حوشب بن طخیه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity در ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۱

2025-10-17T07:31:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۱
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	نام پدرش در منابع به گونه‌های مختلف، از جمله «طخیه»<ref>به فتح و کسر حرف «طاء» ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref>، «طحيه»، «طخمه»<ref>به ضم حرف «طاء» به معنای سیاهی در جلوی بینی، و به کسر «طاء» به معنای گله بز. بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸؛ فیروزآبادی، القاموس المحيط، ج۴، ص۱۴۳؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۲۲.</ref> ثبت شده است، اما [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> طخیه را مشهور دانسته‌اند. [[نسب]] او به اختصار چنین است: [[حوشب بن طخية بن عمرو بن شرحبيل بن عبيد بن عمرو بن حوشب بن اظلوم بن ألهان حمیری]]<ref>تفصیل نسب او را بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۹۲؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. نام پدرش را [[ساعی بن عتبان بن ظليم بن ذی استار]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸.</ref>، یا [[تباعی بن غسان]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref> نیز گفته‌اند. کنیه‌اش، آن‌گونه که خود در شعری سروده ابومرّ است<ref>منقری، وقعة صفین، ص۱۸۲.</ref>. هرچند پدرش «ذی‌ظلیم»<ref>یا ~~ظلیم،~~ ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱) به معنای برف و نام مکانی یا کوهی است در یمن؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref>. از [[پادشاهان حمیر]] است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲. کلمه «ذو» و جمع آن «اذواء» لقب پادشاهان حمیری است مانند تبع و تبابعه. برای اطلاع بیشتر بنگرید: زمخشری، الفائق في غريب الحديث، ج۱، ص۴۰۷؛ بغدادی، خزانة الادب، ص۱۵۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۲۰، ص۳۸۹؛ دهخدا، لغت نامه، ماده «اذواء».</ref> ولی حوشب نیز به ~~ذوظلیم~~ مشهور است و از این‌رو، [[صحابه‌نگاران]] به دو اعتبار نام و لقبش، شرح حال او را تکرار کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰ و ج۲، ص۴۷۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲ و ج۲، ص۲۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸ و ص۳۵۵.</ref>.		نام پدرش در منابع به گونه‌های مختلف، از جمله «طخیه»<ref>به فتح و کسر حرف «طاء» ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref>، «طحيه»، «طخمه»<ref>به ضم حرف «طاء» به معنای سیاهی در جلوی بینی، و به کسر «طاء» به معنای گله بز. بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸؛ فیروزآبادی، القاموس المحيط، ج۴، ص۱۴۳؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۲۲.</ref> ثبت شده است، اما [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> طخیه را مشهور دانسته‌اند. [[نسب]] او به اختصار چنین است: [[حوشب بن طخية بن عمرو بن شرحبيل بن عبيد بن عمرو بن حوشب بن اظلوم بن ألهان حمیری]]<ref>تفصیل نسب او را بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۹۲؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. نام پدرش را [[ساعی بن عتبان بن ظليم بن ذی استار]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸.</ref>، یا [[تباعی بن غسان]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref> نیز گفته‌اند. کنیه‌اش، آن‌گونه که خود در شعری سروده ابومرّ است<ref>منقری، وقعة صفین، ص۱۸۲.</ref>. هرچند پدرش «ذی‌ظلیم»<ref>یا «ظلیم»، ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱) به معنای برف و نام مکانی یا کوهی است در یمن؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref>. از [[پادشاهان حمیر]] است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲. کلمه «ذو» و جمع آن «اذواء» لقب پادشاهان حمیری است مانند تبع و تبابعه. برای اطلاع بیشتر بنگرید: زمخشری، الفائق في غريب الحديث، ج۱، ص۴۰۷؛ بغدادی، خزانة الادب، ص۱۵۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۲۰، ص۳۸۹؛ دهخدا، لغت نامه، ماده «اذواء».</ref> ولی حوشب نیز به «ذوظلیم» مشهور است و از این‌رو، [[صحابه‌نگاران]] به دو اعتبار نام و لقبش، شرح حال او را تکرار کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰ و ج۲، ص۴۷۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲ و ج۲، ص۲۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸ و ص۳۵۵.</ref>.

