خوله بنت جعفر بن قیس حنفیه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۵

2026-04-23T09:05:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۵
خط ۹:		خط ۹:
	خوله دختر جعفر بن قیس که نیاکان وی به [[علی بن بکر بن وائل بن قاسط]] می‌رسد<ref>حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ص۱۹۲ ({{عربی\|... خَوْلَةُ بِنْتُ إِيَاسِ بْنِ جَعْفَرٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ}}).</ref> و به حنفیه معروف است<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰؛ ابن فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۳۷ ({{عربی\|خَوْلَةُ بِنْتُ جَعْفَرِ بْنِ قَيْسٍ الْحَنَفِيَّةُ...}}).</ref>، مادر [[محمد بن حنفیه]] (-۸۱ق) معروف به محمد اکبر است<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۵۴.</ref>. [[ابن قتیبه]] گزارش دیگری درباره نسب وی نقل کرده، مبنی بر اینکه وی کنیز [[قبیله]] [[بنی‌حنیفه سندی]] بود که به دست [[خالد بن ولید]] از یمامه به [[اسارت]] آورده شده بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref>. گزارش دیگری خوله را [[مسلمان]] و محب [[امیرمؤمنان]]{{ع}} دانسته؛ ولی چون قبیله‌اش در دوران [[خلافت ابوبکر]] به [[اتهام]] نپرداختن [[زکات]] به [[خلافت]] مرکزی [[مرتد]] شناخته شد و مورد [[غارت]] قرار گرفت [[زنان]] آنان از جمله خوله [[اسیر]] شدند. این نکته از [[احتجاج]] او در برابر [[ابوبکر]] در جلسه‌ای که زنان اسیر را به [[مسجد]] آورده بودند، به دست می‌‌آید<ref>ابن شهر شوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۲۷۸؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴.</ref>.		خوله دختر جعفر بن قیس که نیاکان وی به [[علی بن بکر بن وائل بن قاسط]] می‌رسد<ref>حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ص۱۹۲ ({{عربی\|... خَوْلَةُ بِنْتُ إِيَاسِ بْنِ جَعْفَرٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ}}).</ref> و به حنفیه معروف است<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰؛ ابن فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۳۷ ({{عربی\|خَوْلَةُ بِنْتُ جَعْفَرِ بْنِ قَيْسٍ الْحَنَفِيَّةُ...}}).</ref>، مادر [[محمد بن حنفیه]] (-۸۱ق) معروف به محمد اکبر است<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۵۴.</ref>. [[ابن قتیبه]] گزارش دیگری درباره نسب وی نقل کرده، مبنی بر اینکه وی کنیز [[قبیله]] [[بنی‌حنیفه سندی]] بود که به دست [[خالد بن ولید]] از یمامه به [[اسارت]] آورده شده بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref>. گزارش دیگری خوله را [[مسلمان]] و محب [[امیرمؤمنان]]{{ع}} دانسته؛ ولی چون قبیله‌اش در دوران [[خلافت ابوبکر]] به [[اتهام]] نپرداختن [[زکات]] به [[خلافت]] مرکزی [[مرتد]] شناخته شد و مورد [[غارت]] قرار گرفت [[زنان]] آنان از جمله خوله [[اسیر]] شدند. این نکته از [[احتجاج]] او در برابر [[ابوبکر]] در جلسه‌ای که زنان اسیر را به [[مسجد]] آورده بودند، به دست می‌‌آید<ref>ابن شهر شوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۲۷۸؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴.</ref>.

