خیر در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'خدای متعالی' به 'خدای متعال'

2022-10-16T13:38:08Z

جایگزینی متن - 'خدای متعالی' به 'خدای متعال'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۸
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	== یگانه [[بخشنده]] [[نیکی]]‌ها ==		== یگانه [[بخشنده]] [[نیکی]]‌ها ==
	جمله {{متن قرآن\|ُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ}}<ref>«ب نیکی در کف توست» سوره آل عمران، آیه ۲۶.</ref> بر انحصار هر خیری در خدای ~~متعالی~~ دلالت دارد، بنابراین زمام امر هر خیر مطلوبی به دست وی و او یگانه اعطا کننده هر خیری است. جمله مذکور در جایگاه تعلیل برای جمله‌های پیشین در آیه یاد شده و از قبیل تعلیل به مطلبی خاص، برای علتی است که شامل آن و جز آن می‌گردد، پس خیری که خدا می‌دهد، اعم از [[ملک]] و [[عزت]] است: {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«بگو خداوندا! ای دارنده فرمانروایی! به هر کس بخواهی فرمانروایی می‌بخشی و از هر کس بخواهی فرمانروایی را باز می‌ستانی و هر کس را بخواهی گرامی می‌داری و هر کس را بخواهی خوار می‌گردانی؛ نیکی در کف توست بی‌گمان تو بر هر کاری توانایی» سوره آل عمران، آیه ۲۶.</ref>. نکته درخور این است که همان گونه که تعلیلِ دادن [[ملک]] و بخشیدن [[عزت]]، به خیری که به دست خداست درست است، تعلیل گرفتن ملک و [[اذلال]] نیز به آن درست است، زیرا آن دو گرچه شرند، [[شر]] جز عدمِ خیر نیست، بنابراین گرفتن ملک، چیزی جز ندادن ملک و [[ذلت]] چیزی غیر از ندادن عزت نخواهد بود و منتهی شدن هر خیری به [[خدا]]، به شکلی سبب منتهی شدن هر [[محرومیت]] از خیری به اوست؛ البته آنچه انتفای آن از او لازم است، اتصاف به چیزی است که [[شایسته]] [[ساحت]] [[قدس]] وی نیست؛ مانند کاستی‌های [[افعال]] [[بندگان]] و زشتی‌های [[معاصی]]، مگر به شکل [[خذلان]] و عدم [[توفیق]].		جمله {{متن قرآن\|ُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ}}<ref>«ب نیکی در کف توست» سوره آل عمران، آیه ۲۶.</ref> بر انحصار هر خیری در [[خدای متعال]] دلالت دارد، بنابراین زمام امر هر خیر مطلوبی به دست وی و او یگانه اعطا کننده هر خیری است. جمله مذکور در جایگاه تعلیل برای جمله‌های پیشین در آیه یاد شده و از قبیل تعلیل به مطلبی خاص، برای علتی است که شامل آن و جز آن می‌گردد، پس خیری که خدا می‌دهد، اعم از [[ملک]] و [[عزت]] است: {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«بگو خداوندا! ای دارنده فرمانروایی! به هر کس بخواهی فرمانروایی می‌بخشی و از هر کس بخواهی فرمانروایی را باز می‌ستانی و هر کس را بخواهی گرامی می‌داری و هر کس را بخواهی خوار می‌گردانی؛ نیکی در کف توست بی‌گمان تو بر هر کاری توانایی» سوره آل عمران، آیه ۲۶.</ref>. نکته درخور این است که همان گونه که تعلیلِ دادن [[ملک]] و بخشیدن [[عزت]]، به خیری که به دست خداست درست است، تعلیل گرفتن ملک و [[اذلال]] نیز به آن درست است، زیرا آن دو گرچه شرند، [[شر]] جز عدمِ خیر نیست، بنابراین گرفتن ملک، چیزی جز ندادن ملک و [[ذلت]] چیزی غیر از ندادن عزت نخواهد بود و منتهی شدن هر خیری به [[خدا]]، به شکلی سبب منتهی شدن هر [[محرومیت]] از خیری به اوست؛ البته آنچه انتفای آن از او لازم است، اتصاف به چیزی است که [[شایسته]] [[ساحت]] [[قدس]] وی نیست؛ مانند کاستی‌های [[افعال]] [[بندگان]] و زشتی‌های [[معاصی]]، مگر به شکل [[خذلان]] و عدم [[توفیق]].

	خلاصه، [[خیر و شر]] گاهی تکوینی‌اند؛ مانند ملک و عزت و بازستاندن ملک که ذلت و در این صورت، [[خیر]] [[تکوینی]] [[امر]] وجودی و [[بخشش]] [[حق]] است و [[شر]] تکوینی هم عدم بخشش خیر است و انتساب آن به خدا محذور ندارد، زیرا او تنها مالکِ هر خیری است و در صورت اعطای چیزی از آن به دیگری، [[اختیار]] با او و جای [[شکر گزاری]] است و اگر اعطا نکند، حقی برای دیگری بر او نیست، تا او را به اعطا وادارد، در نتیجه [[امتناع]] وی از اعطا [[ظلم]] به شمار آید. به علاوه، اعطا و منع، هر دو مقارن [[مصالح]] عامی است که در [[صلاح]] [[نظام]] دایر میان اجزاء عالم، دخیل است.		خلاصه، [[خیر و شر]] گاهی تکوینی‌اند؛ مانند ملک و عزت و بازستاندن ملک که ذلت و در این صورت، [[خیر]] [[تکوینی]] [[امر]] وجودی و [[بخشش]] [[حق]] است و [[شر]] تکوینی هم عدم بخشش خیر است و انتساب آن به خدا محذور ندارد، زیرا او تنها مالکِ هر خیری است و در صورت اعطای چیزی از آن به دیگری، [[اختیار]] با او و جای [[شکر گزاری]] است و اگر اعطا نکند، حقی برای دیگری بر او نیست، تا او را به اعطا وادارد، در نتیجه [[امتناع]] وی از اعطا [[ظلم]] به شمار آید. به علاوه، اعطا و منع، هر دو مقارن [[مصالح]] عامی است که در [[صلاح]] [[نظام]] دایر میان اجزاء عالم، دخیل است.

