حمیر در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن'

2023-06-12T10:22:31Z

جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	در برخی منابع نیز تعداد فرزندان حمیر را نُه تن به نام‌های هَمَیْسَع، مالک، زَید، عَریب، [[وائل]]، مَسروح، عمیکَرِب (عَمر کَرب)، اَوْس و مُرّه ذکر کرده‌اند.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۳۴؛ ابن‌حائک، کتاب الأکلیل، ج ۱، ص۲۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۲؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۵۴،۲۹۰؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>		در برخی منابع نیز تعداد فرزندان حمیر را نُه تن به نام‌های هَمَیْسَع، مالک، زَید، عَریب، [[وائل]]، مَسروح، عمیکَرِب (عَمر کَرب)، اَوْس و مُرّه ذکر کرده‌اند.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۳۴؛ ابن‌حائک، کتاب الأکلیل، ج ۱، ص۲۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۲؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۵۴،۲۹۰؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>

	از شاخه‌های مشهور حِمْیَر می‌‌توان به نام «بنی یزان» که در نزد نسب‌شناسان با نام «ذویَزَن»<ref> ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۷۸.</ref> شناخته شده است، و «جَدَن» از عشایر پرآوازه حِمْیَری که نام آن در شماری از نبشته‌های [[عربستان]] جنوبی آمده است،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۹۸.</ref> می‌‌توان اشاره کرد. «ذواَصْبَح» شاخه دیگری از حِمْیَر است که در لَحج سکونت داشتند.<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷؛ یکی از مخلاف‌های یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد. ر. ک ~~محمدبن~~ علی الاکواع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹.</ref> ضمن این که «بنوغَیدان» که تعدادی از اقیال از جمله «[[حارث بن عبدکُلال مُثَوِّب]]» و «[[نُعیم بن کُلال]]» از میان آنها به [[ریاست]] رسیدند،<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، صص ۲۶۴ و ۳۵۶.</ref> «ذورُعَیْن»، «ذوأبین» «یَحْصَب»، «المقرّبون»، «کَلاعیون»، «بنی حَضور»،<ref> ر. ک ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبدربّه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۸۶؛ ابن دُرید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج ۲، ص۲۷۸.</ref> قُدَمْ، ذی مرّان، ذی لَعْوه<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱،ص ۳۴۱.</ref> از دیگر شاخه‌های [[حمیر]] می‌‌باشند. بدین صورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمْیَریان به شاخه‌های بسیار تقسیم شده بودند<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (ع)]].</ref>.		از شاخه‌های مشهور حِمْیَر می‌‌توان به نام «بنی یزان» که در نزد نسب‌شناسان با نام «ذویَزَن»<ref> ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۷۸.</ref> شناخته شده است، و «جَدَن» از عشایر پرآوازه حِمْیَری که نام آن در شماری از نبشته‌های [[عربستان]] جنوبی آمده است،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۹۸.</ref> می‌‌توان اشاره کرد. «ذواَصْبَح» شاخه دیگری از حِمْیَر است که در لَحج سکونت داشتند.<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷؛ یکی از مخلاف‌های یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد. ر. ک محمد بن علی الاکواع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹.</ref> ضمن این که «بنوغَیدان» که تعدادی از اقیال از جمله «[[حارث بن عبدکُلال مُثَوِّب]]» و «[[نُعیم بن کُلال]]» از میان آنها به [[ریاست]] رسیدند،<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، صص ۲۶۴ و ۳۵۶.</ref> «ذورُعَیْن»، «ذوأبین» «یَحْصَب»، «المقرّبون»، «کَلاعیون»، «بنی حَضور»،<ref> ر. ک ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبدربّه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۸۶؛ ابن دُرید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج ۲، ص۲۷۸.</ref> قُدَمْ، ذی مرّان، ذی لَعْوه<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱،ص ۳۴۱.</ref> از دیگر شاخه‌های [[حمیر]] می‌‌باشند. بدین صورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمْیَریان به شاخه‌های بسیار تقسیم شده بودند<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (ع)]].</ref>.

	== مواطن حمیر ==		== مواطن حمیر ==
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	«بلین» نویسنده [[رومی]] نیز ضمن حکایت [[لشکرکشی]] [[رومیان]] به یمن می‌‌گوید که شمار حمیری‌ها از همه طوائف [[یمنی]] بیشتر بوده و از همه این قرائن می‌‌توان [[حدس]] زد که قلعه ریدان امرای محلی داشته و [[شهرت]] و اهمیت زیادی کسب کرده و شاید در اواخر مرکز [[قدرت]] مملکت قتبان بوده و بعدها [[طایفه]] [[حمیر]] بدان قلعه دست یافته و در واقع خود ذوریدان شده‌اند. و چون سبأ و قتبان یک مملکت شد و حمیری‌ها بزرگ‌ترین طوائف این مملکت واحد بودند در نزد [[ملل]] دیگر چون رومی‌ها و همچنین عربهای شمالی، مملکت حمیری‌ها نامیده شد که [[ایرانیان]] نیز آن خطه را «هاماوران» خواندند که در واقع دَوَران [[فارسی]] کلمه «حِمیران» است. این در حالی است که [[حمیریان]]، خود را موسوم به سبأ و ذوریدان و [[پادشاهان]] خود را «[[ملوک]] سبأ و ریدان» می‌‌خواندند. به تدریج نه تنها [[اقتدار]] سلطنتی از مأرب به ظفار و [[ریاست]] از سبائی‌ها به حمیری‌ها انتقال یافت، به حدی که تاریخدانان [[عرب]] این [[دولت]] را دولت [[حمیری]] اسم می‌‌دهند، بلکه در [[عهد]] این پادشاهان به مرور پایتخت هم رسماً به ظفار منتقل می‌‌شود. در کتیبه‌های به‌دست آمده از یمن به اسامی ۳۷ نفر از «ملوک [[سبا]] و ذوریدان» که [[سلاطین]] دوره سوم - یعنی در حدود ۱۱۵ قبل از میلاد تا [[قریب]] ۳۰۰ بعد از میلاد [[مسیح]] - می‌‌زیستند اشاره شده است.<ref> پایگاه اطلاع رسانی حوزه، مقاله پیامبر {{صل}} و زمامداران حمیر.</ref>		«بلین» نویسنده [[رومی]] نیز ضمن حکایت [[لشکرکشی]] [[رومیان]] به یمن می‌‌گوید که شمار حمیری‌ها از همه طوائف [[یمنی]] بیشتر بوده و از همه این قرائن می‌‌توان [[حدس]] زد که قلعه ریدان امرای محلی داشته و [[شهرت]] و اهمیت زیادی کسب کرده و شاید در اواخر مرکز [[قدرت]] مملکت قتبان بوده و بعدها [[طایفه]] [[حمیر]] بدان قلعه دست یافته و در واقع خود ذوریدان شده‌اند. و چون سبأ و قتبان یک مملکت شد و حمیری‌ها بزرگ‌ترین طوائف این مملکت واحد بودند در نزد [[ملل]] دیگر چون رومی‌ها و همچنین عربهای شمالی، مملکت حمیری‌ها نامیده شد که [[ایرانیان]] نیز آن خطه را «هاماوران» خواندند که در واقع دَوَران [[فارسی]] کلمه «حِمیران» است. این در حالی است که [[حمیریان]]، خود را موسوم به سبأ و ذوریدان و [[پادشاهان]] خود را «[[ملوک]] سبأ و ریدان» می‌‌خواندند. به تدریج نه تنها [[اقتدار]] سلطنتی از مأرب به ظفار و [[ریاست]] از سبائی‌ها به حمیری‌ها انتقال یافت، به حدی که تاریخدانان [[عرب]] این [[دولت]] را دولت [[حمیری]] اسم می‌‌دهند، بلکه در [[عهد]] این پادشاهان به مرور پایتخت هم رسماً به ظفار منتقل می‌‌شود. در کتیبه‌های به‌دست آمده از یمن به اسامی ۳۷ نفر از «ملوک [[سبا]] و ذوریدان» که [[سلاطین]] دوره سوم - یعنی در حدود ۱۱۵ قبل از میلاد تا [[قریب]] ۳۰۰ بعد از میلاد [[مسیح]] - می‌‌زیستند اشاره شده است.<ref> پایگاه اطلاع رسانی حوزه، مقاله پیامبر {{صل}} و زمامداران حمیر.</ref>