	او [[رئیس]] تیره الهان در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] بود<ref>ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. به همین مناسبت او را الهانی نیز می‌گویند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۷.</ref>. وی در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} [[اسلام]] آورد و گفته شده که وی به دیدار [[پیامبر]]{{صل}} نیز موفق شد<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲.</ref>، اما بیشتر [[صحابه‌نگاران]] این موضوع را [[انکار]] کرده‌اند<ref>بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳ و ص۲۱۸؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۳-۳۴۴.</ref> هرچند [[رسول خدا]]{{صل}} طی نامه‌ای که [[جریر بن عبدالله بجلی]] آن را به دست حوشب رساند، وی را به همراه [[ذوالکلاع حمیری]] [[مأمور]] سرکوبی [[اسود عنسی]] [[کذاب]] کرد. آنچه [[ابن منده]] و [[ابو نعیم]]<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> و دیگر صحابه‌نگاران درباره او آورده‌اند روایتی است که پسر حوشب، یعنی عثمان، از پدرش نقل کرده که وقتی [[خداوند]]، [[پیامبر]]{{صل}}، را برانگیخت، به [[نمایندگی]] از خود عبدشر را با چهل نفر به همراه نامه‌ای نزد پیامبر{{صل}} فرستاده است. در پایان این خبر آمده که پیامبر{{صل}} نامه‌ای برای حوشب نوشت و او [[ایمان]] آورد<ref>تفصیل این دیدار در منابع پیشین و ر.ک عبدخیر حمیری.</ref>. این [[روایت]] هیچ دلالتی بر [[صحابی]] بودن او ندارد<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> بلکه گویای دیدار نکردن او با پیامبر{{صل}} است و باید امثال ابو نعیم به این مطلب [[تذکر]] می‌دادند. در روایتی که خواهد آمد از سوی [[راوی]] افزوده شده که او صحابی است، اما باوردی<ref>مغلطای، الإنابة الى معرفة المختلف فيهم من الصحابه، ج۱، ص۱۸۵.</ref>[[تذکر]] داده که این مطلب مشهور نیست. روایت دیگری که سبب تصور صحابی بودن حوشب از سوی ابن منده، ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> [[ابن قانع]]<ref>عمدة القاری، ج۸، ص۲۵ تصریح کرده که در معجم الصحابه چنین آمده، اما در معجم او نیست.</ref> شده، روایتی است که ابن‌لهيعه به طور [[مسند]] چنین آورده که پدری در [[مرگ]] فرزندش بسیار [[بی‌تابی]] می‌کرد. حوشب [[حمیری]] برای تسلای پدر این روایت را از رسول خدا{{صل}} نقل کرد که آن حضرت فرمود: هر کس در مرگ فرزندش [[صبر]] و [[شکیبایی]] پیشه کند در [[روز قیامت]] به او خواهند گفت که به [[برکت]] آنچه ما از تو گرفتیم وارد [[بهشت]] شو<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳.</ref>. در این [[روایت]]، [[راوی]]، حوشب را به «[[صاحب رسول الله]]» وصف کرده است. ابن عبدالبر این [[روایت]] را ذیل مدخل مورد بحث آورده، اما ابن منده و ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷۹-۸۸۰.</ref> این روایت را از «حوشب صاحب [[رسول]]» دانسته‌اند که در [[مصر]] بوده است. همچنین بغوی<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۰۰.</ref> تنها از [[حوشب صاحب رسول الله]] و ساکن مصر نام برده و روایت یادشده را از طریق ابن‌لهيعه نقل کرده است. شاید از نظر او چون [[حوشب ذی‌ظلیم]] [[صحابی]] نیست، دلیلی برای ذکر نام او در معجم الصحابه نبوده و این حوشب غیر از اوست.		او [[رئیس]] تیره الهان در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] بود<ref>ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. به همین مناسبت او را الهانی نیز می‌گویند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۷.</ref>. وی در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} [[اسلام]] آورد و گفته شده که وی به دیدار [[پیامبر]]{{صل}} نیز موفق شد<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲.</ref>، اما بیشتر [[صحابه‌نگاران]] این موضوع را [[انکار]] کرده‌اند<ref>بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳ و ص۲۱۸؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۳-۳۴۴.</ref> هرچند [[رسول خدا]]{{صل}} طی نامه‌ای که [[جریر بن عبدالله بجلی]] آن را به دست حوشب رساند، وی را به همراه [[ذوالکلاع حمیری]] [[مأمور]] سرکوبی [[اسود عنسی]] [[کذاب]] کرد. آنچه [[ابن منده]] و [[ابو نعیم]]<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> و دیگر صحابه‌نگاران درباره او آورده‌اند روایتی است که پسر حوشب، یعنی عثمان، از پدرش نقل کرده که وقتی [[خداوند]]، [[پیامبر]]{{صل}}، را برانگیخت، به [[نمایندگی]] از خود عبدشر را با چهل نفر به همراه نامه‌ای نزد پیامبر{{صل}} فرستاده است. در پایان این خبر آمده که پیامبر{{صل}} نامه‌ای برای حوشب نوشت و او [[ایمان]] آورد<ref>تفصیل این دیدار در منابع پیشین و ر.ک عبدخیر حمیری.</ref>. این [[روایت]] هیچ دلالتی بر [[صحابی]] بودن او ندارد<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> بلکه گویای دیدار نکردن او با پیامبر{{صل}} است و باید امثال ابو نعیم به این مطلب [[تذکر]] می‌دادند. در روایتی که خواهد آمد از سوی [[راوی]] افزوده شده که او صحابی است، اما باوردی<ref>مغلطای، الإنابة الى معرفة المختلف فيهم من الصحابه، ج۱، ص۱۸۵.</ref>[[تذکر]] داده که این مطلب مشهور نیست. روایت دیگری که سبب تصور صحابی بودن حوشب از سوی ابن منده، ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> [[ابن قانع]]<ref>عمدة القاری، ج۸، ص۲۵ تصریح کرده که در معجم الصحابه چنین آمده، اما در معجم او نیست.