خداشناسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* منابع */

2025-08-21T04:44:40Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۴
خط ۱۶۲:		خط ۱۶۲:
	# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]		# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]
	# [[پرونده:IM009850.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۵''']]		# [[پرونده:IM009850.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۵''']]
			# [[پرونده:1100619.jpg\|22px]] [[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]		# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]

Bahmani: /* راه شهود و عرفان */

2025-08-21T04:44:21Z

راه شهود و عرفان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۴
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	مکاتب پیشین، درصدد [[شناخت خداوند]] از بیرون [[قلب]] و شهود بودند. [[مکتب]] [[شهود]] و [[عرفان]] مدعی است که معرفت حقیقی [[خدا]] را نمی‌توان از طریق مفاهیم ذهنی یا مطالعه در امور [[حسی]] به‌دست آورد، بلکه بایستی [[دل]] به جانان سپرد و از طریق [[تزکیه نفس]] و شهود به معرفت [[حق]] نایل آمد.		مکاتب پیشین، درصدد [[شناخت خداوند]] از بیرون [[قلب]] و شهود بودند. [[مکتب]] [[شهود]] و [[عرفان]] مدعی است که معرفت حقیقی [[خدا]] را نمی‌توان از طریق مفاهیم ذهنی یا مطالعه در امور [[حسی]] به‌دست آورد، بلکه بایستی [[دل]] به جانان سپرد و از طریق [[تزکیه نفس]] و شهود به معرفت [[حق]] نایل آمد.

	برخی از عرفای [[اسلامی]] به تحقیر عقل و استدلال‌های آن و لااقل عدم اهتمام به آن در مسایل فراطبیعی پرداختند و اعتبار آن را به حوزه [[زمان]] و مکان و [[جهان]] طبیعت اختصاص دادند از منظر برخی دانشمندان، مشرب [[عرفانی]]، کامل‌ترین راه و [[سلوک]] [[شناخت]] و [[قرب الهی]] است، لکن به معنای [[نفی]] رویکردهای دیگر نیست؛ زیرا که هر رویکرد، مخاطب خاص خود را دارد<ref>امام خمینی، التعلیقات علی شرح فصوص الحکم، ص۲۷۳؛ شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۵۸؛ آداب الصلاة، ص۱۲ و ۲۸۹؛ تفسیر سوره حمد، ص۷۲؛ شرح چهل حدیث، ص۶۲۳.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص۱۲۸ ـ ~~۱۳۰~~.</ref>		برخی از عرفای [[اسلامی]] به تحقیر عقل و استدلال‌های آن و لااقل عدم اهتمام به آن در مسایل فراطبیعی پرداختند و اعتبار آن را به حوزه [[زمان]] و مکان و [[جهان]] طبیعت اختصاص دادند از منظر برخی دانشمندان، مشرب [[عرفانی]]، کامل‌ترین راه و [[سلوک]] [[شناخت]] و [[قرب الهی]] است، لکن به معنای [[نفی]] رویکردهای دیگر نیست؛ زیرا که هر رویکرد، مخاطب خاص خود را دارد<ref>امام خمینی، التعلیقات علی شرح فصوص الحکم، ص۲۷۳؛ شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۵۸؛ آداب الصلاة، ص۱۲ و ۲۸۹؛ تفسیر سوره حمد، ص۷۲؛ شرح چهل حدیث، ص۶۲۳.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص۱۲۸ ـ ۱۳۰؛ [[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]]، ص ۱۱۵.</ref>

	== [[براهین اثبات خدا]] ==		== [[براهین اثبات خدا]] ==

Bahmani: /* راه عقلی */

2025-08-21T04:44:03Z

راه عقلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۴
خط ۷۹:		خط ۷۹:
	یکی از راه‌های کهن خداشناسی، راه [[عقل]] و [[براهین]] مختلفی است که عقل به منظور اثبات وجود [[خداوند]] اختراع و یا [[کشف]] می‌کند. این براهین عمدتاً ذهنی و نظری است و به کار بستن آنها برای همه مردم میسور نیست، بلکه نیازمند شناخت مفاهیم مختلف ذهنی و در رأس آنها مفاهیم [[فلسفی]] است.		یکی از راه‌های کهن خداشناسی، راه [[عقل]] و [[براهین]] مختلفی است که عقل به منظور اثبات وجود [[خداوند]] اختراع و یا [[کشف]] می‌کند. این براهین عمدتاً ذهنی و نظری است و به کار بستن آنها برای همه مردم میسور نیست، بلکه نیازمند شناخت مفاهیم مختلف ذهنی و در رأس آنها مفاهیم [[فلسفی]] است.