	[[مجلسی]] درباره چگونگی دستیابی به ایشان نقل‌های متفاوتی آورده؛ ولی همگی نسب او را حنفیه دانسته‌اند<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹-۱۰۰ ({{عربی\|وَ اخْتُلِفَ فِي أَمْرِهَا فَقَالَ قَوْمٌ‌...}}).</ref>. امیرمؤمنان{{ع}} با [[شناختی]] که از جایگاه خوله و قبیله‌اش داشت، خوله را از آن شرایط [[آزاد]] کرد و سپس این [[ازدواج]] رخ داد<ref>سبط ابن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۳؛ عمری نسابه، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۴ ({{عربی\|فَلَمَّا عَرَفَ عَلِيٌّ صُورَتَهَا، أَعْتَقَهَا وَ أَمْهَرَهَا وَ تَزَوَّجَهَا}}).</ref>. به هر روی داشتن فرزند برجسته‌ای به نام [[محمد حنفیه]] از [[معرفت]] و [[ایمان]] خوله حکایت می‌کند؛ چنان‌که در نقلی، امیرمؤمنان{{ع}} او را «جان‌الصفا»<ref>واژه «جان» در عربی و فارسی معانی متفاوتی دارد و در ترکیب با کلمه‌ای دیگر به تناسب مورد آن معنای خاص خود را می‌یابد (ر.ک: دهخدا، لغت‌نامه، ج۵، واژه «جان»). کلمه «صفا» به معنای زلال و صافی است (ر.ک: آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، ماده «صفا»)؛ بنابراین کاربرد ترکیبی آن به صورت «جان الصفا» که مرکب وصفی است به معنای پاکدلی و با صفایی است (محمد بن جریر طبری امامی، المسترشد فی امامة علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۴۱۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴).</ref> یا «جارالصفا»<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref> نامیده و علت این نامگذاری را [[حُسن]] و [[نیکی]] وی دانسته است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹ ({{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ جَانَّ الصَّفَا لِحُسْنِهَا}}).</ref>. افزون بر آنکه [[نشانه‌ها]] و حسن [[رفتار]] او با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نشان دیگری بر صفای باطن اوست. از [[تاریخ]] درگذشت او تنها همین اندازه گزارش شده که پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} زنده بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ‌نامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۷-۸۸.</ref>		[[مجلسی]] درباره چگونگی دستیابی به ایشان نقل‌های متفاوتی آورده؛ ولی همگی نسب او را حنفیه دانسته‌اند<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹-۱۰۰ ({{عربی\|وَ اخْتُلِفَ فِي أَمْرِهَا فَقَالَ قَوْمٌ‌...}}).</ref>. امیرمؤمنان{{ع}} با [[شناختی]] که از جایگاه خوله و قبیله‌اش داشت، خوله را از آن شرایط [[آزاد]] کرد و سپس این [[ازدواج]] رخ داد<ref>سبط ابن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۳؛ عمری نسابه، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۴ ({{عربی\|فَلَمَّا عَرَفَ عَلِيٌّ صُورَتَهَا، أَعْتَقَهَا وَ أَمْهَرَهَا وَ تَزَوَّجَهَا}}).</ref>. به هر روی داشتن فرزند برجسته‌ای به نام [[محمد حنفیه]] از [[معرفت]] و [[ایمان]] خوله حکایت می‌کند؛ چنان‌که در نقلی، امیرمؤمنان{{ع}} او را «جان‌الصفا»<ref>واژه «جان» در عربی و فارسی معانی متفاوتی دارد و در ترکیب با کلمه‌ای دیگر به تناسب مورد آن معنای خاص خود را می‌یابد (ر.ک: دهخدا، لغت‌نامه، ج۵، واژه «جان»). کلمه «صفا» به معنای زلال و صافی است (ر.ک: آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، ماده «صفا»)؛ بنابراین کاربرد ترکیبی آن به صورت «جان الصفا» که مرکب وصفی است به معنای پاکدلی و با صفایی است (محمد بن جریر طبری امامی، المسترشد فی امامة علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۴۱۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴).</ref> یا «جارالصفا»<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref> نامیده و علت این نامگذاری را [[حُسن]] و [[نیکی]] وی دانسته است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹ ({{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ جَانَّ الصَّفَا لِحُسْنِهَا}}).</ref>. افزون بر آنکه [[نشانه‌ها]] و حسن [[رفتار]] او با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نشان دیگری بر صفای باطن اوست. از [[تاریخ]] درگذشت او تنها همین اندازه گزارش شده که پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} زنده بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ‌نامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۷-۸۸؛ [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۱.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]		# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
			# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* جستارهای وابسته */

2025-11-05T07:12:44Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	{{مدخل‌های وابسته}}		{{مدخل‌های وابسته}}
	* [[بنی‌حنیفه سندی]] (قبیله)		* [[بنی‌حنیفه سندی]] (قبیله)
			8 [[جعفر بن قیس حنفیه]] (پدر)
	* [[امام علی علیه‌السلام]] (همسر)		* [[امام علی علیه‌السلام]] (همسر)
	* [[محمد بن حنفیه]] (فرزند)		* [[محمد بن حنفیه]] (فرزند)

