [[روایت ~~حدیث]]،~~ در [[علم قرائت]]، نحو، لغت، [[فقه]] و [[کلام]] نیز [[مهارت]] داشت. مشهور است که حمزة‌ بن حبیب، از [[قرّاء ~~سبعه]]،~~ علم قرائت را نزد حمران آموخت<ref>زراری، رسالة ابی‌غالب الزراری، ص۱۱۳ـ ۱۱۴.</ref>.		حمران بن اَعین، علاوه بر روایت حدیث، در [[علم قرائت]]، نحو، لغت، [[فقه]] و [[کلام]] نیز مهارت داشت. مشهور است که حمزة‌ بن حبیب، از قرّاء سبعه، علم قرائت را نزد حمران آموخت<ref>زراری، رسالة ابی‌غالب الزراری، ص۱۱۳ـ ۱۱۴.</ref>.

	== تاریخ وفات ==		== تاریخ وفات ==
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	[[رجال کشی]] جملات متعددی را از زبان [[امامان شیعه]] در [[مدح]] و [[ستایش]] حمران نقل کرده است. مضمون این [[روایت‌ها]] غالباً [[اثبات]] [[شیعه]] بودن حمران است.		[[رجال کشی]] جملات متعددی را از زبان [[امامان شیعه]] در [[مدح]] و [[ستایش]] حمران نقل کرده است. مضمون این [[روایت‌ها]] غالباً [[اثبات]] [[شیعه]] بودن حمران است.

	[[امام باقر]]{{ع}} به حمران فرمود: «تو از شیعه مایی در دنیا و [[آخرت]]<ref>رجال کشی، ۱/۴۱۴.</ref> و امام صادق{{ع}} بعد از [[رحلت]] او فرموده: {{متن حدیث\|ماتَ وَاللّهِ مُؤمِنا}}؛ «به [[خدا]] قسم! به حالت [[ایمان]] از دنیا رفت»<ref>رجال علامه حلی، ص۶۳.</ref> و نیز امام صادق{{ع}} فرمود: «نیافتم احدی را که سخنان مرا بشنود و عمل کند و مرا [[پیروی]] نماید و قدم به قدم به دنبال [[اصحاب]] پدرانم برود، جز دو نفر که خدا آن هر دو را [[رحمت]] کند، یکی [[عبدالله بن ابی ‏یعفور]] و دیگری [[حمران بن اعین]] است؛ این دو، [[مؤمن]] [[خالص]] و از [[شیعیان]] ما می‏ باشند، اسمشان در کتاب [[اصحاب یمین]] است»<ref>رجال کشی، ص۱۶۰.</ref>.		[[امام باقر]]{{ع}} به حمران فرمود: «تو از شیعه مایی در دنیا و [[آخرت]]<ref>رجال کشی، ۱/۴۱۴.</ref> و امام صادق{{ع}} بعد از رحلت او فرموده: {{متن حدیث\|ماتَ وَاللّهِ مُؤمِنا}}؛ «به [[خدا]] قسم! به حالت [[ایمان]] از دنیا رفت»<ref>رجال علامه حلی، ص۶۳.</ref> و نیز امام صادق{{ع}} فرمود: «نیافتم احدی را که سخنان مرا بشنود و عمل کند و مرا [[پیروی]] نماید و قدم به قدم به دنبال [[اصحاب]] پدرانم برود، جز دو نفر که خدا آن هر دو را [[رحمت]] کند، یکی [[عبدالله بن ابی ‏یعفور]] و دیگری حمران بن اعین است؛ این دو، [[مؤمن]] [[خالص]] و از [[شیعیان]] ما می‏ باشند، اسمشان در کتاب [[اصحاب یمین]] است»<ref>رجال کشی، ص۱۶۰.</ref>.