	یکی از اندیشمندان اسلامی خاطر نشان می‌سازد که فلسفه، اغلب با دلیل و استدلال به [[اثبات خدا]] می‌پردازد، اما [[عرفان]] از راه [[معرفت]] وارد می‌شود؛ لذا استدلال‌های [[فلسفی]] در مقایسه با [[برهان]] [[شهودی]] پای چوبین بوده و خود [[فلسفه]] نیز [[حکم]] وسیله و ابزار را خواهد داشت؛ لذا [[قرآن کریم]] به جمع هر دو راه پرداخته است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۷، ص۴۳۳؛ آداب الصلاة، ص۹۴، ۲۲۷؛ تفسیر سوره حمد، ص۱۰۹.</ref>.		یکی از اندیشمندان اسلامی خاطر نشان می‌سازد که فلسفه، اغلب با دلیل و استدلال به [[اثبات خدا]] می‌پردازد، اما [[عرفان]] از راه [[معرفت]] وارد می‌شود؛ لذا استدلال‌های [[فلسفی]] در مقایسه با [[برهان]] [[شهودی]] پای چوبین بوده و خود [[فلسفه]] نیز [[حکم]] وسیله و ابزار را خواهد داشت؛ لذا [[قرآن کریم]] به جمع هر دو راه پرداخته است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۷، ص۴۳۳؛ آداب الصلاة، ص۹۴، ۲۲۷؛ تفسیر سوره حمد، ص۱۰۹.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۱۲۶ ـ ۱۳۶.</ref>

