خانواده در معارف و سیره امام باقر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-01-08T07:45:33Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	در میان واحدهای متعدّد اجتماعی، خانواده اوّلین و بنیانی‌ترین واحد و مؤسّسه‌ای است که پدید آمده است، این خانواده است که [[مسئولیت]] خطیر [[پشتیبانی]] کردن جامعه بزرگ را با ارائه افراد و عناصر صالح به عهده دارد، و این مسأله نقطه آغازی است که ایجاد و [[تربیت]] [[نیروی انسانی]] سالم جامعه را در پی خواهد داشت. امام باقر{{ع}} برای [[تنظیم خانواده]] و سامان‌بخشی به آن، قواعدی اساسی وضع نموده‌اند. این [[قواعد]] از [[انتخاب همسر مناسب]] به‌عنوان [[شریک]] [[زندگی]] براساس تدین و حسن خلق، همچنین ریشه داشتن در خانواده‌ای صالح و ریشه‌دار آغاز می‌شود. آن حضرت همچنین برنامه‌ای برای [[حقوق]] افراد [[خانواده]] نسبت به یکدیگر و آنچه را که بر هریک از زوجین نسبت به دیگری [[واجب]] می‌شود و مراعات آنها از ناحیه [[زن]] و شوهر ضامن [[ثبات]] و برقراری [[آرامش]] در جوّ خانواده می‌گردد، وضع فرموده‌اند.		در میان واحدهای متعدّد اجتماعی، خانواده اوّلین و بنیانی‌ترین واحد و مؤسّسه‌ای است که پدید آمده است، این خانواده است که [[مسئولیت]] خطیر پشتیبانی کردن جامعه بزرگ را با ارائه افراد و عناصر صالح به عهده دارد، و این مسأله نقطه آغازی است که ایجاد و [[تربیت]] نیروی انسانی سالم جامعه را در پی خواهد داشت. امام باقر{{ع}} برای تنظیم خانواده و سامان‌بخشی به آن، قواعدی اساسی وضع نموده‌اند. این قواعد از [[انتخاب همسر مناسب]] به‌عنوان [[شریک]] [[زندگی]] براساس تدین و حسن خلق، همچنین ریشه داشتن در خانواده‌ای صالح و ریشه‌دار آغاز می‌شود. آن حضرت همچنین برنامه‌ای برای [[حقوق]] افراد [[خانواده]] نسبت به یکدیگر و آنچه را که بر هریک از زوجین نسبت به دیگری [[واجب]] می‌شود و مراعات آنها از ناحیه [[زن]] و شوهر ضامن [[ثبات]] و برقراری [[آرامش]] در جوّ خانواده می‌گردد، وضع فرموده‌اند.
	[[امام باقر]]{{ع}} از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] نموده‌اند که در رابطه با حقّی که شوهر بر گردن زن دارد این‌گونه فرموده‌اند:
	اینکه از شوهر خود [[اطاعت]] نموده، وی را [[نافرمانی]] نکند، از [[خانه]] او بدون اجازه‌اش چیزی به‌عنوان [[صدقه]] بیرون ندهد، بدون [[اجازه]] شوهر [[روزه]] مستحبّ نگیرد، و هنگامی که شوهر به او نیاز پیدا کرد، از این کار خودداری نکند حتّی اگر سوار بر جهاز شتر باشد، و از خانه شوهر بدون اجازه او بیرون نرود...<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۴.</ref>.		[[امام باقر]]{{ع}} از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] نموده‌اند که در رابطه با حقّی که شوهر بر گردن زن دارد این‌گونه فرموده‌اند: اینکه از شوهر خود [[اطاعت]] نموده، وی را [[نافرمانی]] نکند، از [[خانه]] او بدون اجازه‌اش چیزی به‌عنوان [[صدقه]] بیرون ندهد، بدون [[اجازه]] شوهر [[روزه]] مستحبّ نگیرد، و هنگامی که شوهر به او نیاز پیدا کرد، از این کار خودداری نکند حتّی اگر سوار بر جهاز شتر باشد، و از خانه شوهر بدون اجازه او بیرون نرود...<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۴.</ref>.
	و همچنین امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث\|جِهَادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّلِ}}؛ [[جهاد]] زن در [[شوهرداری]] نیکویش می‌باشد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۸.</ref>.
	امام باقر{{ع}} [[زن‌ها]] را به [[تحمّل]] کردن [[آزار]] و [[اذیت]] شوهر فرا خوانده است تا بدین‌وسیله علاقه زوجیت ادامه پیدا کرده و باعث از هم پاشیدگی [[خانواده‌ها]] نشود؛ چراکه عدم تحمّل زن در برابر بعضی از بداخلاقی‌های شوهر، ممکن است چنین نتیجه‌ای دربر داشته باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند:		و همچنین امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث\|جِهَادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّلِ}}؛ [[جهاد]] زن در شوهرداری نیکویش می‌باشد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۸.</ref>. امام باقر{{ع}} [[زن‌ها]] را به تحمّل کردن [[آزار]] و [[اذیت]] شوهر فرا خوانده است تا بدین‌وسیله علاقه زوجیت ادامه پیدا کرده و باعث از هم پاشیدگی [[خانواده‌ها]] نشود؛ چراکه عدم تحمّل زن در برابر بعضی از بداخلاقی‌های شوهر، ممکن است چنین نتیجه‌ای دربر داشته باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند: {{متن حدیث\|وَ جِهَادُ الْمَرْأَةِ أَنْ تَصْبِرَ عَلَى مَا تَرَى مِنْ أَذَى زَوْجِهَا وَ غَيْرَتِهِ}}؛
	{{متن حدیث\|وَ جِهَادُ الْمَرْأَةِ أَنْ تَصْبِرَ عَلَى مَا تَرَى مِنْ أَذَى زَوْجِهَا وَ غَيْرَتِهِ}}؛