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-11T05:33:24Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

نمایش تغییرات

Hosein: جایگزینی متن - '\=\=\sپانویس\s\=\=↵\{\{پانویس\}\}\n\n\[\[رده\:(.*)در\sقرآن\]\]' به '== پانویس == {{پانویس}}'

2022-09-07T18:09:12Z

جایگزینی متن - '\=\=\sپانویس\s\=\=↵\{\{پانویس\}\}\n\n\[\[رده\:(.*)در\sقرآن\]\]' به '== پانویس == {{پانویس}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۳۹
خط ۷۶:		خط ۷۶:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:خیر در قرآن]]~~

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:31:30Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:58:41Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

2022-07-21T04:46:18Z

جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۶
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	گاهی نیز خیر و شر تشریعی‌اند و آن اقسام [[طاعات]] و معاصی است و طاعات و معاصی، افعالی‌اند که از [[انسان]] به [[جهت]] انتساب آنها به اختیار وی صادر می‌گردند، از این قطعا به غیر انسان استنادی ندارند و همین نسبت، ملاک [[حسن و قبح]] آن افعال است و اگر در صدور آنها اختیار فرض نشود، به حسن و قبح [[وصف]] نخواهند گشت. افعال یاد شده از این رو، انتسابی به [[حق]] ندارند، مگر از نظر [[توفیق]] و عدم توفیق[[حق]] بر اثر مصالحی که مقتضی آنهاست. نتیجه آنکه تمام خیر به دست خداست و با آن امر [[جهان]] در اشتمال بر هر [[وجدان]] و [[حرمان]] و هر خیر و شری [[انتظام]] می‌یابد.<ref>المیزان، ج ۳، ص ۱۳۴ ـ ۱۳۵.</ref>		گاهی نیز خیر و شر تشریعی‌اند و آن اقسام [[طاعات]] و معاصی است و طاعات و معاصی، افعالی‌اند که از [[انسان]] به [[جهت]] انتساب آنها به اختیار وی صادر می‌گردند، از این قطعا به غیر انسان استنادی ندارند و همین نسبت، ملاک [[حسن و قبح]] آن افعال است و اگر در صدور آنها اختیار فرض نشود، به حسن و قبح [[وصف]] نخواهند گشت. افعال یاد شده از این رو، انتسابی به [[حق]] ندارند، مگر از نظر [[توفیق]] و عدم توفیق[[حق]] بر اثر مصالحی که مقتضی آنهاست. نتیجه آنکه تمام خیر به دست خداست و با آن امر [[جهان]] در اشتمال بر هر [[وجدان]] و [[حرمان]] و هر خیر و شری [[انتظام]] می‌یابد.<ref>المیزان، ج ۳، ص ۱۳۴ ـ ۱۳۵.</ref>