	=== راه طبیعی ===		=== راه طبیعی ===

Bahmani: /* پیشینه */

2025-08-21T04:41:23Z

پیشینه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۱
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== پیشینه ==		== پیشینه ==
	اهمیت و جایگاه خداشناسی و آثار عمیق آن بر [[حیات انسان]]، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی [[بشر]] بوده، بخش عمده‌ای از منابع گوناگون [[دینی]] به وصف مبدأ عالم (خداوند) پرداخته است<ref>سعیدی‌مهر، آموزش کلام اسلامی، ۲۵.</ref>. [[آموزه‌های دینی]] همواره بشر را به کوشش در [[شناخت خداوند]] با [[براهین عقلی]] و [[تفکر]] [[دعوت]] کرده است<ref>طباطبایی، المیزان، ۸/۱۵۳.</ref>. [[تاریخ]] [[ادیان]] و کتاب‌های غیر [[الهی]]، صورت‌های متفاوتی را که در طول حیات [[بشر]] از [[خدا]] تصور شده است، گزارش کرده‌اند. [[مکتب‌های مادی]] هر گونه موجودی ورای طبیعت را منکر هستند و آن را زاییده وهم بشری می‌دانند<ref> صدر، سخنان سران کمونیسم درباره خدا، ۲۳.</ref>. [[ادیان الهی]] به‌ویژه [[ادیان ابراهیمی]]، به نحو خاص متکفل پرداختن به بحث درباره خدا بوده‌اند؛ چنان‌که در [[کتاب مقدس]] نیز از [[خداوند]] به آفریننده [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] یاد شده است<ref>سفر پیدایش، ۱/۱–۳؛ انجیل یوحنا، ۱/۱–۴.</ref>. بی‌شک والاترین و ارزشمندترین مباحث و معارف، بحث درباره [[شناخت]] [[آفریدگار جهان]] است<ref>ربانی گلپایگانی، ایضاح الحکمه، ۳/۳۶۹.</ref>. در [[قرآن کریم]]، [[خداشناسی]] به بهترین نوع ممکن تبیین شده و در تعالیم آن به این امر توصیه شده است<ref>سوره ابراهیم، آیه ۱۰؛ سوره غاشیه، آیه ۱۷-۲۱.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۱۲۶ ـ ۱۳۶.</ref>		اهمیت و جایگاه خداشناسی و آثار عمیق آن بر [[حیات انسان]]، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی [[بشر]] بوده، بخش عمده‌ای از منابع گوناگون [[دینی]] به وصف مبدأ عالم (خداوند) پرداخته است<ref>سعیدی‌مهر، آموزش کلام اسلامی، ۲۵.</ref>. [[آموزه‌های دینی]] همواره بشر را به کوشش در [[شناخت خداوند]] با [[براهین عقلی]] و [[تفکر]] [[دعوت]] کرده است<ref>طباطبایی، المیزان، ۸/۱۵۳.</ref>. [[تاریخ]] [[ادیان]] و کتاب‌های غیر [[الهی]]، صورت‌های متفاوتی را که در طول حیات [[بشر]] از [[خدا]] تصور شده است، گزارش کرده‌اند. [[مکتب‌های مادی]] هر گونه موجودی ورای طبیعت را منکر هستند و آن را زاییده وهم بشری می‌دانند<ref> صدر، سخنان سران کمونیسم درباره خدا، ۲۳.</ref>. [[ادیان الهی]] به‌ویژه [[ادیان ابراهیمی]]، به نحو خاص متکفل پرداختن به بحث درباره خدا بوده‌اند؛ چنان‌که در [[کتاب مقدس]] نیز از [[خداوند]] به آفریننده [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] یاد شده است<ref>سفر پیدایش، ۱/۱–۳؛ انجیل یوحنا، ۱/۱–۴.</ref>. بی‌شک والاترین و ارزشمندترین مباحث و معارف، بحث درباره [[شناخت]] [[آفریدگار جهان]] است<ref>ربانی گلپایگانی، ایضاح الحکمه، ۳/۳۶۹.</ref>. در [[قرآن کریم]]، خداشناسی به بهترین نوع ممکن تبیین شده و در تعالیم آن به این امر توصیه شده است<ref>سوره ابراهیم، آیه ۱۰؛ سوره غاشیه، آیه ۱۷-۲۱.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۱۲۶ ـ ۱۳۶.</ref>

	== خداشناسی فطری ==		== خداشناسی فطری ==

Bahmani: /* معناشناسی */

2025-08-21T04:41:06Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۱
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	{{اصلی\|الله}}		{{اصلی\|الله}}
	واژه «[[خدا]]» که معادل لفظ «[[الله]]» در عربی است، به معنای صاحب و مالک آمده است<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ۶/۸۳۹۲–۸۳۹۷؛ معین، فرهنگ فارسی معین، ۴۸۰.</ref> و «خداشناسی» علمی است که به [[شناخت]] ذات و [[صفات خداوند]] می‌پردازد<ref>مطهری، مجموعه آثار، مجموعه آثار، ۴/۱۸۶ و ۲۶/۱۰۵.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۱۲۶ – ۱۳۶.</ref>		واژه «[[خدا]]» که معادل لفظ «[[الله]]» در عربی است، به معنای صاحب و مالک آمده است<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ۶/۸۳۹۲–۸۳۹۷؛ معین، فرهنگ فارسی معین، ۴۸۰.</ref> و «خداشناسی» علمی است که به [[شناخت]] ذات و [[صفات خداوند]] می‌پردازد<ref>مطهری، مجموعه آثار، مجموعه آثار، ۴/۱۸۶ و ۲۶/۱۰۵.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۱۲۶ – ۱۳۶.</ref>

