خرافه در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* آنیمیسم */

2026-04-08T07:10:38Z

آنیمیسم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	این اندیشه [[خرافی]] بر پایه باور به اثرگذاری [[ارواح]] در [[زندگی]] [[انسان]] شکل گرفته است. «[[عقیده]] به موجودات خیالی و اشباح و افسانه‌های هول‌انگیزی که نزد اغلب [[ملل]] باستانی، موجود می‌باشد، مثل [[اعتقاد]] به دیوهای کوهستان، اشباح جنگل‌ها یا غول‌های بیابان یا اجنّه موجود در صحراها یا اماکن مخوف و بیغوله مانند حمام‌های عمومی یا خرابه‌های ساختمان‌های کهن، همه زاییده همان [[عاطفه]] و اندیشه آنیمیسم است که در ذهن [[انسان‌ها]] [ترسیم شده] است.		این اندیشه [[خرافی]] بر پایه باور به اثرگذاری [[ارواح]] در [[زندگی]] [[انسان]] شکل گرفته است. «[[عقیده]] به موجودات خیالی و اشباح و افسانه‌های هول‌انگیزی که نزد اغلب [[ملل]] باستانی، موجود می‌باشد، مثل [[اعتقاد]] به دیوهای کوهستان، اشباح جنگل‌ها یا غول‌های بیابان یا اجنّه موجود در صحراها یا اماکن مخوف و بیغوله مانند حمام‌های عمومی یا خرابه‌های ساختمان‌های کهن، همه زاییده همان [[عاطفه]] و اندیشه آنیمیسم است که در ذهن [[انسان‌ها]] [ترسیم شده] است.

	اعتقاد به [[نفوذ]] ارواح [[شرور]] در [[بدن]] مریض و مصروع یا وارد شدن آن در پیکره [[زنان]] تازه‌زا، شنیدن آوازهایی از سروش [[غیبی]] و [[مشاهده]] اشباح خیالی، نمودهای [[مکتب]] آنیمیسم است»<ref>علی اصغر حکمت، نه گفتار در تاریخ ادیان، ص۲۹.</ref>.		اعتقاد به نفوذ ارواح [[شرور]] در بدن مریض و مصروع یا وارد شدن آن در پیکره [[زنان]] تازه‌زا، شنیدن آوازهایی از سروش [[غیبی]] و مشاهده اشباح خیالی، نمودهای [[مکتب]] آنیمیسم است»<ref>علی اصغر حکمت، نه گفتار در تاریخ ادیان، ص۲۹.</ref>.

	صحرانشینان [[جاهلی]] به دلیل روبه‌رو شدن با وادی‌های وحشت‌زا و خیال‌انگیز، به باورهای واهی درباره غول‌ها و شکل آنها و مکان زندگی‌شان پناه می‌برند و این اندیشه‌های واهی به شکل‌های گوناگون [[ظهور]] می‌کرد: وقتی گاوهای نر، ماده را برای سیراب کردن، کنار آب می‌بردند، اگر گاو ماده آب نمی‌نوشید، [[اندیشه]] خام جاهلی می‌پنداشت سبب ننوشیدن گاو ماده این است که دیوها در میان شاخ‌های گاو نر جا دارند و آن دیوها نمی‌گذارند گاو ماده آب بنوشد. برای همین با چوب بر سر و صورت گاو نر می‌زدند و تا گاو ماده لب به آب نمی‌زد، دست از زدن برنمی‌داشتند.		صحرانشینان [[جاهلی]] به دلیل روبه‌رو شدن با وادی‌های وحشت‌زا و خیال‌انگیز، به باورهای واهی درباره غول‌ها و شکل آنها و مکان زندگی‌شان پناه می‌برند و این اندیشه‌های واهی به شکل‌های گوناگون [[ظهور]] می‌کرد: وقتی گاوهای نر، ماده را برای سیراب کردن، کنار آب می‌بردند، اگر گاو ماده آب نمی‌نوشید، [[اندیشه]] خام جاهلی می‌پنداشت سبب ننوشیدن گاو ماده این است که دیوها در میان شاخ‌های گاو نر جا دارند و آن دیوها نمی‌گذارند گاو ماده آب بنوشد. برای همین با چوب بر سر و صورت گاو نر می‌زدند و تا گاو ماده لب به آب نمی‌زد، دست از زدن برنمی‌داشتند.

	آنان گاو ماده را منزه از سواری و یا [[حلول]] [[ارواح]] خبیثه و دیوها می‌دانستند. هرگاه شتری به [[بیماری]] عرّ [[مبتلا]] می‌شد، یعنی در لب و دهان آن، تاول‌ها و زخم‌هایی ظاهر می‌شد، [[عرب جاهلی]] به جای درمان بیماری به سراغ شتر سالم رفته و آن را داغ می‌کرد تا بیماری شتر مریض [[شفا]] پیدا کند. در [[حقیقت]]، به نظر خود با این کار، از سرایت بیماری که از آن به ~~«[[عدوی]]»~~ تعبیر می‌کردند، جلوگیری می‌کردند<ref>یحیی نوری، جاهلیت و اسلام، ص۵۲۱-۵۲۵.</ref>.		آنان گاو ماده را منزه از سواری و یا [[حلول]] [[ارواح]] خبیثه و دیوها می‌دانستند. هرگاه شتری به [[بیماری]] عرّ [[مبتلا]] می‌شد، یعنی در لب و دهان آن، تاول‌ها و زخم‌هایی ظاهر می‌شد، [[عرب جاهلی]] به جای درمان بیماری به سراغ شتر سالم رفته و آن را داغ می‌کرد تا بیماری شتر مریض [[شفا]] پیدا کند. در [[حقیقت]]، به نظر خود با این کار، از سرایت بیماری که از آن به «عدوی» تعبیر می‌کردند، جلوگیری می‌کردند<ref>یحیی نوری، جاهلیت و اسلام، ص۵۲۱-۵۲۵.</ref>.

