حکیم بن جبله عبدی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Ali در ‏۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۰

2025-08-30T12:50:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۰
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	== [[شهادت]] [[حکیم بن جبله]] ==		== [[شهادت]] [[حکیم بن جبله]] ==
	[[حکیم]] در [[واقعه جمل]] صغیر، در [[بصره]] و در سال ۳۶ هجری به دست شخصی از [[طایفه]] [[بنی حدّان]] به نام [[سحیم الحدانی]] [[شهید]] شد <ref>الکامل، ابن اثیر، ج۳۲، ص۲۱۷-۲۱۹.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۹.</ref>		[[حکیم]] در [[واقعه جمل]] صغیر، در [[بصره]] و در سال ۳۶ هجری به دست شخصی از [[طایفه]] [[بنی حدّان]] به نام [[سحیم الحدانی]] [[شهید]] شد <ref>الکامل، ابن اثیر، ج۳۲، ص۲۱۷-۲۱۹.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۹.</ref>

			== حکیم بن جبله عبدی در دانشنامه سیره نبوی ج3 ==
			وی از تیره دیل بن عمرو، از [[عبدالقیس]] بود<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۸؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۲۹۸.</ref>. نام او را «[[حکیم]]» هم گفته‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref> اما بیشتر «حُکیم» آورده‌اند<ref>ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷؛ ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۲۲۰؛ ابن حجر، الإصابة، ج۲، ص۱۵۲ و ۱۸۱.</ref> و نام پدرش را [[جبل]] نیز گفته‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷.</ref>.
			در [[صحابی]] بودن وی [[اختلاف]] است. [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>، او را در شمار [[صحابه]] آورده، می‌گوید: او [[رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرد اما آن حضرت را ندید و [[آگاهی]] ندارم که او [[روایت]] یا خبری نقل کرده باشد که دلالت کند وی از رسول خدا{{صل}} روایت شنیده است. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۷.</ref> نیز به همین خبر ابن عبدالبر اشاره کرده است. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۲.</ref> در بخش سوم ([[مخضرمین]]) از وی یاد کرده و پس از اشاره به خبر ابن عبدالبر می‌گوید عثمان وی را به سِند فرستاد. او سپس در [[بصره]] سکونت گزید و در [[نبرد جمل]] کشته شد. وی را مردی [[صالح]]، [[دیندار]]<ref>عابد و بزرگ، ر.ک: ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۳، ص۴۹۵.</ref> و مورد [[اطاعت]] در خاندانش معرفی کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷.</ref>.

			مهم‌ترین بخش [[زندگی]] حکیم، نقش مؤثر او در محاصره عثمان و شرکت در [[قتل عثمان]]<ref>برای اطلاع بیشتر، ر.ک: ابن شبه، تاریخ المدینة، ج۳، ص۱۳۲ و ج۴، ص۱۱۵۲؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۱۹۶؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۶، ص۱۷۴.</ref> و [[حمایت]] [[قاطع]] او از امیرالمؤمنین علی{{ع}} است. پس از آنکه وی از سِند بازگشت، عثمان از او درباره اوضاع آنجا پرسید و او توضیحاتی داد و عثمان تا [[زمان]] مرگش کسی را بر سِند نگمارد<ref>خلیفة بن خیاط، التاریخ، ص۱۳۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>.
			حکیم از کسانی بود که از [[عبدالله بن عامر]] و دیگر [[کارگزاران]] عثمان بر [[خلیفه سوم]] [[عیب]] می‌گرفت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>. از [[حکیم]] به عنوان [[والی امام علی]]{{ع}}<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۸.</ref>، [[فرمانده]] [[نیروی نظامی]] [[بصره]] از سوی عثمان بن حنیف<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۶؛ ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج۷، ص۲۵۹؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۳، ص۸۰.</ref> و کسی که مکران<ref>ناحیه‌ای که از غرب به کرمان و از شمال به سجستان و از جنوب به دریا و از شرق به هند می‌رسد. ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۸۰.</ref> به دست او فتح شده است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۷۹.</ref>، [[شجاع‌ترین]] افراد [[زمان]] خود<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، ج۵، ص۱۳۰.</ref> و از [[شیعیان اهل بیت]]<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۱۴۱.</ref> یاد کرده‌اند.

