ختم نبوت در لغت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۱۸

2025-08-20T05:18:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = ختم نبوت		\| موضوع مرتبط = ختم نبوت
	\| عنوان مدخل = ختم نبوت		\| عنوان مدخل = ختم نبوت
	\| مداخل مرتبط = [[ختم نبوت در لغت]] - [[ختم نبوت در قرآن]] - [[ختم نبوت در حدیث]] - [[ختم نبوت در کلام اسلامی]] - [[ختم نبوت در فلسفه ~~اسلامی~~]] - [[ختم نبوت در ~~عرفان~~ اسلامی]] - [[ختم نبوت در ~~تاریخ~~ اسلامی]] - [[ختم نبوت در ~~معارف و سیره علوی~~]] - [[ختم نبوت در ~~فلسفه دین~~ و ~~کلام جدید~~]]		\| مداخل مرتبط = [[ختم نبوت در لغت]] - [[ختم نبوت در قرآن]] - [[ختم نبوت در حدیث]] - [[ختم نبوت در کلام اسلامی]] - [[ختم نبوت در فلسفه دین و کلام جدید]] - [[ختم نبوت در فلسفه اسلامی]] - [[ختم نبوت در عرفان اسلامی]] - [[ختم نبوت در تاریخ اسلامی]] - [[ختم نبوت در معارف و سیره علوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari در ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۴

2025-08-18T07:54:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۴
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = ختم نبوت		\| موضوع مرتبط = ختم نبوت
	\| عنوان مدخل = ختم نبوت		\| عنوان مدخل = ختم نبوت
	\| مداخل مرتبط = [[ختم نبوت در لغت]] - [[ختم نبوت در قرآن]] - [[ختم نبوت در حدیث]] - [[ختم نبوت در کلام اسلامی]] - [[ختم نبوت در فلسفه اسلامی]] - [[ختم نبوت در عرفان اسلامی]] - [[ختم نبوت در تاریخ اسلامی]] - [[ختم نبوت در معارف و سیره علوی]]		\| مداخل مرتبط = [[ختم نبوت در لغت]] - [[ختم نبوت در قرآن]] - [[ختم نبوت در حدیث]] - [[ختم نبوت در کلام اسلامی]] - [[ختم نبوت در فلسفه اسلامی]] - [[ختم نبوت در عرفان اسلامی]] - [[ختم نبوت در تاریخ اسلامی]] - [[ختم نبوت در معارف و سیره علوی]] - [[ختم نبوت در فلسفه دین و کلام جدید]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۴

2025-04-17T09:04:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۴
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			'''«ختم»''' در لغت به معانی مُهر زدن و پایان رسانیدن مشهور شده است. «خاتِم»، به معنای ختم کننده و پایان (عاقبت) و «خاتَم» به معنای آخر و آخرین و نیز مُهری است که پس از تنظیم و نگارش نامه‌ها و استاد، در پای آن می‌زنند و [[حکم]] پایان بخشیدن به آنها را دارد.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۲

2025-04-17T09:02:11Z

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2024-03-10T06:04:49Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2024-02-17T06:27:28Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	#به معنای اسم مفعول است؛ یعنی {{عربی\|مختومٌ به النبيون}}: پیامبران الهی به [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، مهر و ختم شده‌اند.		#به معنای اسم مفعول است؛ یعنی {{عربی\|مختومٌ به النبيون}}: پیامبران الهی به [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، مهر و ختم شده‌اند.
	به نوشته او: چهار احتمال فوق در صورتی است که «خاتَم» به فتح «تاء» باشد و در صورت قرائت به کسر «تاء» چنان که شش نفر از «[[قراء سبعه]]» بیان داشته‌اند، این کلمه معنای «[[آخِر]]» و «آخرین» است. بنا بر هر پنج احتمال، معنای [[آیه]] این است که [[حضرت محمد]]{{صل}} [[آخرین پیامبر]] [[الهی]] است و پس از او [[پیامبر]] دیگری نخواهد آمد<ref>جعفر سبحانی، خاتمیت از دیدگاه عقل و قرآن، ص۳۱ به نقل از عبدالله العکبری، متولد ۵۳۸ق، التبیان فی اعراب القرآن، ج۲، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)\|خاتمیت در قرآن]] ص ۲۱.</ref>.		به نوشته او: چهار احتمال فوق در صورتی است که «خاتَم» به فتح «تاء» باشد و در صورت قرائت به کسر «تاء» چنان که شش نفر از «[[قراء سبعه]]» بیان داشته‌اند، این کلمه معنای «[[آخِر]]» و «آخرین» است. بنا بر هر پنج احتمال، معنای [[آیه]] این است که [[حضرت محمد]]{{صل}} [[آخرین پیامبر]] [[الهی]] است و پس از او [[پیامبر]] دیگری نخواهد آمد<ref>جعفر سبحانی، خاتمیت از دیدگاه عقل و قرآن، ص۳۱ به نقل از عبدالله العکبری، متولد ۵۳۸ق، التبیان فی اعراب القرآن، ج۲، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)\|خاتمیت در قرآن]] ص ۲۱.</ref>.