	در روایات نبوی، این پندارها و همچنین غول‌ها و دیوها پایه و اساسی ندارند. جابر از [[رسول الله]] {{صل}} نقل می‌کند: {{متن حدیث\|لَا عَدْوَى وَ لَا صَفَرَ وَ لَا غُولَ}}؛ «واگیری، زردآب (آن‌گونه که می‌پندارید) و غول وجود ندارد»<ref>جلال الدین سیوطی، الجامع الصغیر، حرف الطاء.</ref>. شخصی خدمت [[پیامبر]] آمد و درباره بیماری حیوانات اهلی پرسید: این حیوانات را به دلیل بیماری ارزان‌تر می‌دادند، ولی از [[ترس]] ابتلای گله گوسفندانم خریداری نکردم. حضرت فرمود: «آن حیوان اول چگونه مبتلا شد؟» سپس فرمود: «سرایت، فال بد و ~~[[شومی]]،~~ اساس ندارد»<ref>فیض کاشانی، الوافی، ج۳، باب عدوی و الطیره.</ref>.		در روایات نبوی، این پندارها و همچنین غول‌ها و دیوها پایه و اساسی ندارند. جابر از [[رسول الله]] {{صل}} نقل می‌کند: {{متن حدیث\|لَا عَدْوَى وَ لَا صَفَرَ وَ لَا غُولَ}}؛ «واگیری، زردآب (آن‌گونه که می‌پندارید) و غول وجود ندارد»<ref>جلال الدین سیوطی، الجامع الصغیر، حرف الطاء.</ref>. شخصی خدمت [[پیامبر]] آمد و درباره بیماری حیوانات اهلی پرسید: این حیوانات را به دلیل بیماری ارزان‌تر می‌دادند، ولی از [[ترس]] ابتلای گله گوسفندانم خریداری نکردم. حضرت فرمود: «آن حیوان اول چگونه مبتلا شد؟» سپس فرمود: «سرایت، فال بد و شومی، اساس ندارد»<ref>فیض کاشانی، الوافی، ج۳، باب عدوی و الطیره.</ref>.

	درباره «عدوی»، [[اسلام]]، سرایت یا بیماری‌های واگیردار را [[انکار]] نکرده؛ زیرا در روایتی چنین آمده است: [[بیمار]] برای سرایت نکردن [[بیماری]]، بر شخص سالم وارد نشود<ref>فیض کاشانی، الوافی، ج۳، باب عدوی و الطیره.</ref>.		درباره «عدوی»، [[اسلام]]، سرایت یا بیماری‌های واگیردار را [[انکار]] نکرده؛ زیرا در روایتی چنین آمده است: [[بیمار]] برای سرایت نکردن [[بیماری]]، بر شخص سالم وارد نشود<ref>فیض کاشانی، الوافی، ج۳، باب عدوی و الطیره.</ref>.

	[[نفی]] ~~«[[عدوی]]»،~~ به معنای انکار [[پندار]] [[خرافی]] است، نه انکار سرایت. بر این اساس، در برخی حدیث‌هایی که درباره عدوی است، سفارش شده که از مجذوم دوری شود، مثل [[حدیث]] {{متن حدیث\|لَا عَدْوَى وَ لَا طِيَرَةَ وَ لَا هَامَّةَ وَ لَا صَفَرَ وَ فِرَّ مِنَ الْمَجْذُومِ كَمَا تَفِرُّ مِنَ الْأَسَدِ}}<ref>منصور علی ناصف، التاج الجامع للأصول فی احادیث الرسول {{صل}}، ج۳، باب رابع فی نفی مزاعم الجاهلیه.</ref>. اگر منظور از نفی «عدوی»، انکار اصل سرایت بود، امر به فرار از مجذوم معنی نداشت.		[[نفی]] «عدوی»، به معنای انکار پندار [[خرافی]] است، نه انکار سرایت. بر این اساس، در برخی حدیث‌هایی که درباره عدوی است، سفارش شده که از مجذوم دوری شود، مثل [[حدیث]] {{متن حدیث\|لَا عَدْوَى وَ لَا طِيَرَةَ وَ لَا هَامَّةَ وَ لَا صَفَرَ وَ فِرَّ مِنَ الْمَجْذُومِ كَمَا تَفِرُّ مِنَ الْأَسَدِ}}<ref>منصور علی ناصف، التاج الجامع للأصول فی احادیث الرسول {{صل}}، ج۳، باب رابع فی نفی مزاعم الجاهلیه.</ref>. اگر منظور از نفی «عدوی»، انکار اصل سرایت بود، امر به فرار از مجذوم معنی نداشت.