			پس از [[مرگ عثمان]]، هنگامی که [[زبیر]]، [[طلحه]] و [[عایشه]] به بصره آمدند، [[عثمان بن حنیف]] که والی امام علی{{ع}} در بصره بود، [[حکیم]] را همراه هفتصد تن از [[قبایل]] [[عبد القیس]] و [[بکر بن وائل]] برای مقابله با آنان به [[زابوقه]]، در نزدیکی بصره، فرستاد که در این [[نبرد]] (معروف به [[جمل]] اصغر) حکیم به [[شهادت]] رسید و [[قاتل]] او مردی از [[قبیله]] بنی [[حدان]] بود<ref>با اندکی اختلاف، ر.ک: بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱.</ref>.
			بر اساس خبری دیگر، [[ابن زبیر]] پس از [[صلح]] عثمان بن حنیف با طلحه و زبیر به عثمان بن حنیف [[خیانت]] کرد و شبانه وارد قصر شد و پس از کشتن چهل تن از [[نگهبانان]]، [[بیت‌المال]] را گشود و عثمان بن حنیف را دستگیر و [[شکنجه]] داد. حکیم با هفتصد تن از [[قبیله ربیعه]] به مقابله برخاست و آنان را از [[قصر]] [[دارالاماره]] بیرون راند، اما بر او [[هجوم]] بردند و پای او را قطع شد و سرانجام به دست سحیم<ref>یا ضحیم، ر.ک: طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۷۴.</ref> حدانی به [[قتل]] رسید<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۲، ص۵۷.</ref> و در بصره به خاک سپرده شد<ref>عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۳، ص۱۰۱۸.</ref>.
			در برخی منابع از [[حکیم بن جبله]] [[بدگویی]] کرده‌اند<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۳۵؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۳۹، ص۳۶۰؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۳، ص۴۴۸ و ص۴۹۵.</ref> که به نظر می‌رسد به سبب شرکت او در کشتن عثمان و از روی [[تعصب]] بی‌جای برخی [[مورخان]] باشد.<ref>[[قاسم خانجانی\|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)\|مقاله «حکیم بن جبله عبدی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۸.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۸۷:		خط ۹۸:
	# [[پرونده: 1100831.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴''']]		# [[پرونده: 1100831.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴''']]
	#[[پرونده:1100353.jpg\|22px]] [[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']]		#[[پرونده:1100353.jpg\|22px]] [[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']]
			# [[پرونده:IM009659.jpg\|22px]] [[قاسم خانجانی\|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)\|'''مقاله «حکیم بن جبله عبدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* ستایش امیرالمؤمنین علی از حکیم بن جبله */

2023-07-17T09:59:45Z

ستایش امیرالمؤمنین علی از حکیم بن جبله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	۳. وقتی خبر هم آهنگی [[ناکثین]] برای [[جنگ]] با حضرت به ایشان رسید، در یک [[سخنرانی]] فرمود:		۳. وقتی خبر هم آهنگی [[ناکثین]] برای [[جنگ]] با حضرت به ایشان رسید، در یک [[سخنرانی]] فرمود:
	<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَ طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرَ قَدِمَا الْبَصْرَةَ وَ قَدِ اجْتَمَعَ أَهْلُهَا عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ وَ بَيْعَتِي فَدَعَوَاهُمْ إِلَى مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَ خِلَافِي فَمَنْ أَطَاعَهُمَا مِنْهُمْ فَتَنُوهُ وَ مَنْ عَصَاهُمَا قَتَلُوهُ وَ قَدْ كَانَ مِنْ قَتْلِهِمَا حُكَيْمَ بْنَ جَبَلَةَ مَا بَلَغَكُمْ وَ قَتْلِهِمَا السَّبَابِجَةَ وَ فِعَالِهِمَا بِعُثْمَانَ بْنِ حُنَيْفٍ مَا لَمْ يَخْفَ عَلَيْكُمْ وَ قَدْ كَشَفُوا الْآنَ الْقِنَاعَ وَ آذَنُوا بِالْحَرْبِ}}؛ شیخ مفید، الجمل، ص۳۳۱؛ نبرد جمل، ص۱۹۹.</ref>؛		<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَ طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرَ قَدِمَا الْبَصْرَةَ وَ قَدِ اجْتَمَعَ أَهْلُهَا عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ وَ بَيْعَتِي فَدَعَوَاهُمْ إِلَى مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَ خِلَافِي فَمَنْ أَطَاعَهُمَا مِنْهُمْ فَتَنُوهُ وَ مَنْ عَصَاهُمَا قَتَلُوهُ وَ قَدْ كَانَ مِنْ قَتْلِهِمَا حُكَيْمَ بْنَ جَبَلَةَ مَا بَلَغَكُمْ وَ قَتْلِهِمَا السَّبَابِجَةَ وَ فِعَالِهِمَا بِعُثْمَانَ بْنِ حُنَيْفٍ مَا لَمْ يَخْفَ عَلَيْكُمْ وَ قَدْ كَشَفُوا الْآنَ الْقِنَاعَ وَ آذَنُوا بِالْحَرْبِ}}؛ شیخ مفید، الجمل، ص۳۳۱؛ نبرد جمل، ص۱۹۹.</ref>؛
	ای مردم! همانا طلحه و زبیر به بصره وارد شدند و حال آنکه مردم آن [[شهر]] در [[اطاعت فرمان خدا]] و بیعت با من هم آهنگ بودند. آنان را به [[سرپیچی]] از [[فرمان خداوند]] و [[مخالفت]] با من فراخواندند. هرکس که از آنان [[اطاعت]] کرد، فریبش دادند و هرکس با ایشان [[مخالفت]] ورزید، او را کُشتند. از جمله کسانی که کشته‌اند و خبرش به شما رسیده است، [[حکیم بن جبله]] و گروهی از سبابجه [[[پاسداران]] و [[نگهبانان]] [[بیت المال]]] هستند و رفتارشان با [[عثمان بن حنیف]] بر شما پوشیده نیست. اکنون [[نقاب]] از چهره برداشته و [[اعلان]] [[جنگ]] کرده‌اند.		ای مردم! همانا طلحه و زبیر به بصره وارد شدند و حال آنکه مردم آن [[شهر]] در [[اطاعت فرمان خدا]] و بیعت با من هم آهنگ بودند. آنان را به [[سرپیچی]] از [[فرمان خداوند]] و [[مخالفت]] با من فراخواندند. هرکس که از آنان [[اطاعت]] کرد، فریبش دادند و هرکس با ایشان [[مخالفت]] ورزید، او را کُشتند. از جمله کسانی که کشته‌اند و خبرش به شما رسیده است، [[حکیم بن جبله]] و گروهی از سبابجه [[پاسداران]] و [[نگهبانان]] [[بیت المال]] هستند و رفتارشان با [[عثمان بن حنیف]] بر شما پوشیده نیست. اکنون [[نقاب]] از چهره برداشته و [[اعلان]] [[جنگ]] کرده‌اند.