</ref> شده، روایتی است که ابن‌لهيعه به طور [[مسند]] چنین آورده که پدری در [[مرگ]] فرزندش بسیار [[بی‌تابی]] می‌کرد. حوشب [[حمیری]] برای تسلای پدر این روایت را از رسول خدا{{صل}} نقل کرد که آن حضرت فرمود: هر کس در مرگ فرزندش [[صبر]] و [[شکیبایی]] پیشه کند در [[روز قیامت]] به او خواهند گفت که به [[برکت]] آنچه ما از تو گرفتیم وارد [[بهشت]] شو<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳.</ref>. در این [[روایت]]، [[راوی]]، حوشب را به «[[صاحب رسول الله]]» وصف کرده است. ابن عبدالبر این [[روایت]] را ذیل مدخل مورد بحث آورده، اما ابن منده و ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷۹-۸۸۰.</ref> این روایت را از «حوشب صاحب [[رسول]]» دانسته‌اند که در [[مصر]] بوده است. همچنین بغوی<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۰۰.</ref> تنها از [[حوشب صاحب رسول الله]] و ساکن مصر نام برده و روایت یادشده را از طریق ابن‌لهيعه نقل کرده است. شاید از نظر او چون [[حوشب ذی‌ظلیم]] [[صحابی]] نیست، دلیلی برای ذکر نام او در معجم الصحابه نبوده و این حوشب غیر از اوست.

Wasity: /* آشنایی اجمالی */

2025-10-17T07:29:48Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	نام پدرش در منابع به گونه‌های مختلف، از جمله ~~طخیه~~<ref>به فتح و کسر حرف «طاء» ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref>، ~~طحيه، طخمه~~<ref>به ضم حرف «طاء» به معنای سیاهی در جلوی بینی، و به کسر «طاء» به معنای گله بز. بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸؛ فیروزآبادی، القاموس المحيط، ج۴، ص۱۴۳؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۲۲.</ref> ثبت شده است، اما [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> طخیه را مشهور دانسته‌اند. [[نسب]] او به اختصار چنین است: [[حوشب بن طخية بن عمرو بن شرحبيل بن عبيد بن عمرو بن حوشب بن اظلوم بن ألهان حمیری]]<ref>تفصیل نسب او را بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۹۲؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. نام پدرش را [[ساعی بن عتبان بن ظليم بن ذی استار]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸.</ref>، یا [[تباعی بن غسان]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref> نیز گفته‌اند. کنیه‌اش، آن‌گونه که خود در شعری سروده ابومرّ است<ref>منقری، وقعة صفین، ص۱۸۲.</ref>. هرچند پدرش «ذی‌ظلیم»<ref>یا ظلیم، ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱) به معنای برف و نام مکانی یا کوهی است در یمن؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref>. از [[پادشاهان حمیر]] است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲. کلمه «ذو» و جمع آن «اذواء» لقب پادشاهان حمیری است مانند تبع و تبابعه. برای اطلاع بیشتر بنگرید: زمخشری، الفائق في غريب الحديث، ج۱، ص۴۰۷؛ بغدادی، خزانة الادب، ص۱۵۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۲۰، ص۳۸۹؛ دهخدا، لغت نامه، ماده «اذواء».</ref> ولی حوشب نیز به ذوظلیم مشهور است و از این‌رو، [[صحابه‌نگاران]] به دو اعتبار نام و لقبش، شرح حال او را تکرار کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰ و ج۲، ص۴۷۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲ و ج۲، ص۲۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸ و ص۳۵۵.</ref>.		نام پدرش در منابع به گونه‌های مختلف، از جمله «طخیه»<ref>به فتح و کسر حرف «طاء» ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref>، «طحيه»، «طخمه»<ref>به ضم حرف «طاء» به معنای سیاهی در جلوی بینی، و به کسر «طاء» به معنای گله بز. بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸؛ فیروزآبادی، القاموس المحيط، ج۴، ص۱۴۳؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۲۲.</ref> ثبت شده است، اما [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> طخیه را مشهور دانسته‌اند. [[نسب]] او به اختصار چنین است: [[حوشب بن طخية بن عمرو بن شرحبيل بن عبيد بن عمرو بن حوشب بن اظلوم بن ألهان حمیری]]<ref>تفصیل نسب او را بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۹۲؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. نام پدرش را [[ساعی بن عتبان بن ظليم بن ذی استار]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸.</ref>، یا [[تباعی بن غسان]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref> نیز گفته‌اند. کنیه‌اش، آن‌گونه که خود در شعری سروده ابومرّ است<ref>منقری، وقعة صفین، ص۱۸۲.</ref>. هرچند پدرش «ذی‌ظلیم»<ref>یا ظلیم، ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱) به معنای برف و نام مکانی یا کوهی است در یمن؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref>. از [[پادشاهان حمیر]] است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲. کلمه «ذو» و جمع آن «اذواء» لقب پادشاهان حمیری است مانند تبع و تبابعه. برای اطلاع بیشتر بنگرید: زمخشری، الفائق في غريب الحديث، ج۱، ص۴۰۷؛ بغدادی، خزانة الادب، ص۱۵۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۲۰، ص۳۸۹؛ دهخدا، لغت نامه، ماده «اذواء».</ref> ولی حوشب نیز به ذوظلیم مشهور است و از این‌رو، [[صحابه‌نگاران]] به دو اعتبار نام و لقبش، شرح حال او را تکرار کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰ و ج۲، ص۴۷۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲ و ج۲، ص۲۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸ و ص۳۵۵.</ref>.