			== پیشینه ==
			اهمیت و جایگاه خداشناسی و آثار عمیق آن بر [[حیات انسان]]، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی [[بشر]] بوده، بخش عمده‌ای از منابع گوناگون [[دینی]] به وصف مبدأ عالم (خداوند) پرداخته است<ref>سعیدی‌مهر، آموزش کلام اسلامی، ۲۵.</ref>. [[آموزه‌های دینی]] همواره بشر را به کوشش در [[شناخت خداوند]] با [[براهین عقلی]] و [[تفکر]] [[دعوت]] کرده است<ref>طباطبایی، المیزان، ۸/۱۵۳.</ref>. [[تاریخ]] [[ادیان]] و کتاب‌های غیر [[الهی]]، صورت‌های متفاوتی را که در طول حیات [[بشر]] از [[خدا]] تصور شده است، گزارش کرده‌اند. [[مکتب‌های مادی]] هر گونه موجودی ورای طبیعت را منکر هستند و آن را زاییده وهم بشری می‌دانند<ref> صدر، سخنان سران کمونیسم درباره خدا، ۲۳.</ref>. [[ادیان الهی]] به‌ویژه [[ادیان ابراهیمی]]، به نحو خاص متکفل پرداختن به بحث درباره خدا بوده‌اند؛ چنان‌که در [[کتاب مقدس]] نیز از [[خداوند]] به آفریننده [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] یاد شده است<ref>سفر پیدایش، ۱/۱–۳؛ انجیل یوحنا، ۱/۱–۴.</ref>. بی‌شک والاترین و ارزشمندترین مباحث و معارف، بحث درباره [[شناخت]] [[آفریدگار جهان]] است<ref>ربانی گلپایگانی، ایضاح الحکمه، ۳/۳۶۹.</ref>. در [[قرآن کریم]]، [[خداشناسی]] به بهترین نوع ممکن تبیین شده و در تعالیم آن به این امر توصیه شده است<ref>سوره ابراهیم، آیه ۱۰؛ سوره غاشیه، آیه ۱۷-۲۱.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۱۲۶ ـ ۱۳۶.</ref>

	== خداشناسی فطری ==		== خداشناسی فطری ==

Bahmani: /* منابع */

2025-08-21T04:37:44Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۷
خط ۱۵۸:		خط ۱۵۸:
	# [[پرونده:1100618.jpg\|22px]] [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|'''منظومه فکری امام خمینی''']]		# [[پرونده:1100618.jpg\|22px]] [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|'''منظومه فکری امام خمینی''']]
	# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]		# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]
			# [[پرونده:IM009850.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۵''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]		# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]

Bahmani: /* مقدمه */

2025-08-21T04:36:59Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۶
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	خداشناسی از مهم‌ترین مسائلی است که در طول [[تاریخ]]، [[اندیشه]] [[بشر]] را به خود مشغول داشته و بیشترین آثار و نوشته‌های اندیشمندان را به خود اختصاص داده است. اهمیت خداشناسی از آن روست که هر نوع [[داوری]] در این باره نگاه [[انسان]] را به [[جهان هستی]] و آغاز و فرجام آن تحت تأثیر قرار می‌دهد و از نظر عملی نیز، شیوه و روش خاصی از [[زندگی]] را ایجاب می‌نماید. [[باور]] به وجود خدای دانای فرزانه که با [[قدرت]] مطلقه خویش جهان هستی را از سر [[لطف]] و [[مهرورزی]]، با [[هدف]] خاصی [[آفریده]] و انسان را در مسیر دست‌یابی به کمال خویش و [[فلسفه آفرینش]] رهنمون شده است، به زندگی انسان معنا می‌بخشد و [[آدمی]] را از سردرگمی، پوچی، درجا زدن، به قهقرا برگشتن و بی‌برنامه بودن و باری به هر جهت زندگی کردن، باز می‌دارد. از این رو، در [[کلام]] [[رسول خدا]] {{صل}} از خداشناسی، به عنوان سرآمد همه معرفت‌ها یاد شده است<ref>بحارالانوار، ج۳، ص۱۴.</ref> و [[علی]] {{ع}} [[معرفت]] کسی را کامل می‌داند که به [[شناخت خدا]] [[دست]] یافته باشد<ref>غررالحکم، ح۷۹۹۹.</ref>.<ref>[[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۱۹۳.</ref>		خداشناسی از مهم‌ترین مسائلی است که در طول [[تاریخ]]، [[اندیشه]] [[بشر]] را به خود مشغول داشته و بیشترین آثار و نوشته‌های اندیشمندان را به خود اختصاص داده است. اهمیت خداشناسی از آن روست که هر نوع [[داوری]] در این باره نگاه [[انسان]] را به [[جهان هستی]] و آغاز و فرجام آن تحت تأثیر قرار می‌دهد و از نظر عملی نیز، شیوه و روش خاصی از [[زندگی]] را ایجاب می‌نماید. [[باور]] به وجود خدای دانای فرزانه که با [[قدرت]] مطلقه خویش جهان هستی را از سر [[لطف]] و [[مهرورزی]]، با [[هدف]] خاصی [[آفریده]] و انسان را در مسیر دست‌یابی به کمال خویش و [[فلسفه آفرینش]] رهنمون شده است، به زندگی انسان معنا می‌بخشد و [[آدمی]] را از سردرگمی، پوچی، درجا زدن، به قهقرا برگشتن و بی‌برنامه بودن و باری به هر جهت زندگی کردن، باز می‌دارد. از این رو، در [[کلام]] [[رسول خدا]] {{صل}} از خداشناسی، به عنوان سرآمد همه معرفت‌ها یاد شده است<ref>بحارالانوار، ج۳، ص۱۴.</ref> و [[علی]] {{ع}} [[معرفت]] کسی را کامل می‌داند که به [[شناخت خدا]] [[دست]] یافته باشد<ref>غررالحکم، ح۷۹۹۹.</ref>.<ref>[[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۱۹۳.</ref>