	جهاد زن این است که در برابر آزارهایی که از شوهر خود می‌بیند یا غیرت‌هایی که شوهر به [[خرج]] داده و برای او خوشایند نمی‌باشد [[صبر]] و تحمّل پیشه نماید<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۵.</ref>.		جهاد زن این است که در برابر آزارهایی که از شوهر خود می‌بیند یا غیرت‌هایی که شوهر به [[خرج]] داده و برای او خوشایند نمی‌باشد [[صبر]] و تحمّل پیشه نماید<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۵.</ref>.
	امام باقر{{ع}} در مقابل بر شوهر نیز برای زن [[حقوقی]] را واجب دانسته‌اند، که شوهر [[مسئول]] اجرای این [[واجبات]] است تا بدین‌وسیله [[محبّت]] و [[مودّت]] بین این زن و شوهر عمیق و ریشه‌دار گشته، ثبات و آرامش جوّ غالب آن خانواده شود. از جمله این حقوق رفع کامل نیازهای زن از حیث [[خوراک]] و [[پوشاک]] می‌باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند:
	هرکس همسری دارد و او را با لباسی که بتواند با آن ستر عورت نماید نمی‌پوشاند و به او آنچنان غذایی نمی‌دهد که بتواند با آن کمر راست کند، بر [[امام]] و [[حاکم]] [[جامعه]] است که بین آنها جدایی اندازد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۷.</ref>.
	آن حضرت بر اهمیت دادن به [[زن]] و مراعات حال او تأکید فراوانی داشته‌اند، [[امام باقر]]{{ع}} از جدّ بزرگوارش [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} این [[روایت]] را نقل فرموده‌اند که:
	[[جبرئیل]] مرا درباره [[زن‌ها]] آنقدر سفارش نمود، تا اینکه من [[گمان]] کردم [[طلاق]] دادن زن‌ها جز در مواردی که [[گناه]] بسیار بزرگ و آشکاری از آنها سربزند جایز نمی‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.

