خولان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله'

2023-01-30T17:49:35Z

جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۱۹
خط ۹:		خط ۹:
	سکونت‌گاه نخستین خَولان در کنار مأرب و صرواح بود. اما پس از چندی، آنان به سه شاخه بزرگ تقسیم شدند؛ گروهی از آنان به نواحی مرتفع در [[مشرق]] [[صنعا]] [[مهاجرت]] کردند و به «خولان عالیه» معروف شدند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، گروه دیگر، «خولان‌ بن‌ عامر یا ابن‌ عمرو» یا «خولان اجدود» یا «خولَن جدون» بودند<ref>جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، آنها در بخش‌های وسیعی از سرزمین صَعده از «[[جبل]] امّلیلی» تا جنوب‌ غربی «حقل صَعَده» ساکن بودند<ref>رجوع کنید به [[عبدالله بن علی وزیر]]، تاریخ الیمن: خلال القرن الحادی عشر الهجری ـ السابع عشر المیلادی، ص۸۳، پانویس ۱.</ref>. از مشهورترین بطون این شاخه می‌توان به سَحار، بنوجماعه، بنومالک، [[کرب]] و [[مهره]] اشاره کرد<ref>مقحفی، معجم البلدان و القبائل الیمنیة، ذیل مادّه.</ref>.		سکونت‌گاه نخستین خَولان در کنار مأرب و صرواح بود. اما پس از چندی، آنان به سه شاخه بزرگ تقسیم شدند؛ گروهی از آنان به نواحی مرتفع در [[مشرق]] [[صنعا]] [[مهاجرت]] کردند و به «خولان عالیه» معروف شدند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، گروه دیگر، «خولان‌ بن‌ عامر یا ابن‌ عمرو» یا «خولان اجدود» یا «خولَن جدون» بودند<ref>جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، آنها در بخش‌های وسیعی از سرزمین صَعده از «[[جبل]] امّلیلی» تا جنوب‌ غربی «حقل صَعَده» ساکن بودند<ref>رجوع کنید به [[عبدالله بن علی وزیر]]، تاریخ الیمن: خلال القرن الحادی عشر الهجری ـ السابع عشر المیلادی، ص۸۳، پانویس ۱.</ref>. از مشهورترین بطون این شاخه می‌توان به سَحار، بنوجماعه، بنومالک، [[کرب]] و [[مهره]] اشاره کرد<ref>مقحفی، معجم البلدان و القبائل الیمنیة، ذیل مادّه.</ref>.

	«خولان قُضاعه» یا «خولان [[شام]]» هم گروهی دیگر از [[قبیله]] خولان بودند که به شمال [[مهاجرت]] کردند<ref> دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵.</ref>. جایگاه خَولان [[قضاعه]]، [[شهر]] بزرگ و آباد «صَعْدَةَ»<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸ و همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۱۷ و ۲۲۴.</ref> و از دیگر مناطق آنان «[[شرف]] البیاض» و «قیوان» بود<ref>عمر رضا ~~کحاله،~~ معجم قبائل العرب، ج۲، ص۲۲۴.</ref>. [[سرزمین]] خولان در [[عصر جاهلی]]، به سبب [[آبادانی]] و وفور محصولات کشاورزی، به‌ویژه غلّات، مشهور بود<ref>همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۲۴.</ref>. بیشتر خولانیان پس از [[فتوحات اسلامی]] متفرق شدند و در مناطق مفتوحه پراکنده شدند<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ حرفوش، قبیلة طیء فی الجاهلیة و الاسلام، ص۹۵.</ref>.		«خولان قُضاعه» یا «خولان [[شام]]» هم گروهی دیگر از [[قبیله]] خولان بودند که به شمال [[مهاجرت]] کردند<ref> دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵.</ref>. جایگاه خَولان [[قضاعه]]، [[شهر]] بزرگ و آباد «صَعْدَةَ»<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸ و همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۱۷ و ۲۲۴.</ref> و از دیگر مناطق آنان «[[شرف]] البیاض» و «قیوان» بود<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۲۲۴.</ref>. [[سرزمین]] خولان در [[عصر جاهلی]]، به سبب [[آبادانی]] و وفور محصولات کشاورزی، به‌ویژه غلّات، مشهور بود<ref>همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۲۴.</ref>. بیشتر خولانیان پس از [[فتوحات اسلامی]] متفرق شدند و در مناطق مفتوحه پراکنده شدند<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ حرفوش، قبیلة طیء فی الجاهلیة و الاسلام، ص۹۵.</ref>.

	امروزه دو شاخه از [[قبیله]] خولان در [[یمن]] باقی مانده است که زیدی‌ مذهب‌اند:		امروزه دو شاخه از [[قبیله]] خولان در [[یمن]] باقی مانده است که زیدی‌ مذهب‌اند:
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==		== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==
	در جریان [[واقعه عاشورا]] نیز [[شاهد]] حضور چندانی از سوی مردم خولان نیستیم<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب، ج ۲، ص۴۱۹؛ عمر رضا ~~کحاله،~~ معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۶۶.</ref>. از میان شهدای [[واقعه کربلا]] تنها از یک نفر با نسبت خولانی یاد شده است و آن، [[جندب بن حجیر خولانی]] است<ref>النمازی الشاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۴۰.</ref>. در آن سوی میدان هم، از حضور فردی به نام [[عبدالله بن قیس خولانی]] در جمع [[قتله]] [[کربلا]] خبر داده شده است<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۶، ص۵۸؛ فسوی، المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		در جریان [[واقعه عاشورا]] نیز [[شاهد]] حضور چندانی از سوی مردم خولان نیستیم<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب، ج ۲، ص۴۱۹؛ [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۶۶.</ref>. از میان شهدای [[واقعه کربلا]] تنها از یک نفر با نسبت خولانی یاد شده است و آن، [[جندب بن حجیر خولانی]] است<ref>النمازی الشاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۴۰.</ref>. در آن سوی میدان هم، از حضور فردی به نام [[عبدالله بن قیس خولانی]] در جمع [[قتله]] [[کربلا]] خبر داده شده است<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۶، ص۵۸؛ فسوی، المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'شبه جزیره عربستان' به 'شبه جزیره عربستان'