	در [[دوران جاهلیت]] بر این [[باور]] بودند که وقتی کسی از [[دنیا]] می‌رود، [[روح]] او به صورت پرنده‌ای کوچک درمی‌آید و همواره در محل اقامتش رفت و آمد دارد، ولی اگر کسی کشته شده باشد و بازماندگان انتقامش را نگرفته باشند، این پرنده دور [[قبر]] خود پرواز می‌کند و چنین می‌نالد: {{عربی\|اسْقُونِي اسْقُونِي}}؛ «سیرابم سازید». تا زمانی که [[انتقام]] او گرفته نشود، به ناله‌های جان‌سوز خود ادامه می‌دهد.		در [[دوران جاهلیت]] بر این [[باور]] بودند که وقتی کسی از [[دنیا]] می‌رود، [[روح]] او به صورت پرنده‌ای کوچک درمی‌آید و همواره در محل اقامتش رفت و آمد دارد، ولی اگر کسی کشته شده باشد و بازماندگان انتقامش را نگرفته باشند، این پرنده دور [[قبر]] خود پرواز می‌کند و چنین می‌نالد: {{عربی\|اسْقُونِي اسْقُونِي}}؛ «سیرابم سازید». تا زمانی که [[انتقام]] او گرفته نشود، به ناله‌های جان‌سوز خود ادامه می‌دهد.

