خدامحوری در معارف و سیره معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۰

2026-02-26T06:10:51Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۵۶

2026-02-26T05:56:18Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار */

2026-02-26T05:33:39Z

خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۳
خط ۳۷:		خط ۳۷:

	=== خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار ===		=== خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار ===
			{{اصلی\|خدامحوری در معارف و سیره نبوی}}
	[[رسول خدا]]{{صل}} بعد از پیروزی در جنگ [[بدر]] زمانی که از کنار کشته‌های [[دشمن]] عبور می‌کرد به شکر‌گذاری از [[خداوند]] پرداخت و فرمود: «[[سپاس]] خدایی را که [[ابوجهل]] را [[خوار]] و زبون ساخت و او را کشت و ما را از او آسوده ساخت». از کنار هر کشته‌ای می‌گذشت وقتی اجساد را برای حضرت معرفی می‌کردند، حضرت [[خدا]] را [[شکر]] می‌گفت و می‌فرمود: «سپاس خدای را که آنچه به من [[وعده]] فرموده بود برآورده ساخت». آن‌گاه حضرت کنار آن چاهی که اجساد [[مشرکین]] در آن ریخته شده بود ایستاد و صاحبان اجساد را یکی یکی خطاب کرد و فرمود: ای عتبة بن ربیعه، ای [[شیبة بن ربیعه]]، ای [[امیة بن خلف]]، ای [[ابوجهل بن هشام]]، آیا آنچه را که خدایتان وعده داده بود [[حق]] و درست یافتید؟ من که آنچه را خدایم وعده داده بود حق و درست یافتم! چه بد [[خویشاوندی]] برای [[پیامبر]] خود بودید! شما مرا [[تکذیب]] کردید، درحالی‌که [[مردم]] مرا تصدیق کردند، شما مرا بیرون راندید، درحالی‌که مردم پناهم دادند و شما با من [[جنگ]] کردید درحالی‌که مردم یاریم دادند! [[اصحاب]] پرسیدند: ای رسول خدا آیا با گروهی صحبت می‌کنی که مرده‌اند؟ فرمود: «همانا به تحقیق دانستند که آنچه خدایشان وعده داده است حق است»<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۱۲.</ref>.		[[رسول خدا]]{{صل}} بعد از پیروزی در جنگ [[بدر]] زمانی که از کنار کشته‌های [[دشمن]] عبور می‌کرد به شکر‌گذاری از [[خداوند]] پرداخت و فرمود: «[[سپاس]] خدایی را که [[ابوجهل]] را [[خوار]] و زبون ساخت و او را کشت و ما را از او آسوده ساخت». از کنار هر کشته‌ای می‌گذشت وقتی اجساد را برای حضرت معرفی می‌کردند، حضرت [[خدا]] را [[شکر]] می‌گفت و می‌فرمود: «سپاس خدای را که آنچه به من [[وعده]] فرموده بود برآورده ساخت». آن‌گاه حضرت کنار آن چاهی که اجساد [[مشرکین]] در آن ریخته شده بود ایستاد و صاحبان اجساد را یکی یکی خطاب کرد و فرمود: ای عتبة بن ربیعه، ای [[شیبة بن ربیعه]]، ای [[امیة بن خلف]]، ای [[ابوجهل بن هشام]]، آیا آنچه را که خدایتان وعده داده بود [[حق]] و درست یافتید؟ من که آنچه را خدایم وعده داده بود حق و درست یافتم! چه بد [[خویشاوندی]] برای [[پیامبر]] خود بودید! شما مرا [[تکذیب]] کردید، درحالی‌که [[مردم]] مرا تصدیق کردند، شما مرا بیرون راندید، درحالی‌که مردم پناهم دادند و شما با من [[جنگ]] کردید درحالی‌که مردم یاریم دادند! [[اصحاب]] پرسیدند: ای رسول خدا آیا با گروهی صحبت می‌کنی که مرده‌اند؟ فرمود: «همانا به تحقیق دانستند که آنچه خدایشان وعده داده است حق است»<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۱۲.</ref>.

Bahmani: /* خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار */

2026-02-26T05:32:36Z

خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۲
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	درحالی‌که [[معصومان]]{{عم}} همه امور را با یاد و نام خدا شروع کرده و به پایان می‌رسانند؛ پیروزی‌ها را از او می‌بینند و همواره [[شاکر]] درگاه اویند. اینک به چند [[شاهد]] از [[سیره]] آن بزرگواران توجه کنیم:		درحالی‌که [[معصومان]]{{عم}} همه امور را با یاد و نام خدا شروع کرده و به پایان می‌رسانند؛ پیروزی‌ها را از او می‌بینند و همواره [[شاکر]] درگاه اویند. اینک به چند [[شاهد]] از [[سیره]] آن بزرگواران توجه کنیم:

	===خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار===		=== خدامحوری رسول اکرم{{صل}} در زمان اقتدار ===
	[[رسول خدا]]{{صل}} بعد از [[پیروزی در جنگ]] [[بدر]] زمانی که از کنار کشته‌های [[دشمن]] عبور می‌کرد به شکر‌گذاری از [[خداوند]] پرداخت و فرمود: «[[سپاس]] خدایی را که [[ابوجهل]] را [[خوار]] و [[زبون]] ساخت و او را کشت و ما را از او [[آسوده]] ساخت». از کنار هر کشته‌ای می‌گذشت وقتی [[اجساد]] را برای حضرت معرفی می‌کردند، حضرت [[خدا]] را [[شکر]] می‌گفت و می‌فرمود: «سپاس خدای را که آنچه به من [[وعده]] فرموده بود برآورده ساخت». آن‌گاه حضرت کنار آن چاهی که اجساد [[مشرکین]] در آن ریخته شده بود ایستاد و صاحبان اجساد را یکی یکی [[خطاب]] کرد و فرمود:		[[رسول خدا]]{{صل}} بعد از پیروزی در جنگ [[بدر]] زمانی که از کنار کشته‌های [[دشمن]] عبور می‌کرد به شکر‌گذاری از [[خداوند]] پرداخت و فرمود: «[[سپاس]] خدایی را که [[ابوجهل]] را [[خوار]] و زبون ساخت و او را کشت و ما را از او آسوده ساخت». از کنار هر کشته‌ای می‌گذشت وقتی اجساد را برای حضرت معرفی می‌کردند، حضرت [[خدا]] را [[شکر]] می‌گفت و می‌فرمود: «سپاس خدای را که آنچه به من [[وعده]] فرموده بود برآورده ساخت». آن‌گاه حضرت کنار آن چاهی که اجساد [[مشرکین]] در آن ریخته شده بود ایستاد و صاحبان اجساد را یکی یکی خطاب کرد و فرمود: ای عتبة بن ربیعه، ای [[شیبة بن ربیعه]]، ای [[امیة بن خلف]]، ای [[ابوجهل بن هشام]]، آیا آنچه را که خدایتان وعده داده بود [[حق]] و درست یافتید؟ من که آنچه را خدایم وعده داده بود حق و درست یافتم! چه بد [[خویشاوندی]] برای [[پیامبر]] خود بودید! شما مرا [[تکذیب]] کردید، درحالی‌که [[مردم]] مرا تصدیق کردند، شما مرا بیرون راندید، درحالی‌که مردم پناهم دادند و شما با من [[جنگ]] کردید درحالی‌که مردم یاریم دادند! [[اصحاب]] پرسیدند: ای رسول خدا آیا با گروهی صحبت می‌کنی که مرده‌اند؟ فرمود: «همانا به تحقیق دانستند که آنچه خدایشان وعده داده است حق است»<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۱۲.</ref>.
	ای [[عتبة بن ~~ربیعه]]،~~ ای [[شیبة بن ربیعه]]، ای [[امیة بن خلف]]، ای [[ابوجهل بن هشام]]، آیا آنچه را که خدایتان وعده داده بود [[حق]] و درست یافتید؟ من که آنچه را خدایم وعده داده بود حق و درست یافتم! چه بد [[خویشاوندی]] برای [[پیامبر]] خود بودید! شما مرا [[تکذیب]] کردید، درحالی‌که [[مردم]] مرا [[تصدیق]] کردند، شما مرا بیرون راندید، درحالی‌که مردم پناهم دادند و شما با من [[جنگ]] کردید درحالی‌که مردم یاریم دادند!
	[[اصحاب]] پرسیدند: ای رسول خدا آیا با گروهی صحبت می‌کنی که مرده‌اند؟ فرمود: «همانا به تحقیق دانستند که آنچه خدایشان وعده داده است حق است»<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۱۲.</ref>.