	او [[رئیس]] تیره الهان در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] بود<ref>ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. به همین مناسبت او را الهانی نیز می‌گویند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۷.</ref>. وی در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} [[اسلام]] آورد و گفته شده که وی به دیدار [[پیامبر]]{{صل}} نیز موفق شد<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲.</ref>، اما بیشتر [[صحابه‌نگاران]] این موضوع را [[انکار]] کرده‌اند<ref>بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳ و ص۲۱۸؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۳-۳۴۴.</ref> هرچند [[رسول خدا]]{{صل}} طی نامه‌ای که [[جریر بن عبدالله بجلی]] آن را به دست حوشب رساند، وی را به همراه [[ذوالکلاع حمیری]] [[مأمور]] سرکوبی [[اسود عنسی]] [[کذاب]] کرد. آنچه [[ابن منده]] و [[ابو نعیم]]<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> و دیگر صحابه‌نگاران درباره او آورده‌اند روایتی است که پسر حوشب، یعنی عثمان، از پدرش نقل کرده که وقتی [[خداوند]]، [[پیامبر]]{{صل}}، را برانگیخت، به [[نمایندگی]] از خود عبدشر را با چهل نفر به همراه نامه‌ای نزد پیامبر{{صل}} فرستاده است. در پایان این خبر آمده که پیامبر{{صل}} نامه‌ای برای حوشب نوشت و او [[ایمان]] آورد<ref>تفصیل این دیدار در منابع پیشین و ر.ک عبدخیر حمیری.</ref>. این [[روایت]] هیچ دلالتی بر [[صحابی]] بودن او ندارد<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> بلکه گویای دیدار نکردن او با پیامبر{{صل}} است و باید امثال ابو نعیم به این مطلب [[تذکر]] می‌دادند. در روایتی که خواهد آمد از سوی [[راوی]] افزوده شده که او صحابی است، اما باوردی<ref>مغلطای، الإنابة الى معرفة المختلف فيهم من الصحابه، ج۱، ص۱۸۵.</ref>[[تذکر]] داده که این مطلب مشهور نیست. روایت دیگری که سبب تصور صحابی بودن حوشب از سوی ابن منده، ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> [[ابن قانع]]<ref>عمدة القاری، ج۸، ص۲۵ تصریح کرده که در معجم الصحابه چنین آمده، اما در معجم او نیست.</ref> شده، روایتی است که ابن‌لهيعه به طور [[مسند]] چنین آورده که پدری در [[مرگ]] فرزندش بسیار [[بی‌تابی]] می‌کرد. حوشب [[حمیری]] برای تسلای پدر این روایت را از رسول خدا{{صل}} نقل کرد که آن حضرت فرمود: هر کس در مرگ فرزندش [[صبر]] و [[شکیبایی]] پیشه کند در [[روز قیامت]] به او خواهند گفت که به [[برکت]] آنچه ما از تو گرفتیم وارد [[بهشت]] شو<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳.</ref>. در این [[روایت]]، [[راوی]]، حوشب را به «[[صاحب رسول الله]]» وصف کرده است. ابن عبدالبر این [[روایت]] را ذیل مدخل مورد بحث آورده، اما ابن منده و ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷۹-۸۸۰.</ref> این روایت را از «حوشب صاحب [[رسول]]» دانسته‌اند که در [[مصر]] بوده است. همچنین بغوی<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۰۰.</ref> تنها از [[حوشب صاحب رسول الله]] و ساکن مصر نام برده و روایت یادشده را از طریق ابن‌لهيعه نقل کرده است. شاید از نظر او چون [[حوشب ذی‌ظلیم]] [[صحابی]] نیست، دلیلی برای ذکر نام او در معجم الصحابه نبوده و این حوشب غیر از اوست.		او [[رئیس]] تیره الهان در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] بود<ref>ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. به همین مناسبت او را الهانی نیز می‌گویند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۷.</ref>. وی در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} [[اسلام]] آورد و گفته شده که وی به دیدار [[پیامبر]]{{صل}} نیز موفق شد<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲.</ref>، اما بیشتر [[صحابه‌نگاران]] این موضوع را [[انکار]] کرده‌اند<ref>بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳ و ص۲۱۸؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۳-۳۴۴.</ref> هرچند [[رسول خدا]]{{صل}} طی نامه‌ای که [[جریر بن عبدالله بجلی]] آن را به دست حوشب رساند، وی را به همراه [[ذوالکلاع حمیری]] [[مأمور]] سرکوبی [[اسود عنسی]] [[کذاب]] کرد. آنچه [[ابن منده]] و [[ابو نعیم]]<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> و دیگر صحابه‌نگاران درباره او آورده‌اند روایتی است که پسر حوشب، یعنی عثمان، از پدرش نقل کرده که وقتی [[خداوند]]، [[پیامبر]]{{صل}}، را برانگیخت، به [[نمایندگی]] از خود عبدشر را با چهل نفر به همراه نامه‌ای نزد پیامبر{{صل}} فرستاده است. در پایان این خبر آمده که پیامبر{{صل}} نامه‌ای برای حوشب نوشت و او [[ایمان]] آورد<ref>تفصیل این دیدار در منابع پیشین و ر.ک عبدخیر حمیری.