	گفتنی است برخی خیر را به خیر مطلق و [[خیر و شر]] [[مقید]] قسمت کرده‌اند: [[خیر]] مطلق، مورد رغبت و مطلوب هرکسی و در هر حال است؛ مانند خیری که در [[روایت]] {{متن حدیث\|مَا خَيْرٌ بِخَيْرٍ بَعْدَهُ النَّارُ، وَ مَا شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الْجَنَّةُ}} [[بهشت]] به آن [[وصف]] شده است؛ و خیر و شر مقیّد، برای کسی خیر و برای دیگری شر است؛ مانند [[مال]]، از این رو [[خدا]] آن را به خیر {{متن قرآن\|كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ}}<ref>«بر شما مقرر شده است که هرگاه مرگ یکی از شما فرا رسد، اگر مالی بر جای نهد برای پدر و مادر و خویشان وصیّت شایسته کند؛ بنا به حقّی بر گردن پرهیزگاران» سوره بقره، آیه ۱۸۰.</ref> و شر {{متن قرآن\|أَيَحْسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مَالٍ وَبَنِينَ}}<ref>«آیا می‌پندارند در آنچه از مال و فرزندان که آنان را بدان یاری می‌رسانیم» سوره مؤمنون، آیه ۵۵.</ref>، {{متن قرآن\|نُسَارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْرَاتِ بَلْ لَا يَشْعُرُونَ}}<ref>«برای آنان در نیکی‌ها شتاب می‌ورزیم؟ (خیر،) بلکه در نمی‌یابند» سوره مؤمنون، آیه ۵۶.</ref> هر دو وصف کرده؛<ref>مفردات، ص ۳۰۰، «خیر».</ref> البته در [[آیه]] اخیر، خیر بودن از مال [[نفی]] شده است که به وجهی می‌تواند شر آفرین باشد. به گفته برخی خیر در مال مجازا به کار می‌رود.<ref>نثر طوبی، ج ۱، ص ۲۴۳، «خیر».</ref> برخی نیز خیر را به [[حقیقی]] و اضافی بخش کرده‌اند و در نگاهشان آیه {{متن قرآن\|ِ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ}}<ref>« نزد خداوند است برای نیکوکاران بهتر است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۸.</ref> به اوّلی و آیه {{متن قرآن\|وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}}<ref>«و چون داد و ستد یا سرگرمی‌یی ببینند، بدان سو شتاب می‌آورند و تو را ایستاده رها می‌کنند؛ بگو: آنچه نزد خداوند است از سرگرمی و داد و ستد، نکوتر است و خداوند بهترین روزی‌دهندگان است» سوره جمعه، آیه ۱۱.</ref> به دومی اشاره دارد.<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ج ۷، ص ۲۹۰.</ref> به گفته برخی [[مفسران]]، کار بست خیر در آیه اخیر، از مواردی است که افعل [[تفضیل]] نبودن آن را [[تأیید]] می‌کند، زیرا در [[لهو]] خیری نیست، بنابراین حق آن است که خیر مفید معنای [[انتخاب]] و اشتمال طرف مقابل و مورد [[قیاس]] با آن بر چیزی از خیر از خصوصیات [[غالب]] در موارد است و [[اعتذار]] از مورد آیه پیش گفته و مانند آن به این شکل که خیر در آن منسلخ از معنای [[تفضیل]] است، صحیح نیست <ref>المیزان، ج ۳، ص ۱۳۳؛ ج ۱۹، ص ۲۷۵.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[خیر (مقاله)\|مقاله «خیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۲.</ref>		گفتنی است برخی خیر را به خیر مطلق و [[خیر و شر]] [[مقید]] قسمت کرده‌اند: [[خیر]] مطلق، مورد رغبت و مطلوب هرکسی و در هر حال است؛ مانند خیری که در [[روایت]] {{متن حدیث\|مَا خَيْرٌ بِخَيْرٍ بَعْدَهُ النَّارُ، وَ مَا شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الْجَنَّةُ}} [[بهشت]] به آن [[وصف]] شده است؛ و خیر و شر مقیّد، برای کسی خیر و برای دیگری شر است؛ مانند [[مال]]، از این رو [[خدا]] آن را به خیر {{متن قرآن\|كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ}}<ref>«بر شما مقرر شده است که هرگاه مرگ یکی از شما فرا رسد، اگر مالی بر جای نهد برای پدر و مادر و خویشان وصیّت شایسته کند؛ بنا به حقّی بر گردن پرهیزگاران» سوره بقره، آیه ۱۸۰.</ref> و شر {{متن قرآن\|أَيَحْسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مَالٍ وَبَنِينَ}}<ref>«آیا می‌پندارند در آنچه از مال و فرزندان که آنان را بدان یاری می‌رسانیم» سوره مؤمنون، آیه ۵۵.</ref>، {{متن قرآن\|نُسَارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْرَاتِ بَلْ لَا يَشْعُرُونَ}}<ref>«برای آنان در نیکی‌ها شتاب می‌ورزیم؟ (خیر،) بلکه در نمی‌یابند» سوره مؤمنون، آیه ۵۶.</ref> هر دو وصف کرده؛<ref>مفردات، ص ۳۰۰، «خیر».</ref> البته در [[آیه]] اخیر، خیر بودن از مال [[نفی]] شده است که به وجهی می‌تواند شر آفرین باشد. به گفته برخی خیر در مال مجازا به کار می‌رود.<ref>نثر طوبی، ج ۱، ص ۲۴۳، «خیر».</ref> برخی نیز خیر را به [[حقیقی]] و اضافی بخش کرده‌اند و در نگاهشان آیه {{متن قرآن\|ِ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ}}<ref>« نزد خداوند است برای نیکوکاران بهتر است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۸.</ref> به اوّلی و آیه {{متن قرآن\|وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}}<ref>«و چون داد و ستد یا سرگرمی‌یی ببینند، بدان سو شتاب می‌آورند و تو را ایستاده رها می‌کنند؛ بگو: آنچه نزد خداوند است از سرگرمی و داد و ستد، نکوتر است و خداوند بهترین روزی‌دهندگان است» سوره جمعه، آیه ۱۱.</ref> به دومی اشاره دارد.<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ج ۷، ص ۲۹۰.</ref> به گفته برخی [[مفسران]]، کار بست خیر در آیه اخیر، از مواردی است که افعل [[تفضیل]] نبودن آن را [[تأیید]] می‌کند، زیرا در [[لهو]] خیری نیست، بنابراین حق آن است که خیر مفید معنای [[انتخاب]] و اشتمال طرف مقابل و مورد [[قیاس]] با آن بر چیزی از خیر از خصوصیات غالب در موارد است و [[اعتذار]] از مورد آیه پیش گفته و مانند آن به این شکل که خیر در آن منسلخ از معنای [[تفضیل]] است، صحیح نیست <ref>المیزان، ج ۳، ص ۱۳۳؛ ج ۱۹، ص ۲۷۵.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[خیر (مقاله)\|مقاله «خیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۲.</ref>