	دستور رسول خدا{{صل}} برای [[رویارویی]] [[مسلمانان]] با [[یهودیان]] [[بنی‌قریظه]] بعد از [[نبرد خندق]]، [[اطاعت علی]]{{ع}} از این دستور مشحون از [[یاد خدا]] و توجه به اوست. بعد از [[شکست]] [[سپاه]] [[احزاب]] و ترک محاصره [[مدینه]]، رسول خدا{{صل}} علی{{ع}} را همراه سی نفر از [[خزرجی‌ها]] برای اطلاع از وضعیت بنی‌قریظه به سوی آنان فرستاد. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بعد از انجام [[مأموریت]] به نزد رسول خدا{{صل}} برگشت و او را از قضیه مطلع کرد. حضرت دستور دادند فعلا کاری با آنان نداشته باشند اما به زودی [[خداوند]] وی را بر آنان مسلط می‌کند. آنگاه فرمودند: «همان خدایی که تو را بر [[عمرو بن عبدود]] مسلط کرد تنهایت نمی‌گذارد. پس [[حرکت]] کن تا مردم به گرد تو جمع شوند و آنان را به [[نصرت]] و [[پیروزی]] از جانب خدا [[بشارت]] بده! همان خدایی که پس از یک ماه با ایجاد [[رعب]] و [[وحشت]] در [[دل]] [[دشمن]]، مرا از دست آنان [[نجات]] داد». علی{{ع}} می‌فرماید: وقتی آماده حرکت شدیم [[رسول خدا]]{{صل}} فرمودند: «با [[عنایت]] به [[برکت]] [[خداوند متعال]] ~~[[حر]] رکت~~ کن! زیرا خداوند [[وعده]] [[سرزمین]] و [[دیار]] آنان را به شما داده است». ازاین‌رو با [[اطمینان]] به [[نصرت الهی]] حرکت کردم و [[پرچم]] را در کنار قلعه بر [[زمین]] کوبیدم<ref>شیخ مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۰۹ و ۱۱۰.</ref>.		دستور رسول خدا{{صل}} برای رویارویی [[مسلمانان]] با [[یهودیان]] [[بنی‌قریظه]] بعد از [[نبرد خندق]]، اطاعت علی{{ع}} از این دستور مشحون از [[یاد خدا]] و توجه به اوست. بعد از [[شکست]] [[سپاه]] [[احزاب]] و ترک محاصره [[مدینه]]، رسول خدا{{صل}} علی{{ع}} را همراه سی نفر از [[خزرجی‌ها]] برای اطلاع از وضعیت بنی‌قریظه به سوی آنان فرستاد. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بعد از انجام مأموریت به نزد رسول خدا{{صل}} برگشت و او را از قضیه مطلع کرد. حضرت دستور دادند فعلا کاری با آنان نداشته باشند اما به زودی [[خداوند]] وی را بر آنان مسلط می‌کند. آنگاه فرمودند: «همان خدایی که تو را بر عمرو بن عبدود مسلط کرد تنهایت نمی‌گذارد. پس حرکت کن تا مردم به گرد تو جمع شوند و آنان را به [[نصرت]] و [[پیروزی]] از جانب خدا [[بشارت]] بده! همان خدایی که پس از یک ماه با ایجاد [[رعب]] و [[وحشت]] در [[دل]] [[دشمن]]، مرا از دست آنان [[نجات]] داد». علی{{ع}} می‌فرماید: وقتی آماده حرکت شدیم [[رسول خدا]]{{صل}} فرمودند: «با عنایت به [[برکت]] [[خداوند متعال]] حرکت کن! زیرا خداوند [[وعده]] [[سرزمین]] و [[دیار]] آنان را به شما داده است». ازاین‌رو با [[اطمینان]] به نصرت الهی حرکت کردم و [[پرچم]] را در کنار قلعه بر [[زمین]] کوبیدم<ref>شیخ مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۰۹ و ۱۱۰.</ref>.
	وقتی به نزدیکی قلعه‌های بنی‌قریظه رسیدم، هنگامی که مرا از لبه‌های [[دیوار]] قلعه دیدند یکی از آنان فریاد زد: [[قاتل]] عمرو بن عبدود به سوی شما آمده است. دیگری نیز همین را [[تکرار]] کرد. همین‌طور همدیگر را صدا می‌زدند و این خبر را به هم می‌گفتند. پیش خود گفتم: «[[شکر]] خدای را که [[اسلام]] را ظاهر کرد و [[شرک]] را نابود ساخت»<ref>شیخ مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۰۹ و ۱۱۰.</ref>.
			وقتی به نزدیکی قلعه‌های بنی‌قریظه رسیدم، هنگامی که مرا از لبه‌های دیوار قلعه دیدند یکی از آنان فریاد زد: [[قاتل]] عمرو بن عبدود به سوی شما آمده است. دیگری نیز همین را تکرار کرد. همین‌طور همدیگر را صدا می‌زدند و این خبر را به هم می‌گفتند. پیش خود گفتم: «[[شکر]] خدای را که [[اسلام]] را ظاهر کرد و [[شرک]] را نابود ساخت»<ref>شیخ مفید، الارشاد، ج۱، ص۱۰۹ و ۱۱۰.</ref>.

	در همه مراحل این حرکت نظامی توجه و اتکا به [[قدرت]] لایزال [[الهی]] در سخنان و [[سیره رسول خدا]]{{صل}} و امیرمؤمنان{{ع}} به چشم می‌خورد.		در همه مراحل این حرکت نظامی توجه و اتکا به [[قدرت]] لایزال [[الهی]] در سخنان و [[سیره رسول خدا]]{{صل}} و امیرمؤمنان{{ع}} به چشم می‌خورد.
	پیش از این، درباره استفاده از ذکر {{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} در شرایط سخت [[نبرد صفین]] و آزادسازی محاصره‌شدگان [[سپاه امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به [[یاری]] این ذکر سخن گفتیم. نمونه دیگر استفاده از این [[شعار]] [[توحیدی]] مربوط به شرایط [[اقتدار]] [[سپاه اسلام]] است که در [[فتح خیبر]] اتفاق افتاده است.
	[[مسلمانان]] برای فتح خیبر به کنار قلعه‌های [[یهودیان]] آمدند. [[رسول خدا]]{{صل}} در آنجا توقف کردند و ساعتی از شب را به [[عبادت]] پرداختند. سپس دستور دادند تا شبانه به اطراف قلعه‌های یهودیان بروند و تا آنان متوجه نشده‌اند هیچ واکنشی از خود نشان ندهند. وقتی [[خورشید]] طلوع کرد یهودیان درهای قلعه را باز کردند و برای انجام کارهای خویش خارج شدند ناگهان مسلمانان را دیدند که در اطراف قلعه‌ها مستقر شده‌اند؛ ازاین‌رو، به [[سرعت~~]] [[~~فرار]] کردند و به درون قلعه‌ها بازگشتند. رسول خدا{{صل}} با دیدن این وضع فریاد زدند: «[[الله اکبر]]! خراب باد [[خیبر]]»<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ص۶۴۲-۶۴۳؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۸۱؛ ابن‌هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۳۰.</ref>.		پیش از این، درباره استفاده از ذکر {{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} در شرایط سخت [[نبرد صفین]] و آزادسازی محاصره‌شدگان سپاه امیرمؤمنان علی{{ع}} به [[یاری]] این ذکر سخن گفتیم. نمونه دیگر استفاده از این [[شعار]] [[توحیدی]] مربوط به شرایط [[اقتدار]] سپاه اسلام است که در [[فتح خیبر]] اتفاق افتاده است.