	[[هشام بن حکم]] گوید: «شنیدم امام صادق{{ع}} می‏ فرمود: من و پدرانم در [[روز قیامت]] برای حمران بهترین [[شفیع]] می‌‌‏باشیم، دستش را می‏ گیریم و از او جدا نمی‌‏شویم تا همگی با یکدیگر، وارد [[بهشت]] شویم»<ref>رجال کشی، ص۱۶۰؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۳۵۲.</ref>.		[[هشام بن حکم]] گوید: «شنیدم امام صادق{{ع}} می‏ فرمود: من و پدرانم در [[روز قیامت]] برای حمران بهترین [[شفیع]] می‌‌‏باشیم، دستش را می‏ گیریم و از او جدا نمی‌‏شویم تا همگی با یکدیگر، وارد [[بهشت]] شویم»<ref>رجال کشی، ص۱۶۰؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۳۵۲.</ref>.

	[[یونس بن یعقوب]] گفته که حمران در [[علم کلام]]، متخصص و [[قوی]] دست بود و [[امام صادق]]{{ع}} روزی وی را به [[مناظره]] با مرد شامی [[مأمور]] گردانید. آن مرد گفت: من به جهت مناظره با شما آمده‌ام، نه [[حمران]]. فرمود: اگر بر حمران فائق آمدی، چنان است که بر من [[پیروز]] شده‌‏ای. پس آن مرد پیوسته سؤال می‌‌‏کرد و حمران پاسخ می‌داد، چندان که آن مرد خسته و ملول گشت. آن گاه [[امام]] از او پرسید: حمران را چگونه یافتی؟ گفت: حاذق است و به [[مهارت]] وی اعتراف می‏کنم، از هر چه سؤال کردم، جواب گفت<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۰۷.</ref>.		[[یونس بن یعقوب]] گفته که حمران در [[علم کلام]]، متخصص و [[قوی]] دست بود و [[امام صادق]]{{ع}} روزی وی را به [[مناظره]] با مرد شامی [[مأمور]] گردانید. آن مرد گفت: من به جهت مناظره با شما آمده‌ام، نه حمران. فرمود: اگر بر حمران فائق آمدی، چنان است که بر من [[پیروز]] شده‌‏ای. پس آن مرد پیوسته سؤال می‌‌‏کرد و حمران پاسخ می‌داد، چندان که آن مرد خسته و ملول گشت. آن گاه [[امام]] از او پرسید: حمران را چگونه یافتی؟ گفت: حاذق است و به مهارت وی اعتراف می‏کنم، از هر چه سؤال کردم، جواب گفت<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۰۷.</ref>.

	در [[روایت]] دیگر است که امام صادق{{ع}} احوال حمران را از [[بکیر بن اعین]] پرسید، [[بکیر]] عرض نمود: امسال [[حج]] نیامده با آنکه [[شوق]] شدیدی داشت که خدمت شما برسد ولکن [[سلام]] بر شما رسانیده، حضرت فرمود: «بر تو و بر او سلام باد! حمران [[مؤمن]] است از [[اهل]] [[جنت]] که مرتاب نخواهد شد هرگز نه به [[خدا]]»<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۱۵.</ref>.		در [[روایت]] دیگر است که امام صادق{{ع}} احوال حمران را از [[بکیر بن اعین]] پرسید، بکیر عرض نمود: امسال [[حج]] نیامده با آنکه [[شوق]] شدیدی داشت که خدمت شما برسد ولکن [[سلام]] بر شما رسانیده، حضرت فرمود: «بر تو و بر او سلام باد! حمران [[مؤمن]] است از [[اهل]] [[جنت]] که مرتاب نخواهد شد هرگز نه به [[خدا]]»<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۱۵.</ref>.

