https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D9%86%D8%B4_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C 2026-05-29T18:13:30Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%86%D8%B4_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=1346468&oldid=prev 2025-09-13T04:53:12Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = حنش بن ربیعه کنانی | عنوان مدخل = حنش بن ربیعه کنانی | مداخل مرتبط = <a href="/wiki/%D8%AD%D9%86%D8%B4_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" title="حنش بن ربیعه کنانی در تاریخ اسلامی">حنش بن ربیعه کنانی در تاریخ اسلامی</a> | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == کنیه‌اش ابومعتمر&lt;ref&gt;ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۴۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۸۰.&lt;/re...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = حنش بن ربیعه کنانی<br /> | عنوان مدخل = حنش بن ربیعه کنانی<br /> | مداخل مرتبط = [[حنش بن ربیعه کنانی در تاریخ اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> == مقدمه ==<br /> کنیه‌اش ابومعتمر&lt;ref&gt;ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۴۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۸۰.&lt;/ref&gt; و نام پدرش افزون بر معتمر، بر اساس برخی نقل‌ها «[[ربیعه]]» نیز گفته شده است&lt;ref&gt;ذهبی، تاریخ، ج۶، ص۵۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;، که در این صورت «معتمر» می‌تواند [[لقب]] او باشد. ابن‌حبان&lt;ref&gt;ابن حبان، المجروحین، ج۱، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt;، معتمر را جد وی (نه پدرش) ذکر کرده، اما برخی دیگر «ربیعه» را پدر یک «[[حنش]]» دیگر دانسته‌اند&lt;ref&gt;مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt; که در این صورت «ربیعه» نام پدر یک «حنش» دیگر است که مورد نظر ما در این مدخل نیست. نام خود وی به صورت «[[حبش]]» و «حُبیش» و نام پدرش «[[مغیره]]» نیز گفته شده که هر دو [[تصحیف]] هستند&lt;ref&gt;خویی، معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۲۱۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> حنش از [[یاران امام علی]]{{ع}} بود&lt;ref&gt;طوسی، رجال الطوسی، ص۶۲.&lt;/ref&gt; و پدرش معتمر، از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} شمرده شده است&lt;ref&gt;ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۱۳۸.&lt;/ref&gt;. ابن‌منده و [[ابونعیم]] [[حدیثی]] را از حنش نقل کرده‌اند که بدون واسطه از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] می‌کند. بر اساس این [[حدیث]]، رسول خدا{{صل}} بر زنی که آتشی پشت سر مرده آورده بود، فریاد کشید و آن [[زن]] گریخت&lt;ref&gt;عبدالرزاق صنعانی، المصنف، ج۳، ص۴۲۰.&lt;/ref&gt;. [[ابن حجر]] می‌گوید: [[ابن منده]] و ابونعیم با توجه به این حدیث وی را [[صحابی]] دانسته‌اند، اما دیگر [[صحابه‌نویسان]]، [[حدیث]] یاد شده را مرسل شمرده و او را صحابی نمی‌دانند. چنان‌که ابن حجر&lt;ref&gt;ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt; خود شرح حال او را در قسم چهارم [[الاصابه]] (توهمات) آورده و تأکید کرده که وی [[تابعی]] و از [[اهل کوفه]] است. ابن حجر&lt;ref&gt;ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt; در همین‌باره می‌گوید: هرچند ابن منده با توجه به حدیث نقل شده از حنش وی را در شمار [[صحابه]] آورده، اما خود گفته که صحابی بودن او صحیح نیست. به همین منوال، ابونعیم&lt;ref&gt;ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۰۳.&lt;/ref&gt; هرچند شرح حال او را در [[معرفة الصحابه]] خود آورده، اما تصریح دارد که وی صحابی نیست. بنابراین [[صحابی]] نبودن وی مورد اتفاق همه [[صحابه‌نویسان]] است&lt;ref&gt;ر.ک: مغلطای، الإنابة، ج۱، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> چنان‌که [[ابن سعد]]&lt;ref&gt;ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۴۷.