2022-10-17T19:35:52Z

جایگزینی متن - 'شبه جزیره عربستان' به 'شبه جزیره عربستان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۵
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	[[مردم]] این [[قبیله]] گاه دست به [[راهزنی]] هم می‌‌زدند چندان که بر اساس یک نوشته معینی، آنان در [[حمله]] به کاروانی از معینیان (از حکومت‌های قدیم [[عربستان]]) شرکت داشتند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. خولانیان علاوه بر دولت‌های بزرگ [[یمنی]]، با [[ایرانیان]] نیز رابطه‌ای خصمانه داشتند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۰.</ref> که این امر، حکایت از [[قدرت]] و [[روحیه]] جنگجویی و [[غارت]]‌گری خولانیان در برابر نظام‌های [[حکومتی]] سبئیان، معینیان و ایرانیان دارد. خولانیان همچنین در چالش و [[کشمکش]] با [[قبیله همدان]] بودند<ref>همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۶۵ و ۱۰۸ و ۱۲۴ و ۱۶۰ و ۱۶۲.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۱-۸۲.</ref>		[[مردم]] این [[قبیله]] گاه دست به [[راهزنی]] هم می‌‌زدند چندان که بر اساس یک نوشته معینی، آنان در [[حمله]] به کاروانی از معینیان (از حکومت‌های قدیم [[عربستان]]) شرکت داشتند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. خولانیان علاوه بر دولت‌های بزرگ [[یمنی]]، با [[ایرانیان]] نیز رابطه‌ای خصمانه داشتند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۰.</ref> که این امر، حکایت از [[قدرت]] و [[روحیه]] جنگجویی و [[غارت]]‌گری خولانیان در برابر نظام‌های [[حکومتی]] سبئیان، معینیان و ایرانیان دارد. خولانیان همچنین در چالش و [[کشمکش]] با [[قبیله همدان]] بودند<ref>همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۶۵ و ۱۰۸ و ۱۲۴ و ۱۶۰ و ۱۶۲.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۱-۸۲.</ref>

	[[بت پرستی]] چونان بسیاری دیگر از [[اقوام عرب]] در ~~شبه~~ [[جزیره عربستان]]، در [[قبیله]] خولان نیز رواج داشت<ref>ابن کلبی، الاصنام، ص۴۳-۴۴؛ ابن-هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۰.</ref>. آنان در ایام [[حج]]، [[مناسک]] خود را با تلبیه در کنار این [[بت]] آغاز می‌کردند و سپس راهی حج می‌شدند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref>. علاوه بر بت پرستی، [[دین]] [[مجوس]] نیز در برخی [[مردم]] این [[قوم]] رواج داشت. احتمال ورود آیین‌های [[مسیحیت]] و به خصوص [[یهودیت]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، ج۲، ص۳۳۳.</ref> به سرزمین خولان و [[گرایش]] برخی از مردم قبیله به این ادیان را هم نباید دور از [[ذهن]] دانست<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.		[[بت پرستی]] چونان بسیاری دیگر از [[اقوام عرب]] در [[شبه جزیره عربستان]]، در [[قبیله]] خولان نیز رواج داشت<ref>ابن کلبی، الاصنام، ص۴۳-۴۴؛ ابن-هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۰.</ref>. آنان در ایام [[حج]]، [[مناسک]] خود را با تلبیه در کنار این [[بت]] آغاز می‌کردند و سپس راهی حج می‌شدند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref>. علاوه بر بت پرستی، [[دین]] [[مجوس]] نیز در برخی [[مردم]] این [[قوم]] رواج داشت. احتمال ورود آیین‌های [[مسیحیت]] و به خصوص [[یهودیت]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، ج۲، ص۳۳۳.</ref> به سرزمین خولان و [[گرایش]] برخی از مردم قبیله به این ادیان را هم نباید دور از [[ذهن]] دانست<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