	آن حضرت همچنین مردان را به [[تحمّل]] [[اذیت]] و [[آزار]] زن‌ها و عدم [[مقابله به مثل]] با آنها [[تشویق]] فرموده‌اند؛ چراکه این کار منجرّ به خراب شدن روابط و ایجاد تشنّج در جوّ [[خانواده]] می‌گردد. بنابراین آن حضرت فرموده‌اند:		امام باقر{{ع}} در مقابل بر شوهر نیز برای زن [[حقوقی]] را واجب دانسته‌اند، که شوهر [[مسئول]] اجرای این [[واجبات]] است تا بدین‌وسیله [[محبّت]] و [[مودّت]] بین این زن و شوهر عمیق و ریشه‌دار گشته، ثبات و آرامش جوّ غالب آن خانواده شود. از جمله این حقوق رفع کامل نیازهای زن از حیث خوراک و [[پوشاک]] می‌باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند: هرکس همسری دارد و او را با لباسی که بتواند با آن ستر عورت نماید نمی‌پوشاند و به او آنچنان غذایی نمی‌دهد که بتواند با آن کمر راست کند، بر [[امام]] و [[حاکم]] [[جامعه]] است که بین آنها جدایی اندازد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۷.</ref>.
	«هرکس آزار و اذیت زن خود را تحمّل کند - و لو آن آزار و اذیت یک کلمه حرف بد باشد- [[خداوند]] او را از [[آتش]] [[جهنّم]] [[آزاد کرده]] و [[بهشت]] را بر او [[واجب]] می‌نماید.»..<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.
			آن حضرت بر اهمیت دادن به [[زن]] و مراعات حال او تأکید فراوانی داشته‌اند، [[امام باقر]]{{ع}} از جدّ بزرگوارش [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} این [[روایت]] را نقل فرموده‌اند که: [[جبرئیل]] مرا درباره [[زن‌ها]] آنقدر سفارش نمود، تا اینکه من [[گمان]] کردم [[طلاق]] دادن زن‌ها جز در مواردی که [[گناه]] بسیار بزرگ و آشکاری از آنها سربزند جایز نمی‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.

			آن حضرت همچنین مردان را به تحمّل [[اذیت]] و [[آزار]] زن‌ها و عدم [[مقابله به مثل]] با آنها [[تشویق]] فرموده‌اند؛ چراکه این کار منجرّ به خراب شدن روابط و ایجاد تشنّج در جوّ [[خانواده]] می‌گردد. بنابراین آن حضرت فرموده‌اند: «هرکس آزار و اذیت زن خود را تحمّل کند - و لو آن آزار و اذیت یک کلمه حرف بد باشد- [[خداوند]] او را از [[آتش]] [[جهنّم]] آزاد کرده و [[بهشت]] را بر او [[واجب]] می‌نماید.»..<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.

	امام باقر{{ع}} خود نیز در تحمّل آزار و اذیت دیگران [[الگو]] و نمونه بوده است، [[امام صادق]]{{ع}} در شرح احوال پدر [[بزرگوار]] خود امام باقر{{ع}} فرموده است: پدر من همسری داشت که او را اذیت می‌نمود، امّا پدر من در مقابل برای آن زن [[طلب مغفرت]] می‌کرد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۹.</ref>.		امام باقر{{ع}} خود نیز در تحمّل آزار و اذیت دیگران [[الگو]] و نمونه بوده است، [[امام صادق]]{{ع}} در شرح احوال پدر [[بزرگوار]] خود امام باقر{{ع}} فرموده است: پدر من همسری داشت که او را اذیت می‌نمود، امّا پدر من در مقابل برای آن زن [[طلب مغفرت]] می‌کرد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۹.</ref>.