Bahmani: /* حج جاهلی */

2026-04-08T07:09:22Z

حج جاهلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۹
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	==== [[حج]] [[جاهلی]] ====		==== [[حج]] [[جاهلی]] ====
	[[مناسک]] حج که در عصر [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} [[تشریع]] شده بود، در [[عصر جاهلی]] با خرافاتی آمیخته شد که به برخی از این [[خرافه‌ها]] می‌پردازیم:		[[مناسک]] حج که در عصر [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} [[تشریع]] شده بود، در [[عصر جاهلی]] با خرافاتی آمیخته شد که به برخی از این [[خرافه‌ها]] می‌پردازیم:
	# '''تلبیه''': در [[روایات]] [[تاریخی]] آمده است: «هر دسته از مشرکان برای بت‌های خود تلبیه خاصی داشتند»<ref>هشام بن محمد بن کلبی، الاصنام، محقق: احمد زکی پاشا، ص۳۷.</ref>. [[پیامبر گرامی اسلام]] برای زدودن [[خرافات]] گام‌های مهمی برداشت و با جلوه‌های [[شرک]] آلود [[حج ابراهیمی]] جنگید. [[ابن عباس]] در روایتی می‌گوید: مشرکان هنگام تلبیه می‌گفتند: {{عربی\|لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ}}. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرمود: {{متن حدیث\|وَيْلَكُمْ قَدْ قَدْ}} «وای بر شما بس است». آنان ادامه می‌دادند: {{عربی\|إِلَّا شَرِيكٌ هُوَ لَكَ تَمْلِكُهُ وَ مَا مَلَكَ}}. آنان این عبارت‌ها را در حالی می‌گفتند که به دور [[خانه خدا]] [[طواف]] می‌کردند<ref>اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۵۱۲؛ جلال الدین سیوطی، الدرالمنثور، ج۳، ص۷۸.</ref>. با توجه به [[مخالفت]] مشرکان با فرمان پیامبر به نظر می‌رسد این جریان مربوط به دوران پیش از [[هجرت]] است؛ زیرا آن حضرت پس از هجرت، در [[عمرة]] القضا، [[فتح مکه]] و [[حجة الوداع]] حضور داشت و با [[اقتدار]] وارد [[مکه]] شد. بدین ترتیب، [[مشرکان]] در شرایطی نبودند که آشکارا با [[فرمان پیامبر]] [[مخالفت]] کنند. به ویژه در [[حجه الوداع]] که حضرت، [[حج]] [[توحیدی]] را به جا آورد.		# '''تلبیه''': در [[روایات]] [[تاریخی]] آمده است: «هر دسته از مشرکان برای بت‌های خود تلبیه خاصی داشتند»<ref>هشام بن محمد بن کلبی، الاصنام، محقق: احمد زکی پاشا، ص۳۷.</ref>. [[پیامبر گرامی اسلام]] برای زدودن [[خرافات]] گام‌های مهمی برداشت و با جلوه‌های [[شرک]] آلود [[حج ابراهیمی]] جنگید. [[ابن عباس]] در روایتی می‌گوید: مشرکان هنگام تلبیه می‌گفتند: {{عربی\|لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ}}. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرمود: {{متن حدیث\|وَيْلَكُمْ قَدْ قَدْ}} «وای بر شما بس است». آنان ادامه می‌دادند: {{عربی\|إِلَّا شَرِيكٌ هُوَ لَكَ تَمْلِكُهُ وَ مَا مَلَكَ}}. آنان این عبارت‌ها را در حالی می‌گفتند که به دور [[خانه خدا]] [[طواف]] می‌کردند<ref>اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۵۱۲؛ جلال الدین سیوطی، الدرالمنثور، ج۳، ص۷۸.</ref>. با توجه به [[مخالفت]] مشرکان با فرمان پیامبر به نظر می‌رسد این جریان مربوط به دوران پیش از [[هجرت]] است؛ زیرا آن حضرت پس از هجرت، در عمرة القضا، [[فتح مکه]] و [[حجة الوداع]] حضور داشت و با [[اقتدار]] وارد [[مکه]] شد. بدین ترتیب، [[مشرکان]] در شرایطی نبودند که آشکارا با [[فرمان پیامبر]] [[مخالفت]] کنند. به ویژه در [[حجه الوداع]] که حضرت، [[حج]] [[توحیدی]] را به جا آورد.
	# '''[[طواف]]''': در روایت‌های بسیاری آمده است که عرب‌های [[جاهلی]] هنگام طواف، [[لباس]] خود را درمی آوردند و بر این [[باور]] بودند که نباید با لباسی که [[گناه]] کرده‌اند، طواف کنند و برهنه شدن را نوعی تفأل برای [[دوری از گناه]] می‌دانستند<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، تصحیح: سید طیب جزایری، ج۱، ص۲۸۲.</ref>. در برخی [[روایت‌ها]] نیز چنین آمده است: «مردان در [[روز]] و [[زنان]] در شب برهنه طواف می‌کردند»<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، تصحیح: سید طیب جزایری، ج۱، ص۲۲۹.</ref>. [[پیامبر]] در سال نهم می‌خواست حج به جا آورد، ولی این [[آداب]] جاهلی سبب شد آن سال پیامبر [[مراسم حج]] را به جا نیاورد. در آن سال، [[حضرت علی]] {{ع}} را پیش مشرکان فرستاد تا [[فرمان الهی]] را در تصحیح [[مناسک]] حج [[ابلاغ]] کند<ref>اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۳۴۴.</ref>. یکی از نکته‌هایی که در [[سوره]] [[برائت]]، به آن اشاره شده، [[نهی]] از طواف عریان بوده است<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، تصحیح: سید طیب جزایری، ج۱، ص۲۸۲.</ref>.		# '''[[طواف]]''': در روایت‌های بسیاری آمده است که عرب‌های [[جاهلی]] هنگام طواف، [[لباس]] خود را درمی آوردند و بر این [[باور]] بودند که نباید با لباسی که [[گناه]] کرده‌اند، طواف کنند و برهنه شدن را نوعی تفأل برای [[دوری از گناه]] می‌دانستند<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، تصحیح: سید طیب جزایری، ج۱، ص۲۸۲.</ref>. در برخی [[روایت‌ها]] نیز چنین آمده است: «مردان در [[روز]] و [[زنان]] در شب برهنه طواف می‌کردند»<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، تصحیح: سید طیب جزایری، ج۱، ص۲۲۹.</ref>. [[پیامبر]] در سال نهم می‌خواست حج به جا آورد، ولی این [[آداب]] جاهلی سبب شد آن سال پیامبر [[مراسم حج]] را به جا نیاورد. در آن سال، [[حضرت علی]] {{ع}} را پیش مشرکان فرستاد تا [[فرمان الهی]] را در تصحیح [[مناسک]] حج [[ابلاغ]] کند<ref>اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۳۴۴.</ref>. یکی از نکته‌هایی که در [[سوره]] [[برائت]]، به آن اشاره شده، [[نهی]] از طواف عریان بوده است<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، تصحیح: سید طیب جزایری، ج۱، ص۲۸۲.</ref>.
	# '''وقوف''': شکل دیگر [[انحراف]] [[عبادی]] در [[عصر جاهلی]]، [[تغییر]] محل وقوف بود. [[قریش]] و [[قبایل]] وابسته که خود را «حُمس»، یعنی جدّی و [[متعصب]] در امر [[دین]] می‌دانستند، بر این باور بودند که چون در کنار [[کعبه]] هستند، می‌توانند در وادی مزدلفه (مشعر) وقوف کنند و مسیر طولانی‌تری را تا [[عرفات]] نپیمایند. قریش دیگر [[حاجیان]] را نیز از وقوف در مشعر باز می‌داشتند. ازاین رو، آنان به عرفات می‌رفتند و در آنجا وقوف می‌کردند. وقتی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در حجه الوداع به مشعر رسید، مشرکان قریش [[انتظار]] داشتند آن حضرت به جای [[عرفات]]، در مشعر وقوف کند، ولی [[آیه]] ۱۹۹ [[سوره بقره]] نازل شد و به [[مسلمانان]] [[فرمان]] داد از آنجا کوچ کنند. آن حضرت نیز بی‌توجه به توقع [[مشرکان]]، به سوی عرفات رفت و این گونه [[مردم]] را متوجه سنت‌های اصیل [[الهی]] کرد<ref>برای اطلاع بیشتر نک: محمد بن اسماعیل بخاری، الجامع الصحیح، ج۵، ص۱۵۸؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، تصحیح: علی اکبر غفاری، ج۴، ص۲۴۷.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]]، ص ۲۹.</ref>		# '''وقوف''': شکل دیگر [[انحراف]] [[عبادی]] در [[عصر جاهلی]]، [[تغییر]] محل وقوف بود. [[قریش]] و [[قبایل]] وابسته که خود را «حُمس»، یعنی جدّی و [[متعصب]] در امر [[دین]] می‌دانستند، بر این باور بودند که چون در کنار [[کعبه]] هستند، می‌توانند در وادی مزدلفه (مشعر) وقوف کنند و مسیر طولانی‌تری را تا [[عرفات]] نپیمایند. قریش دیگر [[حاجیان]] را نیز از وقوف در مشعر باز می‌داشتند. ازاین رو، آنان به عرفات می‌رفتند و در آنجا وقوف می‌کردند. وقتی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در حجه الوداع به مشعر رسید، مشرکان قریش [[انتظار]] داشتند آن حضرت به جای [[عرفات]]، در مشعر وقوف کند، ولی [[آیه]] ۱۹۹ [[سوره بقره]] نازل شد و به [[مسلمانان]] [[فرمان]] داد از آنجا کوچ کنند. آن حضرت نیز بی‌توجه به توقع [[مشرکان]]، به سوی عرفات رفت و این گونه [[مردم]] را متوجه سنت‌های اصیل [[الهی]] کرد<ref>برای اطلاع بیشتر نک: محمد بن اسماعیل بخاری، الجامع الصحیح، ج۵، ص۱۵۸؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، تصحیح: علی اکبر غفاری، ج۴، ص۲۴۷.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]]، ص ۲۹.</ref>