	== [[اسلام]] خَولان ==		== [[اسلام]] خَولان ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:30:47Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	امروزه دو شاخه از [[قبیله]] خولان در [[یمن]] باقی مانده است که زیدی‌ مذهب‌اند:		امروزه دو شاخه از [[قبیله]] خولان در [[یمن]] باقی مانده است که زیدی‌ مذهب‌اند:
	# خولان طیال یا عالیه که تابع قبیله بَکیل‌اند<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>. [[سرزمین]] این قبیله از شمال به بنی‌حشیش و نِهْم، از [[مغرب]] به بنی‌بهلول و بلاد سنجان، از جنوب به بلاد الحداد و از [[مشرق]] به مأرب محدود است<ref>حجری یمانی، مجموع بلدان الیمن و قبائلها، ج ۱، جزء۲، ص۳۱۵ـ۳۱۶.</ref>.		# خولان طیال یا عالیه که تابع قبیله بَکیل‌اند<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>. [[سرزمین]] این قبیله از شمال به بنی‌حشیش و نِهْم، از [[مغرب]] به بنی‌بهلول و بلاد سنجان، از جنوب به بلاد الحداد و از [[مشرق]] به مأرب محدود است<ref>حجری یمانی، مجموع بلدان الیمن و قبائلها، ج ۱، جزء۲، ص۳۱۵ـ۳۱۶.</ref>.
	#خولان قُضاعه یا [[خولان بن عامر]] که فقط در جنوب مرز [[حجاز]] در کوهستان‌های شمال‌ غربی صَعده و بر سر راه [[صنعا]] به [[مکه]] ساکن‌اند. در این ناحیه، انگور، گندم و قهوه به وفور کشت می‌شود<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵-۴۸۶؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		# خولان قُضاعه یا [[خولان بن عامر]] که فقط در جنوب مرز [[حجاز]] در کوهستان‌های شمال‌ غربی صَعده و بر سر راه [[صنعا]] به [[مکه]] ساکن‌اند. در این ناحیه، انگور، گندم و قهوه به وفور کشت می‌شود<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵-۴۸۶؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== [[تاریخ]] [[جاهلی]] قبیله خولان ==		== [[تاریخ]] [[جاهلی]] قبیله خولان ==
	خولانیان از هزاره اول قبل از میلاد در سرزمین خولان ـ در یمن ـ [[زندگی]] می‌کردند. آنان در این دوره، تابع [[حکومت]] [[سبأ]] بودند. سردمداران حکومت سبأ نیز در مقابله با آنان، سپاهی را برای سرکوبی خولانیان گسیل داشته‌اند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>.		خولانیان از هزاره اول قبل از میلاد در سرزمین خولان ـ در یمن ـ [[زندگی]] می‌کردند. آنان در این دوره، تابع [[حکومت]] [[سبأ]] بودند. سردمداران حکومت سبأ نیز در مقابله با آنان، سپاهی را برای سرکوبی خولانیان گسیل داشته‌اند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>.

خط ۲۳:		خط ۲۳:

	== [[اسلام]] خَولان ==		== [[اسلام]] خَولان ==
	در [[ماه شعبان]] [[سال دهم هجری]]، ده نفر از [[نمایندگان]] خَولان به حضور [[رسول‌الله]]{{صل}} در [[مدینه]] رسیدند و گفتند: «ای [[رسول خدا]]{{صل}} ما به [[خدا]] و رسولش [[ایمان]] داریم». [[پیامبر]] از آنها پرسید: «عَم [[أنَس]] ([[عُمیأنُس]])<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ترجمه سید محمد رضا جلالی، ص۱۳۹.</ref> در چه حال است»، گفتند: «همچون مبتلایان به جَرب در بدترین حال است و [[خداوند]] به جای آن، [[احکام]] و فرمان‌هایی که تو آورده‌ای [[عنایت]] فرموده، چون به سوی آن برگردیم ویرانش خواهیم ساخت». آن‌گاه درباره [[امور دینی]] پرسش‌هایی کردند که پیامبر به آنها پاسخ داد و [[دستور]] فرمود به آنان [[قرآن]] و [[احکام]] بیاموزند و به هر کدام [[دوازده]] و نیم اوقیه جایزه داد. چون پیش [[قوم]] خود بازگشتند، هنوز بارهای خود را باز نکرده بودند که [[بت]] خود عَم [[أنس]] را ویران کردند و آنچه را رسول خدا{{صل}} بر آنان [[حرام]] فرموده بود حرام و آنچه را [[حلال]] فرموده بود حلال دانستند<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۳۲۴.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۲؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		در [[ماه شعبان]] [[سال دهم هجری]]، ده نفر از [[نمایندگان]] خَولان به حضور [[رسول‌الله]] {{صل}} در [[مدینه]] رسیدند و گفتند: «ای [[رسول خدا]] {{صل}} ما به [[خدا]] و رسولش [[ایمان]] داریم». [[پیامبر]] از آنها پرسید: «عَم [[أنَس]] ([[عُمیأنُس]])<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ترجمه سید محمد رضا جلالی، ص۱۳۹.</ref> در چه حال است»، گفتند: «همچون مبتلایان به جَرب در بدترین حال است و [[خداوند]] به جای آن، [[احکام]] و فرمان‌هایی که تو آورده‌ای [[عنایت]] فرموده، چون به سوی آن برگردیم ویرانش خواهیم ساخت». آن‌گاه درباره [[امور دینی]] پرسش‌هایی کردند که پیامبر به آنها پاسخ داد و [[دستور]] فرمود به آنان [[قرآن]] و [[احکام]] بیاموزند و به هر کدام [[دوازده]] و نیم اوقیه جایزه داد. چون پیش [[قوم]] خود بازگشتند، هنوز بارهای خود را باز نکرده بودند که [[بت]] خود عَم [[أنس]] را ویران کردند و آنچه را رسول خدا {{صل}} بر آنان [[حرام]] فرموده بود حرام و آنچه را [[حلال]] فرموده بود حلال دانستند<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۳۲۴.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۲؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== قبیله خولان و واقعه رده ==		== قبیله خولان و واقعه رده ==
	خولانیان پس از درگذشت [[رسول اکرم]]{{صل}} در شمار [[اهل]] رِدَّه درآمدند اما دیری نپایید که با [[لشکرکشی]] [[سپاهیان]] [[ابوبکر]]، دوباره به [[اسلام]] بازگشتند<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۱۰۵.</ref>.		خولانیان پس از درگذشت [[رسول اکرم]] {{صل}} در شمار [[اهل]] رِدَّه درآمدند اما دیری نپایید که با [[لشکرکشی]] [[سپاهیان]] [[ابوبکر]]، دوباره به [[اسلام]] بازگشتند<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۱۰۵.</ref>.