	برخی [[منابع تاریخی]] و لغوی از ملوک حمیر با [[لقب]] قَیْل (جمع: اَقْیال) یاد کرده‌اند،<ref> برای نمونه رجوع کنید به حمزه اصفهانی، تاریخ سنی ملوک‌الارض، ص۱۱۴؛ جوهری، الصحاح: تاج‌اللغة و صحاح العربیة، ذیل «قول»؛ بغدادی، ج ۹، ص۵۶۲</ref> این در حالی است که در زبان [[حمیری]]، قیل به شاه دون‌پایه‌تر از [[ملک]] اعظم گفته می‌شد<ref> شیخ طوسی، التبیان، ج۴، ص۴۵۲. (ذیل آیه ۷۶ سوره اعراف)</ref> و براساس اطلاعات به‌دست آمده از کتیبه‌های موجود، [[پادشاهان]] [[سبأ]] و [[حمیر]] همواره خود را ملک می‌خواندند.<ref> د. اسلام، چاپ اول، ذیل مادّه.</ref> آنان [[شهر]] ظفار را که آثار آن اکنون در چند کیلومتری جنوب شهر یَریم، بر روی تپه‌ای صخره‌ای باقی است،<ref> الموسوعة‌الیمنیة، تألیف یوسف محمد عبداللّه، ذیل کلمه «حمیر».</ref> به پایتختی برگزیدند. آنان ۱۹۳۸ سال [[پادشاهی]] کردند <ref> حمزه اصفهانی، تاریخ سنی ملوک‌الارض، ص۱۱۳ـ۱۱۴، به نقل از ~~محمدبن~~ موسی خوارزمی.</ref> و این مدت طولانی در [[حکمرانی]] موجب شد تا [[تاریخ]] [[ملوک]] حمیر در میان همه [[تواریخ]]، از همه مغشوش‌تر باشد.<ref> مسعودی تنبیه الاشراف، ص۱۸۶.</ref>		برخی [[منابع تاریخی]] و لغوی از ملوک حمیر با [[لقب]] قَیْل (جمع: اَقْیال) یاد کرده‌اند،<ref> برای نمونه رجوع کنید به حمزه اصفهانی، تاریخ سنی ملوک‌الارض، ص۱۱۴؛ جوهری، الصحاح: تاج‌اللغة و صحاح العربیة، ذیل «قول»؛ بغدادی، ج ۹، ص۵۶۲</ref> این در حالی است که در زبان [[حمیری]]، قیل به شاه دون‌پایه‌تر از [[ملک]] اعظم گفته می‌شد<ref> شیخ طوسی، التبیان، ج۴، ص۴۵۲. (ذیل آیه ۷۶ سوره اعراف)</ref> و براساس اطلاعات به‌دست آمده از کتیبه‌های موجود، [[پادشاهان]] [[سبأ]] و [[حمیر]] همواره خود را ملک می‌خواندند.<ref> د. اسلام، چاپ اول، ذیل مادّه.</ref> آنان [[شهر]] ظفار را که آثار آن اکنون در چند کیلومتری جنوب شهر یَریم، بر روی تپه‌ای صخره‌ای باقی است،<ref> الموسوعة‌الیمنیة، تألیف یوسف محمد عبداللّه، ذیل کلمه «حمیر».</ref> به پایتختی برگزیدند. آنان ۱۹۳۸ سال [[پادشاهی]] کردند <ref> حمزه اصفهانی، تاریخ سنی ملوک‌الارض، ص۱۱۳ـ۱۱۴، به نقل از محمد بن موسی خوارزمی.</ref> و این مدت طولانی در [[حکمرانی]] موجب شد تا [[تاریخ]] [[ملوک]] حمیر در میان همه [[تواریخ]]، از همه مغشوش‌تر باشد.<ref> مسعودی تنبیه الاشراف، ص۱۸۶.</ref>

	در نام و ترتیب و مدت پادشاهی ملوک حمیر در منابع [[اختلاف]] است.<ref> رجوع کنید به ابن‌هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۶۰ به بعد؛ ابن‌حبیب، کتاب المُحَبَّر، ص ۳۶۴ـ۳۶۸؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۶۲۶؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵ـ۲۰۰.</ref> ویسمان، محقق آلمانی، فهرستی از ملوک حمیر را براساس ترتیب [[تاریخی]] ارائه داده<ref> ویسمان، تاریخ باستانی حمیر، ص۴۹۵ و ۴۹۸ (Hermann von Wissmann، «Himyar: ancient history» ،)</ref> و [[معتقد]] است [[حاکمان]] [[حمیر]] از یک [[خانواده]] سلطنتی و دو شاخه [[حکومتی]] بودند.<ref> ویسمان، تاریخ باستانی حمیر، ص۴۹۴ (Hermann von Wissmann، «Himyar: ancient history» ،)</ref> اما به [[عقیده]] ریکمانس، ملوک حمیر از دو [[خاندان]] [[یاسر یُهَنْعِم]] و [[یاسر یُهَصْدِق]] بودند که به طور جداگانه و هم‌زمان [[حکومت]] کردند.<ref> رجوع کنید به جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۶؛ نیز رجوع کنید به الموسوعة‌الیمنیة، تألیف یوسف محمد عبداللّه، ذیل کلمه «حمیر».</ref> درباره [[نحوه انتخاب]] [[پادشاه]] در [[دولت]] حمیر نیز اخباری در برخی منابع نقل شده است.<ref> سمعانی، الانساب، ج ۵، ص۱۹۷؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>		در نام و ترتیب و مدت پادشاهی ملوک حمیر در منابع [[اختلاف]] است.<ref> رجوع کنید به ابن‌هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۶۰ به بعد؛ ابن‌حبیب، کتاب المُحَبَّر، ص ۳۶۴ـ۳۶۸؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۶۲۶؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵ـ۲۰۰.</ref> ویسمان، محقق آلمانی، فهرستی از ملوک حمیر را براساس ترتیب [[تاریخی]] ارائه داده<ref> ویسمان، تاریخ باستانی حمیر، ص۴۹۵ و ۴۹۸ (Hermann von Wissmann، «Himyar: ancient history» ،)</ref> و [[معتقد]] است [[حاکمان]] [[حمیر]] از یک [[خانواده]] سلطنتی و دو شاخه [[حکومتی]] بودند.<ref> ویسمان، تاریخ باستانی حمیر، ص۴۹۴ (Hermann von Wissmann، «Himyar: ancient history» ،)</ref> اما به [[عقیده]] ریکمانس، ملوک حمیر از دو [[خاندان]] [[یاسر یُهَنْعِم]] و [[یاسر یُهَصْدِق]] بودند که به طور جداگانه و هم‌زمان [[حکومت]] کردند.<ref> رجوع کنید به جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۶؛ نیز رجوع کنید به الموسوعة‌الیمنیة، تألیف یوسف محمد عبداللّه، ذیل کلمه «حمیر».</ref> درباره [[نحوه انتخاب]] [[پادشاه]] در [[دولت]] حمیر نیز اخباری در برخی منابع نقل شده است.<ref> سمعانی، الانساب، ج ۵، ص۱۹۷؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-22T05:17:49Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۷
خط ۱۵۷:		خط ۱۵۷:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			{{قبایل عرب}}

	[[رده:قبیله‌های عرب]]		[[رده:قبیله‌های عرب]]
			[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]
	~~{{قبایل عرب}}~~

Wasity: جایگزینی متن - '، -' به ' -'

2022-11-27T11:02:41Z

جایگزینی متن - '، -' به ' -'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - '-،' به '-'

2022-11-24T06:35:17Z

جایگزینی متن - '-،' به '-'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'عکس العمل' به 'عکس‌العمل'