	در روایتی آمده است که [[موالی]] [[حضرت صادق]]{{ع}} نزد آن حضرت مناظره می‌‌نمودند و حمران ساکت بود. حضرت فرمود: ای حمران! چرا تو ساکتی و تکلم نمی‌‌کنی؟ عرض کرد: ای آقای من! من قسم خورده‌ام که تلکم نکنم در [[مجلسی]] که شما در آنجا باشید، فرمود: من [[اذن]] دادم تو را در [[کلام]]، تکلم کن<ref>بحارالانوار، ۶۶/۳.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، سیمیندخت شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>		در روایتی آمده است که [[موالی]] [[حضرت صادق]]{{ع}} نزد آن حضرت مناظره می‌‌نمودند و حمران ساکت بود. حضرت فرمود: ای حمران! چرا تو ساکتی و تکلم نمی‌‌کنی؟ عرض کرد: ای آقای من! من قسم خورده‌ام که تلکم نکنم در [[مجلسی]] که شما در آنجا باشید، فرمود: من [[اذن]] دادم تو را در [[کلام]]، تکلم کن<ref>بحارالانوار، ۶۶/۳.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، سیمیندخت شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام باقر | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == حُمران بن اعین، محدث و عالم گرانقدر شیعه از اصحاب و راویان امام محمد باقر و امام جعفر صادق{{ع}} بودشاکری، مدخل "حمران بن اعین...» ایجاد کرد

2025-02-04T07:01:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام باقر | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == حُمران بن اعین، محدث و عالم گرانقدر شیعه از اصحاب و راویان امام محمد باقر و امام جعفر صادق{{ع}} بود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اصحاب امام باقر
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

== آشنایی اجمالی ==
حُمران بن اعین، [[محدث]] و عالم گرانقدر [[شیعه]] از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref>. مورخین او را در شمار [[تابعین]] ذکر کرده و برخی گفته‌اند که وی محضر [[امام چهارم]] [[حضرت سجاد]]{{ع}} را نیز [[درک]] نموده و از راویان آن حضرت هم بوده است. لقب ایشان: [[ابوالحسن]] و به قولی [[ابوحمزه]] بوده است.

== نسب ==
پدرش: اعین بن سنسن از [[نژاد]] [[رومیان]] که برده زرخرید مردی از «[[بنی شیبان]]» بود. او [[قرآن]] را آموخت و بعدا آن مرد او را [[آزاد]] کرد. جدش: سنسن، در یکی از شهرهای [[روم]]، [[راهب]] بود و گاهگاهی با [[امان نامه]] پسرش «اعین» داخل [[بلاد اسلام]] می‌‌شد او را [[ملاقات]] می‌‌کرد و باز به روم بر می‌‌گشت. برادرانش: [[زراره]] از [[اصحاب خاص]] [[ائمه معصومین]]{{ع}} [[عبدالملک]]، [[بکیر]]، عبدالرحمن که همگی راوی [[احادیث]] بوده و ظاهرا «[[حمران]]» بزرگترین فرزند [[خانواده]] «اعین» است. پسرانش: [[حمزه]]، [[محمد]] و [[عقبه]] که آنها نیز از محدثین هستند<ref>محمدعلی موحدی ابطحی، تاریخ آل‌زراره، (اصفهان)، ص۱۰۳.</ref>.

== فعالیت‌های [[علمی]] ==
حُمران بن اعین از [[اصحاب]] و راویان [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]]{{ع}} بود و [[امام چهارم]] [[علی بن حسین]]{{ع}} را نیز [[درک]] کرد و روایاتی به نقل از وی از آن حضرت یافت می‌شود<ref>شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی" در دانشنامه جهان اسلام.</ref> و [[حسن بن علی بن یقطین]] از [[مشایخ]] خود [[روایت]] کرده که [[حمران]] و [[زراره]] و عبدالملک و [[بکیر]] و عبدالرحمان اولاد اعین، تمامی ‌‌مستقیم بودند و چهار نفر ایشان (به جز زراره) در [[زمان حضرت صادق]]{{ع}} [[وفات]] کردند و از اصحاب آن حضرت بودند<ref>رجال کشی، ۱/۳۲۸.</ref>.