Jaafari: /* منابع */

2025-11-05T07:06:33Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	[[مجلسی]] درباره چگونگی دستیابی به ایشان نقل‌های متفاوتی آورده؛ ولی همگی نسب او را حنفیه دانسته‌اند<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹-۱۰۰ ({{عربی\|وَ اخْتُلِفَ فِي أَمْرِهَا فَقَالَ قَوْمٌ‌...}}).</ref>. امیرمؤمنان{{ع}} با [[شناختی]] که از جایگاه خوله و قبیله‌اش داشت، خوله را از آن شرایط [[آزاد]] کرد و سپس این [[ازدواج]] رخ داد<ref>سبط ابن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۳؛ عمری نسابه، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۴ ({{عربی\|فَلَمَّا عَرَفَ عَلِيٌّ صُورَتَهَا، أَعْتَقَهَا وَ أَمْهَرَهَا وَ تَزَوَّجَهَا}}).</ref>. به هر روی داشتن فرزند برجسته‌ای به نام [[محمد حنفیه]] از [[معرفت]] و [[ایمان]] خوله حکایت می‌کند؛ چنان‌که در نقلی، امیرمؤمنان{{ع}} او را «جان‌الصفا»<ref>واژه «جان» در عربی و فارسی معانی متفاوتی دارد و در ترکیب با کلمه‌ای دیگر به تناسب مورد آن معنای خاص خود را می‌یابد (ر.ک: دهخدا، لغت‌نامه، ج۵، واژه «جان»). کلمه «صفا» به معنای زلال و صافی است (ر.ک: آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، ماده «صفا»)؛ بنابراین کاربرد ترکیبی آن به صورت «جان الصفا» که مرکب وصفی است به معنای پاکدلی و با صفایی است (محمد بن جریر طبری امامی، المسترشد فی امامة علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۴۱۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴).</ref> یا «جارالصفا»<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref> نامیده و علت این نامگذاری را [[حُسن]] و [[نیکی]] وی دانسته است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹ ({{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ جَانَّ الصَّفَا لِحُسْنِهَا}}).</ref>. افزون بر آنکه [[نشانه‌ها]] و حسن [[رفتار]] او با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نشان دیگری بر صفای باطن اوست. از [[تاریخ]] درگذشت او تنها همین اندازه گزارش شده که پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} زنده بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ‌نامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۷-۸۸.</ref>		[[مجلسی]] درباره چگونگی دستیابی به ایشان نقل‌های متفاوتی آورده؛ ولی همگی نسب او را حنفیه دانسته‌اند<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹-۱۰۰ ({{عربی\|وَ اخْتُلِفَ فِي أَمْرِهَا فَقَالَ قَوْمٌ‌...}}).</ref>. امیرمؤمنان{{ع}} با [[شناختی]] که از جایگاه خوله و قبیله‌اش داشت، خوله را از آن شرایط [[آزاد]] کرد و سپس این [[ازدواج]] رخ داد<ref>سبط ابن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۳؛ عمری نسابه، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۴ ({{عربی\|فَلَمَّا عَرَفَ عَلِيٌّ صُورَتَهَا، أَعْتَقَهَا وَ أَمْهَرَهَا وَ تَزَوَّجَهَا}}).</ref>. به هر روی داشتن فرزند برجسته‌ای به نام [[محمد حنفیه]] از [[معرفت]] و [[ایمان]] خوله حکایت می‌کند؛ چنان‌که در نقلی، امیرمؤمنان{{ع}} او را «جان‌الصفا»<ref>واژه «جان» در عربی و فارسی معانی متفاوتی دارد و در ترکیب با کلمه‌ای دیگر به تناسب مورد آن معنای خاص خود را می‌یابد (ر.ک: دهخدا، لغت‌نامه، ج۵، واژه «جان»). کلمه «صفا» به معنای زلال و صافی است (ر.ک: آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، ماده «صفا»)؛ بنابراین کاربرد ترکیبی آن به صورت «جان الصفا» که مرکب وصفی است به معنای پاکدلی و با صفایی است (محمد بن جریر طبری امامی، المسترشد فی امامة علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۴۱۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴).</ref> یا «جارالصفا»<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref> نامیده و علت این نامگذاری را [[حُسن]] و [[نیکی]] وی دانسته است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹ ({{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ جَانَّ الصَّفَا لِحُسْنِهَا}}).</ref>. افزون بر آنکه [[نشانه‌ها]] و حسن [[رفتار]] او با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نشان دیگری بر صفای باطن اوست. از [[تاریخ]] درگذشت او تنها همین اندازه گزارش شده که پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} زنده بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ‌نامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۷-۸۸.</ref>