	امام باقر{{ع}} بنیانگذار تدوین [[قوانین]] [[حقوق متقابل]] بین [[فرزندان]] و [[والدین]] می‌باشد، در نظر آن حضرت آنچه بر والدین واجب است [[تربیت فرزندان]] مطابق با مفاهیم و [[ارزش‌های اسلامی]] <ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۲.</ref>، همچنین دور نگهداشتن فرزندان از انواع مختلف [[انحراف‌ها]] می‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۳.</ref>.		امام باقر{{ع}} بنیانگذار تدوین [[قوانین]] حقوق متقابل بین [[فرزندان]] و والدین می‌باشد، در نظر آن حضرت آنچه بر والدین واجب است تربیت فرزندان مطابق با مفاهیم و ارزش‌های اسلامی<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۲.</ref>، همچنین دور نگهداشتن فرزندان از انواع مختلف [[انحراف‌ها]] می‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۳.</ref>.
	امام باقر{{ع}} برای تربیت فرزندان در مراحل مختلف [[زندگی]] برنامه مدوّنی ارائه نموده‌اند که از ابتدای [[طفولیت]] شروع شده به سنّ [[بلوغ]]، سپس به سنّ [[تکلیف]] و [[رشد]] و کمال آن فرزند منتهی می‌شود<ref>ر.ک: تربیت الطّفل فى الاسلام، از انتشارات مرکز الرّساله.</ref>.
	[[امام باقر]]{{ع}} تأکید فراوانی بر ایجاد [[توازن]] و [[تعادل]] در برخورد و [[رفتار با فرزندان]] داشته‌اند. آن حضرت در این رابطه فرموده‌اند:		امام باقر{{ع}} برای تربیت فرزندان در مراحل مختلف [[زندگی]] برنامه مدوّنی ارائه نموده‌اند که از ابتدای [[طفولیت شروع شده به سنّ [[بلوغ]]، سپس به سنّ [[تکلیف]] و [[رشد]] و کمال آن فرزند منتهی می‌شود<ref>ر.ک: تربیت الطّفل فى الاسلام، از انتشارات مرکز الرّساله.</ref>.
	{{متن حدیث\|شرّ الآباء من دعاه التقصير إلى العقوق و شرّ الآباء من دعاه البرّ إلى الافراط}}؛
	بدترین پدرها آن کسی است که کوتاهی در امر [[فرزندان]] موجب [[سرکشی]] و [[نافرمانی]] فرزندان او شود. همچنین بدترین [[پدران]] آنان‌اند که در راه [[محبّت]] و [[دوستی]] به فرزندان طریق [[افراط]] و [[زیاده‌روی]] را پیشه کنند<ref>تاریخ یعقوبى، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.		[[امام باقر]]{{ع}} تأکید فراوانی بر ایجاد توازن و [[تعادل]] در برخورد و [[رفتار با فرزندان]] داشته‌اند. آن حضرت در این رابطه فرموده‌اند: {{متن حدیث\|شرّ الآباء من دعاه التقصير إلى العقوق و شرّ الآباء من دعاه البرّ إلى الافراط}}؛ بدترین پدرها آن کسی است که کوتاهی در امر [[فرزندان]] موجب [[سرکشی]] و [[نافرمانی]] فرزندان او شود. همچنین بدترین پدران آنان‌اند که در راه [[محبّت]] و [[دوستی]] به فرزندان طریق [[افراط]] و [[زیاده‌روی]] را پیشه کنند<ref>تاریخ یعقوبى، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.

			امام باقر{{ع}} همچنین فرزندان را نیز به [[نیکی به پدر و مادر]] سفارش کرده و فرموده‌اند: {{متن حدیث\|ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ}}؛ سه چیز است که [[خداوند متعال]] به هیچ‌وجه ترک آن را برای [[انسان]] [[مسلمان]] جایز ندانسته: [[ادای امانت]]، چه صاحب [[امانت]] [[آدم]] خوبی باشد یا [[فاجر]]، [[وفای به عهد]] چه طرف مقابل شخص خوبی باشد یا [[گناه‌کار]] و فاجر، و [[نیکی]] کردن به پدر و مادر چه آن دو نفر [[انسان‌های صالح]] و درستکاری باشند یا افراد بد و [[گناهکار]]<ref>کافى، ج۲، ص۱۶۲.</ref>.

			امام باقر{{ع}} به دلیل حقّی که پدران و مادران بر فرزندان دارند، [[دستورات]] اکید و فراوانی مبنی بر اینکه فرزندان اگرچه دارای پدر و مادر [[منحرف]] یا فاجر و گناه‌کار هم باشند، [[وظیفه]] دارند تا به آنها [[مهربانی]] و نیکویی کنند، صادر فرموده‌اند.