	۴. وقتی حضرت وارد [[بصره]] شد در یک [[سخنرانی]] که [[یاران]] خود را به [[جهاد]] [[دعوت]] می‌‌‌‌کرد، فرمود:		۴. وقتی حضرت وارد [[بصره]] شد در یک [[سخنرانی]] که [[یاران]] خود را به [[جهاد]] [[دعوت]] می‌‌‌‌کرد، فرمود:

Msadeq: /* ستایش امیرالمؤمنین علی از حکیم بن جبله */

2023-07-17T09:59:01Z

ستایش امیرالمؤمنین علی از حکیم بن جبله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	{{ب\|''یا لَهْفَ أمّاهُ عَلَی الرَّبیعةِ''\|2=''ربیعةِ السّامعةِ المُطیعةِ''}}		{{ب\|''یا لَهْفَ أمّاهُ عَلَی الرَّبیعةِ''\|2=''ربیعةِ السّامعةِ المُطیعةِ''}}
	{{ب\|''قد سَبَقَتْنِی بِهِمُ الوَقیعةُ''\|2=''دعَا حکیمٌ دَعوةً سَمیعةَ''}}		{{ب\|''قد سَبَقَتْنِی بِهِمُ الوَقیعةُ''\|2=''دعَا حکیمٌ دَعوةً سَمیعةَ''}}
	{{ب\|''نالَ بها المَنْزِلةُ الرفیعةُ''\|2=''''}}		{{ب\|''نالَ بها المَنْزِلةُ الرفیعةُ''\|2=''}}
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}
	:دریغ ای مادر بر ربیعه؛ ربیعۀ شنوا و [[مطیع]] که حادثه‌ای پیش از من به آنها رسید. حکیم بن جبله دعوتی شنیدنی کرد که به سبب آن منزلتی والا یافت.		:دریغ ای مادر بر ربیعه؛ ربیعۀ شنوا و [[مطیع]] که حادثه‌ای پیش از من به آنها رسید. حکیم بن جبله دعوتی شنیدنی کرد که به سبب آن منزلتی والا یافت.

Msadeq: /* ستایش امیرالمؤمنین علی از حکیم بن جبله */

2023-07-17T09:58:43Z

ستایش امیرالمؤمنین علی از حکیم بن جبله

نمایش تغییرات

Msadeq: /* شهادت حکیم بن جبله */

2023-07-17T09:45:26Z

شهادت حکیم بن جبله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۵
خط ۷۲:		خط ۷۲:

	== [[شهادت]] [[حکیم بن جبله]] ==		== [[شهادت]] [[حکیم بن جبله]] ==
	[[حکیم]] در [[واقعه جمل]] صغیر، در [[بصره]] و در [[سال ۳۶ هجری]] به دست شخصی از [[طایفه]] [[بنی حدّان]] به نام [[سحیم الحدانی]] [[شهید]] شد <ref>الکامل، ابن اثیر، ج۳۲، ص۲۱۷-۲۱۹.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۹.</ref>		[[حکیم]] در [[واقعه جمل]] صغیر، در [[بصره]] و در سال ۳۶ هجری به دست شخصی از [[طایفه]] [[بنی حدّان]] به نام [[سحیم الحدانی]] [[شهید]] شد <ref>الکامل، ابن اثیر، ج۳۲، ص۲۱۷-۲۱۹.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: /* منابع */

2023-07-17T09:45:09Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۵
خط ۷۶:		خط ۷۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده: 1100831.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴''']]
	#[[پرونده:1100353.jpg\|22px]] [[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']]		#[[پرونده:1100353.jpg\|22px]] [[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* حکیم بن جبله و سخنرانی در میدان جنگ */