</ref>. این [[روایت]] هیچ دلالتی بر [[صحابی]] بودن او ندارد<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> بلکه گویای دیدار نکردن او با پیامبر{{صل}} است و باید امثال ابو نعیم به این مطلب [[تذکر]] می‌دادند. در روایتی که خواهد آمد از سوی [[راوی]] افزوده شده که او صحابی است، اما باوردی<ref>مغلطای، الإنابة الى معرفة المختلف فيهم من الصحابه، ج۱، ص۱۸۵.</ref>[[تذکر]] داده که این مطلب مشهور نیست. روایت دیگری که سبب تصور صحابی بودن حوشب از سوی ابن منده، ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> [[ابن قانع]]<ref>عمدة القاری، ج۸، ص۲۵ تصریح کرده که در معجم الصحابه چنین آمده، اما در معجم او نیست.</ref> شده، روایتی است که ابن‌لهيعه به طور [[مسند]] چنین آورده که پدری در [[مرگ]] فرزندش بسیار [[بی‌تابی]] می‌کرد. حوشب [[حمیری]] برای تسلای پدر این روایت را از رسول خدا{{صل}} نقل کرد که آن حضرت فرمود: هر کس در مرگ فرزندش [[صبر]] و [[شکیبایی]] پیشه کند در [[روز قیامت]] به او خواهند گفت که به [[برکت]] آنچه ما از تو گرفتیم وارد [[بهشت]] شو<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳.</ref>. در این [[روایت]]، [[راوی]]، حوشب را به «[[صاحب رسول الله]]» وصف کرده است. ابن عبدالبر این [[روایت]] را ذیل مدخل مورد بحث آورده، اما ابن منده و ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷۹-۸۸۰.</ref> این روایت را از «حوشب صاحب [[رسول]]» دانسته‌اند که در [[مصر]] بوده است. همچنین بغوی<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۰۰.</ref> تنها از [[حوشب صاحب رسول الله]] و ساکن مصر نام برده و روایت یادشده را از طریق ابن‌لهيعه نقل کرده است. شاید از نظر او چون [[حوشب ذی‌ظلیم]] [[صحابی]] نیست، دلیلی برای ذکر نام او در معجم الصحابه نبوده و این حوشب غیر از اوست.

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = حوشب بن طخيه | مداخل مرتبط = حوشب بن طخيه در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == نام پدرش در منابع به گونه‌های مختلف، از جمله طخیهبه فتح و کسر حرف «طاء» ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶،...» ایجاد کرد

2025-09-22T06:16:05Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = حوشب بن طخيه | مداخل مرتبط = حوشب بن طخيه در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == نام پدرش در منابع به گونه‌های مختلف، از جمله طخیه<ref>به فتح و کسر حرف «طاء» ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶،...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل = حوشب بن طخيه
| مداخل مرتبط = [[حوشب بن طخيه در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}
== آشنایی اجمالی ==
نام پدرش در منابع به گونه‌های مختلف، از جمله طخیه<ref>به فتح و کسر حرف «طاء» ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref>، طحيه، طخمه<ref>به ضم حرف «طاء» به معنای سیاهی در جلوی بینی، و به کسر «طاء» به معنای گله بز. بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸؛ فیروزآبادی، القاموس المحيط، ج۴، ص۱۴۳؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۲۲.</ref> ثبت شده است، اما [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> طخیه را مشهور دانسته‌اند. [[نسب]] او به اختصار چنین است: [[حوشب بن طخية بن عمرو بن شرحبيل بن عبيد بن عمرو بن حوشب بن اظلوم بن ألهان حمیری]]<ref>تفصیل نسب او را بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۹۲؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. نام پدرش را [[ساعی بن عتبان بن ظليم بن ذی استار]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸.</ref>، یا [[تباعی بن غسان]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref> نیز گفته‌اند. کنیه‌اش، آن‌گونه که خود در شعری سروده ابومرّ است<ref>منقری، وقعة صفین، ص۱۸۲.</ref>. هرچند پدرش «ذی‌ظلیم»<ref>یا ظلیم، ابن ناصرالدین، توضيح المشتبه، ج۶، ص۵۱) به معنای برف و نام مکانی یا کوهی است در یمن؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۷، ص۴۵۳.</ref>. از [[پادشاهان حمیر]] است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۶۲. کلمه «ذو» و جمع آن «اذواء» لقب پادشاهان حمیری است مانند تبع و تبابعه. برای اطلاع بیشتر بنگرید: زمخشری، الفائق في غريب الحديث، ج۱، ص۴۰۷؛ بغدادی، خزانة الادب، ص۱۵۲؛ زبیدی، تاج العروس، ج۲۰، ص۳۸۹؛ دهخدا، لغت نامه، ماده «اذواء».</ref> ولی حوشب نیز به ذوظلیم مشهور است و از این‌رو، [[صحابه‌نگاران]] به دو اعتبار نام و لقبش، شرح حال او را تکرار کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰ و ج۲، ص۴۷۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲ و ج۲، ص۲۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۸ و ص۳۵۵.</ref>.