	~~امام باقر{{ع}} همچنین فرزندان را نیز به [[نیکی به پدر و مادر]] سفارش کرده و فرموده‌اند:~~		امام باقر{{ع}} در هر شرایطی از نافرمانی و سرکشی فرزندان نسبت به پدر و مادر [[نهی]] فرموده و همگان را از این امر بازداشته‌اند، حتّی اگر پدر و مادر نسبت به فرزندان بدرفتار و بدخلق بوده باشند، آن حضرت از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] فرموده‌اند که فرمود: از [[مبتلا]] شدن به عاقّ والدین برحذر باشید؛ چراکه بوی [[بهشت]] که از مسافتی به اندازه هزار سال به مشام می‌رسد، به مشام شخصی که عاقّ والدین باشد نمی‌رسد...<ref>کافى، ج۲، ص۳۴۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۳.</ref>
	{{متن حدیث\|ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ}}؛
	سه چیز است که [[خداوند متعال]] به هیچ‌وجه ترک آن را برای [[انسان]] [[مسلمان]] جایز ندانسته: [[ادای امانت]]، چه صاحب [[امانت]] [[آدم]] خوبی باشد یا [[فاجر]]، [[وفای به عهد]] چه طرف مقابل شخص خوبی باشد یا [[گناه‌کار]] و فاجر، و [[نیکی]] کردن به پدر و مادر چه آن دو نفر [[انسان‌های صالح]] و [[درستکاری]] باشند یا افراد بد و [[گناهکار]]<ref>کافى، ج۲، ص۱۶۲.</ref>.
	امام باقر{{ع}} به دلیل حقّی که پدران و [[مادران]] بر فرزندان دارند، [[دستورات]] اکید و فراوانی مبنی بر اینکه فرزندان اگرچه دارای پدر و مادر [[منحرف]] یا فاجر و گناه‌کار هم باشند، [[وظیفه]] دارند تا به آنها [[مهربانی]] و نیکویی کنند، صادر فرموده‌اند.
	امام باقر{{ع}} در هر شرایطی از نافرمانی و سرکشی فرزندان نسبت به پدر و مادر [[نهی]] فرموده و همگان را از این امر بازداشته‌اند، حتّی اگر پدر و مادر نسبت به فرزندان [[بدرفتار]] و بدخلق بوده باشند، آن حضرت از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] فرموده‌اند که فرمود:
	از [[مبتلا]] شدن به عاقّ [[والدین]] برحذر باشید؛ چراکه بوی [[بهشت]] که از مسافتی به اندازه هزار سال به مشام می‌رسد، به مشام شخصی که عاقّ والدین باشد نمی‌رسد...<ref>کافى، ج۲، ص۳۴۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت]] ~~ج۷،~~ ص ۲۸۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = خانواده | عنوان مدخل = خانواده | مداخل مرتبط = خانواده در قرآن - خانواده در نهج البلاغه - خانواده در معارف دعا و زیارات - خانواده در فقه سیاسی - خانواده در فقه اسلامی - خانواده در معارف و سیره معصوم - خانواده...» ایجاد کرد

2024-12-02T10:19:36Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = خانواده | عنوان مدخل = خانواده | مداخل مرتبط = خانواده در قرآن - خانواده در نهج البلاغه - خانواده در معارف دعا و زیارات - خانواده در فقه سیاسی - خانواده در فقه اسلامی - خانواده در معارف و سیره معصوم - خانواده...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = خانواده
| عنوان مدخل = خانواده
| مداخل مرتبط = [[خانواده در قرآن]] - [[خانواده در نهج البلاغه]] - [[خانواده در معارف دعا و زیارات]] - [[خانواده در فقه سیاسی]] - [[خانواده در فقه اسلامی]] - [[خانواده در معارف و سیره معصوم]] - [[خانواده در معارف و سیره نبوی]] - [[خانواده در معارف و سیره علوی]] - [[خانواده در معارف و سیره سجادی]] - [[خانواده در معارف و سیره امام باقر]] - [[خانواده در معارف و سیره امام جواد]] - [[خانواده در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
در میان واحدهای متعدّد اجتماعی، خانواده اوّلین و بنیانی‌ترین واحد و مؤسّسه‌ای است که پدید آمده است، این خانواده است که [[مسئولیت]] خطیر [[پشتیبانی]] کردن جامعه بزرگ را با ارائه افراد و عناصر صالح به عهده دارد، و این مسأله نقطه آغازی است که ایجاد و [[تربیت]] [[نیروی انسانی]] سالم جامعه را در پی خواهد داشت. امام باقر{{ع}} برای [[تنظیم خانواده]] و سامان‌بخشی به آن، قواعدی اساسی وضع نموده‌اند. این [[قواعد]] از [[انتخاب همسر مناسب]] به‌عنوان [[شریک]] [[زندگی]] براساس تدین و حسن خلق، همچنین ریشه داشتن در خانواده‌ای صالح و ریشه‌دار آغاز می‌شود. آن حضرت همچنین برنامه‌ای برای [[حقوق]] افراد [[خانواده]] نسبت به یکدیگر و آنچه را که بر هریک از زوجین نسبت به دیگری [[واجب]] می‌شود و مراعات آنها از ناحیه [[زن]] و شوهر ضامن [[ثبات]] و برقراری [[آرامش]] در جوّ خانواده می‌گردد، وضع فرموده‌اند.
[[امام باقر]]{{ع}} از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] نموده‌اند که در رابطه با حقّی که شوهر بر گردن زن دارد این‌گونه فرموده‌اند:
اینکه از شوهر خود [[اطاعت]] نموده، وی را [[نافرمانی]] نکند، از [[خانه]] او بدون اجازه‌اش چیزی به‌عنوان [[صدقه]] بیرون ندهد، بدون [[اجازه]] شوهر [[روزه]] مستحبّ نگیرد، و هنگامی که شوهر به او نیاز پیدا کرد، از این کار خودداری نکند حتّی اگر سوار بر جهاز شتر باشد، و از خانه شوهر بدون اجازه او بیرون نرود...<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۴.</ref>.
و همچنین امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث|جِهَادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّلِ}}؛ [[جهاد]] زن در [[شوهرداری]] نیکویش می‌باشد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۸.</ref>.
امام باقر{{ع}} [[زن‌ها]] را به [[تحمّل]] کردن [[آزار]] و [[اذیت]] شوهر فرا خوانده است تا بدین‌وسیله علاقه زوجیت ادامه پیدا کرده و باعث از هم پاشیدگی [[خانواده‌ها]] نشود؛ چراکه عدم تحمّل زن در برابر بعضی از بداخلاقی‌های شوهر، ممکن است چنین نتیجه‌ای دربر داشته باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند:
{{متن حدیث|وَ جِهَادُ الْمَرْأَةِ أَنْ تَصْبِرَ عَلَى مَا تَرَى مِنْ أَذَى زَوْجِهَا وَ غَيْرَتِهِ}}؛