	== خولان و فتوحات اسلامی ==		== خولان و فتوحات اسلامی ==
خط ۳۲:		خط ۳۲:

	== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==		== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==
	از مشارکت مردم خولان در وقایع و حوادث ایام [[حکومت علوی]]{{ع}} گزارشات اندکی در دست است که حضور جمعی از [[نخبگان]] و بزرگان آنان در [[مدینه]] و [[بیعت با علی]]{{ع}} از جمله آن است<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۴۴۰.</ref>. در تقابلات نظامی ایام [[حکومت امام علی]]{{ع}} هم، برخی از [[مردم]] این [[قبیله]] در هر دو سوی میدان مشارکت داشتند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۸۵؛ ثقفی، الغارات، ج۲، ص۴۴۶.</ref>. برخی از گزارشات [[تاریخی]] از حضور برخی از مردان قبیله خولان در [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} در جنگ صفین حکایت دارد<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. در جنگ با [[خوارج]] نیز برخی از [[مردم]] خولان شرکت داشتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۸۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۶-۳۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		از مشارکت مردم خولان در وقایع و حوادث ایام [[حکومت علوی]] {{ع}} گزارشات اندکی در دست است که حضور جمعی از [[نخبگان]] و بزرگان آنان در [[مدینه]] و [[بیعت با علی]] {{ع}} از جمله آن است<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۴۴۰.</ref>. در تقابلات نظامی ایام [[حکومت امام علی]] {{ع}} هم، برخی از [[مردم]] این [[قبیله]] در هر دو سوی میدان مشارکت داشتند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۸۵؛ ثقفی، الغارات، ج۲، ص۴۴۶.</ref>. برخی از گزارشات [[تاریخی]] از حضور برخی از مردان قبیله خولان در [[سپاه امیرالمؤمنین]] {{ع}} در جنگ صفین حکایت دارد<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. در جنگ با [[خوارج]] نیز برخی از [[مردم]] خولان شرکت داشتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۸۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۶-۳۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==		== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==

Bahmani در ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۳

2022-08-22T10:03:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = قبایل \| عنوان مدخل = خولان \| مداخل مرتبط = [[خولان در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = قبایل \| عنوان مدخل = خولان \| مداخل مرتبط = [[خولان در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''خولان''' از [[قبایل]] بزرگ [[قحطانی]] است که در [[یمن]] سکونت داشتند و با [[فتوحات اسلامی]] در آن [[سرزمین‌ها]] ساکن شدند. خولانیان مانند قبایل دیگر در ایام [[جاهلیت]] [[بت]] پرست بودند، ولی [[مسیحیت]] و [[یهودیت]] نیز در بین این [[قبیله]] رواج داشته است. در فتوحات اسلامی و [[جنگ جمل]] و [[صفین]] نقش موثری داشتند و در [[واقعه عاشورا]] حضور پررنگی نداشتند.		'''خولان''' از [[قبایل]] بزرگ قحطانی است که در یمن سکونت داشتند و با فتوحات اسلامی در آن [[سرزمین‌ها]] ساکن شدند. خولانیان مانند قبایل دیگر در ایام [[جاهلیت]] [[بت]] پرست بودند، ولی [[مسیحیت]] و [[یهودیت]] نیز در بین این [[قبیله]] رواج داشته است. در فتوحات اسلامی و [[جنگ جمل]] و [[صفین]] نقش موثری داشتند و در [[واقعه عاشورا]] حضور پررنگی نداشتند.

	== نسب خولان ==		== نسب خولان ==

Bahmani در ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۳

2022-08-22T10:03:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = قبایل \| عنوان مدخل = خولان \| مداخل مرتبط = [[خولان در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = قبایل \| عنوان مدخل = خولان \| مداخل مرتبط = [[خولان در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

			'''خولان''' از [[قبایل]] بزرگ [[قحطانی]] است که در [[یمن]] سکونت داشتند و با [[فتوحات اسلامی]] در آن [[سرزمین‌ها]] ساکن شدند. خولانیان مانند قبایل دیگر در ایام [[جاهلیت]] [[بت]] پرست بودند، ولی [[مسیحیت]] و [[یهودیت]] نیز در بین این [[قبیله]] رواج داشته است. در فتوحات اسلامی و [[جنگ جمل]] و [[صفین]] نقش موثری داشتند و در [[واقعه عاشورا]] حضور پررنگی نداشتند.