2023-07-17T09:44:52Z

حکیم بن جبله و سخنرانی در میدان جنگ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۴
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	پس دوباره بر او حمله کردند و [[آتش]] جنگ افروخته شد تا این که او را [[شهید]] کردند<ref>الکامل، ابن اثیر، ج۲، ص۱۴۳.</ref>. هنگامی که [[امیر المؤمنین]] {{ع}} در [[ربذه]] خبر کشته شدن [[حکیم بن جبله]] و مردانی از [[شیعه]] و [[آزار]] و [[اذیت]] "[[عثمان بن حنیف]]" را به دست طلحه و زیبر شنید، برخاست و فرمود: "به من خبر رسید که طلحه و زبیر وارد [[بصره]] شده‌اند و [[والی]] من (عثمان بن حنیف) را آزار و اذیت کرده‌اند و معلوم نیست مرده است یا زنده. و تعدادی از [[مسلمانان]] [[صالح]] از جمله [[عبد صالح حکیم بن جبله]] و سیابچگان (سیاه بچگان [[ایرانی]] که حامیان [[بیت المال]] بودند) را کشته‌اند". مردم به شدت [[گریه]] کردند. سپس امیر المؤمنین {{ع}} دست‌هایش را بلند کرد و فرمود: "پروردگارا! به طلحه و زبیر، جزای افراد [[ظالم]] و [[فاجر]] را بده"<ref>الکافئه، شیخ مفید، ص۱۸-۱۷.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۸-۴۰۹.</ref>		پس دوباره بر او حمله کردند و [[آتش]] جنگ افروخته شد تا این که او را [[شهید]] کردند<ref>الکامل، ابن اثیر، ج۲، ص۱۴۳.</ref>. هنگامی که [[امیر المؤمنین]] {{ع}} در [[ربذه]] خبر کشته شدن [[حکیم بن جبله]] و مردانی از [[شیعه]] و [[آزار]] و [[اذیت]] "[[عثمان بن حنیف]]" را به دست طلحه و زیبر شنید، برخاست و فرمود: "به من خبر رسید که طلحه و زبیر وارد [[بصره]] شده‌اند و [[والی]] من (عثمان بن حنیف) را آزار و اذیت کرده‌اند و معلوم نیست مرده است یا زنده. و تعدادی از [[مسلمانان]] [[صالح]] از جمله [[عبد صالح حکیم بن جبله]] و سیابچگان (سیاه بچگان [[ایرانی]] که حامیان [[بیت المال]] بودند) را کشته‌اند". مردم به شدت [[گریه]] کردند. سپس امیر المؤمنین {{ع}} دست‌هایش را بلند کرد و فرمود: "پروردگارا! به طلحه و زبیر، جزای افراد [[ظالم]] و [[فاجر]] را بده"<ref>الکافئه، شیخ مفید، ص۱۸-۱۷.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۸-۴۰۹.</ref>

			==[[ستایش]] [[امیرالمؤمنین علی]] از [[حکیم بن جبله]]==
			امیرالمؤمنین علی{{ع}} در سخنان متعددی، حکیم بن جبله را [[ستوده]] و [[ناکثین]] را برای کشتن او [[نکوهیده]] است که نشان موقعیت والای [[حکیم]] نزد حضرت است. برخلاف کسانی که وی را دزد معرفی کرده‌اند. چون وی مردانه در برابر ناکثین ایستاد و جانش را در راه علی{{ع}} [[فدا]] کرد. نمونه‌هایی از دیدگاه [[امام]] دربارۀ وی را نقل می‌کنیم.
			۱. وقتی [[امیرالمؤمنین]] خبر [[شهادت]] حکیم و جمعی از [[عبدالقیس]] و قبیلۀ [[ربیعه]] را شنید، فرمود:
			{{متن حدیث\|یا لَهْفَ أمّاهُ عَلَی الرَّبیعةِ ربیعةِ السّامعةِ المُطیعةِ قد سَبَقَتْنِی بِهِمُ الوَقیعةُ دعَا حکیمٌ دَعوةً سَمیعةَ نالَ بها المَنْزِلةُ الرفیعةُ}}؛
			دریغ ای مادر بر ربیعه؛ ربیعۀ شنوا و [[مطیع]] که حادثه‌ای پیش از من به آنها رسید. حکیم بن جبله دعوتی شنیدنی کرد که به سبب آن منزلتی والا یافت.
			در [[دیوان]] حضرت این اشعار به صورت مفصل در هشت [[بیت]] با تفاوتی آمده است<ref>بلاذری، أنساب الأشراف، تحقیق محمودی، ج۲، ص۲۳۴؛ همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۳۱؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۴۹۶؛ ابنعبدربه، عقدالفرید، ج۳، ص۲۷۵، بیت آخِر را نقل کرده است و مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۴۲۵ با بیتهای بیشتر.</ref>.
			امیرالمؤمنین بیان می‌کند که او با تلاشهایش به منزلتی [[ارج]] دار دست یافته است، به همین دلیل [[علامه امینی]] وی را [[شهید]] [[جمل]] قلمداد کرده است<ref>میبدی، دیوان امیرالمؤمنین، ص۲۷۸؛ بحارالانوار، ج۳۴، ص۴۲۴: {{متن حدیث\|يَا لَهْفَ نَفْسِي قُتِلَتْ رَبِيعَةُ رَبِيعَةُ السَّامِعَةُ الْمُطِيعَةُ}}. </ref> که از [[سادات]] و بزرگان ربیعه و زاهدان و [[عبادت کنندگان]] آنها بوده است و علی در [[تجلیل]] وی این اشعار را بیان کرده است<ref>عبدالحسین امینی، الغدیر، ج۹، ص۱۶۴.</ref>.
			۲. [[امام علی]]{{ع}} وقتی از شهادت حکیم و وضعیت [[عثمان بن حنیف]] در [[ربذه]] [[آگاه]] شد، در خطبه‌ای فرمود:
			{{متن حدیث\|إِنَّهُ أَتَانِي خَبَرٌ مُتَفَظَّعٌ وَ نَبَأٌ جَلِيلٌ أَنَّ طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرَ وَرَدَا الْبَصْرَةَ فَوَثَبَا عَلَى عَامِلِي فَضَرَبَاهُ ضَرْباً مُبَرِّحاً وَ تُرِكَ لَا يُدْرَى أَ حَيٌّ هُوَ أَمْ مَيِّتٌ وَ قَتَلَا الْعَبْدَ الصَّالِحَ حَكِيمَ بْنَ جَبَلَةَ فِي عِدَّةٍ مِنْ رِجَالِ الْمُسْلِمِينَ الصَّالِحِينَ لَقُوا اللَّهَ مُوفُونَ بِبَيْعَتِهِمْ مَاضِينَ عَلَى حَقِّهِمْ وَ قَتَلَا السَّبَابِجَةَ خُزَّانَ بَيْتِ الْمَالِ الَّذِي لِلْمُسْلِمِينَ قَتَلُوهُمْ [طَائِفَةً مِنْهُمْ] صَبْراً وَ قَتَلُوا طَائِفَةً منْهُمْ غَدْراً}}<ref>عبدالحسین امینی، الغدیر، ج۹، ص۱۸۶.</ref>؛
			اکنون خبری به من رسیده که بسیار [[رسوا]] کننده و بزرگ است. [[طلحه]] و [[زبیر]] وارد [[بصره]] شده و به [[کارگزار]] من [[یورش]] برده و او را به شدّت کتک زدند و بعد رها کردند و معلوم نیست که آیا او زنده است یا مرده! و آن دو (طلحه و زبیر) بندۀ [[صالح]]: [[حکیم بن جبله]] را همراه عده‌ای از مردان [[مسلمان]] [[شایسته]] کشتند. آنان درحالی [[خداوند]] را [[ملاقات]] کردند که به [[بیعت]] خود [[وفادار]] مانده و پیرو [[حق]] خود بودند. و آن دو (طلحه و زبیر)، سبابجه خازنان [[بیت المال مسلمانان]] را کشتند؛ گروهی را بعد از [[اسارت]] و جمعی را با [[نیرنگ]].