جهاد زن این است که در برابر آزارهایی که از شوهر خود می‌بیند یا غیرت‌هایی که شوهر به [[خرج]] داده و برای او خوشایند نمی‌باشد [[صبر]] و تحمّل پیشه نماید<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۵.</ref>.
امام باقر{{ع}} در مقابل بر شوهر نیز برای زن [[حقوقی]] را واجب دانسته‌اند، که شوهر [[مسئول]] اجرای این [[واجبات]] است تا بدین‌وسیله [[محبّت]] و [[مودّت]] بین این زن و شوهر عمیق و ریشه‌دار گشته، ثبات و آرامش جوّ غالب آن خانواده شود. از جمله این حقوق رفع کامل نیازهای زن از حیث [[خوراک]] و [[پوشاک]] می‌باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند:
هرکس همسری دارد و او را با لباسی که بتواند با آن ستر عورت نماید نمی‌پوشاند و به او آنچنان غذایی نمی‌دهد که بتواند با آن کمر راست کند، بر [[امام]] و [[حاکم]] [[جامعه]] است که بین آنها جدایی اندازد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۷.</ref>.
آن حضرت بر اهمیت دادن به [[زن]] و مراعات حال او تأکید فراوانی داشته‌اند، [[امام باقر]]{{ع}} از جدّ بزرگوارش [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} این [[روایت]] را نقل فرموده‌اند که:
[[جبرئیل]] مرا درباره [[زن‌ها]] آنقدر سفارش نمود، تا اینکه من [[گمان]] کردم [[طلاق]] دادن زن‌ها جز در مواردی که [[گناه]] بسیار بزرگ و آشکاری از آنها سربزند جایز نمی‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.

آن حضرت همچنین مردان را به [[تحمّل]] [[اذیت]] و [[آزار]] زن‌ها و عدم [[مقابله به مثل]] با آنها [[تشویق]] فرموده‌اند؛ چراکه این کار منجرّ به خراب شدن روابط و ایجاد تشنّج در جوّ [[خانواده]] می‌گردد. بنابراین آن حضرت فرموده‌اند:
«هرکس آزار و اذیت زن خود را تحمّل کند - و لو آن آزار و اذیت یک کلمه حرف بد باشد- [[خداوند]] او را از [[آتش]] [[جهنّم]] [[آزاد کرده]] و [[بهشت]] را بر او [[واجب]] می‌نماید.»..<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.
امام باقر{{ع}} خود نیز در تحمّل آزار و اذیت دیگران [[الگو]] و نمونه بوده است، [[امام صادق]]{{ع}} در شرح احوال پدر [[بزرگوار]] خود امام باقر{{ع}} فرموده است: پدر من همسری داشت که او را اذیت می‌نمود، امّا پدر من در مقابل برای آن زن [[طلب مغفرت]] می‌کرد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۹.</ref>.