	== نسب خولان ==		== نسب خولان ==

Bahmani: /* خولان و حکومت امام علی {{ع}} */

2022-08-22T10:01:39Z

خولان و حکومت امام علی {{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==		== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==
	از مشارکت مردم خولان در وقایع و حوادث ایام [[حکومت علوی]]{{ع}} گزارشات اندکی در دست است که حضور جمعی از [[نخبگان]] و بزرگان آنان در [[مدینه]] و [[بیعت با علی]]{{ع}} از جمله آن است<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۴۴۰.</ref>. در تقابلات نظامی ایام [[حکومت امام علی]]{{ع}} هم، برخی از [[مردم]] این [[قبیله]] در هر دو سوی میدان مشارکت داشتند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۸۵؛ ثقفی، الغارات، ج۲، ص۴۴۶.</ref>. برخی از گزارشات [[تاریخی]] از حضور برخی از مردان قبیله خولان در [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} در جنگ صفین حکایت دارد<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. در جنگ با [[خوارج]] نیز برخی از [[مردم]] خولان شرکت داشتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۸۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۶-۳۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>		از مشارکت مردم خولان در وقایع و حوادث ایام [[حکومت علوی]]{{ع}} گزارشات اندکی در دست است که حضور جمعی از [[نخبگان]] و بزرگان آنان در [[مدینه]] و [[بیعت با علی]]{{ع}} از جمله آن است<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۴۴۰.</ref>. در تقابلات نظامی ایام [[حکومت امام علی]]{{ع}} هم، برخی از [[مردم]] این [[قبیله]] در هر دو سوی میدان مشارکت داشتند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۸۵؛ ثقفی، الغارات، ج۲، ص۴۴۶.</ref>. برخی از گزارشات [[تاریخی]] از حضور برخی از مردان قبیله خولان در [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} در جنگ صفین حکایت دارد<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. در جنگ با [[خوارج]] نیز برخی از [[مردم]] خولان شرکت داشتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۸۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۶-۳۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==		== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==
	در جریان [[واقعه عاشورا]] نیز [[شاهد]] حضور چندانی از سوی مردم خولان نیستیم<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب، ج ۲، ص۴۱۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۶۶.</ref>. از میان شهدای [[واقعه کربلا]] تنها از یک نفر با نسبت خولانی یاد شده است و آن، [[جندب بن حجیر خولانی]] است<ref>النمازی الشاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۴۰.</ref>. در آن سوی میدان هم، از حضور فردی به نام [[عبدالله بن قیس خولانی]] در جمع [[قتله]] [[کربلا]] خبر داده شده است<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۶، ص۵۸؛ فسوی، المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>		در جریان [[واقعه عاشورا]] نیز [[شاهد]] حضور چندانی از سوی مردم خولان نیستیم<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب، ج ۲، ص۴۱۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۶۶.</ref>. از میان شهدای [[واقعه کربلا]] تنها از یک نفر با نسبت خولانی یاد شده است و آن، [[جندب بن حجیر خولانی]] است<ref>النمازی الشاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۴۰.</ref>. در آن سوی میدان هم، از حضور فردی به نام [[عبدالله بن قیس خولانی]] در جمع [[قتله]] [[کربلا]] خبر داده شده است<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۶، ص۵۸؛ فسوی، المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* خولان و فتوحات اسلامی */

2022-08-22T10:01:22Z

خولان و فتوحات اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	== خولان و فتوحات اسلامی ==		== خولان و فتوحات اسلامی ==
	خولانیان در فتوحات اسلامی نقش فعالی داشتند<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ حرفوش، قبیلة طیء فی الجاهلیة و الاسلام، ص۹۵.</ref>. آنان در [[فتوحات]] [[شام]] از جمله [[نبرد]] «[[یرموک]]» شرکت کردند<ref>رجوع کنید به ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ج ۱، ص۲۵۵.</ref> و پس از [[فتح]] آن، بیشتر آنان در این [[سرزمین]] ساکن شدند<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب، ج ۲، ص۴۱۹.</ref>. همچنین آنان در [[فتح مصر]] نیز مشارکت داشتند<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۱۱؛ ابن‌عبدالحکم، فتوح مصر و اخبارها، ص۱۴۲.</ref>. [[فتح اندلس]] نیز از دیگر مواقف حضور [[مردم]] این قبیله در جریان فتوحات بود <ref>رجوع کنید به عامری ناصری، الاصول الیمنیة فی القبائل العربیة و رجالها، ص۱۲۹ـ۱۳۰؛ دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>		خولانیان در فتوحات اسلامی نقش فعالی داشتند<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ حرفوش، قبیلة طیء فی الجاهلیة و الاسلام، ص۹۵.</ref>. آنان در [[فتوحات]] [[شام]] از جمله [[نبرد]] «[[یرموک]]» شرکت کردند<ref>رجوع کنید به ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ج ۱، ص۲۵۵.</ref> و پس از [[فتح]] آن، بیشتر آنان در این [[سرزمین]] ساکن شدند<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب، ج ۲، ص۴۱۹.</ref>. همچنین آنان در [[فتح مصر]] نیز مشارکت داشتند<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۱۱؛ ابن‌عبدالحکم، فتوح مصر و اخبارها، ص۱۴۲.</ref>. [[فتح اندلس]] نیز از دیگر مواقف حضور [[مردم]] این قبیله در جریان فتوحات بود<ref>رجوع کنید به عامری ناصری، الاصول الیمنیة فی القبائل العربیة و رجالها، ص۱۲۹ـ۱۳۰؛ دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==		== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==

Bahmani: /* تاریخ جاهلی قبیله خولان */

2022-08-22T10:01:00Z

تاریخ جاهلی قبیله خولان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	[[مردم]] این [[قبیله]] گاه دست به [[راهزنی]] هم می‌‌زدند چندان که بر اساس یک نوشته معینی، آنان در [[حمله]] به کاروانی از معینیان (از حکومت‌های قدیم [[عربستان]]) شرکت داشتند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. خولانیان علاوه بر دولت‌های بزرگ [[یمنی]]، با [[ایرانیان]] نیز رابطه‌ای خصمانه داشتند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۰.</ref> که این امر، حکایت از [[قدرت]] و [[روحیه]] جنگجویی و [[غارت]]‌گری خولانیان در برابر نظام‌های [[حکومتی]] سبئیان، معینیان و ایرانیان دارد. خولانیان همچنین در چالش و [[کشمکش]] با [[قبیله همدان]] بودند<ref>همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۶۵ و ۱۰۸ و ۱۲۴ و ۱۶۰ و ۱۶۲.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۱-۸۲.</ref>		[[مردم]] این [[قبیله]] گاه دست به [[راهزنی]] هم می‌‌زدند چندان که بر اساس یک نوشته معینی، آنان در [[حمله]] به کاروانی از معینیان (از حکومت‌های قدیم [[عربستان]]) شرکت داشتند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. خولانیان علاوه بر دولت‌های بزرگ [[یمنی]]، با [[ایرانیان]] نیز رابطه‌ای خصمانه داشتند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۰.</ref> که این امر، حکایت از [[قدرت]] و [[روحیه]] جنگجویی و [[غارت]]‌گری خولانیان در برابر نظام‌های [[حکومتی]] سبئیان، معینیان و ایرانیان دارد. خولانیان همچنین در چالش و [[کشمکش]] با [[قبیله همدان]] بودند<ref>همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۶۵ و ۱۰۸ و ۱۲۴ و ۱۶۰ و ۱۶۲.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۱-۸۲.</ref>

