https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D9%86%D8%B8%D9%84%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B1_%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%89حنظلة بن سيار عجلى - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-28T12:39:09Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%86%D8%B8%D9%84%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B1_%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%89&diff=1346680&oldid=prevAli: صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = حنظلة بن سيار عجلى | مداخل مرتبط = حنظلة بن سيار عجلى در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == وی حنظلة بن سیار بن سعد بن جذیمه، از بنو عجل، از شاخههای قبیله بکر بن وائل است<ref>نسب...» ایجاد کرد2025-09-14T14:58:14Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = حنظلة بن سيار عجلى | مداخل مرتبط = <a href="/w/index.php?title=%D8%AD%D9%86%D8%B8%D9%84%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B1_%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%89_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="حنظلة بن سيار عجلى در تاریخ اسلامی (صفحه وجود ندارد)">حنظلة بن سيار عجلى در تاریخ اسلامی</a> | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == وی <a href="/w/index.php?title=%D8%AD%D9%86%D8%B8%D9%84%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B0%DB%8C%D9%85%D9%87&action=edit&redlink=1" class="new" title="حنظلة بن سیار بن سعد بن جذیمه (صفحه وجود ندارد)">حنظلة بن سیار بن سعد بن جذیمه</a>، از <a href="/w/index.php?title=%D8%A8%D9%86%D9%88_%D8%B9%D8%AC%D9%84&action=edit&redlink=1" class="new" title="بنو عجل (صفحه وجود ندارد)">بنو عجل</a>، از شاخههای <a href="/wiki/%D9%82%D8%A8%DB%8C%D9%84%D9%87_%D8%A8%DA%A9%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%88%D8%A7%D8%A6%D9%84" class="mw-redirect" title="قبیله بکر بن وائل">قبیله بکر بن وائل</a> است<ref>نسب...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{مدخل مرتبط<br />
| موضوع مرتبط = صحابه<br />
| عنوان مدخل = حنظلة بن سيار عجلى<br />
| مداخل مرتبط = [[حنظلة بن سيار عجلى در تاریخ اسلامی]]<br />
| پرسش مرتبط = <br />
}}<br />
== آشنایی اجمالی ==<br />
وی [[حنظلة بن سیار بن سعد بن جذیمه]]، از [[بنو عجل]]، از شاخههای [[قبیله بکر بن وائل]] است<ref>نسب کامل وی و اختلاف در آن را بنگرید: ابن ماکولا، ج۴، ص۳۶۳؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۳۱۲.</ref>. [[مرزبانی]] در معجم الشعراء وی را [[حنظلة بن ثعلبة بن سیار]] نوشته است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۱۸؛ در چاپ یک جلدی معجم الشعراء تصحیح کرنکو این مطلب یافت نشد.</ref>. او که در [[جنگ]] [[ذیقار]] از خود [[شهامت]] و [[شجاعت]] نشان داد، مشهور به «صاحب القبة» شد<ref>ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۳۱۲.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۱۸.</ref> شرح حال او را در قسم اول [[الاصابه]] ([[صحابه]]) آورده و میگوید:<br />
[[ابو عبیده معمر بن مثنی]] در کتاب مآثر گفته که وی در [[جاهلیت]] [[رئیس]] بود. براساس گزارش منابع وی در جنگهای [[دوره جاهلی]] میان [[بکر بن وائل]] و [[تمیمیان]]، از جمله رؤسای بکریان بود<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۶۰۵.</ref>. بیشترین یادی که منابع از وی کردهاند مربوط به حضور او در [[نبرد]] ذیقار است که در این جنگ [[عربها]] بر [[فارسیان]] [[پیروز]] شدند. [[یعقوبی]]<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۲۲۵.</ref> میگوید: [[عجلیها]] حنظله را در نبرد [[ذی قار]] [[ریاست]] دادند، چنانکه [[طبری]] مینویسد: وی که مردی [[مبارک]] بود<ref>{{عربی|کانوا يَتَيَمّنون به}}.</ref> به سالاری [[قوم]] خود برگزیده شد. او در حادثه ذیقار نقش بارزی ایفا کرد و [[بنوبکر بن وائل]] برای نبرد گرد وی جمع شدند. او خیمهای ([[قبه]]) برپا داشت و [[سوگند]] یاد کرد که تا [[خیمه]] نگریزد وی نیز [[فرار]] نکند<ref>طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۰۸؛ ابن هشام خیمه را از آن فرزند وی سعد بن حنظله میداند، ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۱۸.</ref> او همچنین بند هودجها را [[برید]] که اگر [[مردم]] بکر بن وائل آهنگ فرار کردند نتوانند [[زنان]] خویش را همراه برند. بدینمنظور او را بندبُر (مقطع الوُضُن) گفتند<ref>طبری، تاریخ طبری، ج۲، ص۲۰۸.</ref>.<br />