			== معناشناسی ==
			{{اصلی\|الله}}
			واژه «[[خدا]]» که معادل لفظ «[[الله]]» در عربی است، به معنای صاحب و مالک آمده است<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ۶/۸۳۹۲–۸۳۹۷؛ معین، فرهنگ فارسی معین، ۴۸۰.</ref> و «خداشناسی» علمی است که به [[شناخت]] ذات و [[صفات خداوند]] می‌پردازد<ref>مطهری، مجموعه آثار، مجموعه آثار، ۴/۱۸۶ و ۲۶/۱۰۵.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۱۲۶ – ۱۳۶.</ref>

	== خداشناسی فطری ==		== خداشناسی فطری ==

Bahmani: /* برهان ششم: حرکت */

2025-04-20T08:14:37Z

برهان ششم: حرکت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۴
خط ۱۲۱:		خط ۱۲۱:
	ا[[فلاسفه]]، حرکت را به «[[تغییر]] تدریجی»، «خروج تدریجی شیء از قوه به فعل»، «کمال اول موجود بالقوه از آن جهت که بالقوه است»، تعریف کرده‌اند<ref>امام خمینی، تقریرات فلسفه، ج۲، ص۴۹. و نیز: اسفار، ج۳، ص۲۴ و ص۲۱-۳۰؛ النجاة، ص۱۰۵؛ المباحث المشرقیة، ج۱، ص۵۴۷؛ آموزش فلسفه، ج۲، درس ۵۵.</ref>. مطابق نظریه فلاسفه متقدم و علمای طبیعی و تجربی متقدم و معاصر در [[جهان]] طبیعت، حرکتی وجود دارد و در این مقدمه هیچ تردیدی نیست. مطابق حکمت متعالیه حرکت نه تنها در اعراض جسم، بلکه در طبیعت و ذات و جوهره آن نهفته، سیلان و وجود دارد.		ا[[فلاسفه]]، حرکت را به «[[تغییر]] تدریجی»، «خروج تدریجی شیء از قوه به فعل»، «کمال اول موجود بالقوه از آن جهت که بالقوه است»، تعریف کرده‌اند<ref>امام خمینی، تقریرات فلسفه، ج۲، ص۴۹. و نیز: اسفار، ج۳، ص۲۴ و ص۲۱-۳۰؛ النجاة، ص۱۰۵؛ المباحث المشرقیة، ج۱، ص۵۴۷؛ آموزش فلسفه، ج۲، درس ۵۵.</ref>. مطابق نظریه فلاسفه متقدم و علمای طبیعی و تجربی متقدم و معاصر در [[جهان]] طبیعت، حرکتی وجود دارد و در این مقدمه هیچ تردیدی نیست. مطابق حکمت متعالیه حرکت نه تنها در اعراض جسم، بلکه در طبیعت و ذات و جوهره آن نهفته، سیلان و وجود دارد.