2022-10-16T13:35:33Z

جایگزینی متن - 'عکس العمل' به 'عکس‌العمل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۵
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	از این دوره که از سال ۳۰۰ میلادی آغاز و تا ۵۲۵ ادامه می‌‌یابد به دوره تَبابِعه (جمعِ تُبَّع) یاد می‌شود.<ref> رجوع کنید به حتّی، تاریخ عرب، ص۶۰؛ برّو، تاریخ‌العرب القدیم، ص۸۲؛ نیز رجوع کنید به تُبَّع.</ref> در حدود سال ۳۰۰ میلادی، [[حمیریان]] با خروج از حالت خمودگی و رکود، حکومت جدیدی را طرح‌ریزی کردند. آنها حضرموت و تهامه و شحر و نواحی کوهستانی یَمَنات در [[شرق]] یمامه را نیز به قلمرو خود افزودند و امرایشان به «شاه [[سبا]] و ذوریدان و حضرموت و یمنات»<ref> حتّی، تاریخ عرب، ص۶۰؛ صالح احمدعلی، تاریخ‌العرب القدیم و البعثة النبویة، ص۲۹؛ عمر فروخ، تاریخ الجاهلیه، ص۶۷.</ref> و «تبع» ملقب گردیدند. <ref> دینوری، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، ص۷۲؛ مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۱، ص۴۷۱.</ref> از [[ملوک]] معروف این دوره، «شَمَّر یُهَرْعِش» یا «یَرْعَش بن ناشر النعم» ملقب به تُبَّع اکبر است<ref> سید عبدالعزیز سالم، تاریخ‌العرب فی عصر الجاهلیة، ص۱۴۴.</ref> که برخی از وی با عنوان مؤسس این حکومت، یاد کرده‌اند.<ref> وهب بن منبه، التیجان من ملوک حمیر، ص۲۲۲؛ حسن بن احمد همدانی، الأکلیل، ج۸، ص۲۱۰. از این رو بدو «اکبر» گفته‌اند که در میان عربها کسی چون او به محافظت آنان برنخاسته است. او خردمندترین و بلندنظرترین و مکارترین پادشاهان در جنگ بود که آنها دیده بودند.</ref> در [[قرآن کریم]] نیز در [[آیه]] {{متن قرآن\|أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ}}<ref>«آیا آنان بهترند یا قوم «تبّع» و کسانی که پیش از آنها بودند؟ نابودشان کردیم که آنان گناهکار بودند» سوره دخان، آیه ۳۷.</ref> از او ذکری به میان آمده است. درباره او و [[کشور]] گشایی‌هایش افسانه‌های زیادی نقل شده است.<ref> رجوع کنید به ابن‌هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۲۳۲ـ۲۴۸. محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۲، ص۶۴۴؛ قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، ص۵۳۵.</ref>		از این دوره که از سال ۳۰۰ میلادی آغاز و تا ۵۲۵ ادامه می‌‌یابد به دوره تَبابِعه (جمعِ تُبَّع) یاد می‌شود.<ref> رجوع کنید به حتّی، تاریخ عرب، ص۶۰؛ برّو، تاریخ‌العرب القدیم، ص۸۲؛ نیز رجوع کنید به تُبَّع.</ref> در حدود سال ۳۰۰ میلادی، [[حمیریان]] با خروج از حالت خمودگی و رکود، حکومت جدیدی را طرح‌ریزی کردند. آنها حضرموت و تهامه و شحر و نواحی کوهستانی یَمَنات در [[شرق]] یمامه را نیز به قلمرو خود افزودند و امرایشان به «شاه [[سبا]] و ذوریدان و حضرموت و یمنات»<ref> حتّی، تاریخ عرب، ص۶۰؛ صالح احمدعلی، تاریخ‌العرب القدیم و البعثة النبویة، ص۲۹؛ عمر فروخ، تاریخ الجاهلیه، ص۶۷.</ref> و «تبع» ملقب گردیدند. <ref> دینوری، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، ص۷۲؛ مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۱، ص۴۷۱.</ref> از [[ملوک]] معروف این دوره، «شَمَّر یُهَرْعِش» یا «یَرْعَش بن ناشر النعم» ملقب به تُبَّع اکبر است<ref> سید عبدالعزیز سالم، تاریخ‌العرب فی عصر الجاهلیة، ص۱۴۴.</ref> که برخی از وی با عنوان مؤسس این حکومت، یاد کرده‌اند.<ref> وهب بن منبه، التیجان من ملوک حمیر، ص۲۲۲؛ حسن بن احمد همدانی، الأکلیل، ج۸، ص۲۱۰. از این رو بدو «اکبر» گفته‌اند که در میان عربها کسی چون او به محافظت آنان برنخاسته است. او خردمندترین و بلندنظرترین و مکارترین پادشاهان در جنگ بود که آنها دیده بودند.</ref> در [[قرآن کریم]] نیز در [[آیه]] {{متن قرآن\|أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ}}<ref>«آیا آنان بهترند یا قوم «تبّع» و کسانی که پیش از آنها بودند؟ نابودشان کردیم که آنان گناهکار بودند» سوره دخان، آیه ۳۷.</ref> از او ذکری به میان آمده است. درباره او و [[کشور]] گشایی‌هایش افسانه‌های زیادی نقل شده است.<ref> رجوع کنید به ابن‌هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۲۳۲ـ۲۴۸. محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۲، ص۶۴۴؛ قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، ص۵۳۵.</ref>