			== جستارهای وابسته ==
			{{مدخل‌های وابسته}}
			* [[بنی‌حنیفه سندی]] (قبیله)
			* [[امام علی علیه‌السلام]] (همسر)
			* [[محمد بن حنفیه]] (فرزند)
			{{پایان مدخل‌های وابسته}}

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* مقدمه */

2025-11-05T07:05:37Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	خوله دختر جعفر بن قیس که نیاکان وی به [[علی بن بکر بن وائل بن قاسط]] می‌رسد<ref>حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ص۱۹۲ ({{عربی\|... خَوْلَةُ بِنْتُ إِيَاسِ بْنِ جَعْفَرٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ}}).</ref> و به حنفیه معروف است<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰؛ ابن فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۳۷ ({{عربی\|خَوْلَةُ بِنْتُ جَعْفَرِ بْنِ قَيْسٍ الْحَنَفِيَّةُ...}}).</ref>، مادر [[محمد بن حنفیه]] (-۸۱ق) معروف به محمد اکبر است<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۵۴.</ref>. [[ابن قتیبه]] گزارش دیگری درباره نسب وی نقل کرده، مبنی بر اینکه وی کنیز [[قبیله]] [[بنی‌حنیفه]] ~~سندی~~ بود که به دست [[خالد بن ولید]] از یمامه به [[اسارت]] آورده شده بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref>. گزارش دیگری خوله را [[مسلمان]] و محب [[امیرمؤمنان]]{{ع}} دانسته؛ ولی چون قبیله‌اش در دوران [[خلافت ابوبکر]] به [[اتهام]] نپرداختن [[زکات]] به [[خلافت]] مرکزی [[مرتد]] شناخته شد و مورد [[غارت]] قرار گرفت [[زنان]] آنان از جمله خوله [[اسیر]] شدند. این نکته از [[احتجاج]] او در برابر [[ابوبکر]] در جلسه‌ای که زنان اسیر را به [[مسجد]] آورده بودند، به دست می‌‌آید<ref>ابن شهر شوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۲۷۸؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴.</ref>.		خوله دختر جعفر بن قیس که نیاکان وی به [[علی بن بکر بن وائل بن قاسط]] می‌رسد<ref>حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ص۱۹۲ ({{عربی\|... خَوْلَةُ بِنْتُ إِيَاسِ بْنِ جَعْفَرٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ}}).</ref> و به حنفیه معروف است<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰؛ ابن فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۳۷ ({{عربی\|خَوْلَةُ بِنْتُ جَعْفَرِ بْنِ قَيْسٍ الْحَنَفِيَّةُ...}}).</ref>، مادر [[محمد بن حنفیه]] (-۸۱ق) معروف به محمد اکبر است<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۵۴.</ref>. [[ابن قتیبه]] گزارش دیگری درباره نسب وی نقل کرده، مبنی بر اینکه وی کنیز [[قبیله]] [[بنی‌حنیفه سندی]] بود که به دست [[خالد بن ولید]] از یمامه به [[اسارت]] آورده شده بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref>. گزارش دیگری خوله را [[مسلمان]] و محب [[امیرمؤمنان]]{{ع}} دانسته؛ ولی چون قبیله‌اش در دوران [[خلافت ابوبکر]] به [[اتهام]] نپرداختن [[زکات]] به [[خلافت]] مرکزی [[مرتد]] شناخته شد و مورد [[غارت]] قرار گرفت [[زنان]] آنان از جمله خوله [[اسیر]] شدند. این نکته از [[احتجاج]] او در برابر [[ابوبکر]] در جلسه‌ای که زنان اسیر را به [[مسجد]] آورده بودند، به دست می‌‌آید<ref>ابن شهر شوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۲۷۸؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴.</ref>.

