خوش‌خلقی در نهج البلاغه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۸

2025-12-14T06:18:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی		\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی
	\| عنوان مدخل = خوش‌خلقی		\| عنوان مدخل = خوش‌خلقی
	\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در لغت]] - [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف دعا و زیارات]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره نبوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره علوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره حسینی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره سجادی]] - [[خوش‌خلقی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در سبک زندگی اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در خانواده]]		\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در لغت]] - [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف دعا و زیارات]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره معصوم]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره نبوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره علوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره حسینی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره سجادی]] - [[خوش‌خلقی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در سبک زندگی اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در خانواده]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۲

2025-12-13T13:22:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۲
خط ۹:		خط ۹:
	خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از خصلت نیک [[ادب]] است. فرهنگ دینی، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱.</ref>.		خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از خصلت نیک [[ادب]] است. فرهنگ دینی، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱.</ref>.

	در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. فرهنگ دینی همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴.</ref>.		در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] دیدار کنی. فرهنگ دینی همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴.</ref>.

	دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و نسب او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.		دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و هم‌بستگی ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و نسب او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش دعوت الهی خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.

	در فرهنگ دینی، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و رفتار پسندیده برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|~~اَمـَرَنـا رَسـُولُ~~ اللّهِ ~~صـَلَّی~~ اللّهُ ~~عـَلَیـْهِ~~ وَ الِهِ اَنْ ~~نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ~~ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ ~~دینی]]،~~ [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۸ ـ ۲۸۹.</ref>.		در فرهنگ دینی، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و رفتار پسندیده برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با چهره‌های عبوس روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمرَنا رَسولُ اللّهِ صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَ الِهِ اَنْ نَلْقی اَهْلَ الْمَعاصی بَوُجُوهٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در فرهنگ دینی، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر منکرات ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۸ ـ ۲۸۹.</ref>.

	== آثار حسن خلق در زندگی ==		== آثار حسن خلق در زندگی ==
	حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹.</ref>.		حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود وضعیت زندگی فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ هم‌نشینی چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹.</ref>.

	[[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲.</ref>.		[[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و ملاطفت کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و جاه او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲.</ref>.

	[[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."		[[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را." از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰.</ref>.

	از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari در ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۸

2025-04-08T05:58:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی		\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی
	\| عنوان مدخل = خوش‌خلقی		\| عنوان مدخل = خوش‌خلقی
	\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در لغت]] - [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف دعا و زیارات]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره نبوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره حسینی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره سجادی]] - [[خوش‌خلقی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در خانواده]]		\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در لغت]] - [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف دعا و زیارات]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره نبوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره علوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره حسینی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره سجادی]] - [[خوش‌خلقی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در سبک زندگی اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در خانواده]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۵

2024-10-10T07:05:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ ~~دینی]]،~~ [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱.</ref>.		خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از خصلت نیک [[ادب]] است. فرهنگ دینی، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱.</ref>.

	در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴.</ref>.		در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. فرهنگ دینی همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴.</ref>.

	دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.		دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و نسب او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.

	در [[فرهنگ ~~دینی]]،~~ افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ~~ج۱،~~ ص۲۸۸ ـ ۲۸۹.</ref>.		در فرهنگ دینی، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و رفتار پسندیده برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۸ ـ ۲۸۹.</ref>.

	== آثار حسن خلق در زندگی ==		== آثار حسن خلق در زندگی ==
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	[[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."		[[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."

	از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ~~ج۱،~~ ص۲۸۹ ـ ۲۹۰.</ref>.		از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۷

2022-11-24T08:27:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی		\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی
	\| عنوان مدخل = خوش‌خلقی		\| عنوان مدخل = خوش‌خلقی
	\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در لغت]] - [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و ~~سیره حسینی~~]] - [[خوش‌خلقی در معارف ~~دعا~~ و ~~زیارات~~]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره ~~سجادی~~]] - [[خوش‌خلقی در ~~فرهنگ~~ و ~~معارف انقلاب اسلامی~~]] - [[خوش‌خلقی در معارف ~~و سیره نبوی~~]] - [[خوش‌خلقی در خانواده]]		\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در لغت]] - [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف دعا و زیارات]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره نبوی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره حسینی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره سجادی]] - [[خوش‌خلقی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در خانواده]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۵۵

2022-11-21T07:55:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۵
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.		خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱.</ref>.
	* در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.
	* دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸- ۲۸۹.</ref>.		در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴.</ref>.
	* در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ~~ص۲۸۹~~.</ref>.
			دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.