			[[مسلمانان]] برای فتح خیبر به کنار قلعه‌های [[یهودیان]] آمدند. [[رسول خدا]]{{صل}} در آنجا توقف کردند و ساعتی از شب را به [[عبادت]] پرداختند. سپس دستور دادند تا شبانه به اطراف قلعه‌های یهودیان بروند و تا آنان متوجه نشده‌اند هیچ واکنشی از خود نشان ندهند. وقتی [[خورشید]] طلوع کرد یهودیان درهای قلعه را باز کردند و برای انجام کارهای خویش خارج شدند ناگهان مسلمانان را دیدند که در اطراف قلعه‌ها مستقر شده‌اند؛ ازاین‌رو، به سرعت فرار کردند و به درون قلعه‌ها بازگشتند. رسول خدا{{صل}} با دیدن این وضع فریاد زدند: «[[الله اکبر]]! خراب باد [[خیبر]]»<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ص۶۴۲-۶۴۳؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۸۱؛ ابن‌هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۳۰.</ref>.
	[[واقدی]] نقل می‌کند: در [[جنگ خیبر]] مسلمانان بعد از [[پیروزی]] بر [[یهود]] از دیوارهای آن حصار بالا رفتند و مدت زیادی [[تکبیر]] می‌گفتند و پایه‌های یهودیگری را با تکبیر به لرزه درمی‌آوردند<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۲، ص۶۶۴.</ref>.		[[واقدی]] نقل می‌کند: در [[جنگ خیبر]] مسلمانان بعد از [[پیروزی]] بر [[یهود]] از دیوارهای آن حصار بالا رفتند و مدت زیادی [[تکبیر]] می‌گفتند و پایه‌های یهودیگری را با تکبیر به لرزه درمی‌آوردند<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۲، ص۶۶۴.</ref>.

	[[ذکر خدا]] گفتن رسول خدا و [[تعلیم]] آن به یارانش در هنگام ترک مقتدرانه محاصره [[طائف]]، بیانگر ضروری بودن [[خدامحوری]] در همه شرایط، چه در [[زمان]] پیروزی و چه هنگام [[ترک مخاصمه]] است.		[[ذکر خدا]] گفتن رسول خدا و [[تعلیم]] آن به یارانش در هنگام ترک مقتدرانه محاصره [[طائف]]، بیانگر ضروری بودن [[خدامحوری]] در همه شرایط، چه در [[زمان]] پیروزی و چه هنگام [[ترک مخاصمه]] است.
	وقتی مسلمانان خواستند از محاصره طائف دست بردارند و کوچ کنند، رسول خدا{{صل}} به اصحابش فرمود: «بگویید پروردگاری جز [[خدای یگانه]] نیست، [[وعده]] خود را به [[راستی]] برآورد و [[بنده]] خود را [[یاری]] کرد و [[احزاب]] را به [[تنهایی]] [[شکست]] داد و چون به راه افتادند فرمود بگویید: «به خواست [[خدا]] برمی‌گردیم، خدای را [[پرستش]] و [[ستایش]] می‌کنیم». چون رسول خدا{{صل}} از طائف کوچید گفتند: یا [[رسول الله]]، بر ثقیف [[نفرین]] فرما. حضرت در [[حق]] آنان [[دعا]] و [[هدایت]] آنان را از خدا [[طلب]] کرد و عرضه داشت: «خدایا، [[ثقیف]] را هدایت فرمای و آنان را در زمره ما درآر!»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۲۱؛ محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۳۷.</ref>.
	توصیه [[پیامبر]] به خدامحوری به [[سپاهیان~~]] [[~~مقتدر]] [[اسلام]] در هنگام [[حرکت]] به سوی [[دشمن]] در تمام [[غزوه‌ها]] و [[سریه‌ها]] انجام می‌شد. توصیه‌های حضرت به [[سپاه اسامه]] از جمله آن موارد است. رسول خدا{{صل}} روزهای آخر ماه صفر [[سال یازدهم هجری]] [[فرمان]] آماده شدن [[مردم]] برای [[جنگ]] با [[روم]] را صادر فرمود. [[اسامة بن زید]] را [[فرمانده]] آنان قرار داد و به وی دستور داد تا در پناه [[نام خدا]] و [[برکت]] یاد او حرکت کند، با نام خدا و در [[راه خدا]] به [[جهاد]] بپردازد و با هر کس که به خدا [[کافر]] است بجنگد. به [[اسامه]] و یارانش [[تعلیم]] فرمود تا اینگونه با [[خداوند]] [[نجوا]] کنند: «خدایا، تو خود ایشان و شرشان را از ما کفایت فرمای!... پروردگارا ما [[بندگان]] توایم و آنان هم بندگان تواند، [[پیشانی]] ما و پیشانی آنان در دست تو است ([[قدرت]] ما و ایشان در دست تو است)، تو ایشان را مغلوب فرمای!»<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۱۱۷؛ تقی‌الدین احمد بن علی مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۴، ص۵۱۹.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۲۰۱.</ref>.		وقتی مسلمانان خواستند از محاصره طائف دست بردارند و کوچ کنند، رسول خدا{{صل}} به اصحابش فرمود: «بگویید پروردگاری جز [[خدای یگانه]] نیست، [[وعده]] خود را به [[راستی]] برآورد و [[بنده]] خود را [[یاری]] کرد و [[احزاب]] را به تنهایی [[شکست]] داد و چون به راه افتادند فرمود بگویید: «به خواست [[خدا]] برمی‌گردیم، خدای را [[پرستش]] و [[ستایش]] می‌کنیم». چون رسول خدا{{صل}} از طائف کوچید گفتند: یا [[رسول الله]]، بر ثقیف [[نفرین]] فرما. حضرت در [[حق]] آنان [[دعا]] و [[هدایت]] آنان را از خدا طلب کرد و عرضه داشت: «خدایا، [[ثقیف]] را هدایت فرمای و آنان را در زمره ما درآر!»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۲۱؛ محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۳۷.</ref>.