	در [[تاریخ]] [[عرب]] جنوبی، دوره فترتی که از [[زمان مرگ]] [[شمر]] یهرعش آغاز شده و تا نخستین تعرض حبشی‌ها به [[یمن]] و اشغال یمن و ریدان در سال ۳۴۰ میلادی ادامه می‌‌یابد، به عنوان یک دوره ی [[فترت]] دشوار و غامض شناخته می‌‌شود. این [[حمله]] در [[زمان]] [[نجاشی]] اعمیدا و در زمان [[فرمانروایی]] ذَمَر علی یُهَبِر بر یمن اتفاق افتاد. حبشیها پس از خراب شدن دوباره سد مأرب،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۶.</ref> [[فرصت]] را [[غنیمت]] شمردند و به تحریک امپراتور روم‌ شرقی و به [[انگیزه]] رسیدن به تفوق [[تجاری]]، [[ترویج]] [[آیین مسیحیت]] و مقابله با [[نفوذ]] ساسانیان به یمن حمله کردند.<ref> د. اسلام، چاپ اول، ذیل مادّه. نیز رجوع کنید به حتّی، تاریخ عرب، ص۶۰؛ برخی این حمله را در واقع ~~عکس العملی~~ در مقابل حمله پادشاهان حمیر به سواحل شرقی حبشه به شمار آورده و عوامل دینی را در آن دخالتی ندادند.</ref> [[جنگ]] در [[روزگار]] [[یریم]] یرحب بن [[شمر]] یهرعش پایان یافت و از این زمان [[پادشاه]] اکسوم به [[لقب]] «پادشاه اکسوم، [[حمیر]]، ذی ریدان، [[حبشه]]، [[سبأ]] و تهامه» ملقب گردید و پادشاه حمیر و فرزندانش به [[شهر]] یثرب گریختند.<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۱۶۰.</ref> اما [[تسلط]] [[حبشیان]] بر [[یمن]] دوام چندانی نیافت. در [[روزگار]] عزانا، پادشاه اکسوم، که در سال ۳۵۰ میلادی [[مسیحیت]] را به عنوان [[دین]] رسمی حبشه پذیرفت، در برخی از مناطق افریقایی کشورش انقلاباتی روی داد. یمنی‌ها با [[رهبری]] مَلکی کَرِب یُهَمِن از این [[فرصت]] به دست آمده - یعنی سرگرم شدن عزانا به فرو نشاندن [[انقلابها]]، - استفاده کردند و توانستند در فاصله سال‌های ۳۷۰ تا ۳۷۸ میلادی حبشی‌ها را از یمن بیرون کرده، [[سرزمین]] یمن را باز پس گیرد. مَلکی کَرِب یُهَمِن پس از این [[پیروزی]]، بار دیگر [[بت‌پرستی]] [[جانشین]] مسیحیت کرد.<ref> سید عبدالعزیز سالم، تاریخ‌العرب فی عصر الجاهلیة، ص۱۴۸. صالح احمدعلی، تاریخ‌العرب القدیم و البعثة النبویة، ص۳۰.</ref> نام این پادشاه به همراه نام دو پسرش، [[ابی کرب اسعد]] و [[روامر ایمن]]، در کتیبه‌ای که [[تاریخ]] آن به سال ۳۷۸ میلادی باز می‌‌گردد، آمده است. در این کتیبه نوشته شده که آنان به اتفاق یکدیگر معبدی را برای خدای ذوسموی، یعنی خدای [[آسمان]] یا [[پروردگار]] [[آسمان]]، بنا کردند.<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۱۵۳؛ پایگاه راسخون، مقاله «حکومت حِمیَریان در یمن»؛ عبدالعزیز سالم، ترجمه باقر صدری نیا.</ref>		در [[تاریخ]] [[عرب]] جنوبی، دوره فترتی که از [[زمان مرگ]] [[شمر]] یهرعش آغاز شده و تا نخستین تعرض حبشی‌ها به [[یمن]] و اشغال یمن و ریدان در سال ۳۴۰ میلادی ادامه می‌‌یابد، به عنوان یک دوره ی [[فترت]] دشوار و غامض شناخته می‌‌شود. این [[حمله]] در [[زمان]] [[نجاشی]] اعمیدا و در زمان [[فرمانروایی]] ذَمَر علی یُهَبِر بر یمن اتفاق افتاد. حبشیها پس از خراب شدن دوباره سد مأرب،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۶.</ref> [[فرصت]] را [[غنیمت]] شمردند و به تحریک امپراتور روم‌ شرقی و به [[انگیزه]] رسیدن به تفوق [[تجاری]]، [[ترویج]] [[آیین مسیحیت]] و مقابله با [[نفوذ]] ساسانیان به یمن حمله کردند.<ref> د. اسلام، چاپ اول، ذیل مادّه. نیز رجوع کنید به حتّی، تاریخ عرب، ص۶۰؛ برخی این حمله را در واقع عکس‌العملی در مقابل حمله پادشاهان حمیر به سواحل شرقی حبشه به شمار آورده و عوامل دینی را در آن دخالتی ندادند.</ref> [[جنگ]] در [[روزگار]] [[یریم]] یرحب بن [[شمر]] یهرعش پایان یافت و از این زمان [[پادشاه]] اکسوم به [[لقب]] «پادشاه اکسوم، [[حمیر]]، ذی ریدان، [[حبشه]]، [[سبأ]] و تهامه» ملقب گردید و پادشاه حمیر و فرزندانش به [[شهر]] یثرب گریختند.<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۱۶۰.</ref> اما [[تسلط]] [[حبشیان]] بر [[یمن]] دوام چندانی نیافت. در [[روزگار]] عزانا، پادشاه اکسوم، که در سال ۳۵۰ میلادی [[مسیحیت]] را به عنوان [[دین]] رسمی حبشه پذیرفت، در برخی از مناطق افریقایی کشورش انقلاباتی روی داد. یمنی‌ها با [[رهبری]] مَلکی کَرِب یُهَمِن از این [[فرصت]] به دست آمده - یعنی سرگرم شدن عزانا به فرو نشاندن [[انقلابها]]، - استفاده کردند و توانستند در فاصله سال‌های ۳۷۰ تا ۳۷۸ میلادی حبشی‌ها را از یمن بیرون کرده، [[سرزمین]] یمن را باز پس گیرد. مَلکی کَرِب یُهَمِن پس از این [[پیروزی]]، بار دیگر [[بت‌پرستی]] [[جانشین]] مسیحیت کرد.<ref> سید عبدالعزیز سالم، تاریخ‌العرب فی عصر الجاهلیة، ص۱۴۸. صالح احمدعلی، تاریخ‌العرب القدیم و البعثة النبویة، ص۳۰.</ref> نام این پادشاه به همراه نام دو پسرش، [[ابی کرب اسعد]] و [[روامر ایمن]]، در کتیبه‌ای که [[تاریخ]] آن به سال ۳۷۸ میلادی باز می‌‌گردد، آمده است. در این کتیبه نوشته شده که آنان به اتفاق یکدیگر معبدی را برای خدای ذوسموی، یعنی خدای [[آسمان]] یا [[پروردگار]] [[آسمان]]، بنا کردند.<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۱۵۳؛ پایگاه راسخون، مقاله «حکومت حِمیَریان در یمن»؛ عبدالعزیز سالم، ترجمه باقر صدری نیا.</ref>

	پس از اسعد تبّع، پسرش حسّان، به [[پادشاهی]] یمن رسید. او که در سر، [[خیال]] [[کشورگشایی]] می‌‌پروراند به تحریک بزرگان قومش به‌دست برادرش [[عمرو]] کشته شد و بدین ترتیب، زمام پادشاهی به دست عمرو افتاد. بعد از [[مرگ]] عمرو، [[نظام]] [[حمیر]] از هم پاشید و [[حمیریان]] پراکنده شدند. در این هنگام «لَخنیعَه یَنوف ذو شَناتِر» (لَخیعه ذوشناتر)، مرد فاسدی از حمیر که از [[دودمان]] پادشاهی نبود، بر حمیر مسلط شد. چندی بعد، ذونواس، پسر دیگر اسعد تبّع، لخنیعه را کشت و حمیریها و دیگر [[قبایل]] یمن در حدود ۵۲۱ میلادی او را به [[پادشاهی]] برگزیدند.<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج ۱، ص۲۸ـ۳۱؛ تاریخ الامم و الملوک، ج ۲، ص۱۱۷ـ۱۱۹؛ مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ۲، ص۵۱-۵۲؛ حمزه اصفهانی، تاریخ سنی ملوک الارض، ص۱۱۰ـ۱۱۳.</ref>		پس از اسعد تبّع، پسرش حسّان، به [[پادشاهی]] یمن رسید. او که در سر، [[خیال]] [[کشورگشایی]] می‌‌پروراند به تحریک بزرگان قومش به‌دست برادرش [[عمرو]] کشته شد و بدین ترتیب، زمام پادشاهی به دست عمرو افتاد. بعد از [[مرگ]] عمرو، [[نظام]] [[حمیر]] از هم پاشید و [[حمیریان]] پراکنده شدند. در این هنگام «لَخنیعَه یَنوف ذو شَناتِر» (لَخیعه ذوشناتر)، مرد فاسدی از حمیر که از [[دودمان]] پادشاهی نبود، بر حمیر مسلط شد. چندی بعد، ذونواس، پسر دیگر اسعد تبّع، لخنیعه را کشت و حمیریها و دیگر [[قبایل]] یمن در حدود ۵۲۱ میلادی او را به [[پادشاهی]] برگزیدند.<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج ۱، ص۲۸ـ۳۱؛ تاریخ الامم و الملوک، ج ۲، ص۱۱۷ـ۱۱۹؛ مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ۲، ص۵۱-۵۲؛ حمزه اصفهانی، تاریخ سنی ملوک الارض، ص۱۱۰ـ۱۱۳.</ref>

Bahmani در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۳۹

2022-10-02T06:39:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۹
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			'''حمیر''' از [[قبایل]] بزرگ [[عرب]] قحطانی است که در یمن می‌‌زیسته‌اند. [[حکومت]] [[حمیریان]] از دولت‌های دیرینه یمن است که دارای [[حکومتی]] [[پادشاهی]] بودند. این [[قبیله]] زبان [[حمیری]] و مخصوص به خود داشته و قبل از [[اسلام]]، [[بت پرستی]]، [[یهودیت]] و [[مسیحیت]] عمده [[مذهب]] رایج میان آنان است. آنان در قرن نهم هجری [[مسلمان]] شدند و در فتوحات [[اسلامی]]، [[جنگ جمل]] و در [[جنگ صفین]] در هر دو [[لشکر]] حضور فعال داشتند، ولی در جریان [[عاشورا]] حضورشان پر رنگ نیست. این قبیله دارای شخصیت‌های مهمی همچون [[عبدالله بن جعفر حمیری]] و... بوده است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۳۱

2022-10-02T06:31:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۱
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	در برخی منابع نیز تعداد فرزندان حمیر را نُه تن به نام‌های هَمَیْسَع، مالک، زَید، عَریب، [[وائل]]، مَسروح، عمیکَرِب (عَمر کَرب)، اَوْس و مُرّه ذکر کرده‌اند.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۳۴؛ ابن‌حائک، کتاب الأکلیل، ج ۱، ص۲۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۲؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۵۴،۲۹۰؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>		در برخی منابع نیز تعداد فرزندان حمیر را نُه تن به نام‌های هَمَیْسَع، مالک، زَید، عَریب، [[وائل]]، مَسروح، عمیکَرِب (عَمر کَرب)، اَوْس و مُرّه ذکر کرده‌اند.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۳۴؛ ابن‌حائک، کتاب الأکلیل، ج ۱، ص۲۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۲؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۵۴،۲۹۰؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>