	==خیر در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم==		==خیر در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:01:06Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[خیر]]~~''' است. "'''[[خیر]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[خیر در قرآن]] - [[خیر در کلام اسلامی]] - [[خیر در اخلاق اسلامی]] - [[خیر در فقه سیاسی]] - [[خیر در جامعه‌شناسی اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = خیر
			\| عنوان مدخل = [[خیر]]
			\| مداخل مرتبط = [[خیر در قرآن]] - [[خیر در کلام اسلامی]] - [[خیر در اخلاق اسلامی]] - [[خیر در فقه سیاسی]] - [[خیر در جامعه‌شناسی اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2022-05-08T12:38:24Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۰۸
خط ۸:		خط ۸:
	بر همین اساس، برخی آن را صیغه تفضیل و اصل آن را "اخیر" دانسته‌اند، در حالی که افعل تفضیل نیست و تنها پذیرای انطباق معنای تفضیل بر مورد خود است و مانند افعل تفضیل به غیر خود تعلق می‌یابد (آنچه در افعل تفضیل از [[هیئت]] کلمه استفاده می‌شود در واژه خیر از ماده آن برداشت می‌شود)؛ مثلاً همان گونه که گفته می‌شود {{عربی\|"زيد افضل من عمرو و زيد افضلهما"}} همچنین گفته می‌شود {{عربی\|"زيد خير من عمرو و زيد خيرهما"}}. اگر خیر صیغه تفضیل بود، باید مانند {{عربی\|"افضل، افاضل، فضلي و فُضليات"}} که در مورد صیغه تفضیل به کار می‌روند، درباره آن نیز به کار می‌رفت، حال آنکه در مورد خیر "خیر، [[خیره]]، [[اخیار]] و [[خیرات]]" ـ مانند "شیخ، شیخه، اشیاخ و شیخات" ـ گفته می‌شود،<ref>المیزان، ج ۳، ص ۱۳۲ ـ ۱۳۳.</ref> در نتیجه خیر، صفت مشبهه و مفاد آن به حسب ماده با افعل [[تفضیل]] یکی است و آن، [[برتری]] چیزی در [[مقام]] مقایسه با غیر است.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۱۷۵.</ref>		بر همین اساس، برخی آن را صیغه تفضیل و اصل آن را "اخیر" دانسته‌اند، در حالی که افعل تفضیل نیست و تنها پذیرای انطباق معنای تفضیل بر مورد خود است و مانند افعل تفضیل به غیر خود تعلق می‌یابد (آنچه در افعل تفضیل از [[هیئت]] کلمه استفاده می‌شود در واژه خیر از ماده آن برداشت می‌شود)؛ مثلاً همان گونه که گفته می‌شود {{عربی\|"زيد افضل من عمرو و زيد افضلهما"}} همچنین گفته می‌شود {{عربی\|"زيد خير من عمرو و زيد خيرهما"}}. اگر خیر صیغه تفضیل بود، باید مانند {{عربی\|"افضل، افاضل، فضلي و فُضليات"}} که در مورد صیغه تفضیل به کار می‌روند، درباره آن نیز به کار می‌رفت، حال آنکه در مورد خیر "خیر، [[خیره]]، [[اخیار]] و [[خیرات]]" ـ مانند "شیخ، شیخه، اشیاخ و شیخات" ـ گفته می‌شود،<ref>المیزان، ج ۳، ص ۱۳۲ ـ ۱۳۳.</ref> در نتیجه خیر، صفت مشبهه و مفاد آن به حسب ماده با افعل [[تفضیل]] یکی است و آن، [[برتری]] چیزی در [[مقام]] مقایسه با غیر است.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۱۷۵.</ref>

	[[خیر]] نزد عقلا چیزی است که مورد [[اشتیاق]] و رغبت آنان باشد؛ مانند [[عقل]]، [[عدل]]، [[فضل]] و شی‌ء سودمند؛ و هیچ گاه امر اعتباری و انتزاعی مطلوب عقلا نیست، بنابراین خیر در واقع، به [[حقیقت]] وجود باز می‌گردد که واقع بلکه صرف واقع باشد و ماهیات امکانی و اعیان [[ثابت]] [[ذهنی]] و [[عقلی]] فی حد نفسه، به [[خیریت]] یا شریت [[وصف]] نمی‌شوند، زیرا ماهیت فی حد نفسه، نه موجود است و نه معدوم، از این روست که می‌توان گفت [[وجود خیر]] محض است، چنان که عدم [[شر]] محض؛ و خیرِ خیرات، از جمیع جهات و حیثیات، وجودِ اکمل و فوق کمال است که ذات [[حق]] است و به ترتیب، هر [[سلسله]] وجودی که نزدیک‌تر به مبدأ باشد، خیریت آن فزون‌تر است؛ تا برسد به هیولای اولی که منبع [[شرور]] است.<ref> اسفار، ج ۱، ص ۳۴۰ ـ ۳۴۱؛ فرهنگ اصطلاحات فلسفی، ص ۲۳۵.</ref> عرفا وجود را خیر می‌نامند و [[خدا]] را خیر محضِ مطلق،<ref>فرهنگ نور بخش، ص ۱۵۰.</ref> چنان که صاحب [[فتوحات]] اطلاق وجود را بی هبچ گونه تقییدی از آنِ حق و وی را خیر محضی می‌شمرد که فاقد هر گونه شرّیّتی است و در مقابل، اطلاق عدم را شر محضی می‌خواند که فاقد هر گونه خیریتی است.<ref> الفتوحات المکیه، ج ۱، ص ۲۱۳.</ref> برخی از [[حکما]] نیز درباره قضیه خیر بودن وجود، [[بداهت]] را ادعا کرده‌اند.<ref>اسفار، ج ۱، ص ۳۴۰؛ شرح المنظومه، ج ۲، ص ۶۸.</ref> بر پایه آنچه گذشت، [[خدای سبحان]] خیر علی‌الاطلاق است، زیرا هر چیزی به وی ختم گشته و [[مرجع]]، مطلوب و مقصود همه چیز است؛ ~~لیکن~~ [[قرآن کریم]] واژه خیر را اسمی مانند دیگر نام‌های حسنا بر وی اطلاق نکرده و تنها او را به خیر ستوده؛ البته [[قرآن]] در ۱۰ مورد [[خدا]] را به اسم خیر نامیده است و این در حالی است که واژه مذکور به کلمه دیگری اضافه گشته <ref> المیزان، ج ۳، ص ۱۳۳.</ref> و از مجموع آنها [[اسماء]] مرکبی به دست آمده‌اند که همه آنها از گونه اسماء فعل <ref> دانشنامه قرآن، ج ۱، ص ۱۰۲۳.</ref> و در موضوعاتی بحث می‌شوند که مربوط به «مضاف الیه» در آنهاست.		[[خیر]] نزد عقلا چیزی است که مورد [[اشتیاق]] و رغبت آنان باشد؛ مانند [[عقل]]، [[عدل]]، [[فضل]] و شی‌ء سودمند؛ و هیچ گاه امر اعتباری و انتزاعی مطلوب عقلا نیست، بنابراین خیر در واقع، به [[حقیقت]] وجود باز می‌گردد که واقع بلکه صرف واقع باشد و ماهیات امکانی و اعیان [[ثابت]] [[ذهنی]] و [[عقلی]] فی حد نفسه، به [[خیریت]] یا شریت [[وصف]] نمی‌شوند، زیرا ماهیت فی حد نفسه، نه موجود است و نه معدوم، از این روست که می‌توان گفت [[وجود خیر]] محض است، چنان که عدم [[شر]] محض؛ و خیرِ خیرات، از جمیع جهات و حیثیات، وجودِ اکمل و فوق کمال است که ذات [[حق]] است و به ترتیب، هر [[سلسله]] وجودی که نزدیک‌تر به مبدأ باشد، خیریت آن فزون‌تر است؛ تا برسد به هیولای اولی که منبع [[شرور]] است.<ref> اسفار، ج ۱، ص ۳۴۰ ـ ۳۴۱؛ فرهنگ اصطلاحات فلسفی، ص ۲۳۵.</ref> عرفا وجود را خیر می‌نامند و [[خدا]] را خیر محضِ مطلق،<ref>فرهنگ نور بخش، ص ۱۵۰.</ref> چنان که صاحب [[فتوحات]] اطلاق وجود را بی هبچ گونه تقییدی از آنِ حق و وی را خیر محضی می‌شمرد که فاقد هر گونه شرّیّتی است و در مقابل، اطلاق عدم را شر محضی می‌خواند که فاقد هر گونه خیریتی است.<ref> الفتوحات المکیه، ج ۱، ص ۲۱۳.</ref> برخی از [[حکما]] نیز درباره قضیه خیر بودن وجود، [[بداهت]] را ادعا کرده‌اند.<ref>اسفار، ج ۱، ص ۳۴۰؛ شرح المنظومه، ج ۲، ص ۶۸.</ref> بر پایه آنچه گذشت، [[خدای سبحان]] خیر علی‌الاطلاق است، زیرا هر چیزی به وی ختم گشته و [[مرجع]]، مطلوب و مقصود همه چیز است؛ لکن [[قرآن کریم]] واژه خیر را اسمی مانند دیگر نام‌های حسنا بر وی اطلاق نکرده و تنها او را به خیر ستوده؛ البته [[قرآن]] در ۱۰ مورد [[خدا]] را به اسم خیر نامیده است و این در حالی است که واژه مذکور به کلمه دیگری اضافه گشته <ref> المیزان، ج ۳، ص ۱۳۳.</ref> و از مجموع آنها [[اسماء]] مرکبی به دست آمده‌اند که همه آنها از گونه اسماء فعل <ref> دانشنامه قرآن، ج ۱، ص ۱۰۲۳.</ref> و در موضوعاتی بحث می‌شوند که مربوط به «مضاف الیه» در آنهاست.