			توصیه [[پیامبر]] به خدامحوری به سپاهیان مقتدر [[اسلام]] در هنگام حرکت به سوی [[دشمن]] در تمام [[غزوه‌ها]] و [[سریه‌ها]] انجام می‌شد. توصیه‌های حضرت به [[سپاه اسامه]] از جمله آن موارد است. رسول خدا{{صل}} روزهای آخر ماه صفر سال یازدهم هجری [[فرمان]] آماده شدن [[مردم]] برای [[جنگ]] با [[روم]] را صادر فرمود. [[اسامة بن زید]] را فرمانده آنان قرار داد و به وی دستور داد تا در پناه [[نام خدا]] و [[برکت]] یاد او حرکت کند، با نام خدا و در [[راه خدا]] به [[جهاد]] بپردازد و با هر کس که به خدا [[کافر]] است بجنگد. به [[اسامه]] و یارانش [[تعلیم]] فرمود تا اینگونه با [[خداوند]] [[نجوا]] کنند: «خدایا، تو خود ایشان و شرشان را از ما کفایت فرمای!... پروردگارا ما [[بندگان]] توایم و آنان هم بندگان تواند، پیشانی ما و پیشانی آنان در دست تو است ([[قدرت]] ما و ایشان در دست تو است)، تو ایشان را مغلوب فرمای!»<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۱۱۷؛ تقی‌الدین احمد بن علی مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۴، ص۵۱۹.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۲۰۱.</ref>

	=== خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار ===		=== خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار ===

Bahmani: /* خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار */

2026-02-26T05:22:30Z

خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۲
خط ۵۴:		خط ۵۴:

	=== خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار ===		=== خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار ===
			{{اصلی\|خدامحوری در معارف و سیره نبوی}}
	خدامحوری در اوج اقتدار و اخلاصی که ضرب‌المثل [[تاریخ]] شد، اقدام [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در رویارویی با عمرو بن عبدود در [[نبرد خندق]] است؛ آنگاه که دیدند علی{{ع}} بر سینه عمرو نشسته است اما سر او را جدا نکرد، گروهی از [[منافقان]] به [[انتقاد]] از علی{{ع}} پرداختند. [[رسول خدا]]{{صل}} آنان را [[دعوت]] به [[صبر]] کرد تا ماجرا را از خود علی{{ع}} بپرسند. وقتی پیروزمندانه از میدان برگشت رسول خدا{{صل}} از علت درنگ وی پرسید. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمود: «او به مادرم [[دشنام]] داد و آب دهان به صورتم انداخت و من ترسیدم که اگر در همان لحظه او را بکشم به سبب هوای نفسم باشد، ازاین‌رو از کشتن وی در آن لحظه منصرف شدم تا خشمم فرونشیند و آنگاه او را به قصد قربت کشتم»<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۱۱۵.</ref>.		خدامحوری در اوج اقتدار و اخلاصی که ضرب‌المثل [[تاریخ]] شد، اقدام [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در رویارویی با عمرو بن عبدود در [[نبرد خندق]] است؛ آنگاه که دیدند علی{{ع}} بر سینه عمرو نشسته است اما سر او را جدا نکرد، گروهی از [[منافقان]] به [[انتقاد]] از علی{{ع}} پرداختند. [[رسول خدا]]{{صل}} آنان را [[دعوت]] به [[صبر]] کرد تا ماجرا را از خود علی{{ع}} بپرسند. وقتی پیروزمندانه از میدان برگشت رسول خدا{{صل}} از علت درنگ وی پرسید. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمود: «او به مادرم [[دشنام]] داد و آب دهان به صورتم انداخت و من ترسیدم که اگر در همان لحظه او را بکشم به سبب هوای نفسم باشد، ازاین‌رو از کشتن وی در آن لحظه منصرف شدم تا خشمم فرونشیند و آنگاه او را به قصد قربت کشتم»<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۱۱۵.</ref>.

Bahmani: /* خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار */

2026-02-26T05:04:46Z

خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۴
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	توصیه [[پیامبر]] به خدامحوری به [[سپاهیان]] [[مقتدر]] [[اسلام]] در هنگام [[حرکت]] به سوی [[دشمن]] در تمام [[غزوه‌ها]] و [[سریه‌ها]] انجام می‌شد. توصیه‌های حضرت به [[سپاه اسامه]] از جمله آن موارد است. رسول خدا{{صل}} روزهای آخر ماه صفر [[سال یازدهم هجری]] [[فرمان]] آماده شدن [[مردم]] برای [[جنگ]] با [[روم]] را صادر فرمود. [[اسامة بن زید]] را [[فرمانده]] آنان قرار داد و به وی دستور داد تا در پناه [[نام خدا]] و [[برکت]] یاد او حرکت کند، با نام خدا و در [[راه خدا]] به [[جهاد]] بپردازد و با هر کس که به خدا [[کافر]] است بجنگد. به [[اسامه]] و یارانش [[تعلیم]] فرمود تا اینگونه با [[خداوند]] [[نجوا]] کنند: «خدایا، تو خود ایشان و شرشان را از ما کفایت فرمای!... پروردگارا ما [[بندگان]] توایم و آنان هم بندگان تواند، [[پیشانی]] ما و پیشانی آنان در دست تو است ([[قدرت]] ما و ایشان در دست تو است)، تو ایشان را مغلوب فرمای!»<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۱۱۷؛ تقی‌الدین احمد بن علی مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۴، ص۵۱۹.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۲۰۱.</ref>.		توصیه [[پیامبر]] به خدامحوری به [[سپاهیان]] [[مقتدر]] [[اسلام]] در هنگام [[حرکت]] به سوی [[دشمن]] در تمام [[غزوه‌ها]] و [[سریه‌ها]] انجام می‌شد. توصیه‌های حضرت به [[سپاه اسامه]] از جمله آن موارد است. رسول خدا{{صل}} روزهای آخر ماه صفر [[سال یازدهم هجری]] [[فرمان]] آماده شدن [[مردم]] برای [[جنگ]] با [[روم]] را صادر فرمود. [[اسامة بن زید]] را [[فرمانده]] آنان قرار داد و به وی دستور داد تا در پناه [[نام خدا]] و [[برکت]] یاد او حرکت کند، با نام خدا و در [[راه خدا]] به [[جهاد]] بپردازد و با هر کس که به خدا [[کافر]] است بجنگد. به [[اسامه]] و یارانش [[تعلیم]] فرمود تا اینگونه با [[خداوند]] [[نجوا]] کنند: «خدایا، تو خود ایشان و شرشان را از ما کفایت فرمای!... پروردگارا ما [[بندگان]] توایم و آنان هم بندگان تواند، [[پیشانی]] ما و پیشانی آنان در دست تو است ([[قدرت]] ما و ایشان در دست تو است)، تو ایشان را مغلوب فرمای!»<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۱۱۷؛ تقی‌الدین احمد بن علی مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۴، ص۵۱۹.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۲۰۱.</ref>.