	از شاخه‌های مشهور حِمْیَر می‌‌توان به نام «بنی یزان» که در نزد نسب‌شناسان با نام «ذویَزَن»<ref> ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۷۸.</ref> شناخته شده است، و «جَدَن» از عشایر پرآوازه حِمْیَری که نام آن در شماری از نبشته‌های [[عربستان]] جنوبی آمده است،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۹۸.</ref> می‌‌توان اشاره کرد. «ذواَصْبَح» شاخه دیگری از حِمْیَر است که در لَحج سکونت داشتند.<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷؛ یکی از مخلاف‌های یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد. ر. ک محمدبن علی الاکواع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹.</ref> ضمن این که «بنوغَیدان» که تعدادی از اقیال از جمله «[[حارث بن عبدکُلال مُثَوِّب]]» و «[[نُعیم بن کُلال]]» از میان آنها به [[ریاست]] رسیدند،<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، صص ۲۶۴ و ۳۵۶.</ref> «ذورُعَیْن»، «ذوأبین» «یَحْصَب»، «المقرّبون»، «کَلاعیون»، «بنی حَضور»،<ref> ر. ک ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبدربّه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۸۶؛ ابن دُرید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج ۲، ص۲۷۸.</ref> قُدَمْ، ذی مرّان، ذی لَعْوه<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱،ص ۳۴۱.</ref> از دیگر شاخه‌های [[حمیر]] می‌‌باشند. بدین صورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمْیَریان به شاخه‌های بسیار تقسیم شده بودند.<ref> منتظرالقائم، ~~اصغر،~~ نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل ~~بیت، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۰ش~~.</ref>		از شاخه‌های مشهور حِمْیَر می‌‌توان به نام «بنی یزان» که در نزد نسب‌شناسان با نام «ذویَزَن»<ref> ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۷۸.</ref> شناخته شده است، و «جَدَن» از عشایر پرآوازه حِمْیَری که نام آن در شماری از نبشته‌های [[عربستان]] جنوبی آمده است،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۹۸.</ref> می‌‌توان اشاره کرد. «ذواَصْبَح» شاخه دیگری از حِمْیَر است که در لَحج سکونت داشتند.<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷؛ یکی از مخلاف‌های یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد. ر. ک محمدبن علی الاکواع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹.</ref> ضمن این که «بنوغَیدان» که تعدادی از اقیال از جمله «[[حارث بن عبدکُلال مُثَوِّب]]» و «[[نُعیم بن کُلال]]» از میان آنها به [[ریاست]] رسیدند،<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، صص ۲۶۴ و ۳۵۶.</ref> «ذورُعَیْن»، «ذوأبین» «یَحْصَب»، «المقرّبون»، «کَلاعیون»، «بنی حَضور»،<ref> ر. ک ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبدربّه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۸۶؛ ابن دُرید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج ۲، ص۲۷۸.</ref> قُدَمْ، ذی مرّان، ذی لَعْوه<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱،ص ۳۴۱.</ref> از دیگر شاخه‌های [[حمیر]] می‌‌باشند. بدین صورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمْیَریان به شاخه‌های بسیار تقسیم شده بودند<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (ع)]].</ref>.

	== مواطن حمیر ==		== مواطن حمیر ==
	این [[قبیله]] منسوب به سرو حِمْیَر در جنوب شرقی یمن است. آنان در ظفار و [[دژ]] پرآوازه آن ریدان می‌‌زیسته‌اند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۶.</ref> و سپس دسته‌هایی از آنها به [[سرزمین]] کوهستانی جنوب یمن بر کرانه دریا آمدند. سکونت‌گاه حِمْیَر در اطراف «لَحْج» «[[یریم]]»، «رداع»، نجد حِمْیَر،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۷.</ref> «شِبام»،<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۵ ذیل کلمه حمیر.</ref> «ذِمار»،<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۰۰ و ۱۶۸.</ref> «جَیشان»،<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۰۰.</ref> رمغ<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref> و جَنَد<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۰.</ref> بود و مدع از دژهای معروفشان.<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref> آنان بر «قنا» مهم‌ترین بندر حضرموت، [[استیلا]] یافتند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۰.</ref> و گروهی از آنان نیز به «[[حیره]]» [[مهاجرت]] کردند.<ref> عمررضا کحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶؛ منتظرالقائم، ~~اصغر،~~ نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل ~~بیت، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۰ش~~.</ref>		این [[قبیله]] منسوب به سرو حِمْیَر در جنوب شرقی یمن است. آنان در ظفار و [[دژ]] پرآوازه آن ریدان می‌‌زیسته‌اند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۶.</ref> و سپس دسته‌هایی از آنها به [[سرزمین]] کوهستانی جنوب یمن بر کرانه دریا آمدند. سکونت‌گاه حِمْیَر در اطراف «لَحْج» «[[یریم]]»، «رداع»، نجد حِمْیَر،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۷.</ref> «شِبام»،<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۵ ذیل کلمه حمیر.</ref> «ذِمار»،<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۰۰ و ۱۶۸.</ref> «جَیشان»،<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۰۰.</ref> رمغ<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref> و جَنَد<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۰.</ref> بود و مدع از دژهای معروفشان.<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref> آنان بر «قنا» مهم‌ترین بندر حضرموت، [[استیلا]] یافتند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۲۰.</ref> و گروهی از آنان نیز به «[[حیره]]» [[مهاجرت]] کردند.<ref> عمررضا کحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶؛ [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (ع)]].</ref>

	[[حمیریان]] مناطق وسیعی از سواحل دریای سرخ تا حضرموت را در [[اختیار]] داشتند.<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۳، ص۵۱۷.</ref> در ابتدا سرزمین‌شان محدود به سرزمین «رشای» و «[[حبان]]» در شمال و «حضرموت» در [[شرق]] و سرزمین «ذبیب» در [[غرب]] بود. رفته رفته سرزمین‌های دیگری همچون «رعین» و «[[عرش]]» را نیز [[تصرف]] کرده، «ظفار» را به پایتختی برگزیدند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۳، ص۵۱۷.</ref>و چون «مارب» به تصرفشان درآمد ـ به مانند [[ملوک]] سبئی ـ [[لقب]] رسمی «ذوریدان» را برگزیدند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۳، ص۵۱۷.</ref> به طور کلی قلمرو [[قبیله]] حِمْیَر «اقلیم حِمْیَر» نامیده می‌‌شد که حد آن از شمال به [[صنعا]] و جنوب آن به عدن و شرق آن به شَبوه و غرب آن به ساحل [[پست]] دریا منتهی می‌‌شد.<ref> Abdal-Muhsin Madaj،M.al-Mad،aj،op.cit،P۶.</ref>		[[حمیریان]] مناطق وسیعی از سواحل دریای سرخ تا حضرموت را در [[اختیار]] داشتند.<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۳، ص۵۱۷.</ref> در ابتدا سرزمین‌شان محدود به سرزمین «رشای» و «[[حبان]]» در شمال و «حضرموت» در [[شرق]] و سرزمین «ذبیب» در [[غرب]] بود. رفته رفته سرزمین‌های دیگری همچون «رعین» و «[[عرش]]» را نیز [[تصرف]] کرده، «ظفار» را به پایتختی برگزیدند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۳، ص۵۱۷.</ref>و چون «مارب» به تصرفشان درآمد ـ به مانند [[ملوک]] سبئی ـ [[لقب]] رسمی «ذوریدان» را برگزیدند<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۳، ص۵۱۷.</ref> به طور کلی قلمرو [[قبیله]] حِمْیَر «اقلیم حِمْیَر» نامیده می‌‌شد که حد آن از شمال به [[صنعا]] و جنوب آن به عدن و شرق آن به شَبوه و غرب آن به ساحل [[پست]] دریا منتهی می‌‌شد.<ref> Abdal-Muhsin Madaj،M.al-Mad،aj،op.cit،P۶.</ref>
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۵:
	پس از اشغال [[یمن]] به‌دست [[حبشیان]]، [[رهبران]] حِمْیَری یمن در دفع حبشیان از [[ایرانیان]] کمک گرفتند؛ به همین جهت، آنان با [[والیان]] پارسی [[روابط]] مستحکمی داشتند و بعضی از [[مقامات]] [[اداری]] در ایام [[سلطه]]، ایرانیان را در اشغال خود داشتند. علی‌رغم این [[دوستی]] وقتی بعضی [[قبایل یمنی]] علیه [[باذان]] [[متحد]] شدند، حِمْیَریان بی‌طرفی اختیار کردند.		پس از اشغال [[یمن]] به‌دست [[حبشیان]]، [[رهبران]] حِمْیَری یمن در دفع حبشیان از [[ایرانیان]] کمک گرفتند؛ به همین جهت، آنان با [[والیان]] پارسی [[روابط]] مستحکمی داشتند و بعضی از [[مقامات]] [[اداری]] در ایام [[سلطه]]، ایرانیان را در اشغال خود داشتند. علی‌رغم این [[دوستی]] وقتی بعضی [[قبایل یمنی]] علیه [[باذان]] [[متحد]] شدند، حِمْیَریان بی‌طرفی اختیار کردند.