			در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸ ـ ۲۸۹.</ref>.

	== آثار حسن خلق در زندگی ==		== آثار حسن خلق در زندگی ==
	* حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۸۹.</ref>.		حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹.</ref>.
	* [[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.
	* [[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."		[[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲.</ref>.
	* از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۹۰.</ref>.
			[[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."

			از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		# [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۵۳

2022-11-21T07:53:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی		\| موضوع مرتبط = خوش‌خلقی
	\| عنوان مدخل = [[خوش‌خلقی]]		\| عنوان مدخل = خوش‌خلقی
	\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در سیره ~~پیامبر خاتم~~]] - [[خوش‌خلقی در معارف دعا و زیارات]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره سجادی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره ~~رضوی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[خوش‌خلقی در لغت]] - [[خوش‌خلقی در قرآن]] - [[خوش‌خلقی در حدیث]] - [[خوش‌خلقی در نهج البلاغه]] - [[خوش‌خلقی در اخلاق اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره حسینی]] - [[خوش‌خلقی در معارف دعا و زیارات]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره سجادی]] - [[خوش‌خلقی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خوش‌خلقی در معارف و سیره نبوی]] - [[خوش‌خلقی در خانواده]]
	\| پرسش مرتبط = ~~خوش‌خلقی (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

2022-10-09T19:41:30Z

جایگزینی متن - 'ref>[[دانشنامه نهج البلاغه' به 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۱
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.		* خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.
	* در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.		* در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.
	* دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸- ۲۸۹.</ref>.		* دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸- ۲۸۹.</ref>.
	* در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۹.</ref>.		* در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۹.</ref>.

	== آثار حسن خلق در زندگی ==		== آثار حسن خلق در زندگی ==
	* حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۸۹.</ref>.		* حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۸۹.</ref>.
	* [[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.		* [[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.
	* [[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."		* [[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."
	* از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۹۰.</ref>.		* از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۹۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'jpg|22px]] 22px دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

2022-10-09T19:32:51Z

جایگزینی متن - 'jpg|22px]] 22px دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۲
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:30:32Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	* خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.		* خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.
	*در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.		* در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.
	*دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]]{{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸- ۲۸۹.</ref>.		* دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸- ۲۸۹.</ref>.
	*در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]]{{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۹.</ref>.		* در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۹.</ref>.

	==آثار حسن خلق در زندگی==		== آثار حسن خلق در زندگی ==
	*حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]]{{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۸۹.</ref>.		* حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۸۹.</ref>.
	* [[امام علی]]{{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.		* [[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.
	* [[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."		* [[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."
	*از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۹۰.</ref>.		* از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۹۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۲
خط ۹:		خط ۹:
	خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از خصلت نیک [[ادب]] است. فرهنگ دینی، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱.</ref>.		خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از خصلت نیک [[ادب]] است. فرهنگ دینی، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱.</ref>.

	در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. فرهنگ دینی همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴.</ref>.		در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] دیدار کنی. فرهنگ دینی همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴.</ref>.

	دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و نسب او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.		دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و هم‌بستگی ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و نسب او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش دعوت الهی خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.

	در فرهنگ دینی، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و رفتار پسندیده برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|~~اَمـَرَنـا رَسـُولُ~~ اللّهِ ~~صـَلَّی~~ اللّهُ ~~عـَلَیـْهِ~~ وَ الِهِ اَنْ ~~نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ~~ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ ~~دینی]]،~~ [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۸ ـ ۲۸۹.</ref>.		در فرهنگ دینی، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و رفتار پسندیده برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با چهره‌های عبوس روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمرَنا رَسولُ اللّهِ صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَ الِهِ اَنْ نَلْقی اَهْلَ الْمَعاصی بَوُجُوهٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در فرهنگ دینی، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر منکرات ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۸ ـ ۲۸۹.</ref>.