	===خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار===		=== خدامحوری امام علی{{ع}} در زمان اقتدار ===
	خدامحوری در اوج اقتدار و اخلاصی که ضرب‌المثل [[تاریخ]] شد، اقدام [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در [[رویارویی]] با [[عمرو بن عبدود]] در [[نبرد خندق]] است؛ آنگاه که دیدند علی{{ع}} بر سینه عمرو نشسته است اما سر او را جدا نکرد، گروهی از [[منافقان]] به [[انتقاد]] از علی{{ع}} پرداختند. [[رسول خدا]]{{صل}} آنان را [[دعوت]] به [[صبر]] کرد تا ماجرا را از خود علی{{ع}} بپرسند. وقتی پیروزمندانه از میدان برگشت رسول خدا{{صل}} از علت درنگ وی پرسید. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمود: «او به مادرم [[دشنام]] داد و آب دهان به صورتم انداخت و من ترسیدم که اگر در همان لحظه او را بکشم به سبب هوای نفسم باشد، ازاین‌رو از کشتن وی در آن لحظه منصرف شدم تا خشمم فرونشیند و آنگاه او را به [[قصد قربت]] کشتم»<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۱۱۵.</ref>.		خدامحوری در اوج اقتدار و اخلاصی که ضرب‌المثل [[تاریخ]] شد، اقدام [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در رویارویی با عمرو بن عبدود در [[نبرد خندق]] است؛ آنگاه که دیدند علی{{ع}} بر سینه عمرو نشسته است اما سر او را جدا نکرد، گروهی از [[منافقان]] به [[انتقاد]] از علی{{ع}} پرداختند. [[رسول خدا]]{{صل}} آنان را [[دعوت]] به [[صبر]] کرد تا ماجرا را از خود علی{{ع}} بپرسند. وقتی پیروزمندانه از میدان برگشت رسول خدا{{صل}} از علت درنگ وی پرسید. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمود: «او به مادرم [[دشنام]] داد و آب دهان به صورتم انداخت و من ترسیدم که اگر در همان لحظه او را بکشم به سبب هوای نفسم باشد، ازاین‌رو از کشتن وی در آن لحظه منصرف شدم تا خشمم فرونشیند و آنگاه او را به قصد قربت کشتم»<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۱۱۵.</ref>.
	در دوران [[سکوت]] بیست و پنج ساله نیز هرگاه در [[امور سیاسی]] و نظامی با ایشان [[مشورت]] می‌کردند به [[خدامحوری]] و توجه به او در کارها تأکید می‌فرمودند. در [[زمان خلیفه دوم]] وقتی وی با آن حضرت درباره [[حمله]] به [[ایران]] مشورت کرد، [[امام]]{{ع}} قبل از بیان شیوه‌های [[فرماندهی]] در سخنانی وی را به توجه به [[عنایات]] خداوندی در کارها فراخواند و فرمود: «[[خداوند]] برای [[مسلمانان]] عهده‌دار شده است که حوزه [[مسلمانی]] را نیرومند سازد و حرمتشان مصون ماند. آن خدایی که آنان را [[یاری]] داد، درحالی‌که اندک بودند و کسی نبود یاری‌شان کند و [[دشمنان]] را از آنان بازداشت، در حالی که شمارشان کم بود و کسی نبود که بازشان دارد، زنده است و نمی‌میرد.»..<ref>نهج ‎البلاغه، خطبه ۱۳۴.</ref>.
			در دوران [[سکوت]] بیست و پنج ساله نیز هرگاه در [[امور سیاسی]] و نظامی با ایشان [[مشورت]] می‌کردند به [[خدامحوری]] و توجه به او در کارها تأکید می‌فرمودند. در زمان خلیفه دوم وقتی وی با آن حضرت درباره حمله به [[ایران]] مشورت کرد، [[امام]]{{ع}} قبل از بیان شیوه‌های [[فرماندهی]] در سخنانی وی را به توجه به عنایات خداوندی در کارها فراخواند و فرمود: «[[خداوند]] برای [[مسلمانان]] عهده‌دار شده است که حوزه [[مسلمانی]] را نیرومند سازد و حرمتشان مصون ماند. آن خدایی که آنان را [[یاری]] داد، درحالی‌که اندک بودند و کسی نبود یاری‌شان کند و [[دشمنان]] را از آنان بازداشت، در حالی که شمارشان کم بود و کسی نبود که بازشان دارد، زنده است و نمی‌میرد.»..<ref>نهج ‎البلاغه، خطبه ۱۳۴.</ref>.

	درباره جنگ‌های [[زمان]] [[خلافت امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز می‌توان نمونه‌های جالبی از خدامحوری در [[سیره نظامی]] وی برشمرد که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.		درباره جنگ‌های [[زمان]] [[خلافت امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز می‌توان نمونه‌های جالبی از خدامحوری در [[سیره نظامی]] وی برشمرد که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.
	[[سپاه امیرمؤمنان علی]]{{ع}}، متشکل از نودهزار نفر<ref>مسعودی می‌نویسد: در تعداد سپاهیان عراق و شام اختلاف است ولی مشهور آن است که سپاهیان امام نودهزار نفر و سپاهیان معاویه ۸۵ هزار نفر بودند (مروج الذهب، ج۲، ص۳۸۴).</ref> در [[روز]] چهارشنبه [[پنجم شوال]] [[سال ۳۶ هجری]] [[قمری]] به سوی [[صفین]] [[حرکت]] کرد. در میان ایشان [[ستارگان]] درخشانی از [[صحابی رسول خدا]]{{صل}} به چشم می‌خوردند که تعداد آنان را نهصد نفر از [[انصار]] و هشتصد نفر از [[مهاجرین]] نوشته‌اند که از این تعداد هفتاد یا صدوسی نفر از [[جنگجویان]] [[بدر]] بودند و معاویه در حالی که صدو بیست هزار نفر سپاهیانش را تشکیل می‌داد تنها دو نفر، یکی [[نعمان بن بشیر]] و دیگری [[مسلمة بن مخلد]]، از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} در میانشان دیده می‌شد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۱۶۷.</ref>.