او [[رئیس]] تیره الهان در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] بود<ref>ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref>. به همین مناسبت او را الهانی نیز می‌گویند<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۷.</ref>. وی در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} [[اسلام]] آورد و گفته شده که وی به دیدار [[پیامبر]]{{صل}} نیز موفق شد<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۱۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲.</ref>، اما بیشتر [[صحابه‌نگاران]] این موضوع را [[انکار]] کرده‌اند<ref>بنگرید: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳ و ص۲۱۸؛ ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۳-۳۴۴.</ref> هرچند [[رسول خدا]]{{صل}} طی نامه‌ای که [[جریر بن عبدالله بجلی]] آن را به دست حوشب رساند، وی را به همراه [[ذوالکلاع حمیری]] [[مأمور]] سرکوبی [[اسود عنسی]] [[کذاب]] کرد. آنچه [[ابن منده]] و [[ابو نعیم]]<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> و دیگر صحابه‌نگاران درباره او آورده‌اند روایتی است که پسر حوشب، یعنی عثمان، از پدرش نقل کرده که وقتی [[خداوند]]، [[پیامبر]]{{صل}}، را برانگیخت، به [[نمایندگی]] از خود عبدشر را با چهل نفر به همراه نامه‌ای نزد پیامبر{{صل}} فرستاده است. در پایان این خبر آمده که پیامبر{{صل}} نامه‌ای برای حوشب نوشت و او [[ایمان]] آورد<ref>تفصیل این دیدار در منابع پیشین و ر.ک عبدخیر حمیری.</ref>. این [[روایت]] هیچ دلالتی بر [[صحابی]] بودن او ندارد<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۸.</ref> بلکه گویای دیدار نکردن او با پیامبر{{صل}} است و باید امثال ابو نعیم به این مطلب [[تذکر]] می‌دادند. در روایتی که خواهد آمد از سوی [[راوی]] افزوده شده که او صحابی است، اما باوردی<ref>مغلطای، الإنابة الى معرفة المختلف فيهم من الصحابه، ج۱، ص۱۸۵.</ref>[[تذکر]] داده که این مطلب مشهور نیست. روایت دیگری که سبب تصور صحابی بودن حوشب از سوی ابن منده، ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۸۱.</ref> [[ابن قانع]]<ref>عمدة القاری، ج۸، ص۲۵ تصریح کرده که در معجم الصحابه چنین آمده، اما در معجم او نیست.</ref> شده، روایتی است که ابن‌لهيعه به طور [[مسند]] چنین آورده که پدری در [[مرگ]] فرزندش بسیار [[بی‌تابی]] می‌کرد. حوشب [[حمیری]] برای تسلای پدر این روایت را از رسول خدا{{صل}} نقل کرد که آن حضرت فرمود: هر کس در مرگ فرزندش [[صبر]] و [[شکیبایی]] پیشه کند در [[روز قیامت]] به او خواهند گفت که به [[برکت]] آنچه ما از تو گرفتیم وارد [[بهشت]] شو<ref>ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۵۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۲-۹۳.</ref>. در این [[روایت]]، [[راوی]]، حوشب را به «[[صاحب رسول الله]]» وصف کرده است. ابن عبدالبر این [[روایت]] را ذیل مدخل مورد بحث آورده، اما ابن منده و ابو نعیم<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷۹-۸۸۰.</ref> این روایت را از «حوشب صاحب [[رسول]]» دانسته‌اند که در [[مصر]] بوده است. همچنین بغوی<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۰۰.</ref> تنها از [[حوشب صاحب رسول الله]] و ساکن مصر نام برده و روایت یادشده را از طریق ابن‌لهيعه نقل کرده است. شاید از نظر او چون [[حوشب ذی‌ظلیم]] [[صحابی]] نیست، دلیلی برای ذکر نام او در معجم الصحابه نبوده و این حوشب غیر از اوست.