&lt;/ref&gt;، شرح حال او را در طبقه اول [[تابعان]] [[کوفه]] که از [[امام علی]]{{ع}} [[روایت]] نقل می‌کنند، آورده است و خلیفة بن خیاط&lt;ref&gt;خلیفه بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۲۵۶.&lt;/ref&gt; نیز او را در طبقه دوم [[کوفیان]] آورده است. به همین ترتیب [[عجلی]]&lt;ref&gt;عجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; نیز او را [[تابعی]] دانسته است.<br /> <br /> برخی مانند [[ابن یونس]] [[مصری]]&lt;ref&gt;ابن یونس مصری، تاریخ المصریین، ج۲، ص۶۶.&lt;/ref&gt; و [[سمعانی]]&lt;ref&gt;سمعانی، الأنساب، ج۳، ص۲۱۱.&lt;/ref&gt; میان این «[[حنش]]» که [[کوفی]] و [[کنانی]] است و از امام علی{{ع}} روایت نقل می‌کند و «[[حنش بن عبدالله]] [[صنعانی]]»، با [[کنیه]] [[ابورشدین]] که بیشتر از [[ابن‌عباس]] روایت می‌کند و در [[سال ۱۰۰ق]] درگذشته، خلط کرده و آنها را یکی دانسته‌اند که صحیح نیست و آنها دو نفرند؛ زیرا افزون بر [[اختلاف]] در [[نسب]] و انتساب، [[راویان]] آنان نیز مختلف هستند&lt;ref&gt;ذهبی، تاریخ، ج۶، ص۵۴ و ص۳۴۰؛ ماردینی، الجوهر النقی، ج۳، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;. فرد مورد نظر ما بیشتر به «حنش کنانی» شناخته می‌شود نه «حنش صنعانی»&lt;ref&gt;ابن معین، تاریخ، ج۱، ص۲۳۱.&lt;/ref&gt;. به همین منظور بیشتر [[رجال‌نویسان]] دو مدخل جداگانه به این دو اختصاص داده‌اند&lt;ref&gt;ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۶۵ و ص۲۴۷؛ عجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۲۷؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۲۹۱؛ ذهبی، میزان الاعتدال، ج۱، ص۶۲۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در حوادث [[دوران امام علی]]{{ع}} از «حنش» یک‌بار در [[جنگ نهروان]] یاد شده است. در این [[نبرد]] او توانست «[[حرقوص بن زهیر]]» را از پای درآورد&lt;ref&gt;طبری، تاریخ، ج۵، ص۸۷؛ البته نام وی در این منبع به صورت «جیش بن ربیعه ابومعتمر کنانی» ضبط شده است.&lt;/ref&gt;. وی از [[مقربان]] امام علی{{ع}} بود و آن حضرت مطالبی را برای [[راهنمایی]] او فرمود. حنش می‌گوید: روزی نزد [[امام]] رفته و آن حضرت درباره [[دوستان]] و [[دشمنان]] [[اهل‌بیت]]{{ع}} مرا راهنمایی کرد&lt;ref&gt;مفید، الأمالی، ص۲۳۳.&lt;/ref&gt;. چنان‌که در موردی دیگر امام علی{{ع}} برای تبیین و تمایز راه اهل‌بیت{{ع}} با دیگران، به حنش فرموده است که آن حضرت و خاندانش بر [[سنت]] [[موسی]]{{ع}} و مخالفانشان بر [[سنت]] فرعون‌اند&lt;ref&gt;فرات کوفی، التفسیر، ص۳۱۴.&lt;/ref&gt;. او همچنین نقل می‌کند هنگامی که [[عبدالرحمن بن عوف]] [[دست]] [[بیعت]] با عثمان داد، [[امام علی]]{{ع}} فرمود: نسبت [[خویشاوندی]] و [[امید به آینده]]&lt;ref&gt;و بازگشت خلافت به خود.&lt;/ref&gt; موجب شده که وی چنین اقدامی کند&lt;ref&gt;مفید، الإرشاد، ج۱، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در فاصله سال‌های چهلم تا شصتم [[هجری]] از او یادی نیست، اما در [[قیام توابین]] حضور داشت و همراه [[سلیمان بن صرد]] درصدد جبران گذشته برآمد و حاضر شد همه اموالش را در این راه صرف کند&lt;ref&gt;بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۳۶۶؛ طبری، تاریخ، ج۵، ص۵۵۵ و ص۵۹۷.&lt;/ref&gt;. همچنین او و شماری از [[شیعیان]] هنگامی که [[عبدالله بن زبیر]] در [[مکه]] ادعای [[رهبری]] داشت، گرد [[محمد بن حنفیه]] جمع شده و از او [[حمایت]] کردند&lt;ref&gt;بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۴۷۲.&lt;/ref&gt;. و چون محمد بن حنفیه از سوی [[ابن زبیر]] به محاصره درآمد، نامه‌ای را به وسیله عده‌ای، از جمله «[[حنش بن معتمر]]» به سوی مختار فرستاد و از وی [[یاری]] خواست&lt;ref&gt;بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۴۷۴.&lt;/ref&gt;. مختار گروهی را برای [[آزادی]] وی فرستاد، از جمله حنش بن معتمر را به همراه صد نفر برای کمک به محمد بن حنفیه روانه مکه ساخت&lt;ref&gt;طبری، تاریخ، ج۶، ص۷۶.