<br />
گفته شده حنظله چون از [[آیه]] ۴۱ [[سوره انفال]]: {{متن قرآن|وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَىْءٍۢ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ...}}<ref>«و اگر به خداوند و به آنچه بر بنده خویش، روز بازشناخت درستی از نادرستی (در جنگ بدر)، روز رویارویی آن دو گروه (مسلمان و مشرک) فرو فرستادیم ایمان دارید بدانید که آنچه غنیمت گرفتهاید از هرچه باشد یک پنجم آن از آن خداوند و فرستاده او و خویشاوند (وی) و یتیمان و بینوایان و ماندگان در راه (از خاندان او) است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره انفال، آیه ۴۱.</ref> مطلع شد، [[خمس غنایم]] [[نبرد]] [[ذیقار]] را برای [[رسول خدا]]{{صل}} فرستاد و به او مژده [[پیروزی]] داد و در اینباره چنین سرود:<br />
{{شعر}}<br />
{{ب|و نحن بعثنا الوفد بالخيل ترتمى | بهم قلص نحو النبي محمد}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
یعنی: ما وفدی را با اسبان به سوی [[پیامبر]]{{صل}} فرستادیم که همراه آنان شتران بودند.<br />
[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۱۸.</ref>، چنین [[استدلال]] کرده که فرستادن [[خمس]] نشان [[اسلام آوردن]] اوست؛ زیرا نبرد ذیقار مدت زمانی پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] بود. او احتمال داده که وی حتی در [[حجةالوداع]] نیز حضور داشته است هر چند مستندی برای آن ذکر نمیکند.<br />
<br />
سال [[وجوب خمس]]، [[سال دوم هجری]] است، اما در [[تاریخ]] نبرد ذیقار [[اختلاف]] است و تنها بر اساس یکی از تاریخها حادثه ذیقار پس از وجوب خمس رخ داده است. [[مسعودی]] سه تاریخ برای حادثه ذیقار ذکر کرده است؛ نخست، در ۴۰ سالگی رسول خدا{{صل}} و پس از [[بعثت]] آن حضرت، دوم پس از [[هجرت]] و سوم اندک زمانی پس از جنگ بدر<ref>مسعودی، مروج الذهب، ج۱، ص۳۰۶.</ref>. برخی منابع دیگر نیز حادثه ذیقار را چند ماه پس از جنگ بدر نوشتهاند<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۴۶.</ref>. بنابراین، تنها در صورت [[صحت]] تاریخ سوم برای حادثه ذیقار، این نبرد پس از وجوب خمس بوده و حنظله در صورت [[آگاهی]] از این [[فریضه]] میتوانسته خمس غنایم را برای [[دولت مدینه]] ارسال کند، اما بسیار بعید است که [[احکام اسلام]] به این زودی در مناطق دوردست و در مناطقی که هنوز زیر [[نفوذ]] رسول خدا{{صل}} در نیامده بودند رواج یافته باشند و [[رئیس]] قبیلهای [[خمس غنایم]] را - که در آن [[زمان]] معنای باج از آن فهمیده میشد - برای [[رسول خدا]]{{صل}} بفرستد.<br />
[[مرزبانی]] ابیاتی از [[شعر]] حنظله را که در آن [[عربها]] را به [[جنگ]] با [[فارسیان]] در [[نبرد]] [[ذیقار]] [[تشویق]] میکند آورده است:<br />
{{شعر}}<br />
{{ب|يا قوم طيبوا بالقتال نفسا | أجدر يوم ان تفلوا الفرسا}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
یعنی: ای [[قوم]]، با [[پیکار]]، خود را سرخوش سازید، امروز بهترین [[روز]] برای فراری دادن [[فارسیان]] است<ref>طبری، تاریخ طبری، ج۲، ص۲۰۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۱۸.</ref>.<br />
دو فرزند وی عبدالاسود و یزید، مشهور به مکسر نیز از بزرگان بودند<ref>ابن ماکولا، الاکمال، ج۴، ص۴۳۶.</ref>. دختر وی نیز [[ماریه]] نام داشت<ref>طبری، تاریخ طبری، ج۲، ص۲۱۰.</ref>.<ref>[[منصور داداشنژاد|داداشنژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حنظلة بن سيار عجلى»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۴۴-۱۴۵.</ref><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
{{مدخل وابسته}}<br />
* [[بنی بکر بن وائل]] (قبیله)<br />
* [[عبدالاسود بن حنظله]] (فرزند)<br />
* [[یزید بن حنظله]] (فرزند)<br />
* [[ماریه بنت حنظله]] (فرزند)<br />
{{پایان مدخل وابسته}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[منصور داداشنژاد|داداشنژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حنظلة بن سيار عجلى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]<br />
{{پایان منابع}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}} <br />
<br />
[[رده:اعلام]]<br />
[[رده:اصحاب پیامبر]]</div>Ali