== مشایخ و شاگردان ==
دیگر [[مشایخ حدیث]] حمران عبارت‌اند از: ابی‌طفیل [[عامر بن واثله لیثی]]، ابوحرب‌ بن ابی‌الاسود، و عبید بن نُضَیله که جملگی از مشایخ حدیث اهل‌ سنّت‌‌اند. همچنین سفیان ثوری، [[ابوخالد]] قَمّاط، زراره، [[عبید بن زراره]]، [[محمد بن حمران]]، عمرو بن أُذینه، [[هشام بن سالم]]، [[علی بن رئاب]] و [[یونس]] بن سالم نیز از وی روایت کرده‌اند.

== وثاقت حمران ==
حمران‌ بن اَعین از راویان مشترک است و [[اهل‌سنّت]] و [[امامیه]] از وی [[حدیث]] نقل کرده‌اند. همین امر سبب شده است تا در باب [[وثاقت]] وی اتفاق‌نظر وجود نداشته باشد. چنان‌که پاره‌ای از [[عالمان]] رجال اهل سنّت، به دلیل [[شیعه]] بودن حمران، روایاتش را غیرموثق و نامعتبر دانسته‌اند. در مقابل، برخی دیگر از [[عالمان رجال]] اهل‌سنّت، مانند ابن‌حِبّان، وی را در زمره موثقان ذکر کرده‌اند<ref>ابن‌حِبّان، کتاب الثقات، ج۴، ص۱۷۹.</ref>. در میان جوامع حدیثی [[اهل]] [[سنّت]]، [[ابن ماجه]] و [[ابن حنبل]] روایت‌هایی از وی نقل کرده‌اند. [[شیخ طوسی]] نیز، در فصل متعلق به اصحاب نزدیک [[امامان]]، از حمران‌ بن اَعین نام‌ برده است<ref>شیخ طوسی، الامالی، ص۳۴۶.</ref>. [[ابوغالب زراری]]، حمران را در زمره مشایخ و بزرگان شیعه امامی جای داده است<ref>احمدبن محمد زراری، رساله ابی‌غالب الزراری، ص۱۱۳.</ref>.

== مهارت در علوم مختلف ==
[[حمران]] بن اَعین، علاوه بر [[روایت حدیث]]، در [[علم قرائت]]، نحو، لغت، [[فقه]] و [[کلام]] نیز [[مهارت]] داشت. مشهور است که حمزة‌ بن حبیب، از [[قرّاء سبعه]]، علم قرائت را نزد حمران آموخت<ref>زراری، رسالة ابی‌غالب الزراری، ص۱۱۳ـ ۱۱۴.</ref>.

== تاریخ وفات ==
در کتاب‌های [[تاریخی]]، جزئیاتی از [[زندگی]] و [[تاریخ]] تولد او ذکر نشده، اما او در [[زمان]] [[حیات]] [[امام صادق]]{{ع}}<ref>رسالة أبی غالب الزراری، ص۱۸۸.</ref> و در حدود [[سال]] ۱۲۰ قمری<ref>معرفة القراء الکبار، ج‏ ا، ص۱۷۲.</ref> یا ۱۳۰ از [[دنیا]] رفت<ref>محمد جزری، غایة النهایة فی طبقات القراء، ج ۱، ص۳۹۵.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، سیمیندخت شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>

== حمران در نظر [[معصومان]] ==
[[رجال کشی]] جملات متعددی را از زبان [[امامان شیعه]] در [[مدح]] و [[ستایش]] حمران نقل کرده است. مضمون این [[روایت‌ها]] غالباً [[اثبات]] [[شیعه]] بودن حمران است.