&lt;/ref&gt;. از [[حیات سیاسی]] او پس از این دوران خبری در دست نیست.<br /> <br /> از وی [[احادیث]] قابل توجهی باقی مانده‌اند که برای شیعیان اهمیت دارند؛ هرچند [[روایات]] وی نزد برخی [[محدثان]] [[سنی]] مانند [[نسائی]]&lt;ref&gt;نسائی، کتاب الضعفاء، ص۱۷۳.&lt;/ref&gt; [[تضعیف]] شده و نزد برخی دیگر مورد تردید قرار گرفته‌اند. چنان‌که [[بخاری]]&lt;ref&gt;بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۹۹.&lt;/ref&gt; گفته که در خصوص احادیث وی حرف‌هایی مطرح است! اما [[ابن عدی]]&lt;ref&gt;ابن عدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۲، ص۴۳۸.&lt;/ref&gt; و دیگران روایات وی را پذیرفته‌اند. [[ذهبی]]&lt;ref&gt;ذهبی، تاریخ، ج۶، ص۵۴.&lt;/ref&gt; و [[ابوداود]]&lt;ref&gt;ابوداود، سؤالات الاجری، ج۱، ص۳۰۱.&lt;/ref&gt; او را «[[ثقه]]» دانسته‌اند. [[ابن حبان]]&lt;ref&gt;ابن حبان، المجروحین، ج۱، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; دلیل اینکه احادیث وی پذیرفته نشده را [[نقل احادیث]] منفردی از امام علی{{ع}} می‌داند(که دیگران آن‌گونه احادیث را نقل نمی‌کنند).<br /> <br /> برخی احادیث و روایت‌های وی این‌گونه‌اند: «[[حدیث سفینه]]» درباره [[فضایل]] [[اهل‌بیت]]{{ع}} که [[حنش]] از [[ابوذر]] نقل می‌کند. بر اساس این [[حدیث]]، [[رسول خدا]]{{صل}}، [[اهل‌بیت]] را به [[سفینه نوح]] [[تشبیه]] کرد&lt;ref&gt;ابن قتیبه، المعارف، ص۲۵۲؛ صدوق، کمال الدین، ص۲۳۹؛ مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۱، ص۱۷۸.&lt;/ref&gt;. [[روایت]] وی از [[ابن مسعود]]، که تعداد [[ائمه]] را [[دوازده نفر]] ذکر می‌کند&lt;ref&gt;ابن شهر آشوب، مناقب آل أبی طالب، ج۱، ص۲۵۴.&lt;/ref&gt;. نقل [[حدیثی]] از [[سلمان]] که رسول خدا{{صل}}، [[امام علی]]{{ع}} را [[نخستین مسلمان]] و اولین کسی دانست که وارد [[حوض کوثر]] می‌شود&lt;ref&gt;بری، الجوهره، ص۸.&lt;/ref&gt;. حدیثی درباره ارسال امام علی{{ع}} از سوی رسول خدا{{صل}} برای [[قضاوت]] به یمن&lt;ref&gt;ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۵۷؛ احمد بن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۱۱.&lt;/ref&gt;. [[حنش]] همچنین گزارشگر [[مأموریت امام علی]]{{ع}} در سال نهم برای اعلام [[برائت از مشرکان]] و بازگرداندن [[ابوبکر]] از میانه راه است&lt;ref&gt;ابن بطریق، العمده، ص۱۶۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> وی همچنین برخی [[آرای فقهی]] [[امام]] و رفتارهای آن حضرت را که منشأ آرای فقهی شده‌اند نقل می‌کند&lt;ref&gt;شافعی، کتاب الأم، ج۷، ص۱۷۶ و ص۱۸۱ و ص۱۸۷.&lt;/ref&gt;. او نقل می‌کند که امام علی{{ع}} بر [[سهل بن حنیف]] [[نماز میت]] گزارد و چون از [[اهل]] [[بدر]] بود، بر او شش [[تکبیر]] گفت&lt;ref&gt;ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۶۰؛ فسوی، ج۱، ص۲۲۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> وی از امام علی{{ع}}، ابوذر و شماری دیگر روایت می‌کند&lt;ref&gt;مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۳۲.&lt;/ref&gt;. همچنین [[سماک بن حرب]] و [[حکم بن عتیبه]] نیز از او حدیث نقل می‌کنند&lt;ref&gt;بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۹۹؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۳۲.&lt;/ref&gt;. [[مرگ]] وی به تقریب در [[سال ۹۰ق]]، گفته شده است&lt;ref&gt;ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ج۴، ص۴۹۳؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۳، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref&gt;[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حنش بن معتمر کنانی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۳۵-۱۳۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|&#039;&#039;&#039;مقاله «حنش بن معتمر کنانی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳&#039;&#039;&#039;]]<br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}} <br /> <br /> [[رده:اعلام]]</div>

Jaafari