	[[بت پرستی]] چونان بسیاری دیگر از [[اقوام عرب]] در شبه [[جزیره عربستان]]، در [[قبیله]] خولان نیز رواج داشت<ref>ابن کلبی، الاصنام، ص۴۳-۴۴؛ ابن-هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۰.</ref>. آنان در ایام [[حج]]، [[مناسک]] خود را با تلبیه در کنار این [[بت]] آغاز می‌کردند و سپس راهی حج می‌شدند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref>. علاوه بر بت پرستی، [[دین]] [[مجوس]] نیز در برخی [[مردم]] این [[قوم]] رواج داشت. احتمال ورود آیین‌های [[مسیحیت]] و به خصوص [[یهودیت]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، ج۲، ص۳۳۳.</ref> به سرزمین خولان و [[گرایش]] برخی از مردم قبیله به این ادیان را هم نباید دور از [[ذهن]] دانست<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>.		[[بت پرستی]] چونان بسیاری دیگر از [[اقوام عرب]] در شبه [[جزیره عربستان]]، در [[قبیله]] خولان نیز رواج داشت<ref>ابن کلبی، الاصنام، ص۴۳-۴۴؛ ابن-هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۰.</ref>. آنان در ایام [[حج]]، [[مناسک]] خود را با تلبیه در کنار این [[بت]] آغاز می‌کردند و سپس راهی حج می‌شدند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref>. علاوه بر بت پرستی، [[دین]] [[مجوس]] نیز در برخی [[مردم]] این [[قوم]] رواج داشت. احتمال ورود آیین‌های [[مسیحیت]] و به خصوص [[یهودیت]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، ج۲، ص۳۳۳.</ref> به سرزمین خولان و [[گرایش]] برخی از مردم قبیله به این ادیان را هم نباید دور از [[ذهن]] دانست<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

	== [[اسلام]] خَولان ==		== [[اسلام]] خَولان ==

Bahmani در ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۰

2022-08-22T10:00:30Z

Bahmani: /* نسب خولان */

2022-08-22T09:59:48Z

نسب خولان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۲:		خط ۲:

	== نسب خولان ==		== نسب خولان ==
	خَولان از [[قبایل]] بزرگ و نیرومند [[قحطانی]] است از [[نسل]] [[سبأ]] که [[دانشمندان انساب]]، نسب آن را به «[[خَوْلان بن عمرو بن مالک بن حارث بن مُرّة بن اُدَد بن زَید بن عمرو بن عریب بن کَهْلان بن سبأ]]» منتسب کرده‌اند<ref> همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۱۷. ابن‌اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج ۱، ص۴۷۲.</ref>. برخی آنان را از [[فرزندان]] قُضاعَه دانسته اند<ref>ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ ابن‌عبدالبرّ، الانباه علی قبائل الرواة، ص۱۱۷، ۱۳۸.</ref> و با شش واسطه نسب ایشان را به سبأ رسانده‌اند<ref> رجوع کنید به یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل مادّه.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>		خَولان از [[قبایل]] بزرگ و نیرومند [[قحطانی]] است از [[نسل]] [[سبأ]] که [[دانشمندان انساب]]، نسب آن را به «[[خَوْلان بن عمرو بن مالک بن حارث بن مُرّة بن اُدَد بن زَید بن عمرو بن عریب بن کَهْلان بن سبأ]]» منتسب کرده‌اند<ref> همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۱۷. ابن‌اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج ۱، ص۴۷۲.</ref>. برخی آنان را از [[فرزندان]] قُضاعَه دانسته اند<ref>ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ ابن‌عبدالبرّ، الانباه علی قبائل الرواة، ص۱۱۷، ۱۳۸.</ref> و با شش واسطه نسب ایشان را به سبأ رسانده‌اند<ref>رجوع کنید به یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل مادّه.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== مواطن خولان ==		== مواطن خولان ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۰
خط ۷:		خط ۷:
	سکونت‌گاه نخستین خَولان در کنار مأرب و صرواح بود. اما پس از چندی، آنان به سه شاخه بزرگ تقسیم شدند؛ گروهی از آنان به نواحی مرتفع در [[مشرق]] [[صنعا]] [[مهاجرت]] کردند و به «خولان عالیه» معروف شدند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، گروه دیگر، «خولان‌ بن‌ عامر یا ابن‌ عمرو» یا «خولان اجدود» یا «خولَن جدون» بودند<ref>جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، آنها در بخش‌های وسیعی از سرزمین صَعده از «[[جبل]] امّلیلی» تا جنوب‌ غربی «حقل صَعَده» ساکن بودند<ref>رجوع کنید به [[عبدالله بن علی وزیر]]، تاریخ الیمن: خلال القرن الحادی عشر الهجری ـ السابع عشر المیلادی، ص۸۳، پانویس ۱.</ref>. از مشهورترین بطون این شاخه می‌توان به سَحار، بنوجماعه، بنومالک، [[کرب]] و [[مهره]] اشاره کرد<ref>مقحفی، معجم البلدان و القبائل الیمنیة، ذیل مادّه.</ref>.		سکونت‌گاه نخستین خَولان در کنار مأرب و صرواح بود. اما پس از چندی، آنان به سه شاخه بزرگ تقسیم شدند؛ گروهی از آنان به نواحی مرتفع در [[مشرق]] [[صنعا]] [[مهاجرت]] کردند و به «خولان عالیه» معروف شدند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، گروه دیگر، «خولان‌ بن‌ عامر یا ابن‌ عمرو» یا «خولان اجدود» یا «خولَن جدون» بودند<ref>جوادعلی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۲، ص۴۰۱.</ref>، آنها در بخش‌های وسیعی از سرزمین صَعده از «[[جبل]] امّلیلی» تا جنوب‌ غربی «حقل صَعَده» ساکن بودند<ref>رجوع کنید به [[عبدالله بن علی وزیر]]، تاریخ الیمن: خلال القرن الحادی عشر الهجری ـ السابع عشر المیلادی، ص۸۳، پانویس ۱.</ref>. از مشهورترین بطون این شاخه می‌توان به سَحار، بنوجماعه، بنومالک، [[کرب]] و [[مهره]] اشاره کرد<ref>مقحفی، معجم البلدان و القبائل الیمنیة، ذیل مادّه.</ref>.