Bahmani: /* فرزند خواندگی */

2026-04-08T07:09:07Z

فرزند خواندگی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۹
خط ۹۱:		خط ۹۱:
	[[پیامبر اکرم]] {{صل}} نیز برای از بین بردن این رسم نادرست، [[همسر]] پسرخوانده‌اش، [[زید بن حارثه]] را پس از [[طلاق]] گرفتن از زید، به [[ازدواج]] خود درآورد. ازدواج [[رسول خدا]] {{صل}} با [[زینب بنت جحش]] (همسر زید بن حارثه) دستاویزی برای [[تبلیغات]] [[دشمنان]] شد، ولی آن حضرت مأموریت داشت برای شکستن این [[سنّت]] خرافی و بی‌اساس گام بردارد.		[[پیامبر اکرم]] {{صل}} نیز برای از بین بردن این رسم نادرست، [[همسر]] پسرخوانده‌اش، [[زید بن حارثه]] را پس از [[طلاق]] گرفتن از زید، به [[ازدواج]] خود درآورد. ازدواج [[رسول خدا]] {{صل}} با [[زینب بنت جحش]] (همسر زید بن حارثه) دستاویزی برای [[تبلیغات]] [[دشمنان]] شد، ولی آن حضرت مأموریت داشت برای شکستن این [[سنّت]] خرافی و بی‌اساس گام بردارد.

	در برابر ~~[[فرزندخواندگی]]،~~ [[خرافه]] [[خلع]] و طرد وجود داشت که فرزند یا [[برادر]] را از فرزندی و [[برادری]] خلع می‌کردند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۴۱۱.</ref>؛ زیرا در [[نظام]] قبیلگی هر کس مرتکب [[قتل]] یا جنایتی می‌شد، پیش از هرکس، [[خویشاوندان]] و [[نزدیکان]] [[مسئول]] بودند و آنان که فرزند یا برادر شروری داشتند، برای فرار از [[مسئولیت]]، آنها را از فرزندی و برادری خلع می‌کردند و بدین ترتیب، پیوند حقوقی آنان با افراد [[قبیله]] قطع می‌شد.		در برابر فرزندخواندگی، [[خرافه]] [[خلع]] و طرد وجود داشت که فرزند یا [[برادر]] را از فرزندی و [[برادری]] خلع می‌کردند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۴۱۱.</ref>؛ زیرا در [[نظام]] قبیلگی هر کس مرتکب [[قتل]] یا جنایتی می‌شد، پیش از هرکس، [[خویشاوندان]] و [[نزدیکان]] [[مسئول]] بودند و آنان که فرزند یا برادر شروری داشتند، برای فرار از [[مسئولیت]]، آنها را از فرزندی و برادری خلع می‌کردند و بدین ترتیب، پیوند حقوقی آنان با افراد [[قبیله]] قطع می‌شد.