	حِمْیَریان روابط خصمانه‌ای با برخی قبایل یمن داشتند آن سان که به [[همراهی]] مَذْحِج و [[همدان]]، جنگ‌هایی با [[ربیعه]] و [[مضر]] در دره «سُلاّن» داشتند. روابط حِمْیَر و کلب نیز تیره بود چندان که [[پیکار]] [[سختی]] به نام «[[یوم]] البَیْدا» بین آنان به وقوع پیوست.<ref> عمررضا کحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶.</ref>-<ref> منتظرالقائم، ~~اصغر،~~ نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل ~~بیت، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۰ش~~.</ref>		حِمْیَریان روابط خصمانه‌ای با برخی قبایل یمن داشتند آن سان که به [[همراهی]] مَذْحِج و [[همدان]]، جنگ‌هایی با [[ربیعه]] و [[مضر]] در دره «سُلاّن» داشتند. روابط حِمْیَر و کلب نیز تیره بود چندان که [[پیکار]] [[سختی]] به نام «[[یوم]] البَیْدا» بین آنان به وقوع پیوست.<ref> عمررضا کحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶.</ref>.<ref> [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (ع)]].</ref>

	== [[اسلام]] حِمْیَر ==		== [[اسلام]] حِمْیَر ==
	اولین فرد از بزرگان حِمْیَری که اسلام پذیرفت، «زُرْعة بن ذو یَزَن» بود که در سال نهم به [[رسول الله]] {{صل}} نامه‌ای نوشت و اسلام خود را به ایشان اعلام کرد.<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج ۲، ص۳۸۱.</ref> همچنین پس از گسترش [[دعوت]] [[اسلام]] در جزیرة‌العرب و در [[رمضان]] [[سال نهم هجری]]، هنگام بازگشت [[رسول خدا]] {{صل}} از [[تبوک]]، «مالک بن مراره رُهاوی» -فرستاده [[ملوک]] [[حمیر]]- با نامه‌ای از بزرگان حِمْیَر از جمله «[[حارث بن عبد کلال]]»، «[[شُریح بن عبدکُلال]]»، «[[نعیم بن عبد کُلال]]» و «نعمان» قَیْل ذی رُعین و معافر، به [[مدینه]] نزد [[پیامبر]] {{صل}} رفت و ایشان را از اسلام بزرگان این [[قوم]] [[آگاه]] ساخت. رسول خدا {{صل}} نیز در پاسخ آنان نامه‌ای نوشتند و آنها را به [[پرستش]] خدای واحد و [[جهاد]] با [[مشرکین]] و برپاداشتن [[نماز]] و پرداخت [[زکات]] و [[خمس]] دعوت کردند.<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۹۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۵۶ و ۲۶۴.</ref>		اولین فرد از بزرگان حِمْیَری که اسلام پذیرفت، «زُرْعة بن ذو یَزَن» بود که در سال نهم به [[رسول الله]] {{صل}} نامه‌ای نوشت و اسلام خود را به ایشان اعلام کرد.<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج ۲، ص۳۸۱.</ref> همچنین پس از گسترش [[دعوت]] [[اسلام]] در جزیرة‌العرب و در [[رمضان]] [[سال نهم هجری]]، هنگام بازگشت [[رسول خدا]] {{صل}} از [[تبوک]]، «مالک بن مراره رُهاوی» -فرستاده [[ملوک]] [[حمیر]]- با نامه‌ای از بزرگان حِمْیَر از جمله «[[حارث بن عبد کلال]]»، «[[شُریح بن عبدکُلال]]»، «[[نعیم بن عبد کُلال]]» و «نعمان» قَیْل ذی رُعین و معافر، به [[مدینه]] نزد [[پیامبر]] {{صل}} رفت و ایشان را از اسلام بزرگان این [[قوم]] [[آگاه]] ساخت. رسول خدا {{صل}} نیز در پاسخ آنان نامه‌ای نوشتند و آنها را به [[پرستش]] خدای واحد و [[جهاد]] با [[مشرکین]] و برپاداشتن [[نماز]] و پرداخت [[زکات]] و [[خمس]] دعوت کردند.<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۹۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۵۶ و ۲۶۴.</ref>

	پیامبر {{صل}} همچنین نامه‌ای جداگانه به زُرعة بن ذو یزَن نوشت و بواسطه این که وی از [[نخستین مسلمانان]] [[حمیر]] بوده نیز بواسطه نبردهایش با [[مشرکان]] [[بشارت]] [[خیر]] بدو داد. <ref> رجوع کنید به ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج ۴، ص۲۳۵ـ ۲۳۷؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، ص۲۶۴ـ۲۶۵، ۲۸۲، ۳۵۶، ج ۵، ص۵۳۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص۱۲۰ـ۱۲۲</ref> همچنین [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نامه‌ای به همراه [[جریر بن عبدالله]] برای اَسْمَیفَعِ یا سُمَیفَعِ بن باکور -[[پادشاه]] حمیر- فرستاد و او بسیاری از غلامانش را [[آزاد]] کرد.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۴۰ـ ۵۴۱</ref>[[حضرت]] در این [[نامه‌ها]] جهت جذب [[رهبران]] حِمْیَری، عنوان و [[موقعیت سیاسی]] اَذواء و اَقیال [[یمن]] را به رسمیت شناختند و نمایندگانی را از میان [[یاران]] خود همچون [[معاذ بن جبل]] و [[مهاجر بن ابی امیه]] و نمایندگانی را از میان بزرگان [[یمنی]] مثل [[مالک بن مراره]] و «[[جَریر بن عبدالله بَجَلیّ]]» به نزد رهبران حِمْیَری فرستادند.<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، جلد اول، ص۴۴۴.</ref>- <ref> منتظرالقائم، ~~اصغر،~~ نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل ~~بیت، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۰ش~~.</ref>		پیامبر {{صل}} همچنین نامه‌ای جداگانه به زُرعة بن ذو یزَن نوشت و بواسطه این که وی از [[نخستین مسلمانان]] [[حمیر]] بوده نیز بواسطه نبردهایش با [[مشرکان]] [[بشارت]] [[خیر]] بدو داد. <ref> رجوع کنید به ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج ۴، ص۲۳۵ـ ۲۳۷؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، ص۲۶۴ـ۲۶۵، ۲۸۲، ۳۵۶، ج ۵، ص۵۳۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص۱۲۰ـ۱۲۲</ref> همچنین [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نامه‌ای به همراه [[جریر بن عبدالله]] برای اَسْمَیفَعِ یا سُمَیفَعِ بن باکور -[[پادشاه]] حمیر- فرستاد و او بسیاری از غلامانش را [[آزاد]] کرد.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۴۰ـ ۵۴۱</ref>[[حضرت]] در این [[نامه‌ها]] جهت جذب [[رهبران]] حِمْیَری، عنوان و [[موقعیت سیاسی]] اَذواء و اَقیال [[یمن]] را به رسمیت شناختند و نمایندگانی را از میان [[یاران]] خود همچون [[معاذ بن جبل]] و [[مهاجر بن ابی امیه]] و نمایندگانی را از میان بزرگان [[یمنی]] مثل [[مالک بن مراره]] و «[[جَریر بن عبدالله بَجَلیّ]]» به نزد رهبران حِمْیَری فرستادند.<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، جلد اول، ص۴۴۴.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (ع)]].</ref>

