Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بحرین | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== «خط» از شهرهای کهن منطقه بزرگ «بحرین» است که در زمان اردشیر ساخته شده است. طبری می‌‌نویسد: «اردشیر خره هشت شهر در ایران و یک شهر در بحرین ساخت...» ایجاد کرد

2025-12-07T05:01:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بحرین | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== «خط» از شهرهای کهن منطقه بزرگ «بحرین» است که در زمان اردشیر ساخته شده است. طبری می‌‌نویسد: «اردشیر خره هشت شهر در ایران و یک شهر در بحرین ساخت...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = بحرین
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
«خط» از شهرهای کهن منطقه بزرگ «[[بحرین]]» است که در [[زمان]] [[اردشیر]] ساخته شده است. [[طبری]] می‌‌نویسد: «[[اردشیر خره]] هشت شهر در [[ایران]] و یک شهر در بحرین ساخته که همان شهر خط است».<ref> الطبری، ج ۱ ق ۸۲۰/۲ و در الدینوری: الاخبار الطوال / ۴۷ آمده که او فوران اردشیر و حمزه الاصفهانی می‌گوید شهر تین اردشیر را بنا کرد تاریخ سنی ملوک الأرمن والانبیاء ۴۳ ۴۴ ۱لف ۱۸۲۰/۲ و در الدینوری، الاخبار الطوال ۴۷، آمده که در بحرین فوران اردشیر را ساخت و حمزه اصفهانی می‌گوید شهر تبن اردشییر را ساخت تاریخ سنی ملوک الأرض و الأنبیاء: ۴۴-۴۳</ref> اما در چرایی ایجاد یا اسکان در آن اطلاعی در دست نیست. [[روایت‌ها]] در مورد معنا و تعریف نام «خط» مختلف است. ثعلب آن را جزیره‌ای در [[بحرین]] دانسته<ref> ثعلب شرح دیوان زهیر بن ابی سلمی ۱۱۵ و بنگرید الاصفهانی، الأغانی ج ۹ ۱۴۶؛ المرزوقی شرح دیوان الحماسة، ج ۱: ۴۶۸، ج ۴ ۱۷۸۶؛ ابن رشیق العمدة، ج ۲: ۲۲۱</ref> و [[ابن سکیت]] آن را باراندازی کوچک<ref> دیوان الخطیئة ۳۰۴ و بنگرید ابن الأنباری شرح القصائد السبع، ۳۹۵ ابن سیده المخصص، ج ۳۴۵؛ الزبیدی، تاج العروس، ج ۵، ص۱۳۰.</ref> و سکری در یک جا آن را یک روستا<ref> دیوان الهذلیین، ج ۲: ۴۲۹-۴۲۸ و بنگرید الزوزنی شح القصائد السبع ۲۱۲، البکری معجم ما استعجم: ۵۰۳ ۵۰۳ و در الاصفهانی، الاغانی، ج ۱۳: ۸۹، آمده که خط سرزمینی در خط مرزی بحرین و در روایت دیگر شهری توصیف شده است؛ ابن حزم جمهرة انساب العرب، ج ۱: ۸۱؛ القلقشندی، صبح الأعشی، ج ۲: ۱۳۴ پغ و یاقوت در معجم البلدان ج: ۲ ۴۵۴ آورده گفته شده که خط یکی از دو شهر اصلی بحرین بوده و شهر دیگر هجر است.</ref> و در جای دیگر آن را خط مرزی مابین عمان و بحرین دانسته است.<ref> دیوان الهذلیین، ج ۲: ۶۶</ref> [[ابن درید]] هم، آن را [[مرز]] بحرین و [[عُمان]] می‌داند. <ref> ابن درید جمهرة اللغة ج: ۱ ۶۷ و بنگرید، المرزوقی شرح دیوان الحماسة ج ۱ ۵۶؛ السیوطی، شرح شواهد، المغنی ج ۱ ۳۱۵ - ۳۱۴ و البکری در معجم ما استعجم ۵۰۳ می‌گوید، خط، ل، ساحل بین عمان و بصره و از کاظمه تا شعر را گویند.</ref> ا[[بن اعرابی]] می‌گوید: «[[جواثا]]» همان [[شهر]] خط است. <ref> الازهری، تهذیب اللغة، ج: ۱ ۵۷۷، بنگرید لسان العرب، ج: ۷ ۲۹۰، الزبیدی تاج العروس، ج ۵: ۱۲۹</ref> ازهری برآن است که "خط" به منطقه ساحلی بحرین اطلاق می‌شود و از روستاهای آن، [[قطیف]]، عقیر و قطر است.<ref> البکری، معجم ما استعجم ۵۰۳ و بنگرید شیخ الربوک نخبة الدهر ۲۲۰، الفیروز آبادی، القاموس المحیط، ج ۲، ۳۵۷</ref> [[ابن انباری]] [[عقیده]] دارد که خط به [[ساحل]] [[بحرین]] گفته می‌شود<ref> ابن خلدون العبر، ج ۴ ۱۹۸-۱۹۷</ref> و [[ابن خلدون]] هم می‌گوید خط در جنب دارین قرار گرفته است. <ref> ثعلب، شرح دیوان زهیر بن ابی سلمی: ۱۱۵؛ الجوهری، الصحاح، ج ۳ ۱۱۲۳، الدینوری النبات، ج ۵ ج ۵ ۱۶۶؛ الزمخشری الجبال والأمکنة و المیاه: ۵۱ </ref> اما به احتمال زیاد، خط، بندی در خلیج فارس بوده که کشتیهای [[هندی]] از آنجا عبور می‌‌کرده‌اند. از صنایع معروف خط، نیزه‌های خطی است که از سلاح‌های معروف [[عرب]] بوده و به مثل هم تبدیل شده است.<ref> الطبری، ۱ ق ۸۳۹/۲ - ۸۳۸؛ الثعالبی، غرر السیر ۵۱۹</ref>

نقل است که هنگامی که [[شاپور دوم]] سرزمین‌هایی را فتح و [[سلطه]] خود را بر آنان [[تحمیل]] کرد تعدادی از [[قبیله بنی تغلب]] را در این منطقه اسکان داد.<ref> بنگرید به فصل ششم کتاب «بحرین در صدر اسلام».</ref> اما بعدها بنی تغلبیها از آنجا نقل مکان کردند.<ref> الطبری ۱ ق ۱۹۶۱/۴؛ ابن الأثیر الکامل، ج: ۲ ۳۶۸ و در مورد زطها و سبابجه بنگرید به فصل ششم کتاب «بحرین در صدر اسلام».</ref> به نظر می‌رسد که خط در ایام مقارن با [[ظهور اسلام]] یک مرکز [[اداری]] بوده<ref> الطبری ۱ق ۱۱۹۶۱/۴ ابن الأثیر الکامل، ج ۲ ۱۳۶۸ و در این مورد بنگرید به فصل دوم کتاب «بحرین در صدر اسلام».</ref> و آن دسته از [[زطها]] و سبابجه که در بحرین در سال ۱۱ هجری به مرتدین پیوستند<ref> البلاذری، فتوح البلدان ۸۶ یاقوت معجم البلدان، ج ۱: ۵۱۱</ref> در این [[شهر]] سکونت داشتند. در [[سال ۶۷ هجری]]، [[نجده بن عامر حنفی]] لشکری از [[خوارج]] را به خط فرستاد که بر ساکنان [[غلبه]] یافتند.<ref> الأزهری، تهذیب اللغة، ج ۱۲ ۸۸ و بنگرید ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۱ ک ۱۲۹</ref> پس از این حادثه، نام خط در کتب [[تاریخ]] حذف شده است که این نشانگر، از دست دادن اهمیت این [[شهر]] است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:بحرین]]

خط (شهر) - تاریخچهٔ نسخه‌ها