	[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به همراه [[سپاه]] آماده حرکت شد. کثرت [[لشکر]] و اعلام [[وفاداری]] [[سپاهیان]] و سوابق و اعتبار [[سیاسی]] و [[دینی]] [[یاران]]، هرگز [[امام]]{{ع}} را از [[خدا]] [[غافل]] نکرد و در تمام لحظات خدا را یاد می‌‎کرد. هنگامی که حضرت پا در رکاب اسب کرد فرمود: «[[بسم الله]]» و وقتی که بر روی زین قرار گرفت فرمود: «[[منزه]] است خدایی که مرکب را مسخر ما ساخته است و ما توان آن را نداشتیم و همگی به سوی او بازمی‌گردیم». در ادامه فرمود: «پروردگارا! من از [[مشقت]] [[سفر]] و از [[اندوه]] بازگشت و از [[سرگردانی]] پس از [[یقین]] و از [[چشم‌انداز]] بد در [[اهل]] و [[مال]] به تو پناه می‌برم. پروردگارا! تو همراه و مصاحب در سفر و [[جانشین]] در خانواده‌ای و این جز در تو جمع نمی‌شود؛ زیرا آن کس که جانشین است همراه نمی‌شود و آن کس که همراه گشت جانشین نمی‌شود سپس مرکب خود را حرکت داد<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۴۶؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۳، ص۱۶۶.</ref>.		سپاه امیرمؤمنان علی{{ع}}، متشکل از نودهزار نفر<ref>مسعودی می‌نویسد: در تعداد سپاهیان عراق و شام اختلاف است ولی مشهور آن است که سپاهیان امام نودهزار نفر و سپاهیان معاویه ۸۵ هزار نفر بودند (مروج الذهب، ج۲، ص۳۸۴).</ref> در [[روز]] چهارشنبه پنجم شوال سال ۳۶ هجری قمری به سوی [[صفین]] حرکت کرد. در میان ایشان [[ستارگان]] درخشانی از [[صحابی رسول خدا]]{{صل}} به چشم می‌خوردند که تعداد آنان را نهصد نفر از [[انصار]] و هشتصد نفر از [[مهاجرین]] نوشته‌اند که از این تعداد هفتاد یا صدوسی نفر از جنگجویان [[بدر]] بودند و معاویه در حالی که صدو بیست هزار نفر سپاهیانش را تشکیل می‌داد تنها دو نفر، یکی [[نعمان بن بشیر]] و دیگری [[مسلمة بن مخلد]]، از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} در میانشان دیده می‌شد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۱۶۷.</ref>.
	در [[صفین]] روزها سپری شد و جز جنگ‌های پراکنده و فرسایشی کار ویژه‌ای صورت نگرفت. امام{{ع}} می‌دانست که این جنگ‌های پراکنده جز فرسودن سپاه اثر دیگری ندارد و از طرف دیگر می‌اندیشید که کاری کند تا با کمترین خسارت به [[هدف]] خود که [[پیروزی]] بر [[فساد]] و [[شیطنت]] است برسد. شب سه [[شنبه]]، هفتم ماه صفر، یاران خود را جمع کرد و فرمود: «همگی ما در محضر [[خداوند]] هستیم؛ اگر بخواهد در [[نزول عذاب~~]] [[~~تعجیل]] می‌کند تا [[ستمگر]] را [[تکذیب]] کند و [[حق]] را آشکار سازد. او [[دنیا]] را [[خانه]] [[کردار]] و سرای [[آخرت]] را سرای [[پاداش]] قرار داده است تا [[بدکاران]] را به سبب کردار بدشان [[کیفر]] و [[نیکوکاران]] را به سبب کردار نیکشان پاداش دهد»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۵، ص۱۸۲.</ref>.
			[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به همراه [[سپاه]] آماده حرکت شد. کثرت [[لشکر]] و اعلام [[وفاداری]] سپاهیان و سوابق و اعتبار [[سیاسی]] و [[دینی]] [[یاران]]، هرگز [[امام]]{{ع}} را از [[خدا]] [[غافل]] نکرد و در تمام لحظات خدا را یاد می‌‎کرد. هنگامی که حضرت پا در رکاب اسب کرد فرمود: «[[بسم الله]]» و وقتی که بر روی زین قرار گرفت فرمود: «[[منزه]] است خدایی که مرکب را مسخر ما ساخته است و ما توان آن را نداشتیم و همگی به سوی او بازمی‌گردیم». در ادامه فرمود: «پروردگارا! من از [[مشقت]] [[سفر]] و از [[اندوه]] بازگشت و از [[سرگردانی]] پس از [[یقین]] و از چشم‌انداز بد در [[اهل]] و [[مال]] به تو پناه می‌برم. پروردگارا! تو همراه و مصاحب در سفر و [[جانشین]] در خانواده‌ای و این جز در تو جمع نمی‌شود؛ زیرا آن کس که جانشین است همراه نمی‌شود و آن کس که همراه گشت جانشین نمی‌شود سپس مرکب خود را حرکت داد<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۴۶؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۳، ص۱۶۶.</ref>.

			در [[صفین]] روزها سپری شد و جز جنگ‌های پراکنده و فرسایشی کار ویژه‌ای صورت نگرفت. امام{{ع}} می‌دانست که این جنگ‌های پراکنده جز فرسودن سپاه اثر دیگری ندارد و از طرف دیگر می‌اندیشید که کاری کند تا با کمترین خسارت به [[هدف]] خود که [[پیروزی]] بر [[فساد]] و شیطنت است برسد. شب سه [[شنبه]]، هفتم ماه صفر، یاران خود را جمع کرد و فرمود: «همگی ما در محضر [[خداوند]] هستیم؛ اگر بخواهد در نزول عذاب تعجیل می‌کند تا [[ستمگر]] را [[تکذیب]] کند و [[حق]] را آشکار سازد. او [[دنیا]] را [[خانه]] [[کردار]] و سرای [[آخرت]] را سرای [[پاداش]] قرار داده است تا بدکاران را به سبب کردار بدشان [[کیفر]] و [[نیکوکاران]] را به سبب کردار نیکشان پاداش دهد»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۵، ص۱۸۲.</ref>.

			سپس حضرت سپاه را آماده [[نبرد]] ساخت و در ضمن درس [[توحید]] به یارانش داد و فرمود: «[[آگاه]] باشید که فردا به خواست [[خدا]] با [[دشمن]] روبه‌رو می‌شوید. بنابراین، امشب بیشتر [[نماز]] بخوانید، بیشتر به [[تلاوت قرآن]] بپردازید و از خداوند [[پایداری]] و [[غلبه]] بر دشمن را بخواهید و فردا هم با آنان به جدیت و [[احتیاط]] روبه‌رو شوید و در کار خود [[راستگو]] باشید»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۵، ص۱۸۲.</ref>.

	سپس حضرت سپاه را آماده [[نبرد]] ساخت و در ضمن درس [[توحید]] به یارانش داد و فرمود: «[[آگاه]] باشید که فردا به خواست [[خدا]] با [[دشمن]] روبه‌رو می‌شوید. بنابراین، امشب بیشتر [[نماز]] بخوانید، بیشتر به [[تلاوت قرآن]] بپردازید و از خداوند [[پایداری]] و [[غلبه]] بر دشمن را بخواهید و فردا هم با آنان به [[جدیت]] و [[احتیاط]] روبه‌رو شوید و در کار خود [[راستگو]] باشید»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح [[نهج‌البلاغه]]، ج۵، ص۱۸۲.</ref>.		[[خطبه]] دیگری از علی{{ع}} نقل شده است که بعد از سامان دادن [[لشکر]] در [[جنگ صفین]] ایراد فرمودند. در این خطبه نیز بعد از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] و دستورات اخلاقی که تبیین کننده اهداف نبرد جبهه [[اسلام]] است فرمودند: «[[دین خدا]] را [[یاری]] کنید و در [[راه خدا]] به هر اندازه که بر شما [[واجب]] کرده است خود را بیازمایید که به [[راستی]] [[خدای تعالی]] در پیش ما و شما چنان کرده است که بر ما واجب است [[سپاس]] او را با کوشش خود انجام دهیم و هر اندازه [[قدرت]] داشته باشیم او را یاری کنیم. نیرویی جز از جانب خدا نیست»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۳، ص۱۹۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۲۰۴.</ref>
	[[خطبه]] دیگری از علی{{ع}} نقل شده است که بعد از سامان دادن [[لشکر]] در [[جنگ صفین]] ایراد فرمودند. در این خطبه نیز بعد از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] و [[دستورات اخلاقی]] که تبیین کننده اهداف نبرد [[جبهه]] [[اسلام]] است فرمودند: «[[دین خدا]] را [[یاری]] کنید و در [[راه خدا]] به هر اندازه که بر شما [[واجب]] کرده است خود را بیازمایید که به [[راستی]] [[خدای تعالی]] در پیش ما و شما چنان کرده است که بر ما واجب است [[سپاس]] او را با [[کوشش]] خود انجام دهیم و هر اندازه [[قدرت]] داشته باشیم او را یاری کنیم. نیرویی جز از جانب خدا نیست»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۳، ص۱۹۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۲۰۴.</ref>.