ابن اثیر<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۳.</ref> ذیل مدخل «حوشب»، ضمن [[تأیید]] نظر ابن عبدالبر، تصور هر سه نفر (ابن منده، ابو نعیم و [[بغوی]]) را غلط دانسته و منشأ این [[اشتباه]] را دو چیز می‌داند:

الف) آنان چون منشأ صدور این خبر را از مصر دیده‌اند<ref>ابن‌لهیعه راوی حدیث مصری است.</ref>، تصور کرده‌اند حوشب صحابی یاد شده در روایت، [[مصری]] است در حالی که حوشب ذی‌ظلیم، ([[یمنی]]) شامی است. ابن اثیر پاسخ داده که در روایت یادشده آمده است که [[مرگ]] این پسر در [[حمص]] بوده و چون پدر در مرگ فرزند بسیار [[بی‌تابی]] می‌کرده، حوشب برای [[آرامش]] او بیان داشته که در زمان رسول خدا{{صل}} چنین اتفاقی افتاد و [[پیامبر]]{{صل}} آن سخن را فرمود. ابن اثیر افزوده که حمص نیز از [[شام]] است؛ بنابراین حوشب یادشده کسی جز ذی‌ظلیم ساکن شام نبوده است.

ب) سبب دیگر اشتباه این بوده که در روایت پیشین، حوشب تصریح کرده که «از [[رسول خدا]]{{صل}} شنیدم که فرمود». آن دو نیز چون [[یقین]] و [[علم]] داشته‌اند حوشب ذی‌ظلیم پیامبر{{صل}} را ندیده، تصور کرده‌اند که حوشب یادشده در این روایت، فرد دیگری است. نقد ابن اثیر، [[تضعیف راوی]] اصلی خبر یعنی ابن‌لهيعه است و ابن سكن ضمن تأیید این [[تضعیف]] بیان داشته که تنها ابن‌لهيعه این خبر را نقل کرده(یعنی از متفردات) است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۲.</ref>. [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲.</ref> نیز به مرسل بودن [[روایات]] حوشب ذی‌ظلیم از [[پیامبر]]{{صل}} و فیروزآبادی<ref>فیروزآبادی، القاموس المحيط، ج۴، ص۱۴۳.</ref> به [[تابعی]] بودن او تصریح کرده است. بر این [[دلایل]] باید افزود که [[ابن یونس]]<ref>مؤلف تاریخ المصريين.</ref> و ابن عبدالحكم<ref>مؤلف فتوح مصر و اخبارها.</ref> و ابن ربیع جيزی<ref>مؤلف الصحابة فيمن دخل مصر من الصحابه.</ref> و [[سیوطی]]<ref>مؤلف حسن المحاضرة في اخبار مصر والقاهره.</ref> در کتاب‌های خود که به نام [[اصحاب]] واردشونده به [[مصر]] اختصاص دارند، نامی از حوشب (چه ذی‌ظلیم و چه [[صاحب رسول الله]]) نبرده‌اند. [[ذهبی]]<ref>ذهبی، تجرید أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۴۴.</ref> احتمال [[اتحاد]] را داده، اما از عبارت او کاملاً ظاهر است که [[صحابی]] بودن او را [[تأیید]] کرده است، با اینکه در ذیل حوشب ذو‌ظلیم تنها به [[مسلمان]] شدن او در زمان رسول خدا{{صل}} اشاره کرده است. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۲.</ref> به اتحاد این دو اشاره نکرده، اما به [[تضعیف]] ابن‌لهيعه و [[روایت]] او تصریح کرده است. از نظر ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۲.</ref> حوشب ذو‌ظلیم به [[یقین]] صحابی نیست و از این‌رو، نام او را در بخش سوم [[الاصابه]] ([[مخضرمین]]) قرار داده است. ابن حجر از دمیاطی<ref>عبدالمؤمن بن خلف، م۷۰۵ و مؤلف موالي النبی؛ انساب الخزرج و سيرة النبی.</ref>[[تعجب]] کرده که ذیل «حوشب آخر» بر اساس روایت او که بیان داشته «سمعت [[رسول الله]]{{صل}}»، او را ذو‌ظلیم تصور کرده است، حال آنکه قطعاً حوشب ذو‌ظلیم [[پیامبر]]{{صل}} را ندیده است. این سخن ابن حجر می‌تواند رد بر خود او و دلیل ابن اثیر باشد؛ چراکه در روایت [[حوشب صاحب رسول الله]] نیز به «سمعت رسول الله{{صل}}» تصریح شده بود، مگر اینکه تضعیف ابن‌لهيعه را بپذیریم.