			پس [[مردم]] با صدای بلند و شدید گریستند و [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دستهایش را بلند کرده و میفرمود:
			{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ اجْزِ طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرَ جَزَاءَ الظَّالِمِ الْفَاجِرِ وَ الْخُفُورِ الْغَادِرِ}}<ref>شیخ مفید، {{متن حدیث\|الْكَافِيَةُ فِي إِبْطَالِ تَوْبَةِ الْخَاطِئَةِ}}، ص۱۷-۱۸و بحارالانوار، ج۳۲، ص۹۲.</ref>؛
			خداوندا! به طلحه و زبیر، [[کیفر]] [[ستمگران]] [[فاجر]] و عهدشکن [[فریب]] کار را بده.
			۳. وقتی خبر هم آهنگی [[ناکثین]] برای [[جنگ]] با حضرت به ایشان رسید، در یک [[سخنرانی]] فرمود:
			{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَ طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرَ قَدِمَا الْبَصْرَةَ وَ قَدِ اجْتَمَعَ أَهْلُهَا عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ وَ بَيْعَتِي فَدَعَوَاهُمْ إِلَى مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَ خِلَافِي فَمَنْ أَطَاعَهُمَا مِنْهُمْ فَتَنُوهُ وَ مَنْ عَصَاهُمَا قَتَلُوهُ وَ قَدْ كَانَ مِنْ قَتْلِهِمَا حُكَيْمَ بْنَ جَبَلَةَ مَا بَلَغَكُمْ وَ قَتْلِهِمَا السَّبَابِجَةَ وَ فِعَالِهِمَا بِعُثْمَانَ بْنِ حُنَيْفٍ مَا لَمْ يَخْفَ عَلَيْكُمْ وَ قَدْ كَشَفُوا الْآنَ الْقِنَاعَ وَ آذَنُوا بِالْحَرْبِ}}<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۳۳۱؛ نبرد جمل، ص۱۹۹.</ref>؛
			ای مردم! همانا طلحه و زبیر به بصره وارد شدند و حال آنکه مردم آن [[شهر]] در [[اطاعت فرمان خدا]] و بیعت با من هم آهنگ بودند. آنان را به [[سرپیچی]] از [[فرمان خداوند]] و [[مخالفت]] با من فراخواندند. هرکس که از آنان [[اطاعت]] کرد، فریبش دادند و هرکس با
			{{متن حدیث\|عِبَادَ اللَّهِ انْهَدُوا إِلَى هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ مُنْشَرِحَةً صُدُورُكُمْ بِقِتَالِهِمْ فَإِنَّهُمْ نَكَثُوا بَيْعَتِي وَ أَخْرَجُوا ابْنَ حُنَيْفٍ عَامِلِي بَعْدَ الضَّرْبِ الْمُبَرِّحِ وَ الْعُقُوبَةِ الشَّدِيدَةِ وَ قَتَلُوا السَّيَابِجَةَ وَ قَتَلُوا حَكِيمَ بْنَ جَبَلَةَ الْعَبْدِيَّ وَ قَتَلُوا رِجَالًا صَالِحِينَ ثُمَّ تَتَبَّعُوا مِنْهُمْ مَنْ نَجَا يَأْخُذُونَهُمْ فِي كُلِّ حَائِطٍ وَ تَحْتَ كُلِّ رَابِيَةٍ ثُمَّ يَأْتُونَ بِهِمْ فَيَضْرِبُونَ رِقَابَهُمْ صَبْراً مَا لَهُمْ {{متن قرآن\|قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ}}<ref>«یهودیان گفتند عزیر پسر خداوند است و مسیحیان گفتند: مسیح پسر خداوند است؛ این گفتار، سر زبان آنهاست که با گفته کافران پیشین همانندی می‌کند؛ خداوندشان بکشاد! چگونه (از حقّ) باز گردانیده می‌شوند؟» سوره توبه، آیه ۳۰.</ref>}}<ref>شیخ مفید، الإرشاد، ج۱، ص۲۵۲.</ref>؛
			[[بندگان خدا]]! برای [[قیام]] در راه [[حق]] و [[چیرگی]] بر [[دشمنان]] او قیام کنید و سینه‌های خود را برای [[کشتار]] آنان باز نمایید؛ زیرا آنها [[پیمان]] مرا شکستند و پسر [[حنیف]]، [[کارگزار]] مرا پس از [[آزردن]] بسیار و [[عقوبت]] دردناک خارج ساختند و [[سیابجه]] و [[حکیم بن جبله عبدی]] را کشتند و مردان [[نیکوکاری]] را از دَمِ تیغ درگذراندند. آن‌گاه به همین عده اکتفا ننموده بلکه فراریان از این [[جماعت]] را در هر پَستی و بلندی که یافتند [[اسیر]] کردند و گردن آنان را در حالت اِسارت زدند! چه شده آنان را؟ [[خداوند]] آنان را بکشد! به کجا میروند؟
			۵. حضرت در نامۀ خود برای [[شیعیان]] که دستور می‌دهد هر [[جمعه]] با حضور ده تن از [[یاران]] مورد [[وثوق]] حضرت، خوانده شود. در این [[نامه]] از ابنجبله [[ستایش]] می‌کند:
			{{متن حدیث\|ثُمَّ أَتَوُا الْبَصْرَةَ وَ أَهْلُهَا مُجْتَمِعُونَ عَلَى طَاعَتِي وَ بَيْعَتِي، وَ بِهَا شِيعَتِي وَ خُزَّانِ بَيْتِ مَالِ الْمُسْلِمِينَ فَدَعَوُا النَّاسَ إِلَى مَعْصِيَتِي وَ إِلَى نَقْضِ بَيْعَتِي، فَمَنْ أَطَاعَهُمْ أَكْفَرُوهُ، وَ مَنْ عَصَاهُمْ قَتَلُوهُ، فَنَاجَزَهُمْ حَكِيمُ بْنُ جَبَلَةَ فَقَتَلُوهَا فِي سَبْعِينَ رَجُلًا مِنْ عُبَّادِ أَهْلِ الْبَصْرَةِ وَ مُخْبِتِيهِمْ يُسَمَّوْنَ الْمُثْفَنِينَ<ref>ابنطاووس، کشف المحجه، ص۲۵۵.</ref>، كَأَنَّ جَبَهَاتِهِمْ مِثْلُ ثَفِنَاتِ الْإِبِلِ}}<ref>طبری، المسترشد فی الإمامه، ص۴۲۰؛ بحارالانوار، ج۳۰، ص۱۸؛ علی اکبر ذاکری، حکومت و سیاست، ص۱۰۸: در این اثر، منابع نامۀ مزبور و متن کامل آن بیان شده است.</ref>؛
			پس [[ناکثین]] ([[طلحه]] و [[زبیر]]) به [[بصره]] آمدند درحالی که [[مردم]] آنجا بر [[طاعت]] و [[بیعت]] من [[اجماع]] داشتند. در آنجا [[شیعیان]] من و [[خزانه]] داران [[بیت المال]] [[خدا]] و [[مسلمانان]] بودند. پس آنان مردم را به [[مخالفت]] و [[نقض بیعت]] با من [[دعوت]] کردند. پس هرکس از آنان [[اطاعت]] میکرد او را به [[کفر]] نسبت می‌دادند و کسی که مخالفت مینمود میکشتند. برضدّ آنان [[حکیم بن جبله عبدی]] به مخالفت برخاست؛ او را کشتند همراهِ هفتاد نفر مرد از [[عبادت کنندگان]] بصره که «[[اصحاب]] ثفنات» خوانده می‌شدند؛ زیرا پیشانیهای آنان [از شدت [[عبادت]]] مانند پینههای پای شتر بود.
			این بخش از سخنان حضرت، مشابه مورد سومی است که نقل شد. دربارۀ سخنان حضرت که نقل کردیم، یادآوری دو نکتۀ مهم مینماید:
			۱. از آنچه بیان شد، استفاده می‌شود که [[حکیم بن جبله]] یکی از [[ارادتمندان امام علی]]{{ع}} بوده و آن حضرت از [[مرگ]] وی و یارانش بسیار متأثر شده، او و همراهانش را [[صالح]] و مردان [[عبادت]]، [[زهد]] و [[خشوع]] دانسته است. حال چگونه می‌‌توان چنین مردی را دزد و [[متجاوز]] و او را [[پناه]] گاه عبدالله بن سبایِ ساختگی دانست؟
			تمام اتهام‌ها بدان جهت است که وی در برابر طلحه و زبیر ایستاده و این [[خاندان]] وقتی که به [[حکومت]] رسیدند، برای [[تطهیر]] جنایاتی که در بصره مرتکب شده بودند، این [[جریان‌ها]] را ساختند. به همین دلیل در [[زمان]] [[جنگ صفّین]] خبری از اینان نیست تا زمان مختار که باز وی با [[آل زبیر]] درگیر می‌شود و پس از [[شکست]] مختار هفت هزار تن را بعد از [[اسارت]] میکشند<ref>مسعودی، مروج الذّهب، ج۳، ص۹۹.</ref>.
			بهترین توجیه برای [[قتل عام]] آنان، ادعای غالی بودنشان است.
			۲. [[سیابجه]]، که در بیشترِ آثار «سبابجه» آمده: عده‌ای نیکوکارانِ سِنْد بودند که [[محافظت]] از [[بیت المال]] [[بصره]]، به آنها واگذار شده بود.
			[[شیخ مفید]] دربارۀ آنان می‌نویسد: بر درِ دارالاِماره سبابجه بودند که از بیت المال نیز پاسدارای مینمودند و آنان قومی از زُط بودند که [[شیعه]] شده و [[سجود]] پیشانیشان را ساییده بود و [[عثمان بن حنیف]] آنها را بر بیت المال و [[دارالاماره]] گمارده بود. پس آن [[قوم]] بر آنان [[حمله]] و از چهارسو به آنان [[یورش]] بردند و [[شمشیر]] در آنها نهاده و چهل تن را بعد از [[اسارت]] کشتند. [[مسئولیت]] این حمله را به طور ویژه [[زبیر]] به عهده داشت. پس از آن به عثمان بن حنیف یورش برده و او را دستگیر کرده و بستند و به چهره‌اش توجه کرده و ریشش را چیدند. با این که ریش پرپشتی داشت، حتی تار مویی در صورتش باقی نگذاشتند<ref>مفید، جمل، ص۲۸۱.</ref>.
			ما بر این نظر هستیم روایتی که مدعی است گروهی از [[زط]]، علی{{ع}} را [[خدا]] می‌دانستند، درست نیست؛ زیرا این [[روایت]] مُرسَل است و افرادی در سند آن حذف شده است. و در سندش آمده: {{عربی\|عَنْ رَجُلِ}}<ref>کلینی، الکافی، ج۷، ص۲۵۹.</ref>در نتیجه اعتبار ندارد. به نظر ما طرف داران [[آل زبیر]] این [[احادیث]] را ساخته تا توجیهی باشد برای [[قتل عام]] مظلومانه آنان به دست زبیر و همراهانش که چون غالی بودند، کشتن آنان مشکلی نداشته است.