	همچنین در سال نهم هجری، هیئتی از [[حمیر]] به [[ریاست]] [[نافع بن زید حمیری]] به نزد [[پیامبر]] {{صل}} رفتند.<ref> ابن‌حجر عسقلانی، فتح‌الباری: شرح صحیح‌البخاری، ج ۸، ص۷۵ـ۷۶</ref> و از آن [[حضرت]] درباره [[احکام دین]] [[پرسش]] کردند.<ref> رجوع کنید به محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۲، ص۵۴۰. (ذیل آیه ۲۲۳ سوره بقره)</ref> احادیثی نیز منسوب به [[پیامبراکرم]] در [[ستایش]] حمیر [[روایت]] شده ‌است.<ref> رجوع کنید به ابن حنبل، مسند الامام احمد بن حنبل، ج ۲، ص۲۷۸، ج ۵، ص۲۷۲؛ شریف رضی، المجازات النبویة، ص۳۳۹ـ۳۴۰.</ref>		همچنین در سال نهم هجری، هیئتی از [[حمیر]] به [[ریاست]] [[نافع بن زید حمیری]] به نزد [[پیامبر]] {{صل}} رفتند.<ref> ابن‌حجر عسقلانی، فتح‌الباری: شرح صحیح‌البخاری، ج ۸، ص۷۵ـ۷۶</ref> و از آن [[حضرت]] درباره [[احکام دین]] [[پرسش]] کردند.<ref> رجوع کنید به محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۲، ص۵۴۰. (ذیل آیه ۲۲۳ سوره بقره)</ref> احادیثی نیز منسوب به [[پیامبراکرم]] در [[ستایش]] حمیر [[روایت]] شده ‌است.<ref> رجوع کنید به ابن حنبل، مسند الامام احمد بن حنبل، ج ۲، ص۲۷۸، ج ۵، ص۲۷۲؛ شریف رضی، المجازات النبویة، ص۳۳۹ـ۳۴۰.</ref>

Bahmani: /* منابع */

2022-10-02T06:30:10Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۱۴۹:		خط ۱۴۹:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده:1100763.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (ع)''']]
	# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]		# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* نسب حمیر */

2022-10-02T06:29:52Z

نسب حمیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۹
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	پادشاهی [[حمیر]] با پادشاهی [[سبأ]] [[رقابت]] و [[کشمکش]] داشت تا این که حمیری‌ها سرانجام توانستند در حدود ۲۸۰ میلادی سبایی‌ها را به طور کامل به زانو درآورند. حکومت [[حمیر]] پس از آن همچنان دوام داشت تا این که در ۵۲۵ میلادی بر اثر حملات [[مسیحیان]] فروپاشید. [[مردم]] [[قبیله]] حمیر در وقایع و رخدادهای [[صدر اسلام]] نقشی بسیار برجسته داشتند که به بخشی از آن در این مقاله پرداخته شده است.		پادشاهی [[حمیر]] با پادشاهی [[سبأ]] [[رقابت]] و [[کشمکش]] داشت تا این که حمیری‌ها سرانجام توانستند در حدود ۲۸۰ میلادی سبایی‌ها را به طور کامل به زانو درآورند. حکومت [[حمیر]] پس از آن همچنان دوام داشت تا این که در ۵۲۵ میلادی بر اثر حملات [[مسیحیان]] فروپاشید. [[مردم]] [[قبیله]] حمیر در وقایع و رخدادهای [[صدر اسلام]] نقشی بسیار برجسته داشتند که به بخشی از آن در این مقاله پرداخته شده است.

	== [[نسب]] حمیر ==		== نسب حمیر ==
	حِمْیَر از [[قبایل]] بزرگ و کهن [[عرب]] است. این قبیله [[قحطانی]]<ref> ابن دُرَید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۳۶۱؛ ابن عبدربه، العقدالفرید، ج۳، ص۲۸۵؛ ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۳۹.</ref> که [[یونانیان]] و [[رومیان]] آنان را با نام «هومریتای»<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۰ـ۵۱۱.</ref> می‌شناختند و حبشی‌ها ایشان را «همر» می‌خواندند،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۰ـ۵۱۱.</ref> نسب از [[حمیر بن سَبَأ بن یَشْجُب بن یَعْرُب بن قَحطان بن عابِر]] می‌برند.<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج ۱، ص۲۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج ۱، ص۲۱۱.</ref> [[حمیریان]] را از [[اعراب]] عارِبه (اصیل) دانسته‌اند<ref> رجوع کنید به حمزه اصفهانی، تاریخ سنی‌ ملوک‌ الارض، ص۱۰۵؛ ابن‌ندیم، الفهرست، ص۸.</ref> این در حالی است که [[ابن‌خلدون]]، آنان را در شمار اعراب مُستَعرِبه (غیر اصیل) برشمرده ‌است.<ref> ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۱۸، ۵۲.</ref> نام اصلی [[حمیر بن سبأ]] در [[منابع اسلامی]]، «العَرَنْجَج» یا «العَرَنج»<ref> رجوع کنید به ابن‌درید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۳۶۲؛ مسعودی، تنبیه الاشراف، ص۱۵۷؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۲۹.</ref> و به [[نقلی]] «زَید»<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵؛ مسعودی، تنبیه الاشراف، ص۱۵۷.</ref> عنوان شده است. این منابع، دلیل نامگذاری او بدین نام را [[پوشیدن]] جامه‌‌ای سرخ توسط وی عنوان کرده‌اند.<ref> ابن‌درید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ذیل «حمر.</ref> برخی نیز او را نخستین [[پادشاهی]] دانستند که تاجی از طلا بر سر گذاشت و چون این تاج دارای یاقوتی سرخ و درخشنده بود، وی را «الملک‌الاحمر» و سپس «[[حمیر]]» خوانده‌اند.<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵.</ref>		حِمْیَر از [[قبایل]] بزرگ و کهن [[عرب]] است. این قبیله [[قحطانی]]<ref> ابن دُرَید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۳۶۱؛ ابن عبدربه، العقدالفرید، ج۳، ص۲۸۵؛ ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۳۹.</ref> که [[یونانیان]] و [[رومیان]] آنان را با نام «هومریتای»<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۰ـ۵۱۱.</ref> می‌شناختند و حبشی‌ها ایشان را «همر» می‌خواندند،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۱۰ـ۵۱۱.</ref> نسب از [[حمیر بن سَبَأ بن یَشْجُب بن یَعْرُب بن قَحطان بن عابِر]] می‌برند.<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج ۱، ص۲۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج ۱، ص۲۱۱.</ref> [[حمیریان]] را از [[اعراب]] عارِبه (اصیل) دانسته‌اند<ref> رجوع کنید به حمزه اصفهانی، تاریخ سنی‌ ملوک‌ الارض، ص۱۰۵؛ ابن‌ندیم، الفهرست، ص۸.</ref> این در حالی است که [[ابن‌خلدون]]، آنان را در شمار اعراب مُستَعرِبه (غیر اصیل) برشمرده ‌است.<ref> ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۱۸، ۵۲.</ref> نام اصلی [[حمیر بن سبأ]] در [[منابع اسلامی]]، «العَرَنْجَج» یا «العَرَنج»<ref> رجوع کنید به ابن‌درید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۳۶۲؛ مسعودی، تنبیه الاشراف، ص۱۵۷؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۲۹.</ref> و به [[نقلی]] «زَید»<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵؛ مسعودی، تنبیه الاشراف، ص۱۵۷.</ref> عنوان شده است. این منابع، دلیل نامگذاری او بدین نام را [[پوشیدن]] جامه‌‌ای سرخ توسط وی عنوان کرده‌اند.<ref> ابن‌درید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ذیل «حمر.</ref> برخی نیز او را نخستین [[پادشاهی]] دانستند که تاجی از طلا بر سر گذاشت و چون این تاج دارای یاقوتی سرخ و درخشنده بود، وی را «الملک‌الاحمر» و سپس «[[حمیر]]» خوانده‌اند.<ref> یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵.</ref>