	اسلام این سنّت خرافی را نیز محکوم و اعلام کرد پیوند پدر و فرزند که رابطه‌ای [[عاطفی]] و نسبی است، برقرار است و با خلع کردن از بین نمی‌رود. البته هرکس مسئول عمل خویش است و در [[مجازات]] و [[قصاص]] و دیگر تکلیف‌ها باید خود پاسخگو باشد<ref>نک: {{متن قرآن\|قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ}} «بگو: آیا جز خداوند پروردگاری بجویم حال آنکه او پروردگار هر چیز است و هیچ کس کاری (زشت) جز به زیان خویش نمی‌کند و هیچ باربرداری بار (گناه) دیگری را بر نمی‌دارد سپس بازگشتتان به سوی پروردگارتان است آنگاه شما را به آنچه در آن اختلاف می‌ورزیدید آگاه می‌گردا» سوره انعام، آیه ۱۶۴.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]]، ص ۳۲.</ref>		اسلام این سنّت خرافی را نیز محکوم و اعلام کرد پیوند پدر و فرزند که رابطه‌ای [[عاطفی]] و نسبی است، برقرار است و با خلع کردن از بین نمی‌رود. البته هرکس مسئول عمل خویش است و در [[مجازات]] و [[قصاص]] و دیگر تکلیف‌ها باید خود پاسخگو باشد<ref>نک: {{متن قرآن\|قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ}} «بگو: آیا جز خداوند پروردگاری بجویم حال آنکه او پروردگار هر چیز است و هیچ کس کاری (زشت) جز به زیان خویش نمی‌کند و هیچ باربرداری بار (گناه) دیگری را بر نمی‌دارد سپس بازگشتتان به سوی پروردگارتان است آنگاه شما را به آنچه در آن اختلاف می‌ورزیدید آگاه می‌گردا» سوره انعام، آیه ۱۶۴.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]]، ص ۳۲.</ref>

Bahmani: /* زنده به گور کردن دختران */

2026-04-08T07:08:53Z

زنده به گور کردن دختران

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۸
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	این مسئله یکی از دردناک‌ترین خرافه‌های عصر جاهلی به شمار می‌رود که در [[قرآن]] و [[سیره نبوی]] بدان پرداخته شده است. البته برخی بر این باورند که این پدیده شوم در همه قبیله‌ها رواج نداشته و در [[قبیله]] [[بنی تمیم]] (یا برخی [[قبایل]]) رایج بوده است<ref>محمود شکری آلوسی، بلوغ الارب فی معرفة احوال العرب، ج۳، ص۴۲؛ المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۵، ص۹۰.</ref>، ولی بی‌گمان، موضوعی قابل توجه بوده که [[اسلام]] با این همه تأکید، از آن یاد کرده است. به [[باور]] برخی پژوهشگران، زنده به گور کردن دختران، میان دیگر قوم‌ها و [[ملت‌ها]] نیز رواج داشته است. در [[مصر]]، یونان، رومانی و قبیله‌های استرالیایی، این کار را به [[دلایل]] گوناگون، از جمله باور به [[حلول]] [[ارواح]] و [[ترس]] از [[فقر]]، انجام می‌دادند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۵، ص۹۸.</ref>.		این مسئله یکی از دردناک‌ترین خرافه‌های عصر جاهلی به شمار می‌رود که در [[قرآن]] و [[سیره نبوی]] بدان پرداخته شده است. البته برخی بر این باورند که این پدیده شوم در همه قبیله‌ها رواج نداشته و در [[قبیله]] [[بنی تمیم]] (یا برخی [[قبایل]]) رایج بوده است<ref>محمود شکری آلوسی، بلوغ الارب فی معرفة احوال العرب، ج۳، ص۴۲؛ المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۵، ص۹۰.</ref>، ولی بی‌گمان، موضوعی قابل توجه بوده که [[اسلام]] با این همه تأکید، از آن یاد کرده است. به [[باور]] برخی پژوهشگران، زنده به گور کردن دختران، میان دیگر قوم‌ها و [[ملت‌ها]] نیز رواج داشته است. در [[مصر]]، یونان، رومانی و قبیله‌های استرالیایی، این کار را به [[دلایل]] گوناگون، از جمله باور به [[حلول]] [[ارواح]] و [[ترس]] از [[فقر]]، انجام می‌دادند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۵، ص۹۸.</ref>.

	به [[گواهی]] [[تاریخ]] می‌توان گفت که این [[خرافه]] در بیشتر قوم‌های بدوی و قرون وسطایی رواج داشته است. آنان به علت‌های مختلف و به شکل‌های گوناگون، دختران خود را می‌کشتند. برای نمونه، چینی‌ها [[عقیده]] داشتند که دختردار شدن [[نشانه]] نارضایتی ارواح اجداد از [[پدر]] [[خانواده]] است که بدین وسیله او را [[تنبیه]] و جریمه کرده‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر نک: فتحیه فتاحی‌زاده، زن در تاریخ و اندیشه اسلامی، ص۲۳ - ۳۵.</ref>.		به [[گواهی]] [[تاریخ]] می‌توان گفت که این [[خرافه]] در بیشتر قوم‌های بدوی و قرون وسطایی رواج داشته است. آنان به علت‌های مختلف و به شکل‌های گوناگون، دختران خود را می‌کشتند. برای نمونه، چینی‌ها [[عقیده]] داشتند که دختردار شدن [[نشانه]] نارضایتی ارواح اجداد از پدر [[خانواده]] است که بدین وسیله او را [[تنبیه]] و جریمه کرده‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر نک: فتحیه فتاحی‌زاده، زن در تاریخ و اندیشه اسلامی، ص۲۳ - ۳۵.</ref>.