	== [[شهادت]] [[حکیم بن جبله]] ==		== [[شهادت]] [[حکیم بن جبله]] ==

Msadeq: /* مقدمه */

2023-07-17T09:43:09Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۳
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	او مردی روشن ضمیر و تیزبین بود و هنگامی که [[عثمان]]، [[خلیفه سوم]]، او را جهت بازدید به [[سند]] فرستاد، وقتی برگشت و عثمان از وضع آنجا و چگونگی [[پیشرفت]] [[لشکر]] پرسید، چنین گفت: سرزمینی است که آبش کم، در [[دانش]] شجاع و نیرومند، و همواری‌هایش مانند [[کوه]] است؛ اگر لشکر زیادی به آنجا بروند، گرسنه می‌مانند و اگر کم باشند، [[شکست]] خورده، نابود می‌شوند؛ و همین گونه هم بود؛ زیرا [[مسلمانان]] هر چه لشکر به آنجا فرستادند، کاری از پیش نبردند<ref>اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۵۲۱؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۶۲۷.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۶-۴۰۷.</ref>		او مردی روشن ضمیر و تیزبین بود و هنگامی که [[عثمان]]، [[خلیفه سوم]]، او را جهت بازدید به [[سند]] فرستاد، وقتی برگشت و عثمان از وضع آنجا و چگونگی [[پیشرفت]] [[لشکر]] پرسید، چنین گفت: سرزمینی است که آبش کم، در [[دانش]] شجاع و نیرومند، و همواری‌هایش مانند [[کوه]] است؛ اگر لشکر زیادی به آنجا بروند، گرسنه می‌مانند و اگر کم باشند، [[شکست]] خورده، نابود می‌شوند؛ و همین گونه هم بود؛ زیرا [[مسلمانان]] هر چه لشکر به آنجا فرستادند، کاری از پیش نبردند<ref>اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۵۲۱؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۶۲۷.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۶-۴۰۷.</ref>

			==سمت‌های حکیم==
			از منابع مختلف برمی‌آید که او سه سمت در [[زمان]] [[حکومت امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} داشته است:
			#[[فرمانده]] نیروهای [[عثمان بن حنیف]] در [[جنگ]] با [[ناکثین]]؛
			#[[مسئول]] [[نیروی انتظامی]] [[بصره]]، که بیان شد؛
			#[[والی بصره]]، بعد از عثمان بن حنیف.

			از کتاب [[ابن کلبی]] استفاده می‌شود، [[حکیم بن جبله عبدی]] [[کارگزار علی]] بر بصره بعد از عثمان بن حنیف بوده است. گزارش وی چنین است: [[حکیم بن جبلة بن حصن بن اسود بن کعب بن عامر بن عدی بن حارث بن دیل]]، اِمارت بصره را برای [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} به عهده داشت، او را [[اصحاب]] [[طلحه]] و [[زبیر]] کشتند روزی که علی وارد بصره شد<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ص۱۱۰ و همو، جمهرة النسب، ص۵۹۲:... {{عربی\|موَلِیَ البَصْرَةَ لعَلیّ بن أبی طَالِب{{ع}}، قَتَلَهُ اصحابُ طلْحةَ و الزُبِیر یوم مقدَم عَلیّ البصرة}}.</ref>.