	«خولان قُضاعه» یا «خولان [[شام]]» هم گروهی دیگر از [[قبیله]] خولان بودند که به شمال [[مهاجرت]] کردند<ref> دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵.</ref>. جایگاه خَولان [[قضاعه]]، [[شهر]] بزرگ و آباد «صَعْدَةَ»<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸ و همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۱۷ و ۲۲۴.</ref> و از دیگر مناطق آنان «[[شرف]] البیاض» و «قیوان» بود<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۲۲۴.</ref>. [[سرزمین]] [[خولان]] در [[عصر جاهلی]]، به سبب [[آبادانی]] و وفور محصولات کشاورزی، به‌ویژه غلّات، مشهور بود<ref>همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۲۴.</ref>. بیشتر خولانیان پس از [[فتوحات اسلامی]] متفرق شدند و در مناطق مفتوحه پراکنده شدند<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ حرفوش، قبیلة طیء فی الجاهلیة و الاسلام، ص۹۵.</ref>.		«خولان قُضاعه» یا «خولان [[شام]]» هم گروهی دیگر از [[قبیله]] خولان بودند که به شمال [[مهاجرت]] کردند<ref> دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵.</ref>. جایگاه خَولان [[قضاعه]]، [[شهر]] بزرگ و آباد «صَعْدَةَ»<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸ و همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۱۷ و ۲۲۴.</ref> و از دیگر مناطق آنان «[[شرف]] البیاض» و «قیوان» بود<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۲۲۴.</ref>. [[سرزمین]] خولان در [[عصر جاهلی]]، به سبب [[آبادانی]] و وفور محصولات کشاورزی، به‌ویژه غلّات، مشهور بود<ref>همدانی، صفة جزیرةالعرب، ص۲۲۴.</ref>. بیشتر خولانیان پس از [[فتوحات اسلامی]] متفرق شدند و در مناطق مفتوحه پراکنده شدند<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبی، نَسب مَعَدّ و الیمن الکبیر، ج ۱، ص۱۷۸؛ حرفوش، قبیلة طیء فی الجاهلیة و الاسلام، ص۹۵.</ref>.

	امروزه دو شاخه از [[قبیله]] [[خولان]] در [[یمن]] باقی مانده است که زیدی‌ مذهب‌اند:		امروزه دو شاخه از [[قبیله]] خولان در [[یمن]] باقی مانده است که زیدی‌ مذهب‌اند:
	# [[خولان]] طیال یا عالیه که تابع قبیله بَکیل‌اند<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>. [[سرزمین]] این قبیله از شمال به بنی‌حشیش و نِهْم، از [[مغرب]] به بنی‌بهلول و بلاد سنجان، از جنوب به بلاد الحداد و از [[مشرق]] به مأرب محدود است<ref>حجری یمانی، مجموع بلدان الیمن و قبائلها، ج ۱، جزء۲، ص۳۱۵ـ۳۱۶.</ref>.		# خولان طیال یا عالیه که تابع قبیله بَکیل‌اند<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>. [[سرزمین]] این قبیله از شمال به بنی‌حشیش و نِهْم، از [[مغرب]] به بنی‌بهلول و بلاد سنجان، از جنوب به بلاد الحداد و از [[مشرق]] به مأرب محدود است<ref>حجری یمانی، مجموع بلدان الیمن و قبائلها، ج ۱، جزء۲، ص۳۱۵ـ۳۱۶.</ref>.
	#خولان قُضاعه یا [[خولان بن عامر]] که فقط در جنوب مرز [[حجاز]] در کوهستان‌های شمال‌ غربی صَعده و بر سر راه [[صنعا]] به [[مکه]] ساکن‌اند. در این ناحیه، انگور، گندم و قهوه به وفور کشت می‌شود<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵-۴۸۶؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		#خولان قُضاعه یا [[خولان بن عامر]] که فقط در جنوب مرز [[حجاز]] در کوهستان‌های شمال‌ غربی صَعده و بر سر راه [[صنعا]] به [[مکه]] ساکن‌اند. در این ناحیه، انگور، گندم و قهوه به وفور کشت می‌شود<ref>د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>.<ref>دانشنامه جهان اسلام، مقاله «خولان»، بهزاد لاهوتی، ج۱۶، ص۴۸۵-۴۸۶؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