	[[مجلسی]] درباره چگونگی دستیابی به ایشان نقل‌های متفاوتی آورده؛ ولی همگی نسب او را حنفیه دانسته‌اند<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹-۱۰۰ ({{عربی\|وَ اخْتُلِفَ فِي أَمْرِهَا فَقَالَ قَوْمٌ‌...}}).</ref>. امیرمؤمنان{{ع}} با [[شناختی]] که از جایگاه خوله و قبیله‌اش داشت، خوله را از آن شرایط [[آزاد]] کرد و سپس این [[ازدواج]] رخ داد<ref>سبط ابن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۳؛ عمری نسابه، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۴ ({{عربی\|فَلَمَّا عَرَفَ عَلِيٌّ صُورَتَهَا، أَعْتَقَهَا وَ أَمْهَرَهَا وَ تَزَوَّجَهَا}}).</ref>. به هر روی داشتن فرزند برجسته‌ای به نام [[محمد حنفیه]] از [[معرفت]] و [[ایمان]] خوله حکایت می‌کند؛ چنان‌که در نقلی، امیرمؤمنان{{ع}} او را «جان‌الصفا»<ref>واژه «جان» در عربی و فارسی معانی متفاوتی دارد و در ترکیب با کلمه‌ای دیگر به تناسب مورد آن معنای خاص خود را می‌یابد (ر.ک: دهخدا، لغت‌نامه، ج۵، واژه «جان»). کلمه «صفا» به معنای زلال و صافی است (ر.ک: آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، ماده «صفا»)؛ بنابراین کاربرد ترکیبی آن به صورت «جان الصفا» که مرکب وصفی است به معنای پاکدلی و با صفایی است (محمد بن جریر طبری امامی، المسترشد فی امامة علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۴۱۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴).</ref> یا «جارالصفا»<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref> نامیده و علت این نامگذاری را [[حُسن]] و [[نیکی]] وی دانسته است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹ ({{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ جَانَّ الصَّفَا لِحُسْنِهَا}}).</ref>. افزون بر آنکه [[نشانه‌ها]] و حسن [[رفتار]] او با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نشان دیگری بر صفای باطن اوست. از [[تاریخ]] درگذشت او تنها همین اندازه گزارش شده که پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} زنده بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ‌نامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۷-۸۸.</ref>		[[مجلسی]] درباره چگونگی دستیابی به ایشان نقل‌های متفاوتی آورده؛ ولی همگی نسب او را حنفیه دانسته‌اند<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹-۱۰۰ ({{عربی\|وَ اخْتُلِفَ فِي أَمْرِهَا فَقَالَ قَوْمٌ‌...}}).</ref>. امیرمؤمنان{{ع}} با [[شناختی]] که از جایگاه خوله و قبیله‌اش داشت، خوله را از آن شرایط [[آزاد]] کرد و سپس این [[ازدواج]] رخ داد<ref>سبط ابن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۳؛ عمری نسابه، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۴ ({{عربی\|فَلَمَّا عَرَفَ عَلِيٌّ صُورَتَهَا، أَعْتَقَهَا وَ أَمْهَرَهَا وَ تَزَوَّجَهَا}}).</ref>. به هر روی داشتن فرزند برجسته‌ای به نام [[محمد حنفیه]] از [[معرفت]] و [[ایمان]] خوله حکایت می‌کند؛ چنان‌که در نقلی، امیرمؤمنان{{ع}} او را «جان‌الصفا»<ref>واژه «جان» در عربی و فارسی معانی متفاوتی دارد و در ترکیب با کلمه‌ای دیگر به تناسب مورد آن معنای خاص خود را می‌یابد (ر.ک: دهخدا، لغت‌نامه، ج۵، واژه «جان»). کلمه «صفا» به معنای زلال و صافی است (ر.ک: آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، ماده «صفا»)؛ بنابراین کاربرد ترکیبی آن به صورت «جان الصفا» که مرکب وصفی است به معنای پاکدلی و با صفایی است (محمد بن جریر طبری امامی، المسترشد فی امامة علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۴۱۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴).</ref> یا «جارالصفا»<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref> نامیده و علت این نامگذاری را [[حُسن]] و [[نیکی]] وی دانسته است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹ ({{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ جَانَّ الصَّفَا لِحُسْنِهَا}}).</ref>. افزون بر آنکه [[نشانه‌ها]] و حسن [[رفتار]] او با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نشان دیگری بر صفای باطن اوست. از [[تاریخ]] درگذشت او تنها همین اندازه گزارش شده که پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} زنده بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ‌نامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۷-۸۸.</ref>

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = همسران امام علی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == خوله دختر جعفر بن قیس که نیاکان وی به علی بن بکر بن وائل بن قاسط می‌رسدحسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ص۱۹۲ ({{عربی|... خَوْلَةُ بِنْتُ إِيَاسِ بْنِ...» ایجاد کرد