	===خدامحوری در مقابل طعنه‌های منافقان===		===خدامحوری در مقابل طعنه‌های منافقان===

Bahmani در ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۹

2026-02-25T10:09:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۹
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = خدامحوری		\| موضوع مرتبط = خدامحوری
	\| عنوان مدخل = خدامحوری		\| عنوان مدخل = خدامحوری
	\| مداخل مرتبط = ~~[[خدامحوری در قرآن]] -~~ [[خدامحوری در فقه سیاسی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره نبوی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره علوی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره فاطمی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره امام حسین]] - [[خدامحوری در معارف و سیره معصوم]]		\| مداخل مرتبط = [[خدامحوری در فقه سیاسی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره نبوی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره علوی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره فاطمی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره امام حسین]] - [[خدامحوری در معارف و سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: /* منابع */

2026-01-28T07:40:32Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۶

2026-01-28T07:26:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۵۶
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = خدامحوری		\| موضوع مرتبط = خدامحوری
	\| عنوان مدخل = خدامحوری		\| عنوان مدخل = خدامحوری
	\| مداخل مرتبط = [[خدامحوری در قرآن]] - [[خدامحوری در فقه سیاسی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره فاطمی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره معصوم]]		\| مداخل مرتبط = [[خدامحوری در قرآن]] - [[خدامحوری در فقه سیاسی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره نبوی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره علوی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره فاطمی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره امام حسین]] - [[خدامحوری در معارف و سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = خدامحوری | عنوان مدخل = خدامحوری | مداخل مرتبط = خدامحوری در قرآن - خدامحوری در فقه سیاسی - خدامحوری در معارف و سیره فاطمی - خدامحوری در معارف و سیره معصوم | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== از والاترین و زلال‌ترین حالات...» ایجاد کرد

2026-01-28T07:21:40Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = خدامحوری | عنوان مدخل = خدامحوری | مداخل مرتبط = خدامحوری در قرآن - خدامحوری در فقه سیاسی - خدامحوری در معارف و سیره فاطمی - خدامحوری در معارف و سیره معصوم | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== از والاترین و زلال‌ترین حالات...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = خدامحوری
| عنوان مدخل = خدامحوری
| مداخل مرتبط = [[خدامحوری در قرآن]] - [[خدامحوری در فقه سیاسی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره فاطمی]] - [[خدامحوری در معارف و سیره معصوم]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
از والاترین و زلال‌ترین حالات [[جان آدمی]] [[عشق به کمال]] مطلق و [[معبود]] [[حقیقی]]، [[خدای متعال]] است. [[یاد خدا]] امری [[قلبی]] است که سرآغاز هر خیر و برکتی است. [[ذکر زبانی]] از آن جهت که سبب به وجود آمدن این [[امر قلبی]] است، ذکر شمرده می‌شود و [[قرآن]] آن را مایه [[آرامش]] [[قلب]] بیان می‌کند<ref> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ}} «همان کسانی که ایمان آورده‌اند و دل‌های ایشان با یاد خداوند آرام می‌گیرد؛ آگاه باشید! با یاد خداوند دل‌ها آرام می‌یابد» سوره رعد، آیه ۲۸.</ref>.
شایسته است که [[انسان]] پیوسته [[خدا]] را به یاد داشته باشد و او را حاضر و ناظر بداند. در تنهاترین حالات، در [[شداید]] و [[مصیبت‌ها]]، برخورداری‌ها و [[نعمت‌ها]] خود را در محضر او ببیند. اهتمام به این امر از [[گناهان]] جلوگیری می‌کند؛ بر [[مقاومت]] انسان در [[سختی‌ها]] و [[گرفتاری‌ها]] می‌افزاید؛ انسان را از سرمستی و [[غرور]] بازمی‌دارد و زمینه‌ساز ارتقای [[روحی]] و [[تصفیه]] [[اخلاق]] از [[رذایل]] می‌شود.
در پرتو یاد خدا و بر اساس [[فطرت]] کمال‌دوستی، عشق به کمال مطلق و [[شوق]] به فنای در [[معشوق]] حقیقی ایجاد می‌شود و انسان به چنان مرتبه‌ای می‌رسد که در [[راه خدا]] حاضر است از همه چیز بگذرد و جز به رضای او نیندیشد. در [[ستایش]] چنین انسان‌های بلندمرتبه‌ای است که [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref>.

[[خدامحوری]]، در همه مراتب و مراحلش به ویژه در میدان [[جهاد فی سبیل الله]]، امری [[پسندیده]] و مورد تأکید [[اسلام]] است. در [[سوره]] شریفه [[انفال]] آمده است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چون با دسته‌ای (از دشمن) رویاروی شدید استوار باشید و خداوند را بسیار یاد کنید باشد که رستگار گردید» سوره انفال، آیه ۴۵.</ref>. در این [[آیه]]، [[یاد خدا]] و [[مقاومت]]، عامل [[پیروزی]] و [[فلاح]] معرفی شده است؛ زیرا [[عشق]] به خداست که علاقه به [[زن]] و فرزند و [[مال]] و [[مقام]] را - که سبب [[سستی]] در امر [[مبارزه]] و [[جهاد]] می‌شود - از [[دل]] بیرون می‌راند. [[امام سجاد]]{{ع}} در دعای مرزداران چنین می‌فرماید: «پروردگارا! در پرتو یاد [[خدا]]، دنیای [[فریبنده]] را از دل این [[پاسداران]] [[مبارز]] بیرون کن و توجه به زرق و برق [[اموال]] را از [[قلب]] آنان دور ساز و [[بهشت]] را در برابر دیدگانشان قرار ده.»..<ref>صحیفه سجادیه، دعای ۲۷.</ref>.

[[قرآن شریف]] به ما می‌آموزد که اگر در انجام کاری خدا را فراموش کردید و سپس متذکر شدید، بلافاصله خدا را یاد کنید. در [[سوره کهف]] می‌خوانیم:
{{متن قرآن|وَلَا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فَاعِلٌ ذَلِكَ غَدًا * إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ وَاذْكُرْ رَبَّكَ إِذَا نَسِيتَ وَقُلْ عَسَى أَنْ يَهْدِيَنِ رَبِّي لِأَقْرَبَ مِنْ هَذَا رَشَدًا}}<ref>«و هرگز در هیچ کار مگو: «من فردا انجام دهنده آن خواهم بود». * مگر اینکه (بگویی اگر) خداوند بخواهد و چون فراموش کردی پروردگارت را یاد کن و بگو: امید است پروردگارم مرا به رهیافتی نزدیک‌تر از این رهنمایی کند» سوره کهف، آیه ۲۳-۲۴.</ref>.
به دنبال [[یاد خدا]]، [[توکل]] به او مطرح می‌شود زیرا [[انسان]] در مسیر [[زندگی]] به ویژه در مسائل مهمی چون صحنه‌های جهاد با [[مشکلات]] فراوانی روبه‌رو می‌شود و با توجه به محدودیت‌هایی که دارد به [[تنهایی]] بر انجام آنها توانا نیست. بنابراین، برای جبران [[حقارت]] و [[ضعف]] خود در عین استفاده از عوامل طبیعی و اسباب مادی باید به [[نیروی غیبی]] و [[قدرت]] بی‌پایان خدا تکیه کند و از [[خداوند]] [[استمداد]] جوید تا به پیروزی نایل شود.