	در کتاب‌های [[تاریخی]]، به نمونه‌هایی برمی‌خوریم که با این پدیده شوم [[مبارزه]] کرده‌اند. بیشتر تاریخ‌نگاران، ماجرای [[صعصعه بن ناجیه]] را بیان کرده‌اند: «وی در حالی که [[اسلام]] آورده بود، خدمت پیامبر اکرم {{صل}} رسید و گفت: در [[جاهلیت]] عملی انجام داده‌ام، آیا به حال من سودی دارد؟ حضرت فرمود: عمل تو چیست؟ جواب داد: روزی دو شتر آبستن از من گم شد. بر شتری سوار شدم و به جست‌وجو پرداختم. از مردی که در کنار خیمه‌ای نشسته بود، از شترانم جویا شدم. نشانی آن دو را پرسید. جوابش دادم. گفت: شترانت را یافته‌ام و اینک نزد من است. در همین حال پیرزنی از عقب [[خیمه]] در آمد. آن مرد از او پرسید چه زایید. آنگاه بدون اینکه [[منتظر]] جواب بماند، ادامه داد: اگر پسر باشد که [[شریک]] [[مال]] و [[زندگی]] و [[وارث]] ما خواهد شد و اگر دختر باشد که به خاکش می‌سپاریم. پیرزن جواب داد: دختر است.		در کتاب‌های [[تاریخی]]، به نمونه‌هایی برمی‌خوریم که با این پدیده شوم [[مبارزه]] کرده‌اند. بیشتر تاریخ‌نگاران، ماجرای [[صعصعه بن ناجیه]] را بیان کرده‌اند: «وی در حالی که [[اسلام]] آورده بود، خدمت پیامبر اکرم {{صل}} رسید و گفت: در [[جاهلیت]] عملی انجام داده‌ام، آیا به حال من سودی دارد؟ حضرت فرمود: عمل تو چیست؟ جواب داد: روزی دو شتر آبستن از من گم شد. بر شتری سوار شدم و به جست‌وجو پرداختم. از مردی که در کنار خیمه‌ای نشسته بود، از شترانم جویا شدم. نشانی آن دو را پرسید. جوابش دادم. گفت: شترانت را یافته‌ام و اینک نزد من است. در همین حال پیرزنی از عقب [[خیمه]] در آمد. آن مرد از او پرسید چه زایید. آنگاه بدون اینکه [[منتظر]] جواب بماند، ادامه داد: اگر پسر باشد که [[شریک]] [[مال]] و [[زندگی]] و [[وارث]] ما خواهد شد و اگر دختر باشد که به خاکش می‌سپاریم. پیرزن جواب داد: دختر است.

Bahmani: /* خوش‌یمنی و بدیمنی روزها (سعادت و نحوست ایام) */

2026-04-08T07:06:36Z

خوش‌یمنی و بدیمنی روزها (سعادت و نحوست ایام)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۱۷۹:		خط ۱۷۹:
	در روایت‌هایی نیز معیار در نحوست ایام، تفأل [[مردم]] است و تلاش شده است مردم از [[شر]] تفأل رها شوند. در روایتی که از [[امام هادی]] {{ع}} درباره [[مسافرت]] در چهارشنبه آخر ماه پرسیده می‌شود، امام می‌فرماید: کسی که با وجود خرافه‌پرستان در چهارشنبه آخر ماه [[سفر]] کند، از هر آفتی ایمن خواهد بود و از هر گزندی محفوظ می‌ماند و خدا نیز حاجتش را برمی‌آورد<ref>ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ص۳۸۲.</ref>.		در روایت‌هایی نیز معیار در نحوست ایام، تفأل [[مردم]] است و تلاش شده است مردم از [[شر]] تفأل رها شوند. در روایتی که از [[امام هادی]] {{ع}} درباره [[مسافرت]] در چهارشنبه آخر ماه پرسیده می‌شود، امام می‌فرماید: کسی که با وجود خرافه‌پرستان در چهارشنبه آخر ماه [[سفر]] کند، از هر آفتی ایمن خواهد بود و از هر گزندی محفوظ می‌ماند و خدا نیز حاجتش را برمی‌آورد<ref>ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ص۳۸۲.</ref>.

	[[پیامبر اکرم]] {{صل}} در این باره فرمود: ~~«لا~~ تُعادُوا الْأَیّامَ ~~فَتُعادِیَکُمْ؛~~ با ایام اعلام [[دشمنی]] نکنید که آنها [[دشمن]] شما می‌شوند»<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۳۶، ص۴۱۳.</ref>.		[[پیامبر اکرم]] {{صل}} در این باره فرمود: {{متن حدیث\|لا تُعادُوا الْأَیّامَ فَتُعادِیَکُمْ}}؛ با ایام اعلام [[دشمنی]] نکنید که آنها [[دشمن]] شما می‌شوند»<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۳۶، ص۴۱۳.</ref>.

	[[سعادت]] و نحوست ایام در [[روایت‌ها]]، در حادثه‌های [[دینی]] ریشه دارد که بر اساس ذوق دینی یا اثرگذاری [[نفوس]] در [[روز]] خاصی، سبب ایجاد [[یمن]] و [[برکت]] یا بدیمنی و نحوست می‌شود<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]]، ص ۴۵.</ref>.		[[سعادت]] و نحوست ایام در [[روایت‌ها]]، در حادثه‌های [[دینی]] ریشه دارد که بر اساس ذوق دینی یا اثرگذاری [[نفوس]] در [[روز]] خاصی، سبب ایجاد [[یمن]] و [[برکت]] یا بدیمنی و نحوست می‌شود<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]]، ص ۴۵.</ref>.