	[[آیات]] ده گانه یاد شده چنین‌اند: {{متن قرآن\|وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}}<ref>«خداوند بهترین روزی‌دهندگان است» سوره جمعه، آیه ۱۱.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ}}<ref>« و او بهترین داوران است» سوره اعراف، آیه ۸۷.</ref>؛ {{متن قرآن\|َّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ}}<ref>« و او بهترین جداکنندگان (حق از باطل) است» سوره انعام، آیه ۵۷.</ref>؛ {{متن قرآن\|ْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ}}<ref>«و او بهترین یاری‌کنندگان است» سوره آل عمران، آیه ۱۵۰.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}<ref>« خداوند بهترین تدبیر کنندگان است» سوره آل عمران، آیه ۵۴.</ref>؛ {{متن قرآن\|ِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ}}<ref>« و تو بهترین داورانی» سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ}}<ref>« و تو بهترین آمرزندگانی» سوره اعراف، آیه ۱۵۵.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ}}<ref>« تو بهترین بازماندگانی!» سوره انبیاء، آیه ۸۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ}}<ref>« و تو بهترین میزبانانی» سوره مؤمنون، آیه ۲۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ}}<ref>« و تو بهترین بخشایندگانی» سوره مؤمنون، آیه ۱۰۹.</ref> به گفته برخی شاید وجه عدم اطلاق خیر به صورت اسم بر خدا معنای [[انتخاب]] باشد که در ماده خیر معتبر است، تا [[ساحت]] حقِ متعالی از مقایسه با غیر خود به شکل اطلاق، مصون ماند، زیرا در برابر وی همه چیز خاضع‌اند: {{متن قرآن\|وَعَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ وَقَدْ خَابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْمًا}}<ref>«چهره‌ها در برابر (خداوند) زنده بسیار پایدار فروتن می‌شود » سوره طه، آیه ۱۱۱.</ref> [[بلی]]! در صورت اضافه و نسبت خیر به چیزی مانند [[رزق]]، [[حکم]] و... نامگذاری یا [[وصف]] خدا به خیر، محذوری ندارد.<ref> المیزان، ج ۳، ص ۱۳۳ ـ ۱۳۴.</ref>		[[آیات]] ده گانه یاد شده چنین‌اند: {{متن قرآن\|وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}}<ref>«خداوند بهترین روزی‌دهندگان است» سوره جمعه، آیه ۱۱.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ}}<ref>« و او بهترین داوران است» سوره اعراف، آیه ۸۷.</ref>؛ {{متن قرآن\|َّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ}}<ref>« و او بهترین جداکنندگان (حق از باطل) است» سوره انعام، آیه ۵۷.</ref>؛ {{متن قرآن\|ْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ}}<ref>«و او بهترین یاری‌کنندگان است» سوره آل عمران، آیه ۱۵۰.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}<ref>« خداوند بهترین تدبیر کنندگان است» سوره آل عمران، آیه ۵۴.</ref>؛ {{متن قرآن\|ِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ}}<ref>« و تو بهترین داورانی» سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ}}<ref>« و تو بهترین آمرزندگانی» سوره اعراف، آیه ۱۵۵.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ}}<ref>« تو بهترین بازماندگانی!» سوره انبیاء، آیه ۸۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ}}<ref>« و تو بهترین میزبانانی» سوره مؤمنون، آیه ۲۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ}}<ref>« و تو بهترین بخشایندگانی» سوره مؤمنون، آیه ۱۰۹.</ref> به گفته برخی شاید وجه عدم اطلاق خیر به صورت اسم بر خدا معنای [[انتخاب]] باشد که در ماده خیر معتبر است، تا [[ساحت]] حقِ متعالی از مقایسه با غیر خود به شکل اطلاق، مصون ماند، زیرا در برابر وی همه چیز خاضع‌اند: {{متن قرآن\|وَعَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ وَقَدْ خَابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْمًا}}<ref>«چهره‌ها در برابر (خداوند) زنده بسیار پایدار فروتن می‌شود » سوره طه، آیه ۱۱۱.</ref> [[بلی]]! در صورت اضافه و نسبت خیر به چیزی مانند [[رزق]]، [[حکم]] و... نامگذاری یا [[وصف]] خدا به خیر، محذوری ندارد.<ref> المیزان، ج ۳، ص ۱۳۳ ـ ۱۳۴.</ref>
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	==تنها نگهدارنده مورد [[اطمینان]]==		==تنها نگهدارنده مورد [[اطمینان]]==
	[[یعقوب]]{{ع}} در پاسخ درخواست [[برادران یوسف]]{{ع}} که "[[بنیامین]]" را با آنان به سوی [[مصر]] روانه کند تا پیمانه بگیرند و این سخن آنها که "ما او را نگهداری خواهیم کرد": {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى أَبِيهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«پس چون نزد پدرشان بازگشتند گفتند: ای پدر پیمانه را از ما بازداشتند؛ برادرمان را با ما بفرست تا پیمانه گیری کنیم و ما نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۶۳.</ref> فرمود: آیا شما را بر او [[امین]] گردانم و به شما درباره وی اطمینان کنم،<ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۴۲۶؛ المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴.</ref> آن‌گونه که شما را بر برادرش یوسف{{ع}} از پیش امین کردم، حال آنکه گفتید او را با ما فردا بفرست، تا در چمنزار بگردد و [[بازی]] کند و ما او را نگه خواهیم داشت {{متن قرآن\|أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«فردا او را با ما بفرست تا (در دشت) بگردد و بازی کند و ما نیک نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۱۲.</ref>؛ ولی به آن [[وفا]] نکردید: {{متن قرآن\|قَالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَا أَمِنْتُكُمْ عَلَى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}}<ref>«گفت: آیا شما را بر او جز همان‌گونه امین می‌توانم داشت که پیش از این بر برادرش امین داشته بودم؟ پس خداوند بهترین نگهبان و او بخشاینده‌ترین بخشایندگان است» سوره یوسف، آیه ۶۴.</ref>.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> و در ادامه افزود: نگهدارنده، خداست و او [[بهترین]] نگهدارنده است، پس من از او نگهداری وی را خواستارم؛ نه از شما.<ref>کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> به گفته برخی، جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} [[تفریع]] است بر جمله {{متن قرآن\|هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ}} و می‌فهماند وقتی اطمینان به شما در این مورد [[لغو]] و [[بیهوده]] است، بهترین اطمینان، اتکال به خدا و [[حفظ]] اوست و در جایی که امر مردد باشد میان [[توکل به خدا]] و [[اعتماد]] به غیر او، [[وثوق]] به [[خدا]] بهتر بلکه متعیّن است. جمله {{متن قرآن\|وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} نیز در جایگاه تعلیل برای جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} است؛ یعنی جز خدا بسا [[امین]] بر چیزی باشد و امانتی به او سپرده می‌شود؛ ولی وی به شخصِ [[امانت]] سپرده، رحم نکرده و امانت را ضایع می‌سازد؛ ~~لیکن~~ خدا ارحم الراحمین است و [[رحمت]] را در جای آن ترک نمی‌کند و بر [[ناتوان]] [[ضعیف]] که امر خود را به او واگذارده و بر وی [[توکل]] کرده است، ترحم می‌کند: {{متن قرآن\|ُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ}}<ref>« هر که بر خدا توکل کند همو وی را بسنده است» سوره طلاق، آیه ۳.</ref>		[[یعقوب]]{{ع}} در پاسخ درخواست [[برادران یوسف]]{{ع}} که "[[بنیامین]]" را با آنان به سوی [[مصر]] روانه کند تا پیمانه بگیرند و این سخن آنها که "ما او را نگهداری خواهیم کرد": {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى أَبِيهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«پس چون نزد پدرشان بازگشتند گفتند: ای پدر پیمانه را از ما بازداشتند؛ برادرمان را با ما بفرست تا پیمانه گیری کنیم و ما نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۶۳.</ref> فرمود: آیا شما را بر او [[امین]] گردانم و به شما درباره وی اطمینان کنم،<ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۴۲۶؛ المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴.</ref> آن‌گونه که شما را بر برادرش یوسف{{ع}} از پیش امین کردم، حال آنکه گفتید او را با ما فردا بفرست، تا در چمنزار بگردد و [[بازی]] کند و ما او را نگه خواهیم داشت {{متن قرآن\|أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«فردا او را با ما بفرست تا (در دشت) بگردد و بازی کند و ما نیک نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۱۲.</ref>؛ ولی به آن [[وفا]] نکردید: {{متن قرآن\|قَالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَا أَمِنْتُكُمْ عَلَى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}}<ref>«گفت: آیا شما را بر او جز همان‌گونه امین می‌توانم داشت که پیش از این بر برادرش امین داشته بودم؟ پس خداوند بهترین نگهبان و او بخشاینده‌ترین بخشایندگان است» سوره یوسف، آیه ۶۴.</ref>.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> و در ادامه افزود: نگهدارنده، خداست و او [[بهترین]] نگهدارنده است، پس من از او نگهداری وی را خواستارم؛ نه از شما.<ref>کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> به گفته برخی، جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} [[تفریع]] است بر جمله {{متن قرآن\|هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ}} و می‌فهماند وقتی اطمینان به شما در این مورد [[لغو]] و [[بیهوده]] است، بهترین اطمینان، اتکال به خدا و [[حفظ]] اوست و در جایی که امر مردد باشد میان [[توکل به خدا]] و [[اعتماد]] به غیر او، [[وثوق]] به [[خدا]] بهتر بلکه متعیّن است. جمله {{متن قرآن\|وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} نیز در جایگاه تعلیل برای جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} است؛ یعنی جز خدا بسا [[امین]] بر چیزی باشد و امانتی به او سپرده می‌شود؛ ولی وی به شخصِ [[امانت]] سپرده، رحم نکرده و امانت را ضایع می‌سازد؛ لکن خدا ارحم الراحمین است و [[رحمت]] را در جای آن ترک نمی‌کند و بر [[ناتوان]] [[ضعیف]] که امر خود را به او واگذارده و بر وی [[توکل]] کرده است، ترحم می‌کند: {{متن قرآن\|ُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ}}<ref>« هر که بر خدا توکل کند همو وی را بسنده است» سوره طلاق، آیه ۳.</ref>

	خلاصه، [[اطمینان]] به [[حفظ]] خدا نسبت به اطمینان به حفظ غیر او بهتر است، چون خدا ارحم الراحمین است و بر بنده‌اش درباره چیزی که وی را امین بر آن نهاده و به او اطمینان کرده است [[خیانت]] نمی‌کند؛ بر خلاف [[مردم]] که بسا به [[عهد]] امانت، [[وفا]] نکرده و به کسی که نزد آنان امانتی سپرده و به آنها [[توسل]] یافته است، رحم نمی‌کنند.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴ ـ ۲۱۵.</ref> به گفته برخی معنای {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} آن است که در مورد نگهداری یوسف به شما اطمینان کردم، چنان شد که شد، پس اکنون درباره نگهداری [[بنیامین]] بر خدا توکل می‌کنم<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۸، ص ۱۶۹.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[خیر (مقاله)\|مقاله «خیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۲.</ref>		خلاصه، [[اطمینان]] به [[حفظ]] خدا نسبت به اطمینان به حفظ غیر او بهتر است، چون خدا ارحم الراحمین است و بر بنده‌اش درباره چیزی که وی را امین بر آن نهاده و به او اطمینان کرده است [[خیانت]] نمی‌کند؛ بر خلاف [[مردم]] که بسا به [[عهد]] امانت، [[وفا]] نکرده و به کسی که نزد آنان امانتی سپرده و به آنها [[توسل]] یافته است، رحم نمی‌کنند.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴ ـ ۲۱۵.</ref> به گفته برخی معنای {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} آن است که در مورد نگهداری یوسف به شما اطمینان کردم، چنان شد که شد، پس اکنون درباره نگهداری [[بنیامین]] بر خدا توکل می‌کنم<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۸، ص ۱۶۹.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[خیر (مقاله)\|مقاله «خیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۲.</ref>

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'

2022-01-17T15:00:11Z

جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۰
خط ۲:		خط ۲:
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[خیر]]''' است. "'''[[خیر]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[خیر]]''' است. "'''[[خیر]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[خیر در قرآن]] - [[خیر در کلام اسلامی]] - [[خیر در اخلاق اسلامی]] - [[خیر در فقه سیاسی]] - [[خیر در جامعه‌شناسی اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[خیر در قرآن]] - [[خیر در کلام اسلامی]] - [[خیر در اخلاق اسلامی]] - [[خیر در فقه سیاسی]] - [[خیر در جامعه‌شناسی اسلامی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Wasity: جایگزینی متن - 'رحم' به 'رحم'

2022-01-12T06:31:14Z

جایگزینی متن - 'رحم' به 'رحم'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۱
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	==تنها نگهدارنده مورد [[اطمینان]]==		==تنها نگهدارنده مورد [[اطمینان]]==
	[[یعقوب]]{{ع}} در پاسخ درخواست [[برادران یوسف]]{{ع}} که "[[بنیامین]]" را با آنان به سوی [[مصر]] روانه کند تا پیمانه بگیرند و این سخن آنها که "ما او را نگهداری خواهیم کرد": {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى أَبِيهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«پس چون نزد پدرشان بازگشتند گفتند: ای پدر پیمانه را از ما بازداشتند؛ برادرمان را با ما بفرست تا پیمانه گیری کنیم و ما نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۶۳.</ref> فرمود: آیا شما را بر او [[امین]] گردانم و به شما درباره وی اطمینان کنم،<ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۴۲۶؛ المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴.</ref> آن‌گونه که شما را بر برادرش یوسف{{ع}} از پیش امین کردم، حال آنکه گفتید او را با ما فردا بفرست، تا در چمنزار بگردد و [[بازی]] کند و ما او را نگه خواهیم داشت {{متن قرآن\|أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«فردا او را با ما بفرست تا (در دشت) بگردد و بازی کند و ما نیک نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۱۲.</ref>؛ ولی به آن [[وفا]] نکردید: {{متن قرآن\|قَالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَا أَمِنْتُكُمْ عَلَى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}}<ref>«گفت: آیا شما را بر او جز همان‌گونه امین می‌توانم داشت که پیش از این بر برادرش امین داشته بودم؟ پس خداوند بهترین نگهبان و او بخشاینده‌ترین بخشایندگان است» سوره یوسف، آیه ۶۴.</ref>.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> و در ادامه افزود: نگهدارنده، خداست و او [[بهترین]] نگهدارنده است، پس من از او نگهداری وی را خواستارم؛ نه از شما.<ref>کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> به گفته برخی، جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} [[تفریع]] است بر جمله {{متن قرآن\|هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ}} و می‌فهماند وقتی اطمینان به شما در این مورد [[لغو]] و [[بیهوده]] است، بهترین اطمینان، اتکال به خدا و [[حفظ]] اوست و در جایی که امر مردد باشد میان [[توکل به خدا]] و [[اعتماد]] به غیر او، [[وثوق]] به [[خدا]] بهتر بلکه متعیّن است. جمله {{متن قرآن\|وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} نیز در جایگاه تعلیل برای جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} است؛ یعنی جز خدا بسا [[امین]] بر چیزی باشد و امانتی به او سپرده می‌شود؛ ولی وی به شخصِ [[امانت]] سپرده، [[رحم]] نکرده و امانت را ضایع می‌سازد؛ لیکن خدا ارحم الراحمین است و [[رحمت]] را در جای آن ترک نمی‌کند و بر [[ناتوان]] [[ضعیف]] که امر خود را به او واگذارده و بر وی [[توکل]] کرده است، ترحم می‌کند: {{متن قرآن\|ُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ}}<ref>« هر که بر خدا توکل کند همو وی را بسنده است» سوره طلاق، آیه ۳.</ref>		[[یعقوب]]{{ع}} در پاسخ درخواست [[برادران یوسف]]{{ع}} که "[[بنیامین]]" را با آنان به سوی [[مصر]] روانه کند تا پیمانه بگیرند و این سخن آنها که "ما او را نگهداری خواهیم کرد": {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى أَبِيهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«پس چون نزد پدرشان بازگشتند گفتند: ای پدر پیمانه را از ما بازداشتند؛ برادرمان را با ما بفرست تا پیمانه گیری کنیم و ما نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۶۳.</ref> فرمود: آیا شما را بر او [[امین]] گردانم و به شما درباره وی اطمینان کنم،<ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۴۲۶؛ المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴.</ref> آن‌گونه که شما را بر برادرش یوسف{{ع}} از پیش امین کردم، حال آنکه گفتید او را با ما فردا بفرست، تا در چمنزار بگردد و [[بازی]] کند و ما او را نگه خواهیم داشت {{متن قرآن\|أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«فردا او را با ما بفرست تا (در دشت) بگردد و بازی کند و ما نیک نگهدار او خواهیم بود» سوره یوسف، آیه ۱۲.</ref>؛ ولی به آن [[وفا]] نکردید: {{متن قرآن\|قَالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَا أَمِنْتُكُمْ عَلَى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}}<ref>«گفت: آیا شما را بر او جز همان‌گونه امین می‌توانم داشت که پیش از این بر برادرش امین داشته بودم؟ پس خداوند بهترین نگهبان و او بخشاینده‌ترین بخشایندگان است» سوره یوسف، آیه ۶۴.</ref>.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> و در ادامه افزود: نگهدارنده، خداست و او [[بهترین]] نگهدارنده است، پس من از او نگهداری وی را خواستارم؛ نه از شما.<ref>کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۰۲.</ref> به گفته برخی، جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} [[تفریع]] است بر جمله {{متن قرآن\|هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ}} و می‌فهماند وقتی اطمینان به شما در این مورد [[لغو]] و [[بیهوده]] است، بهترین اطمینان، اتکال به خدا و [[حفظ]] اوست و در جایی که امر مردد باشد میان [[توکل به خدا]] و [[اعتماد]] به غیر او، [[وثوق]] به [[خدا]] بهتر بلکه متعیّن است. جمله {{متن قرآن\|وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}} نیز در جایگاه تعلیل برای جمله {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} است؛ یعنی جز خدا بسا [[امین]] بر چیزی باشد و امانتی به او سپرده می‌شود؛ ولی وی به شخصِ [[امانت]] سپرده، رحم نکرده و امانت را ضایع می‌سازد؛ لیکن خدا ارحم الراحمین است و [[رحمت]] را در جای آن ترک نمی‌کند و بر [[ناتوان]] [[ضعیف]] که امر خود را به او واگذارده و بر وی [[توکل]] کرده است، ترحم می‌کند: {{متن قرآن\|ُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ}}<ref>« هر که بر خدا توکل کند همو وی را بسنده است» سوره طلاق، آیه ۳.</ref>

	خلاصه، [[اطمینان]] به [[حفظ]] خدا نسبت به اطمینان به حفظ غیر او بهتر است، چون خدا ارحم الراحمین است و بر بنده‌اش درباره چیزی که وی را امین بر آن نهاده و به او اطمینان کرده است [[خیانت]] نمی‌کند؛ بر خلاف [[مردم]] که بسا به [[عهد]] امانت، [[وفا]] نکرده و به کسی که نزد آنان امانتی سپرده و به آنها [[توسل]] یافته است، رحم نمی‌کنند.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴ ـ ۲۱۵.</ref> به گفته برخی معنای {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} آن است که در مورد نگهداری یوسف به شما اطمینان کردم، چنان شد که شد، پس اکنون درباره نگهداری [[بنیامین]] بر خدا توکل می‌کنم<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۸، ص ۱۶۹.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[خیر (مقاله)\|مقاله «خیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۲.</ref>		خلاصه، [[اطمینان]] به [[حفظ]] خدا نسبت به اطمینان به حفظ غیر او بهتر است، چون خدا ارحم الراحمین است و بر بنده‌اش درباره چیزی که وی را امین بر آن نهاده و به او اطمینان کرده است [[خیانت]] نمی‌کند؛ بر خلاف [[مردم]] که بسا به [[عهد]] امانت، [[وفا]] نکرده و به کسی که نزد آنان امانتی سپرده و به آنها [[توسل]] یافته است، رحم نمی‌کنند.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۲۱۴ ـ ۲۱۵.</ref> به گفته برخی معنای {{متن قرآن\|فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا}} آن است که در مورد نگهداری یوسف به شما اطمینان کردم، چنان شد که شد، پس اکنون درباره نگهداری [[بنیامین]] بر خدا توکل می‌کنم<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۸، ص ۱۶۹.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[خیر (مقاله)\|مقاله «خیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۲.</ref>

خیر در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'خدای متعالی' به 'خدای متعال'

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

Hosein: جایگزینی متن - '\=\=\sپانویس\s\=\=↵\{\{پانویس\}\}\n\n\[\[رده\:(.*)در\sقرآن\]\]' به '== پانویس == {{پانویس}}'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Wasity: جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

Heydari: جایگزینی متن - ' ' به ''

Wasity: جایگزینی متن - 'رحم' به 'رحم'

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'