			از این گزارش استفاده می‌شود وقتی عثمان بن حنیف بصره را ترک کرد و در مسیر راه به علی رسید، [[حکیم بن جبله]] [[مسئولیت]] [[شهر]] را به عهده گرفت. از همین رو وی را کارگزار علی در بصره معرفی کرده است. در منابع دیگر این نکته نیامده است.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج4، ص 518-519.</ref>

	== حکیم بن جبله عبدی و [[جنگ]] بصره ==		== حکیم بن جبله عبدی و [[جنگ]] بصره ==

Msadeq: /* منابع */

2023-07-17T09:40:28Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۰
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1100353.jpg\|22px]] [[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']]		#[[پرونده:1100353.jpg\|22px]] [[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: جایگزینی متن - 'ضمیر' به 'ضمیر'

2022-09-27T06:59:40Z

جایگزینی متن - 'ضمیر' به 'ضمیر'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۹
خط ۹:		خط ۹:
	نام و [[نسب]] او [[حکیم بن جبلة بن ربیعة بن نزار عبدی ربعی]] و از [[قبیله]] [[عبد القیس]] می‌باشد<ref>اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۵۲۰.</ref>. او از [[یاران]] [[رسول خدا]] و از [[خواص یاران]] [[امیر مؤمنان علی]] {{ع}} و مردی [[دین]] دار و [[شجاع]] و [[رئیس]] قبیله عبد القیس و [[ربیعه]] [[بصره]] بود که تمام افراد قبیله [[فرمانبردار]] وی بودند. او از طرفداران جدی [[امیر مؤمنان]] بود و جانش را نیز در [[راه]] آن [[حضرت]] در [[جنگ جمل]] [[فدا]] کرد. او دارای [[مقام]] بسیار [[ارجمندی]] است و امیرمؤمنان درباره وی فرمود: [[حکیم]] دعوتی کرد و [[اجابت]] شد و به وسیله آن مقام بلندی یافت<ref>{{متن حدیث\| دعا حکیم دعوة سمیعه نال بها المنزلة الرفیعه }}؛الغدیر، علامه امینی، ج۹، ص۱۸۶؛ اعیان الشیعه، امین عاملی، ج۶، ص۲۱۳؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۶۲۶.</ref>.		نام و [[نسب]] او [[حکیم بن جبلة بن ربیعة بن نزار عبدی ربعی]] و از [[قبیله]] [[عبد القیس]] می‌باشد<ref>اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۵۲۰.</ref>. او از [[یاران]] [[رسول خدا]] و از [[خواص یاران]] [[امیر مؤمنان علی]] {{ع}} و مردی [[دین]] دار و [[شجاع]] و [[رئیس]] قبیله عبد القیس و [[ربیعه]] [[بصره]] بود که تمام افراد قبیله [[فرمانبردار]] وی بودند. او از طرفداران جدی [[امیر مؤمنان]] بود و جانش را نیز در [[راه]] آن [[حضرت]] در [[جنگ جمل]] [[فدا]] کرد. او دارای [[مقام]] بسیار [[ارجمندی]] است و امیرمؤمنان درباره وی فرمود: [[حکیم]] دعوتی کرد و [[اجابت]] شد و به وسیله آن مقام بلندی یافت<ref>{{متن حدیث\| دعا حکیم دعوة سمیعه نال بها المنزلة الرفیعه }}؛الغدیر، علامه امینی، ج۹، ص۱۸۶؛ اعیان الشیعه، امین عاملی، ج۶، ص۲۱۳؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۶۲۶.</ref>.

	او مردی روشن [[ضمیر]] و تیزبین بود و هنگامی که [[عثمان]]، [[خلیفه سوم]]، او را جهت بازدید به [[سند]] فرستاد، وقتی برگشت و عثمان از وضع آنجا و چگونگی [[پیشرفت]] [[لشکر]] پرسید، چنین گفت: سرزمینی است که آبش کم، در [[دانش]] شجاع و نیرومند، و همواری‌هایش مانند [[کوه]] است؛ اگر لشکر زیادی به آنجا بروند، گرسنه می‌مانند و اگر کم باشند، [[شکست]] خورده، نابود می‌شوند؛ و همین گونه هم بود؛ زیرا [[مسلمانان]] هر چه لشکر به آنجا فرستادند، کاری از پیش نبردند<ref>اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۵۲۱؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۶۲۷.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۶-۴۰۷.</ref>		او مردی روشن ضمیر و تیزبین بود و هنگامی که [[عثمان]]، [[خلیفه سوم]]، او را جهت بازدید به [[سند]] فرستاد، وقتی برگشت و عثمان از وضع آنجا و چگونگی [[پیشرفت]] [[لشکر]] پرسید، چنین گفت: سرزمینی است که آبش کم، در [[دانش]] شجاع و نیرومند، و همواری‌هایش مانند [[کوه]] است؛ اگر لشکر زیادی به آنجا بروند، گرسنه می‌مانند و اگر کم باشند، [[شکست]] خورده، نابود می‌شوند؛ و همین گونه هم بود؛ زیرا [[مسلمانان]] هر چه لشکر به آنجا فرستادند، کاری از پیش نبردند<ref>اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۵۲۱؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۶۲۷.</ref>.<ref>[[جعفر جوان هوشیار\|جوان هوشیار، جعفر]]، [[حکیم بن جبله (مقاله)\|مقاله «حکیم بن جبله»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص:۴۰۶-۴۰۷.</ref>

	== حکیم بن جبله عبدی و [[جنگ]] بصره ==		== حکیم بن جبله عبدی و [[جنگ]] بصره ==