[[امام باقر]]{{ع}} به حمران فرمود: «تو از شیعه مایی در دنیا و [[آخرت]]<ref>رجال کشی، ۱/۴۱۴.</ref> و امام صادق{{ع}} بعد از [[رحلت]] او فرموده: {{متن حدیث|ماتَ وَاللّهِ مُؤمِنا}}؛ «به [[خدا]] قسم! به حالت [[ایمان]] از دنیا رفت»<ref>رجال علامه حلی، ص۶۳.</ref> و نیز امام صادق{{ع}} فرمود: «نیافتم احدی را که سخنان مرا بشنود و عمل کند و مرا [[پیروی]] نماید و قدم به قدم به دنبال [[اصحاب]] پدرانم برود، جز دو نفر که خدا آن هر دو را [[رحمت]] کند، یکی [[عبدالله بن ابی ‏یعفور]] و دیگری [[حمران بن اعین]] است؛ این دو، [[مؤمن]] [[خالص]] و از [[شیعیان]] ما می‏ باشند، اسمشان در کتاب [[اصحاب یمین]] است»<ref>رجال کشی، ص۱۶۰.</ref>.

[[هشام بن حکم]] گوید: «شنیدم امام صادق{{ع}} می‏ فرمود: من و پدرانم در [[روز قیامت]] برای حمران بهترین [[شفیع]] می‌‌‏باشیم، دستش را می‏ گیریم و از او جدا نمی‌‏شویم تا همگی با یکدیگر، وارد [[بهشت]] شویم»<ref>رجال کشی، ص۱۶۰؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۳۵۲.</ref>.

[[یونس بن یعقوب]] گفته که حمران در [[علم کلام]]، متخصص و [[قوی]] دست بود و [[امام صادق]]{{ع}} روزی وی را به [[مناظره]] با مرد شامی [[مأمور]] گردانید. آن مرد گفت: من به جهت مناظره با شما آمده‌ام، نه [[حمران]]. فرمود: اگر بر حمران فائق آمدی، چنان است که بر من [[پیروز]] شده‌‏ای. پس آن مرد پیوسته سؤال می‌‌‏کرد و حمران پاسخ می‌داد، چندان که آن مرد خسته و ملول گشت. آن گاه [[امام]] از او پرسید: حمران را چگونه یافتی؟ گفت: حاذق است و به [[مهارت]] وی اعتراف می‏کنم، از هر چه سؤال کردم، جواب گفت<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۰۷.</ref>.

در [[روایت]] دیگر است که امام صادق{{ع}} احوال حمران را از [[بکیر بن اعین]] پرسید، [[بکیر]] عرض نمود: امسال [[حج]] نیامده با آنکه [[شوق]] شدیدی داشت که خدمت شما برسد ولکن [[سلام]] بر شما رسانیده، حضرت فرمود: «بر تو و بر او سلام باد! حمران [[مؤمن]] است از [[اهل]] [[جنت]] که مرتاب نخواهد شد هرگز نه به [[خدا]]»<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۲۷۵؛ بحارالانوار، ج ۴۷، ص۴۱۵.</ref>.

در روایتی آمده است که [[موالی]] [[حضرت صادق]]{{ع}} نزد آن حضرت مناظره می‌‌نمودند و حمران ساکت بود. حضرت فرمود: ای حمران! چرا تو ساکتی و تکلم نمی‌‌کنی؟ عرض کرد: ای آقای من! من قسم خورده‌ام که تلکم نکنم در [[مجلسی]] که شما در آنجا باشید، فرمود: من [[اذن]] دادم تو را در [[کلام]]، تکلم کن<ref>بحارالانوار، ۶۶/۳.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، سیمیندخت شاکری، مدخل "حمران بن اعین بن سنسن شیبانی"، ج ۱۴، ص ۶۵۲۹.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
*[[اعین بن سنسن]] (پدر)
*[[بکیر بن اعین]] (برادر)
*[[زرارة بن اعین]] (برادر)
{{پایان مدخل‌ وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009687.jpg|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اصحاب امام باقر]]
[[رده:اصحاب امام صادق]]