	== آثار حسن خلق در زندگی ==		== آثار حسن خلق در زندگی ==
	حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹.</ref>.		حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود وضعیت زندگی فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ هم‌نشینی چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹.</ref>.

	[[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲.</ref>.		[[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و ملاطفت کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و جاه او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲.</ref>.

	[[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."		[[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را." از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰.</ref>.

	از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۱
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.		* خوش‌خلقی یا حُسن خلق به‌معنای [[خوشرویی]]، [[خوش‌رفتاری]]، [[حسن معاشرت]] و [[برخورد پسندیده با دیگران]]، از [[فضیلت‌های اخلاقی]] و نشأت‌یافته از [[خصلت نیک]] [[ادب]] است. [[فرهنگ دینی]]، [[مردمان]] را به پرورش این [[فضیلت]] فراخوانده و آنان را به [[سبقت]] از یکدیگر در آن فرامی‌خواند<ref>{{متن حدیث\|حسن الخلق أفضل الدّين}}؛ غررالحکم ۱</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.
	* در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.		* در تعریف حُسن خلق گفته‌اند: حُسن خلق آن ست که برخوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه‌ سازی و برادرت را با [[خوشرویی]] [[دیدار]] کنی. [[فرهنگ دینی]] همواره [[مردمان]] را به نرم‌خویی و [[ملایمت]] سفارش می‌کند. [[قرآن کریم]] در مورد [[اخلاق]] نیک [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: به‌درستی که تو به [[اخلاق پسندیده]] و بزرگی آراسته شده‌ای<ref>{{متن قرآن\| وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ }}؛ سوره قلم، آیه ۴</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸.</ref>.
	* دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸- ۲۸۹.</ref>.		* دست‌یابی به [[فضیلت]] حسن خلق، ملازمت و [[هم‌بستگی]] ویژه‌ای با [[رفتار]] نیکو دارد، زیرا خلق و خوی [[آدمی]] از [[رفتار]] او نشأت می‌گیرد. [[امام علی]] {{ع}} ریشه [[اخلاق نیکو]] را نشأت‌گرفته از ریشه [[خانوادگی]] و اصل و [[نسب]] او و نشانه‌ای از [[کرامت]] فرد برمی‌شمرد. [[فضیلت]] حُسن خلق در شکل‌گیری رفتارهای [[اجتماعی]] تأثیری شگرف دارد. از این‌رو [[پیامبران الهی]] برای اثربخشی و ترغیب [[مردم]] به پذیرش [[دعوت الهی]] خویش، افرادی خوش‌خلق و گشاده‌رو بودند. [[قرآن کریم]] درباره خوی نیکوی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: در پرتو [[رحمت]] و [[لطف خدا]] با آنان [[مهربان]] و نرم‌خو شده‌ای و اگر [[خشن]] و [[سنگ‌دل]] بودی، از گردت پراکنده می‌شدند<ref>{{متن قرآن\|فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۸- ۲۸۹.</ref>.
	* در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۹.</ref>.		* در [[فرهنگ دینی]]، افراد با [[ایمان]] با یکدیگر خوش‌خلقی و [[رفتار پسندیده]] برخورد می‌کنند. این برای [[مؤمنان]] یک [[فضیلت]] به حساب می‌آید. اما در عین‌حال [[خداوند سبحان]] در [[قرآن کریم]] ضمن تأکید بر این امر، [[مؤمنان]] را نسبت به [[کفار]] سرسخت و بسیار جدی قلمداد می‌کند{{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] {{صل}} به ما [[دستور]] داده است که با [[معصیت‌کاران]] با [[چهره‌های عبوس]] روبه‌رو شویم<ref>{{متن حدیث\|اَمـَرَنـا رَسـُولُ اللّهِ صـَلَّی اللّهُ عـَلَیـْهِ وَ الِهِ اَنْ نـَلْقـی اَهـْلَ الْمـَعـاصـی بـَوُجـُوهـٍ مُکْفَهِرَّةٍ}}؛ وسائل الشیعه، ج ١١، ص ٤١٣.</ref>. در [[فرهنگ دینی]]، [[حسن]] خلق به این معنا نیست که [[انسان]] در برابر [[منکرات]] ساکت بماند و [[فضیلت]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] را فراموش کند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۸۹.</ref>.