	برای اینکه حرکت خروج تدریجی یک شیء از یک مرحله به مرحله دیگر یا فعلیت یافتن امر بالقوه است که خود یک حادثه و فعل محسوب شده و مطابق اصل علیت نیازمند علتی است، پس حرکت نیز بر وجود محرک، نیازمند و متقوم است<ref>امام خمینی، تقریرات فلسفه، ج۲، ص۴۹ و ۵۰.</ref>. هر حرکتی به فاعلی نیازمند است، چون حرکت در خارج واقعیتی غیر از وجود مادی آن هم در شکل وجود جوهر یا عرض ندارد و نیاز حرکت به محرک یا فاعل در واقع به دلیل [[رجوع]] آن به وجود جوهر یا عرض است، به این معنی که چون وجود مادی اعم از جوهر و عرض به هستی‌بخش و علت فاعلی نیازمند است، به تبع آن حرکت نیز به محرک و فاعل نیازمند است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۱۴۱.</ref>.		برای اینکه حرکت خروج تدریجی یک شیء از یک مرحله به مرحله دیگر یا فعلیت یافتن امر بالقوه است که خود یک حادثه و فعل محسوب شده و مطابق اصل علیت نیازمند علتی است، پس حرکت نیز بر وجود محرک، نیازمند و متقوم است<ref>امام خمینی، تقریرات فلسفه، ج۲، ص۴۹ و ۵۰.</ref>. هر حرکتی به فاعلی نیازمند است، چون حرکت در خارج واقعیتی غیر از وجود مادی آن هم در شکل وجود جوهر یا عرض ندارد و نیاز حرکت به محرک یا فاعل در واقع به دلیل رجوع آن به وجود جوهر یا عرض است، به این معنی که چون وجود مادی اعم از جوهر و عرض به هستی‌بخش و علت فاعلی نیازمند است، به تبع آن حرکت نیز به محرک و فاعل نیازمند است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۱۴۱.</ref>.

	=== برهان هفتم: نظم ===		=== برهان هفتم: نظم ===

Bahmani در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۴

2025-04-20T08:14:20Z

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۱۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۹

2025-03-13T07:59:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۹
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = خدا		\| موضوع مرتبط = خدا
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[خداشناسی در کلام اسلامی]] - [[خداشناسی در نهج البلاغه]] - [[خداشناسی در معارف دعا و زیارات]] - [[خداشناسی در معارف و سیره علوی]] - [[خداشناسی در معارف و سیره سجادی]] - [[خداشناسی در معارف و سیره حسینی]] - [[خداشناسی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خداشناسی در تربیت اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[خداشناسی در قرآن]] - [[خداشناسی در کلام اسلامی]] - [[خداشناسی در نهج البلاغه]] - [[خداشناسی در معارف دعا و زیارات]] - [[خداشناسی در معارف و سیره علوی]] - [[خداشناسی در معارف و سیره سجادی]] - [[خداشناسی در معارف و سیره حسینی]] - [[خداشناسی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خداشناسی در تربیت اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۴
خط ۱۶۲:		خط ۱۶۲:
	# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]		# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]
	# [[پرونده:IM009850.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۵''']]		# [[پرونده:IM009850.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۵''']]
			# [[پرونده:1100619.jpg\|22px]] [[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]		# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۷
خط ۱۵۸:		خط ۱۵۸:
	# [[پرونده:1100618.jpg\|22px]] [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|'''منظومه فکری امام خمینی''']]		# [[پرونده:1100618.jpg\|22px]] [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[خداشناسی توحیدی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|'''منظومه فکری امام خمینی''']]
	# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]		# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[علی باقری‌فر\|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «خداشناسی»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]
			# [[پرونده:IM009850.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[خداشناسی - صاحبی (مقاله)\| مقاله «خداشناسی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۵''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]		# [[پرونده:IM010466.jpg\|22px]] [[سید رشید صمیمی\|صمیمی، سید رشید]]، [[اهداف و کارکردهای دین (کتاب)\|'''اهداف و کارکردهای دین''']]