امام باقر{{ع}} بنیانگذار تدوین [[قوانین]] [[حقوق متقابل]] بین [[فرزندان]] و [[والدین]] می‌باشد، در نظر آن حضرت آنچه بر والدین واجب است [[تربیت فرزندان]] مطابق با مفاهیم و [[ارزش‌های اسلامی]] <ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۲.</ref>، همچنین دور نگهداشتن فرزندان از انواع مختلف [[انحراف‌ها]] می‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۳.</ref>.
امام باقر{{ع}} برای تربیت فرزندان در مراحل مختلف [[زندگی]] برنامه مدوّنی ارائه نموده‌اند که از ابتدای [[طفولیت]] شروع شده به سنّ [[بلوغ]]، سپس به سنّ [[تکلیف]] و [[رشد]] و کمال آن فرزند منتهی می‌شود<ref>ر.ک: تربیت الطّفل فى الاسلام، از انتشارات مرکز الرّساله.</ref>.
[[امام باقر]]{{ع}} تأکید فراوانی بر ایجاد [[توازن]] و [[تعادل]] در برخورد و [[رفتار با فرزندان]] داشته‌اند. آن حضرت در این رابطه فرموده‌اند:
{{متن حدیث|شرّ الآباء من دعاه التقصير إلى العقوق و شرّ الآباء من دعاه البرّ إلى الافراط}}؛
بدترین پدرها آن کسی است که کوتاهی در امر [[فرزندان]] موجب [[سرکشی]] و [[نافرمانی]] فرزندان او شود. همچنین بدترین [[پدران]] آنان‌اند که در راه [[محبّت]] و [[دوستی]] به فرزندان طریق [[افراط]] و [[زیاده‌روی]] را پیشه کنند<ref>تاریخ یعقوبى، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.

امام باقر{{ع}} همچنین فرزندان را نیز به [[نیکی به پدر و مادر]] سفارش کرده و فرموده‌اند:
{{متن حدیث|ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ}}؛
سه چیز است که [[خداوند متعال]] به هیچ‌وجه ترک آن را برای [[انسان]] [[مسلمان]] جایز ندانسته: [[ادای امانت]]، چه صاحب [[امانت]] [[آدم]] خوبی باشد یا [[فاجر]]، [[وفای به عهد]] چه طرف مقابل شخص خوبی باشد یا [[گناه‌کار]] و فاجر، و [[نیکی]] کردن به پدر و مادر چه آن دو نفر [[انسان‌های صالح]] و [[درستکاری]] باشند یا افراد بد و [[گناهکار]]<ref>کافى، ج۲، ص۱۶۲.</ref>.
امام باقر{{ع}} به دلیل حقّی که پدران و [[مادران]] بر فرزندان دارند، [[دستورات]] اکید و فراوانی مبنی بر اینکه فرزندان اگرچه دارای پدر و مادر [[منحرف]] یا فاجر و گناه‌کار هم باشند، [[وظیفه]] دارند تا به آنها [[مهربانی]] و نیکویی کنند، صادر فرموده‌اند.
امام باقر{{ع}} در هر شرایطی از نافرمانی و سرکشی فرزندان نسبت به پدر و مادر [[نهی]] فرموده و همگان را از این امر بازداشته‌اند، حتّی اگر پدر و مادر نسبت به فرزندان [[بدرفتار]] و بدخلق بوده باشند، آن حضرت از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] فرموده‌اند که فرمود:
از [[مبتلا]] شدن به عاقّ [[والدین]] برحذر باشید؛ چراکه بوی [[بهشت]] که از مسافتی به اندازه هزار سال به مشام می‌رسد، به مشام شخصی که عاقّ والدین باشد نمی‌رسد...<ref>کافى، ج۲، ص۳۴۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۲۸۳.</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:151921.jpg|22px]] [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|'''پیشوایان هدایت ج۷''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:امام باقر]]
[[رده:خانواده]]