خط ۱۸:		خط ۱۸:
	[[مردم]] این [[قبیله]] گاه دست به [[راهزنی]] هم می‌‌زدند چندان که بر اساس یک نوشته معینی، آنان در [[حمله]] به کاروانی از معینیان (از حکومت‌های قدیم [[عربستان]]) شرکت داشتند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. خولانیان علاوه بر دولت‌های بزرگ [[یمنی]]، با [[ایرانیان]] نیز رابطه‌ای خصمانه داشتند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۰.</ref> که این امر، حکایت از [[قدرت]] و [[روحیه]] جنگجویی و [[غارت]]‌گری خولانیان در برابر نظام‌های [[حکومتی]] سبئیان، معینیان و ایرانیان دارد. خولانیان همچنین در چالش و [[کشمکش]] با [[قبیله همدان]] بودند<ref>همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۶۵ و ۱۰۸ و ۱۲۴ و ۱۶۰ و ۱۶۲.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۱-۸۲.</ref>		[[مردم]] این [[قبیله]] گاه دست به [[راهزنی]] هم می‌‌زدند چندان که بر اساس یک نوشته معینی، آنان در [[حمله]] به کاروانی از معینیان (از حکومت‌های قدیم [[عربستان]]) شرکت داشتند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳ و ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. خولانیان علاوه بر دولت‌های بزرگ [[یمنی]]، با [[ایرانیان]] نیز رابطه‌ای خصمانه داشتند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۰.</ref> که این امر، حکایت از [[قدرت]] و [[روحیه]] جنگجویی و [[غارت]]‌گری خولانیان در برابر نظام‌های [[حکومتی]] سبئیان، معینیان و ایرانیان دارد. خولانیان همچنین در چالش و [[کشمکش]] با [[قبیله همدان]] بودند<ref>همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۶۵ و ۱۰۸ و ۱۲۴ و ۱۶۰ و ۱۶۲.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۱-۸۲.</ref>

	[[بت پرستی]] چونان بسیاری دیگر از [[اقوام عرب]] در شبه [[جزیره عربستان]]، در [[قبیله]] خولان نیز رواج داشت<ref>ابن کلبی، الاصنام، ص۴۳-۴۴؛ ابن-هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۰.</ref>. آنان در ایام [[حج]]، [[مناسک]] خود را با تلبیه در کنار این [[بت]] آغاز می‌کردند و سپس راهی حج می‌شدند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref>. علاوه بر بت پرستی، [[دین]] [[مجوس]] نیز در برخی [[مردم]] این [[قوم]] رواج داشت. احتمال ورود آیین‌های [[مسیحیت]] و به خصوص [[یهودیت]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، ج۲، ص۳۳۳.</ref> به سرزمین [[خولان]] و [[گرایش]] برخی از مردم قبیله به این ادیان را هم نباید دور از [[ذهن]] دانست<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>.		[[بت پرستی]] چونان بسیاری دیگر از [[اقوام عرب]] در شبه [[جزیره عربستان]]، در [[قبیله]] خولان نیز رواج داشت<ref>ابن کلبی، الاصنام، ص۴۳-۴۴؛ ابن-هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۰.</ref>. آنان در ایام [[حج]]، [[مناسک]] خود را با تلبیه در کنار این [[بت]] آغاز می‌کردند و سپس راهی حج می‌شدند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref>. علاوه بر بت پرستی، [[دین]] [[مجوس]] نیز در برخی [[مردم]] این [[قوم]] رواج داشت. احتمال ورود آیین‌های [[مسیحیت]] و به خصوص [[یهودیت]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، ج۲، ص۳۳۳.</ref> به سرزمین خولان و [[گرایش]] برخی از مردم قبیله به این ادیان را هم نباید دور از [[ذهن]] دانست<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>.

	== [[اسلام]] خَولان ==		== [[اسلام]] خَولان ==
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==		== خولان و [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==
	از مشارکت مردم خولان در وقایع و حوادث ایام [[حکومت علوی]]{{ع}} گزارشات اندکی در دست است که حضور جمعی از [[نخبگان]] و بزرگان آنان در [[مدینه]] و [[بیعت با علی]]{{ع}} از جمله آن است<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۴۴۰.</ref>. در تقابلات نظامی ایام [[حکومت امام علی]]{{ع}} هم، برخی از [[مردم]] این [[قبیله]] در هر دو سوی میدان مشارکت داشتند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۸۵؛ ثقفی، الغارات، ج۲، ص۴۴۶.</ref>. برخی از گزارشات [[تاریخی]] از حضور برخی از مردان قبیله [[خولان]] در [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} در جنگ صفین حکایت دارد<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. در جنگ با [[خوارج]] نیز برخی از [[مردم]] [[خولان]] شرکت داشتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۸۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۶-۳۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>		از مشارکت مردم خولان در وقایع و حوادث ایام [[حکومت علوی]]{{ع}} گزارشات اندکی در دست است که حضور جمعی از [[نخبگان]] و بزرگان آنان در [[مدینه]] و [[بیعت با علی]]{{ع}} از جمله آن است<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۴۴۰.</ref>. در تقابلات نظامی ایام [[حکومت امام علی]]{{ع}} هم، برخی از [[مردم]] این [[قبیله]] در هر دو سوی میدان مشارکت داشتند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۸۵؛ ثقفی، الغارات، ج۲، ص۴۴۶.</ref>. برخی از گزارشات [[تاریخی]] از حضور برخی از مردان قبیله خولان در [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} در جنگ صفین حکایت دارد<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. در جنگ با [[خوارج]] نیز برخی از [[مردم]] خولان شرکت داشتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۸۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۶-۳۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].<ref>

	== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==		== [[قبیله]] خولان و [[قیام عاشورا]] ==