	== آثار حسن خلق در زندگی ==		== آثار حسن خلق در زندگی ==
	* حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۸۹.</ref>.		* حُسن خلق و [[اخلاق نیکو]] دارای آثار وضعی در زندگی [[آدمی]] است. [[امام علی]] {{ع}} در سخنان خود به برخی از آن‌ها اشاره داشته است. حسن خلق در کنار سه [[فضیلت]] [[راست‌گویی]]، [[امانت‌داری]] و [[پرهیز از حرام]]، خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را در پیش دارد<ref>{{متن حدیث\|اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا و الاخره صدق حدیث و اداء امانه و عفه بطن و حسن خلق}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، با وجود حسن خلق چیزی بر [[آدمی]] دشوار نخواهد ماند<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يَضِقْ شَيْءٌ عَنْ حُسْنِ اَلْخُلْقِ}}؛ غررالحکم، ۱</ref>، زیرا [[آدمی]] که مورد توجه و [[دوستی]] همگان قرار دارد، امداد دیگران را نیز درمی‌یابد. [[اخلاق نیکو]] [[دوستی]] [[انسان‌ها]] را برمی‌انگیزد و روزی [[انسان]] را فزونی می‌بخشد<ref>{{متن حدیث\|حُسنُ ألأَخْلاقِ یُدِرُّ الاَرزاقَ وَ یُونِسُ الرِّفاقَ}}؛ غررالحکم، ۱.</ref>؛ حُسن خلق به همراه [[فضیلت]] [[حسن]] [[نیت]] موجب فرود آمدن [[رحمت]] [[خداوند]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] می‌شود؛ حسن خلق از رفتارهای [[خردمندان]] است، زیرا دام [[محبت]] و [[دوستی]] است؛ [[اخلاق نیکو]] ثمره [[ادب]] و یکی از روشن‌ترین نشانه‌های [[دین‌داری]] است؛ خوش‌اخلاقی موجب بهبود [[وضعیت زندگی]] فرد می‌شود. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: [[قناعت]]، گونه‌ای [[پادشاهی]] و حسن خلق، گونه‌ای [[نعمت]] است<ref>{{متن حدیث\|كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيما}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰</ref>. هم‌چنین در حکمتی دیگر می‌فرماید: هیچ [[هم‌نشینی]] چون [[اخلاق نیکو]] نیست<ref>{{متن حدیث\|وَ لَا قَرِينَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۹</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۸۹.</ref>.
	* [[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.		* [[امام علی]] {{ع}} در تمثیلی زیبا [[انسان]] خوش‌خلق را به درختی سازگار با محیط [[تشبیه]] کرده‌اند که در برابر تندبادها و حوادث، نرمش و سازگاری دارد و لاجرم درختی تنومند خواهد شد. کسی که نرم باشد چوب درخت او، ستبر باشد شاخه‌های او؛ یعنی هر که حسن خلق و خویی [[سیرت]] پیشه کند و با [[مردمان]] طریق [[مسامحه]] پیش گیرد، همه کس با او الفت و [[محبت]] دارند و [[ملایمت]] و [[ملاطفت]] کنند و به واسطه حسن خلق و [[مسامحه]]، [[مال]] و [[جاه]] او زیاده شود و [[قوّت]] گیرد<ref>تنبیه الغافلین، ذیل حکمت ۲۰۲</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.
	* [[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."		* [[اخلاق نیکو]] دارای آثار اخروی برای [[آدمی]] است؛ آثاری چون: نیل به درجات عالی در عین حال که فرد ممکن است در [[عبادت]] چندان کوشا نباشد؛ موجب تخفیف در [[حسابرسی]] می‌شود؛ [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[اخلاق نیکو]] لغزش‌ها را ذوب می‌کند همان‌گونه که [[آفتاب]]، یخ را."
	* از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۹۰.</ref>.		* از [[پیامبر اکرم]] نیز [[روایت]] است که مهم‌ترین عامل وصول به [[بهشت]]، [[تقوا]] و [[اخلاق]] نیکوست<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۲۹۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==