Bahmani: /* بت‌پرستی */

2026-04-08T07:05:59Z

بت‌پرستی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	==== بت‌پرستی ====		==== بت‌پرستی ====
	بت‌های [[لات]]، منات، عزّی، [[یغوث]]، [[یعوق]]، ~~[[ودّ]]،~~ [[نسر]]، بعل و [[سواع]] که در عصر جاهلی وجود داشتند، نماد [[اندیشه]] و تعلقات قبیله‌ای [[مردم]] آن [[روزگار]] بودند<ref>نک: هشام بن محمد بن کلبی، الاصنام، محقق: احمد زکی پاشا.</ref>.		بت‌های [[لات]]، منات، عزّی، [[یغوث]]، [[یعوق]]، ودّ، [[نسر]]، بعل و [[سواع]] که در عصر جاهلی وجود داشتند، نماد [[اندیشه]] و تعلقات قبیله‌ای [[مردم]] آن [[روزگار]] بودند<ref>نک: هشام بن محمد بن کلبی، الاصنام، محقق: احمد زکی پاشا.</ref>.

	آنان در توجیه بت‌پرستی که عملی [[خرافی]] بود، به خرافات دیگری پناه می‌بردند. یکی از توجیه‌هایی که [[قرآن کریم]] در چند جا از آن یاد کرده، «[[پیروی]] از نیاکان» است. [[کافران]] می‌گفتند: {{متن قرآن\|إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ}}<ref>«ما پدران خویش را بر آیینی یافته‌ایم و آثار آنان را پی می‌گیریم» سوره زخرف، آیه ۲۳.</ref>. یا می‌گفتند: {{متن قرآن\|نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا}}<ref>«ما از آنچه پدرانمان را بر آن یافته‌ایم پیروی می‌کنیم» سوره بقره، آیه ۱۷۰.</ref>.		آنان در توجیه بت‌پرستی که عملی [[خرافی]] بود، به خرافات دیگری پناه می‌بردند. یکی از توجیه‌هایی که [[قرآن کریم]] در چند جا از آن یاد کرده، «[[پیروی]] از نیاکان» است. [[کافران]] می‌گفتند: {{متن قرآن\|إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ}}<ref>«ما پدران خویش را بر آیینی یافته‌ایم و آثار آنان را پی می‌گیریم» سوره زخرف، آیه ۲۳.</ref>. یا می‌گفتند: {{متن قرآن\|نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا}}<ref>«ما از آنچه پدرانمان را بر آن یافته‌ایم پیروی می‌کنیم» سوره بقره، آیه ۱۷۰.</ref>.

Bahmani در ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۵

2026-04-08T07:05:44Z

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۰

2026-02-03T09:00:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = خرافه		\| موضوع مرتبط = خرافه
	\| عنوان مدخل = [[خرافه]]		\| عنوان مدخل = خرافه
	\| مداخل مرتبط = [[خرافه در لغت]] - [[خرافه در قرآن]] - [[خرافه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[خرافه در تاریخ اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[خرافه در لغت]] - [[خرافه در قرآن]] - [[خرافه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[خرافه در تاریخ اسلامی]] - [[خرافه در معارف و سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'ضمیر' به 'ضمیر'

2022-09-27T06:57:55Z

جایگزینی متن - 'ضمیر' به 'ضمیر'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۷
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	[[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ}}<ref>«و نماز آنان نزد خانه (ی کعبه) جز سوت کشیدن و کف زدن نبود پس عذاب را برای کفری که می‌ورزیدید بچشید!» سوره انفال، آیه ۳۵.</ref>.		[[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ}}<ref>«و نماز آنان نزد خانه (ی کعبه) جز سوت کشیدن و کف زدن نبود پس عذاب را برای کفری که می‌ورزیدید بچشید!» سوره انفال، آیه ۳۵.</ref>.

	در این [[آیه شریفه]]، این [[رفتار]] [[مشرکان]] رد شده است؛ چراکه مشرکان، مکاء و تصدیه در کنار [[کعبه]] را در [[حکم]] نماز می‌دانستند و با کف زدن و سوت کشیدن، [[عبادت]] می‌کردند. در این [[آیه کریمه]]، واژه نماز به [[ضمیر]] «هم» اضافه شده تا بفهماند که این رفتار [[عبادی]] خاص مشرکان بوده است.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]] ص ۲۸.</ref>.		در این [[آیه شریفه]]، این [[رفتار]] [[مشرکان]] رد شده است؛ چراکه مشرکان، مکاء و تصدیه در کنار [[کعبه]] را در [[حکم]] نماز می‌دانستند و با کف زدن و سوت کشیدن، [[عبادت]] می‌کردند. در این [[آیه کریمه]]، واژه نماز به ضمیر «هم» اضافه شده تا بفهماند که این رفتار [[عبادی]] خاص مشرکان بوده است.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده\|فتاحی‌زاده، فتحیه]]، [[پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی (کتاب)\|پیامبر اعظم و خرافه‌زدایی]] ص ۲۸.</ref>.

	=== [[حج]] [[جاهلی]] ===		=== [[حج]] [[جاهلی]] ===

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:23:50Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات