https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85 2026-05-29T16:41:59Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85&diff=1344080&oldid=prev 2025-07-29T09:09:11Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">یکی از منابع درآمد</span></span></p> <a href="//fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85&amp;diff=1344080&amp;oldid=1336413">نمایش تغییرات</a>

Bahmani https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85&diff=1336413&oldid=prev 2025-04-23T06:25:19Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">مقدمه</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از منابع درآمد</ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از راه‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأمین </del>[[زندگی]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معصومان‌</del>{{عم}} [[وجوهات]] مربوط به «عنوان [[امامت]]» بوده که بر پایۀ [[روایت]] معتبر&lt;ref&gt;سند روایت صحیح است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۲۳، ص۹۷).&lt;/ref&gt;، [[مردم]] برای آنان می‌بردند&lt;ref&gt;محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۹، ح۱۱؛ محمد بن علی صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۴۳، ح۶۵۷؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۹، ص۲۳۴، ح۸؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۹، ص۵۳۷، ح۱۲۶۶۳ ({{متن حدیث|... عَنْ أَبِي عَلِيِّ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ صَاحِبِ الْعَسْكَرِ{{ع}} قَالَ: قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ نُؤْتَى بِالشَّيْ‏ءِ، فَيُقَالُ هَذَا مَا كَانَ لِأَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} عِنْدَنَا فَكَيْفَ نَصْنَعُ؟ فَقَالَ: مَا كَانَ لِأَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} بِسَبَبِ الْإِمَامَةِ فَهُوَ لِي وَ مَا كَانَ غَيْرَ ذَلِكَ فَهُوَ مِيرَاثٌ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِيِّهِ}}). سند روایت صحیح است.&lt;/ref&gt;؛ مانند [[خمس]]، [[مال]] بلاوارث، [[انفال]] و فیء.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از راه‌های [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأمین </ins>زندگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معصومان‌</ins>]]{{عم}} [[وجوهات]] مربوط به «عنوان [[امامت]]» بوده که بر پایۀ [[روایت]] معتبر&lt;ref&gt;سند روایت صحیح است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۲۳، ص۹۷).&lt;/ref&gt;، [[مردم]] برای آنان می‌بردند&lt;ref&gt;محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۹، ح۱۱؛ محمد بن علی صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۴۳، ح۶۵۷؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۹، ص۲۳۴، ح۸؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۹، ص۵۳۷، ح۱۲۶۶۳ ({{متن حدیث|... عَنْ أَبِي عَلِيِّ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ صَاحِبِ الْعَسْكَرِ{{ع}} قَالَ: قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ نُؤْتَى بِالشَّيْ‏ءِ، فَيُقَالُ هَذَا مَا كَانَ لِأَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} عِنْدَنَا فَكَيْفَ نَصْنَعُ؟ فَقَالَ: مَا كَانَ لِأَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} بِسَبَبِ الْإِمَامَةِ فَهُوَ لِي وَ مَا كَانَ غَيْرَ ذَلِكَ فَهُوَ مِيرَاثٌ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِيِّهِ}}). سند روایت صحیح است.&lt;/ref&gt;؛ مانند [[خمس]]، [[مال]] بلاوارث، [[انفال]] و فیء.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موضوع خمس در چند گزینه جای بررسی دارد: ۱. اصل [[وجوب خمس]] و ادلۀ آن؛ ۲. موارد تعلق خمس؛ ۳. [[موارد مصرف خمس]] که جای این بررسی‌ها در کتاب‌های [[فقهی]] است و در اینجا به بخشی از گزینه سوم که گزارش‌های [[تاریخی]] دربارۀ [[جمع‌آوری خمس]] از سوی معصومان‌{{عم}} است، به‌اجمال بسنده می‌شود. با مطالعه [[زندگی]] ایشان روشن می‌شود که خمس یکی از منابع درآمدی آنان بوده و بی‌تردید از نقاط دور و نزدیک - کم و بیش - برای آن گرامیان فرستاده می‌شد و داشتن وکلای [[مالی]] در مناطق مختلف [[گواه]] مدعاست&lt;ref&gt;برای نمونه صفوان بن یحیی (۲۱۰ق) که اهل کوفه و از اصحاب اجماع و از معتبر‌ترین افراد دورانش شمرده می‌شد، از وکلای مالی امام رضا و جواد{{ع}} بود. سیدابوالقاسم خویی، معجم رجال الحدیث، ج۹، ص۱۳۰- ۱۲۳؛ محمدتقی تستری، قاموس الرجال، ج۵، ش۳۶۸۵.&lt;/ref&gt;؛ برای نمونه به نقل ابن‌شُبّه، [[پیامبر]]{{صل}} برای تأمین هزینۀ [[همسران]] خود از خمس درآمد‌های [[خیبر]] بهره می‌گرفت&lt;ref&gt;ابن‌شبّة، تاریخ المدینة المنورة، ج۱، ص۱۷۸ ({{متن حدیث|وَ كَانَ التَّمْرُ يُقْسَمُ عَلَى السُّهْمَانِ مِنْ نِصْفِ خَيْبَرَ، وَ يَأْخُذُ رَسُولُ اللّٰهِ{{صل}} الْخُمُسَ‌، وَ كَانَ... أَطْعَمَ كُلَّ امْرَأَةٍ مِنْ أَزْوَاجِهِ (مِنَ‌) الْخُمُسِ‌: مِائَةَ وَسْقٍ تَمْرًا، وَ عِشْرُونَ وَسْقًا شَعِيرًا}}).&lt;/ref&gt;؛ چنان‌که بر پایۀ گزارش [[ابوعبید]]، [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[خمس]] معدنی را از شخصی که آن را [[کشف]] کرده بود و سپس آن را در برابر صد رأس گوسفند فروخته بود، دریافت کرد&lt;ref&gt;ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب الاموال، ص۴۲۶.&lt;/ref&gt; و به نقل [[بیهقی]]، در موردی که مردی بر گنجی به مبلغ ۱۵۰۰ درهم - در روستای مخروبه‌ای از [[عراق]] -دست یافته بود، بر [[پرداخت خمس]] آن امر فرمودند&lt;ref&gt;احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۴، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt;؛ هرچند دربارۀ [[امیرمؤمنان]]{{ع}} مدرکی در دست نیست که این خمس را به [[مصرف]] شخصی رسانیده باشد؛ بلکه بر فرض [[صحت]] گزارش یادشده، بعید نیست که خمس را در موارد نیازهای عمومی یا [[نیازمندان]] [[هزینه]] کرده باشد، آن هم با توجه به وضعیت خوب [[مالی]] آن حضرت در دوره‌ای که آن را گرفته است؛ یعنی در این دوره درآمد [[اموال شخصی]] ایشان، بیش از هزینه بوده که علاوه بر ادارۀ [[زندگی]] خود، به تأمین بخشی از هزینۀ بستگان و نیازمندان نیز توجه داشت؛ چنان‌که در قسمت بخشش‌های [[معصومان]] به این نکته اشاره خواهد شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موضوع خمس در چند گزینه جای بررسی دارد: ۱. اصل [[وجوب خمس]] و ادلۀ آن؛ ۲. موارد تعلق خمس؛ ۳. [[موارد مصرف خمس]] که جای این بررسی‌ها در کتاب‌های [[فقهی]] است و در اینجا به بخشی از گزینه سوم که گزارش‌های [[تاریخی]] دربارۀ [[جمع‌آوری خمس]] از سوی معصومان‌{{عم}} است، به‌اجمال بسنده می‌شود. با مطالعه [[زندگی]] ایشان روشن می‌شود که خمس یکی از منابع درآمدی آنان بوده و بی‌تردید از نقاط دور و نزدیک - کم و بیش - برای آن گرامیان فرستاده می‌شد و داشتن وکلای [[مالی]] در مناطق مختلف [[گواه]] مدعاست&lt;ref&gt;برای نمونه صفوان بن یحیی (۲۱۰ق) که اهل کوفه و از اصحاب اجماع و از معتبر‌ترین افراد دورانش شمرده می‌شد، از وکلای مالی امام رضا و جواد{{ع}} بود. سیدابوالقاسم خویی، معجم رجال الحدیث، ج۹، ص۱۳۰- ۱۲۳؛ محمدتقی تستری، قاموس الرجال، ج۵، ش۳۶۸۵.&lt;/ref&gt;؛ برای نمونه به نقل ابن‌شُبّه، [[پیامبر]]{{صل}} برای تأمین هزینۀ [[همسران]] خود از خمس درآمد‌های [[خیبر]] بهره می‌گرفت&lt;ref&gt;ابن‌شبّة، تاریخ المدینة المنورة، ج۱، ص۱۷۸ ({{متن حدیث|وَ كَانَ التَّمْرُ يُقْسَمُ عَلَى السُّهْمَانِ مِنْ نِصْفِ خَيْبَرَ، وَ يَأْخُذُ رَسُولُ اللّٰهِ{{صل}} الْخُمُسَ‌، وَ كَانَ... أَطْعَمَ كُلَّ امْرَأَةٍ مِنْ أَزْوَاجِهِ (مِنَ‌) الْخُمُسِ‌: مِائَةَ وَسْقٍ تَمْرًا، وَ عِشْرُونَ وَسْقًا شَعِيرًا}}).&lt;/ref&gt;؛ چنان‌که بر پایۀ گزارش [[ابوعبید]]، [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[خمس]] معدنی را از شخصی که آن را [[کشف]] کرده بود و سپس آن را در برابر صد رأس گوسفند فروخته بود، دریافت کرد&lt;ref&gt;ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب الاموال، ص۴۲۶.&lt;/ref&gt; و به نقل [[بیهقی]]، در موردی که مردی بر گنجی به مبلغ ۱۵۰۰ درهم - در روستای مخروبه‌ای از [[عراق]] -دست یافته بود، بر [[پرداخت خمس]] آن امر فرمودند&lt;ref&gt;احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۴، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt;؛ هرچند دربارۀ [[امیرمؤمنان]]{{ع}} مدرکی در دست نیست که این خمس را به [[مصرف]] شخصی رسانیده باشد؛ بلکه بر فرض [[صحت]] گزارش یادشده، بعید نیست که خمس را در موارد نیازهای عمومی یا [[نیازمندان]] [[هزینه]] کرده باشد، آن هم با توجه به وضعیت خوب [[مالی]] آن حضرت در دوره‌ای که آن را گرفته است؛ یعنی در این دوره درآمد [[اموال شخصی]] ایشان، بیش از هزینه بوده که علاوه بر ادارۀ [[زندگی]] خود، به تأمین بخشی از هزینۀ بستگان و نیازمندان نیز توجه داشت؛ چنان‌که در قسمت بخشش‌های [[معصومان]] به این نکته اشاره خواهد شد.</div></td></tr> </table>

Wasity https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85&diff=1336390&oldid=prev 2025-04-23T04:37:04Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = خمس | عنوان مدخل = خمس | مداخل مرتبط = <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%84%D8%BA%D8%AA" title="خمس در لغت">خمس در لغت</a> - <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" title="خمس در قرآن">خمس در قرآن</a> - <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB" title="خمس در حدیث">خمس در حدیث</a> - <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" title="خمس در فقه اسلامی">خمس در فقه اسلامی</a> - <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C" title="خمس در فقه سیاسی">خمس در فقه سیاسی</a> - <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" title="خمس در جامعه‌شناسی اسلامی">خمس در جامعه‌شناسی اسلامی</a> - <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85" title="خمس در معارف و سیره معصوم">خمس در معارف و سیره معصوم</a> - <a href="/wiki/%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C" title="خمس در معارف و سیره نبوی">خمس در معارف و سیره نبوی</a> - خمس در...» ایجاد کرد</p> <a href="//fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%AE%D9%85%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85&amp;diff=1336390">نمایش تغییرات</a>

Jaafari