بنابراین، چنانچه نظر ابن عبدالبر و دلایل ابن اثیر و ابن حجر و برخی دیگر پذیرفته شود، باید گفت که برخلاف نظر ابن منده و ابو نعیم و بغوی<ref>بغوی، معرفة الصحابة، ج۲، ص۲۰۰.</ref> و [[ابن جوزی]]<ref>ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۱۸۲.</ref> حوشب غير منسوب که فردی غیر از حوشب ذی‌ظلیم است، در میان [[صحابه]] وجود ندارد و نام بردن آن دو در کتاب‌های [[صحابه‌نگاری]] تنها از باب توجه به قول‌های هرچند بسیار [[ضعیف]] است.
حوشب پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]] و نزد [[ابوبکر]] آمد و چون [[رسول خدا]]{{صل}} نشانی و صفات او را برای وی گفته بود، حوشب را [[شناخت]]<ref>ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۱۵، ص۳۴۴. این روایت به نظر می‌رسد برای تأیید خلافت ابوبکر از سوی پیامبر ساخته شده باشد.</ref> او در [[جنگ یرموک]]<ref>سال ۱۳، بنگرید: طبری، تاریخ الامم والملوک، ج۳، ص۳۹۴.</ref> شرکت داشت<ref>ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۱۵، ص۳۴۲؛ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۱۵۸.</ref> و در [[شام]] ساکن شد<ref>ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۱۵۸.</ref> و به عنوان [[سرور]] و بزرگ یمنی‌های شام بود<ref>منقری، وقعة صفین، ص۴۰۰.</ref>. حوشب در [[صفین]] به همراه معاویه و [[فرمانده]] پیادگان [[حمص]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۴۷.</ref> و [[پرچمدار]] [[سپاه معاویه]] بود<ref>منقری، وقعة صفین، ص۴۰۰.</ref>. وی در همین [[جنگ]] خطاب به [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} گفت: تو را به خدا [[سوگند]] [[خون]] ما و خودتان را [[حفظ]] کنید و بگذار شام برای [[شامیان]] و [[عراق]] برای عراقیان باشد و این‌گونه خون [[مسلمانان]] را حفظ کنیم. امیرالمؤمنین{{ع}} فرمود: هیهات! اگر می‌دانستم که [[سهل‌انگاری]] مرا در [[دین خدا]] [[یاری]] خواهد داد، انجام می‌دادم و این برای من آسان‌تر بود، اما [[خداوند]] از [[اهل قرآن]] که در برابر [[معصیت]] او [[سکوت]] و سهل‌انگاری کنند، [[خشنود]] نیست در حالی که توان [[دفاع]] و [[جهاد]] دارند تا اینکه خواست [[خدا]] محقق شود<ref>ابو نعیم، حلیة الأولیاء، ج۱، ص۸۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۳۷، ص۲۹۱؛ زرندی، نظم درر السمطین، ص۱۱۸. همه از نصر بن مزاحم منقری؛ اما در وقعه صفین چاپ شده موجود، نیست.</ref>.

حوشب در [[جنگ صفین]] به دست [[سلیمان بن صرد خزاعی]] کشته شد<ref>منقری، وقعة صفین، ص۴۰۰-۴۰۱؛ دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۸۵.</ref>. کشته‌شدن او فتح بزرگی برای عراق بود<ref>منقری، وقعة صفین، ص۴۰۱.</ref>، چنان‌که [[قتل]] او بر شامیان بسیار سخت بود، به طوری که [[معاویة بن خدیج]] [[معتقد]] بود پس از کشته‌شدن حوشب حتی بر فرض [[پیروزی]] شامیان بر عراق باز ظفری حاصل نشده است<ref>منقری، وقعة صفین، ص۴۵۵.</ref>. در خبری ساختگی که انگیزه‌های [[سیاسی]] و [[کلامی]] به‌خوبی از آن پیداست، آمده که [[عمرو بن شرحبیل]] گفت: در [[خواب]] دیدم که یک طرف [[عمار]] با اصحابش در بهشت‌اند و ذوالکلاع حمیری و حوشب با اصحابشان در طرفی دیگر. گفتم: چگونه چنین است در حالی که شما با هم جنگیدید و یکدیگر را کشتید؟! گفتند: [[خداوند]] را واسع‌المغفره یافتیم<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۷۴؛ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۱۵۸.</ref> این در حالی است که وقتی از علی{{ع}} درباره کشتگان [[صفین]] سؤال شد فرمود: [[روز قیامت]] در زیر [[عرش]]، من و معاویه گرد هم می‌آییم؛ هر کدام از ما که [[رستگار]] و [[پیروز]] شد یارانشان نیز رستگار خواهند شد<ref>ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۱۵، ص۳۴۵.</ref>. همچنین عمار به صراحت اعلام می‌داشت که کشتگان ما در بهشت‌اند و کشتگان [[شام]] در [[دوزخ]]<ref>منقری، وقعة صفین، ص۳۲۲ و ۳۳۵.</ref>.<ref>[[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمد رضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حوشب بن طخيه»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۵۲-۱۵۴.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[الهان]] (قبیله)
* [[ساعی بن عتبان بن ظليم بن ذی استار]] (پدر)
* [[عثمان بن حوشب]] (فرزند)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمد رضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حوشب بن طخيه»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]