			==معنای لغوی خاتمیّت==
			بنا بر نظر اکثر لغت‌شناسان، ماده «ختم» مرادف «طبع» و به معنای مهر زدن و نقش کردن است. برخی نیز آن را به {{عربی\|بلوغ آخر الشيء}} یعنی «به پایان رساندن چیزی یا کاری» [[تفسیر]] کرده‌اند و معنای پیش‌گفته را به این تفسیر بازگردانده‌اند؛
			چرا که مهر زدن بر چیزی تنها پس از به پایان رساندن آن انجام‌شدنی است<ref>ر.ک: محمدتقی جعفری، تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی، ج۱۳، ص١٠۶ - ١٠٨؛ جعفر سبحانی، الالهیات، ج۲، ص۴۶۵؛ جعفر سبحانی، مفاهیم القرآن، ج۳، ص۱۲۰ - ۱۲۱.</ref>. در [[قرآن]] این ماده و مشتقاتش چند بار استعمال و در همگی آنها این معنا رعایت شده است، از جمله {{متن قرآن\|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«محمّد، پدر هیچ یک از مردان شما نیست اما فرستاده خداوند و واپسین پیامبران است و خداوند به هر چیزی داناست» سوره احزاب، آیه ۴۰.</ref>.
			در این [[آیه شریفه]] لفظ «خاتم» به دو صورت قرائت شده است: به فتح تا، بنا بر قرائت عاصم و کسر تا، بنا بر سایر [[قرائات]]، که اگر به کسر خوانده شود، اسم فاعل است، به معنای پایان دهنده و «مهر کننده» و اگر به فتح خوانده شود، سه وجه در آن احتمال داده می‌شود:
			# اسم باشد به معنای {{عربی\|ما يُختَم به}}؛ «چیزی که به وسیله آن پایان داده می‌شود». «مُهری که پس از بسته شدن [[نامه]] بر روی آن می‌زدند، به همین دلیل خاتم نامیده می‌شد و چون معمولاً بر روی [[نگین انگشتری]] نام یا [[شعار]] مخصوص خود را نقش می‌کردند و همان را بر روی [[نامه‌ها]] می‌زدند، انگشتری را خاتم می‌نامیدند»<ref>مرتضی مطهری، شش مقاله، ص۷۸ (مقاله ختم نبوت).</ref>.
			# فعل باشد از باب مفاعله؛
			# اسم باشد به معنای «آخر».
			[[ابو محمد دمیری]]، در منظومه‌اش در این باره چنین سروده است:
			{{عربی\|و الخاتم الفاعل قل بالكسر و ما به يختم فتحاً يجري}}<ref>الالهیات، ج۲، ص۴۶۴؛ مفاهیم القرآن، ج۳، ص۱۲۱، به نقل از: قشیری، التیسیر فی علم التفسیر، ص۹۰.</ref>
			در این [[بیت]] به دو وجه نخست اشاره شده است؛ [[بیضاوی]] نیز در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ}} گفته است: {{عربی\|آخرهم الذي ختمهم}} که به معنای سوم اشاره دارد<ref>الالهیات، ج۲، به ترتیب ص۴۶۵ و ۱۲۱؛ به نقل از بیضاوی، انوار التنزیل، فی تفسیر سورة الاحزاب، آیه ۴٠.</ref><ref>این چهار معنا را در منبع ذیل ببینید: الالهیات، ج۲، ص۴۶۴ - ۴۶۵. شایان ذکر است که ایشان در کتاب دیگر خود، اضواء علی [[عقائد الشیعة]] الامامیة و تاریخهم، ص۵۳۸، تنها به ذکر دو معنای نخست بسنده کرده است. گویا این دو معنا بیشتر مورد [[عنایت]] و [[تأیید]] ایشان است.</ref><ref>[[سعیده سادات نبوی\|نبوی، سعیده سادات]]، [[خاتمیت در محضر علما (کتاب)\|خاتمیت در محضر علما]] ص ۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۶۵:		خط ۷۶:
	# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱''']]		# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱''']]
	# [[پرونده:IM010661.jpg\|22px]] [[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)\|'''خاتمیت در قرآن''']]		# [[پرونده:IM010661.jpg\|22px]] [[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)\|'''خاتمیت در قرآن''']]
			# [[پرونده:1379734.jpg\|22px]] [[سعیده سادات نبوی\|نبوی، سعیده سادات]]، [[خاتمیت در محضر علما (کتاب)\|'''خاتمیت در محضر علما''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۳۸

2024-02-15T07:38:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۸
خط ۵۹:		خط ۵۹:
	#{{عربی\|خاتَم}}؛ اسم به معنای آخر و آخرین است.		#{{عربی\|خاتَم}}؛ اسم به معنای آخر و آخرین است.
	#به معنای اسم مفعول است؛ یعنی {{عربی\|مختومٌ به النبيون}}: پیامبران الهی به [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، مهر و ختم شده‌اند.		#به معنای اسم مفعول است؛ یعنی {{عربی\|مختومٌ به النبيون}}: پیامبران الهی به [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، مهر و ختم شده‌اند.
	به نوشته او: چهار احتمال فوق در صورتی است که «خاتَم» به فتح «تاء» باشد و در صورت قرائت به کسر «تاء» چنان که شش نفر از «[[قراء سبعه]]» بیان داشته‌اند، این کلمه معنای «[[آخِر]]» و «آخرین» است. بنا بر هر پنج احتمال، معنای [[آیه]] این است که [[حضرت محمد]]{{صل}} [[آخرین پیامبر]] [[الهی]] است و پس از او [[پیامبر]] دیگری نخواهد آمد<ref>جعفر سبحانی، خاتمیت از دیدگاه عقل و قرآن، ص۳۱ به نقل از عبدالله العکبری، متولد ۵۳۸ق، التبیان فی اعراب القرآن، ج۲، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن ~~با رویکرد پاسخ به شبهات~~ (کتاب)\|خاتمیت در قرآن ~~با رویکرد پاسخ به شبهات~~]] ص ۲۱.</ref>.		به نوشته او: چهار احتمال فوق در صورتی است که «خاتَم» به فتح «تاء» باشد و در صورت قرائت به کسر «تاء» چنان که شش نفر از «[[قراء سبعه]]» بیان داشته‌اند، این کلمه معنای «[[آخِر]]» و «آخرین» است. بنا بر هر پنج احتمال، معنای [[آیه]] این است که [[حضرت محمد]]{{صل}} [[آخرین پیامبر]] [[الهی]] است و پس از او [[پیامبر]] دیگری نخواهد آمد<ref>جعفر سبحانی، خاتمیت از دیدگاه عقل و قرآن، ص۳۱ به نقل از عبدالله العکبری، متولد ۵۳۸ق، التبیان فی اعراب القرآن، ج۲، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)\|خاتمیت در قرآن]] ص ۲۱.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱''']]		# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱''']]
	# [[پرونده:IM010661.jpg\|22px]] [[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن ~~با رویکرد پاسخ به شبهات~~ (کتاب)\|'''خاتمیت در قرآن ~~با رویکرد پاسخ به شبهات~~''']]		# [[پرونده:IM010661.jpg\|22px]] [[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن (کتاب)\|'''خاتمیت در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* منابع */

2024-02-14T07:58:37Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۸
خط ۶۴:		خط ۶۴:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱''']]		# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱''']]
			# [[پرونده:IM010661.jpg\|22px]] [[نفیسه ابوالحسنی\|ابوالحسنی، نفیسه]]، [[خاتمیت در قرآن با رویکرد پاسخ به شبهات (کتاب)\|'''خاتمیت در قرآن با رویکرد پاسخ به شبهات''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* منابع */

2024-02-14T04:52:48Z

منابع

@@ خط ۳۸: / خط ۳۸: @@
 #«خَتَمَ»: یکی از قرائت‌های لفظ «خاتم»، قرائت آن به صورت فعل ماضی ثلاثی مجرد است؛ یعنی «خَتَم». این قرائت که منسوب به [[عبدالله بن مسعود]] است، از لحاظ معنا با [[قرائت]]«خاتِم» تفاوت چندانی ندارد؛ زیرا بسیاری از کسانی که «خاتم» را به کسر «تاء» قرائت یا دست‌کم احتمال آن را مطرح کرده‌اند، قرائت مزبور را از عبدالله بن مسعود به عنوان [[شاهد]] و مؤید یادآور شده‌اند. برخی نیز تصریح کرده‌اند که {{متن قرآن|خَاتَمَ النَّبِيِّينَ}} به معنای {{عربی|خَتَم النبيين}} است<ref>{{عربی|من قرء «خاتم» بكسر التاء، فمعنا: و ختم النبيين}}؛ (عبدالرحمن بن علی جوزی، زاد المسیر فی علم التفسیر، تحقیق عبدالرزاق المهدی، ج۳، ص۴۷۰).</ref>. بنابراین بر اساس این قرائت، معنای جمله مزبور در [[آیه]] مورد بحث چنین خواهد شد: «محمد{{صل}} [[پیامبری]] است که سلسله [[انبیا]] و باب [[بعثت پیامبران]] را ختم کرده و به پایان رسانده است».
 با توجه به معنای «ختم»<ref>{{عربی|و هي قراءة عبدالله: «و لكن نبيا ختم النبيين» فهذه حجة لمن قال خاتم بالكسر}}؛ (یحیی بن زیاد الفراء، معانی القرآن، ج۲، ص۳۴۴؛ محمد بن جریر طبری، تفسیر الطبری، ج۱۰، ص۳۰۵؛ محمود بن عمر زمخشری، الکشاف عن غوامض التنزیل، ج۳، ص۵۴۴؛ حسین بن ابی العز الهمدانی، الفرید فی اعراب القرآن المجید، ج۴، ص۴۴؛ محمد سالم محیسن، المغنی فی القراءات العشر المتواترة، ج۳، ص۱۵۳).</ref> معنای «خاتَمَ» نیز آشکار می‌گردد؛ زیرا «خاتَمَ» مثل «ضارَبَ» فعل ماضی به شمار آمده است و از لحاظ معنا مانند «خاتِم» خواهد بود. به تعبیر دیگر، فعل ماضی ماده «خَتم» با اسم فاعل آن از حیث معنا تفاوت ندارد.<ref>[[محمد اسحاق عارفی|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱]] ص ۲۶.</ref>.
 == منابع ==

Jaafari: /* مقدمه */

2024-02-10T06:23:52Z

مقدمه

@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 برای اینکه خاتمیت مورد بحث [[اثبات]] شود، باید هر دو صورت مفروض [[ابطال]] گردد. ابطال فرض اول با اثبات [[جاودانگی دین اسلام]] امکان پذیر است؛ زیرا معنای [[جاودانگی اسلام]] این است که هیچ‎گاه نسخ نخواهد شد و پیامبری با دین جدید مبعوث نمی‌گردد.
 اما فرض دوم با مسئله جاودانگی اسلام قابل ابطال نیست، بلکه دلیل دیگری می‌خواهد؛ زیرا منافاتی ندارد که دین اسلام آخرین دین و دین همیشگی به شمار آید، ولی پیامبر دیگری پس از پیامبر اسلام{{صل}} بیاید و همین دین را [[ترویج]] کند.
-پس در بررسی [[ادله]] باید به این نکته توجه شود که چه دلیلی تنها جاودانگی دین اسلام را به اثبات می‎رساند و آن را آخرین دین معرفی می‎کند و چه دلیلی، علاوه بر اثبات جاودانگی اسلام، بعثت پیامبر جدید را به [[طور]] مطلق [[نفی]] می‌کند.<ref>[[محمد اسحاق عارفی|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱]] ص 12 .</ref>.
+پس در بررسی [[ادله]] باید به این نکته توجه شود که چه دلیلی تنها جاودانگی دین اسلام را به اثبات می‎رساند و آن را آخرین دین معرفی می‎کند و چه دلیلی، علاوه بر اثبات جاودانگی اسلام، بعثت پیامبر جدید را به [[طور]] مطلق [[نفی]] می‌کند.<ref>[[محمد اسحاق عارفی|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱ (کتاب)|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۱]] ص ۱۹.</ref>.
 == منابع ==