از آنجا که جهاد در [[اسلام]] با [[هدف]] گسترش [[حاکمیت]] [[دین]] خداوند انجام می‌پذیرد، [[عقیده]] و [[بینش]] [[خدامحوری]] در آن جایگاه ویژه‌ای دارد. [[رسول خدا]]{{صل}} در روایتی فرمودند: «هیچ کاری نزد خدا در [[دنیا]] و [[آخرت]] رهایی‌بخش‌تر از یاد خدا نیست!» [[اصحاب]] از این سخن شگفت‌زده شدند و یکی از آنان از حضرت پرسید: «حتی [[جنگیدن]] در [[راه خدا]] هم [[ارزش]] [[یاد خدا]] را ندارد؟!» حضرت فرمود: «اگر یاد خدا نبود اصلا به [[جنگ]] امر نمی‌شدیم»<ref>الهندی، کنزالعمال، ج۲، ص۲۴۳، حدیث ۳۹۳۱.</ref>.
[[رهبران]] [[معصوم]] [[اسلام]]{{عم}} در تمام عمر شریفشان و در هر شرایطی، به ویژه در امور نظامی، جز بر محور [[خداخواهی]] و [[جلب رضایت]] او اقدامی نمی‌کردند. [[خدامحوری]] و توجه به [[حضرت حق]] در [[سیره رسول خدا]]{{صل}}، حتی [[قبل از بعثت]] نیز به چشم می‌خورد. عبادت‌های حضرت در [[غار حرا]] نشانه‌ای از این ویژگی ایشان محسوب می‌شود. آن‌گاه که [[فرشته وحی]] بر او نازل شد در حال [[عبادت]] بود. بعد از [[بعثت]] نیز همواره به عبادت و توجه به [[خداوند]] اهتمام داشت. حضرت در [[جنگ]] نیز برای [[خدا]] [[شمشیر]] می‌زد و [[یاد خدا]] را فراموش نمی‌کرد. در [[فرهنگ جاهلیت]] [[عرب]] [[رسم]] بود وقتی در جنگ [[حمله]] می‌کردند یا بر [[دشمن]] [[پیروز]] می‌شدند [[هلهله]] می‌کردند یا نعره می‌زدند و شعرهای [[پست]] و بی‌ارزش می‌خواندند. [[رسول خدا]]{{صل}} به جای سخنان [[بیهوده]]، {{متن حدیث|اللَّهُ أَكْبَرُ}} را جایگزین کرد. [[مسلمانان]] هنگام [[پیروزی]] و کشتن [[کافران]] و تاختن به سوی دشمن، {{متن حدیث|اللَّهُ أَكْبَرُ}} می‌گفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۱.</ref>.
وقتی در [[جنگ احد]]، یکی از [[سرداران]] اسلام به هماوردخواهی [[ابوعامر]]، از [[لشکر]] [[کفار]] پاسخ داد و او را به [[دوزخ]] فرستاد، [[پیامبر]]{{صل}} [[خشنود]] شد و [[تکبیر]] گفت. مسلمانان نیز تکبیر گفتند و هم‌زمان به [[مشرکان]] حمله کردند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۱.</ref>.

رسول خدا{{صل}} همیشه به یاد خدا بود و برای اینکه مسلمانان را هم به این کار وادارد، از عبارت‌هایی بهره می‌برد که یادآور [[نام خدا]] بود. هرگاه می‌خواست لشکر را صدا کند، می‌فرمود: «یا خیل [[الله]]»<ref>محمد بن عمر بن واقد واقدی، المغازی، ج۲، ص۴۶۶.</ref> و سفارش می‌فرمودند برای [[انتخاب]] شعارهای [[جنگی]] از نام خدا استفاده شود. برای نمونه، یکی از شعارهای [[جنگ بدر]]، واژه «[[احد]] احد» بود<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص۶۳۴؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۱، ص٣٠٣.</ref>.
[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} نیز در خطبه‌ای که برای جنگاوران سپاهش در [[صفین]] بیان می‌فرماید، ضمن [[دعوت]] آنان به [[ذکر خدا]] به این [[آیه]] [[تمسک]] می‌کند: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ * وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ}}<ref>«و خداوند را بسیار یاد کنید باشد که رستگار گردید * و از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کنید و در هم نیفتید که سست شوید و شکوهتان از میان برود و شکیبا باشید که خداوند با شکیبایان است» سوره انفال، آیه ۴۵-۴۶.</ref>.<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعه صفین، ص۲۰۳، ۲۰۴؛ محمد بن جریر بن یزید طبری، تاریخ الأمم والملوک، ج١۵ ص١١.</ref>

در [[سیره رهبران]] [[معصوم]] [[اسلام]]{{عم}}، هنگام شروع [[پیکار]] با [[دشمن]] و در اوج [[حمله]] و [[کارزار]] سخن از خداست. آنان چه در نهایت قدرت‌مداری نظامی و چه در سخت‌ترین شرایط [[شکست]] ظاهری، روی سخن با [[خدا]] دارند و با او [[نجوا]] می‌کنند؛ چه آنگاه که طعنه‌های [[منافقان]] را [[تحمل]] کنند و چه زمانی که سنگینی بار [[مصیبت]] عزیزانشان را بر دوش می‌کشند، [[پناهگاه]] آنان خداست و از او مدد می‌گیرند. بعد از [[پیروزی بر دشمن]] نیز به [[حکم]] [[وحی]]، همه چیز را از خدا می‌دانند و [[مردم]] را به خدا و [[قدرت]] لایزال او متوجه می‌کنند که: {{متن قرآن|فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«پس شما آنان را نکشتید که خداوند آنان را کشت، و چون تیر افکندی تو نیفکندی بلکه خداوند افکند و (چنین کرد) تا مؤمنان را از سوی خود نعمتی نیکو دهد که خداوند شنوایی داناست» سوره انفال، آیه ۱۷.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۱۷۵.</ref>.

==توجه به خدا در سخت‌ترین شرایط نظامی و سیاسی==
در [[زندگی]] [[انسان]] عوامل متعددی می‌تواند سبب [[نگرانی]] و [[اضطراب]] شود؛ از مهم‌ترین آنها، نداشتن پشتوانه و تکیه‌گاه مطمئن در [[مشکلات]] است. در امور جزئی، ممکن است وجود پشتوانه‌ای کوچک برای حصول [[اطمینان]] نفس و [[آرامش]] کافی باشد، اما در امور پیچیده و مهم تنها تکیه‌گاهی بزرگ می‌تواند [[اندوه]] و [[پریشانی]] را برطرف کند.
[[خداوند]]، این تنها قدرت عالم امکان که منشأ همه آثار است، مطمئن‌ترین و قوی‌ترین پشتوانه انسان برای رفع [[نگرانی‌ها]] و [[اضطراب]] است. در امور نظامی نیز برای رسیدن به [[پیروزی]]، [[یاری]] [[خداوند تبارک و تعالی]] عامل اصلی است. [[قرآن مجید]] ما را با این [[حقیقت]] آشنا می‌کند و در ضمن بیان یاری ویژه [[خداوند]] به [[مؤمنان]] می‌فرماید: {{متن قرآن|اللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ...}}<ref>«و خداوند هر کسی را بخواهد با یاوری خویش پشتیبانی می‌کند.».. سوره آل عمران، آیه ۱۳.</ref>؛ {{متن قرآن|... مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}<ref>«... و یاری جز از سوی خداوند نیست که خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره انفال، آیه ۱۰.</ref>؛ {{متن قرآن|إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ}}<ref>«اگر خداوند یاریتان کند هیچ کس بر شما چیره نخواهد شد و اگر شما را واگذارد پس از او کیست که یاریتان دهد؟ و مؤمنان باید تنها بر خداوند توکل کنند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۰.</ref>.
[[تاریخ]] نیز ثابت کرده است کسانی که به خداوند تکیه می‌کنند و یاد او را در [[دل]] زنده می‌دارند، همواره از [[آرامش]] و [[اطمینان]] وصف‌ناپذیری برخوردارند و در بحرانی‌ترین مراحل [[زندگی]] و در مواجهه با سهمگین‌ترین حوادث و رخدادها، خم به ابرو نمی‌آورند. [[سیره رسول خدا]]{{صل}} و [[اهل‌بیت]] مکرمش [[شاهد]] این مدعاست.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۱۷۹.</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010876.jpg|22px]] [[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|'''آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:خدامحوری]]
[[رده:سیره معصوم]]