خط ۱۸:		خط ۱۸:
	در برخی منابع نیز تعداد فرزندان حمیر را نُه تن به نام‌های هَمَیْسَع، مالک، زَید، عَریب، [[وائل]]، مَسروح، عمیکَرِب (عَمر کَرب)، اَوْس و مُرّه ذکر کرده‌اند.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۳۴؛ ابن‌حائک، کتاب الأکلیل، ج ۱، ص۲۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۲؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۵۴،۲۹۰؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>		در برخی منابع نیز تعداد فرزندان حمیر را نُه تن به نام‌های هَمَیْسَع، مالک، زَید، عَریب، [[وائل]]، مَسروح، عمیکَرِب (عَمر کَرب)، اَوْس و مُرّه ذکر کرده‌اند.<ref> رجوع کنید به ابن‌کلبی، نسب مَعَدّ والیمن‌الکبیر، ج ۲، ص۵۳۴؛ ابن‌حائک، کتاب الأکلیل، ج ۱، ص۲۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۲؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج ۲، ص۵۴،۲۹۰؛ دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰ش.</ref>

	از شاخه‌های مشهور حِمْیَر می‌‌توان به نام «بنی یزان» که در نزد نسب‌شناسان با نام «ذویَزَن»<ref> ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۷۸.</ref> شناخته شده است، و «جَدَن» از عشایر پرآوازه حِمْیَری که نام آن در شماری از نبشته‌های [[عربستان]] جنوبی آمده است،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۹۸.</ref> می‌‌توان اشاره کرد. «ذواَصْبَح» شاخه دیگری از حِمْیَر است که در لَحج سکونت داشتند.<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷؛ یکی از مخلاف‌های یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد. ر. ک محمدبن علی الاکواع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹.</ref> ضمن این که «بنوغَیدان» که تعدادی از اقیال از جمله «[[حارث بن عبدکُلال مُثَوِّب]]» و «[[نُعیم بن کُلال]]» از میان آنها به [[ریاست]] رسیدند،<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، صص ۲۶۴ و ۳۵۶.</ref> «ذورُعَیْن»، «ذوأبین» «یَحْصَب»، «المقرّبون»، «کَلاعیون»، «بنی حَضور»،<ref> ر. ک ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبدربّه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۸۶؛ ابن دُرید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج ۲، ص۲۷۸.</ref> قُدَمْ، ذی مرّان، ذی لَعْوه<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱،ص ۳۴۱.</ref> از دیگر شاخه‌های [[حمیر]] می‌‌باشند. بدین صورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمْیَریان به شاخه‌های بسیار تقسیم شده بودند.<ref> منتظرالقائم، اصغر، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۰ش.</ref>		از شاخه‌های مشهور حِمْیَر می‌‌توان به نام «بنی یزان» که در نزد نسب‌شناسان با نام «ذویَزَن»<ref> ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۷۸.</ref> شناخته شده است، و «جَدَن» از عشایر پرآوازه حِمْیَری که نام آن در شماری از نبشته‌های [[عربستان]] جنوبی آمده است،<ref> جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۵۹۸.</ref> می‌‌توان اشاره کرد. «ذواَصْبَح» شاخه دیگری از حِمْیَر است که در لَحج سکونت داشتند.<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷؛ یکی از مخلاف‌های یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد. ر. ک محمدبن علی الاکواع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹.</ref> ضمن این که «بنوغَیدان» که تعدادی از اقیال از جمله «[[حارث بن عبدکُلال مُثَوِّب]]» و «[[نُعیم بن کُلال]]» از میان آنها به [[ریاست]] رسیدند،<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، صص ۲۶۴ و ۳۵۶.</ref> «ذورُعَیْن»، «ذوأبین» «یَحْصَب»، «المقرّبون»، «کَلاعیون»، «بنی حَضور»،<ref> ر. ک ابی عبیدقاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبدربّه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۸۶؛ ابن دُرید، کتاب الاشتقاق، ج ۲، ص۵۲۳؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج ۲، ص۲۷۸.</ref> قُدَمْ، ذی مرّان، ذی لَعْوه<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱،ص ۳۴۱.</ref> از دیگر شاخه‌های [[حمیر]] می‌‌باشند. بدین صورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمْیَریان به شاخه‌های بسیار تقسیم شده بودند.<ref> منتظرالقائم، اصغر، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۰ش.</ref>

	== مواطن حمیر ==		== مواطن حمیر ==

Bahmani: /* حمیریان و تشکیل حکومت */

2022-10-02T06:29:38Z

حمیریان و تشکیل حکومت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۹
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	از ایام معروف [[حمیر]] در [[جاهلیت]] می‌‌توان به «[[یوم]] البیداء» اشاره کرد. این [[جنگ]] که از نخستین ایام العرب به شمار رفته بین [[قبایل]] حمیر و کلب درگرفت و اشعار بسیار در باب آن سروده شد.<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref> یوم دیگر آنان [[نبرد]] «وادی السلان» است که بین حمیر و [[مذحج]] و [[همدان]] از یک سو و قبایل [[ربیعه]] و [[مضر]] از منطقه «السلان» –منطقه ای بین [[حجاز]] و [[یمن]]- و نزار از [[سرزمین]] خزاز -که کوهی در موازات السلان بود-، از سوی دیگر اتفاق افتاد.<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref>		از ایام معروف [[حمیر]] در [[جاهلیت]] می‌‌توان به «[[یوم]] البیداء» اشاره کرد. این [[جنگ]] که از نخستین ایام العرب به شمار رفته بین [[قبایل]] حمیر و کلب درگرفت و اشعار بسیار در باب آن سروده شد.<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref> یوم دیگر آنان [[نبرد]] «وادی السلان» است که بین حمیر و [[مذحج]] و [[همدان]] از یک سو و قبایل [[ربیعه]] و [[مضر]] از منطقه «السلان» –منطقه ای بین [[حجاز]] و [[یمن]]- و نزار از [[سرزمین]] خزاز -که کوهی در موازات السلان بود-، از سوی دیگر اتفاق افتاد.<ref> عمر رضا کَحّاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۰۶ ذیل کلمه حمیر.</ref>

	== [[حمیریان]] و [[~~تشکیل~~ حکومت]] ==		== [[حمیریان]] و تشکیل [[حکومت]] ==
	به گفته برخی [[مورخان]]، [[حمیر]] نخستین کسی بود که پس از [[مرگ]] پدرش، [[سبأ]]، به [[پادشاهی]] رسید<ref> رجوع کنید به ابن‌قتیبه، المعارف، ص۶۲۶؛ دینوری، اخبار الطوال، ص۱۰؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵.</ref> و در [[شهر]] مأرب مستقر شد. وی مانند پدرش فتوحاتی کرد و دیگر [[فرمانروایان]] را [[مطیع]] و مغلوب ساخت.<ref> ابن‌سعید مغربی، نشوة‌الطرب فی تاریخ جاهلیة العرب، ج ۱، ص۹۷ـ۹۸.</ref> گفته شده است که حمیر فردی [[شجاع]] بود و ملقب به مُتَوّج (تاج‌دار). وی پنجاه سال پادشاهی کرد. <ref> مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ۲، ص۴۸.</ref> بنا بر نقل‌های [[تاریخی]] پس از حمیر برادرش، کهلان‌ بن سبأ، به پادشاهی رسید و پس از سلطنتی طولانی (۳۰۰سال) درگذشت و پادشاهی به [[اولاد]] حمیر بازگشت.<ref> مسعودی، مروج، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ۲، ص۴۸؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵.</ref>		به گفته برخی [[مورخان]]، [[حمیر]] نخستین کسی بود که پس از [[مرگ]] پدرش، [[سبأ]]، به [[پادشاهی]] رسید<ref> رجوع کنید به ابن‌قتیبه، المعارف، ص۶۲۶؛ دینوری، اخبار الطوال، ص۱۰؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵.</ref> و در [[شهر]] مأرب مستقر شد. وی مانند پدرش فتوحاتی کرد و دیگر [[فرمانروایان]] را [[مطیع]] و مغلوب ساخت.<ref> ابن‌سعید مغربی، نشوة‌الطرب فی تاریخ جاهلیة العرب، ج ۱، ص۹۷ـ۹۸.</ref> گفته شده است که حمیر فردی [[شجاع]] بود و ملقب به مُتَوّج (تاج‌دار). وی پنجاه سال پادشاهی کرد. <ref> مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ۲، ص۴۸.</ref> بنا بر نقل‌های [[تاریخی]] پس از حمیر برادرش، کهلان‌ بن سبأ، به پادشاهی رسید و پس از سلطنتی طولانی (۳۰۰سال) درگذشت و پادشاهی به [[اولاد]] حمیر بازگشت.<ref> مسعودی، مروج، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ۲، ص۴۸؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص۱۹۵.</ref>