2025-11-05T07:01:44Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = همسران امام علی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == خوله دختر جعفر بن قیس که نیاکان وی به علی بن بکر بن وائل بن قاسط می‌رسد<ref>حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ص۱۹۲ ({{عربی|... خَوْلَةُ بِنْتُ إِيَاسِ بْنِ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = همسران امام علی
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
خوله دختر جعفر بن قیس که نیاکان وی به [[علی بن بکر بن وائل بن قاسط]] می‌رسد<ref>حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ص۱۹۲ ({{عربی|... خَوْلَةُ بِنْتُ إِيَاسِ بْنِ جَعْفَرٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ}}).</ref> و به حنفیه معروف است<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰؛ ابن فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۳۷ ({{عربی|خَوْلَةُ بِنْتُ جَعْفَرِ بْنِ قَيْسٍ الْحَنَفِيَّةُ...}}).</ref>، مادر [[محمد بن حنفیه]] (-۸۱ق) معروف به محمد اکبر است<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۵۴.</ref>. [[ابن قتیبه]] گزارش دیگری درباره نسب وی نقل کرده، مبنی بر اینکه وی کنیز [[قبیله]] [[بنی‌حنیفه]] سندی بود که به دست [[خالد بن ولید]] از یمامه به [[اسارت]] آورده شده بود<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref>. گزارش دیگری خوله را [[مسلمان]] و محب [[امیرمؤمنان]]{{ع}} دانسته؛ ولی چون قبیله‌اش در دوران [[خلافت ابوبکر]] به [[اتهام]] نپرداختن [[زکات]] به [[خلافت]] مرکزی [[مرتد]] شناخته شد و مورد [[غارت]] قرار گرفت [[زنان]] آنان از جمله خوله [[اسیر]] شدند. این نکته از [[احتجاج]] او در برابر [[ابوبکر]] در جلسه‌ای که زنان اسیر را به [[مسجد]] آورده بودند، به دست می‌‌آید<ref>ابن شهر شوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۲۷۸؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴.</ref>.

[[مجلسی]] درباره چگونگی دستیابی به ایشان نقل‌های متفاوتی آورده؛ ولی همگی نسب او را حنفیه دانسته‌اند<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹-۱۰۰ ({{عربی|وَ اخْتُلِفَ فِي أَمْرِهَا فَقَالَ قَوْمٌ‌...}}).</ref>. امیرمؤمنان{{ع}} با [[شناختی]] که از جایگاه خوله و قبیله‌اش داشت، خوله را از آن شرایط [[آزاد]] کرد و سپس این [[ازدواج]] رخ داد<ref>سبط ابن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۳؛ عمری نسابه، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۴ ({{عربی|فَلَمَّا عَرَفَ عَلِيٌّ صُورَتَهَا، أَعْتَقَهَا وَ أَمْهَرَهَا وَ تَزَوَّجَهَا}}).</ref>. به هر روی داشتن فرزند برجسته‌ای به نام [[محمد حنفیه]] از [[معرفت]] و [[ایمان]] خوله حکایت می‌کند؛ چنان‌که در نقلی، امیرمؤمنان{{ع}} او را «جان‌الصفا»<ref>واژه «جان» در عربی و فارسی معانی متفاوتی دارد و در ترکیب با کلمه‌ای دیگر به تناسب مورد آن معنای خاص خود را می‌یابد (ر.ک: دهخدا، لغت‌نامه، ج۵، واژه «جان»). کلمه «صفا» به معنای زلال و صافی است (ر.ک: آذرتاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، ماده «صفا»)؛ بنابراین کاربرد ترکیبی آن به صورت «جان الصفا» که مرکب وصفی است به معنای پاکدلی و با صفایی است (محمد بن جریر طبری امامی، المسترشد فی امامة علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۴۱۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴).</ref> یا «جارالصفا»<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۰.</ref> نامیده و علت این نامگذاری را [[حُسن]] و [[نیکی]] وی دانسته است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۲، ص۹۹ ({{متن حدیث|إِنَّمَا سُمِّيَتْ جَانَّ الصَّفَا لِحُسْنِهَا}}).</ref>. افزون بر آنکه [[نشانه‌ها]] و حسن [[رفتار]] او با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نشان دیگری بر صفای باطن اوست. از [[تاریخ]] درگذشت او تنها همین اندازه گزارش شده که پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} زنده بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ‌نامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۷-۸۸.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010877.jpg|22px]] [[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:همسران امام علی]]