Bahmani: /* پانویس */

2023-04-15T13:14:14Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۴۴
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~دارالهجره~~]]		[[رده:مفاهیم]]
			[[رده:اصطلاحات فقهی]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = دارالهجره | عنوان مدخل = دارالهجره | مداخل مرتبط = دارالهجره در فقه سیاسی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== «دارالهجره»، در مقابل دارالاستضعاف به سرزمین و کشوری گفته می‌شود که در آن شرایط و امنیت لازم برای دینداری...» ایجاد کرد

2023-02-20T09:39:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = دارالهجره | عنوان مدخل = دارالهجره | مداخل مرتبط = دارالهجره در فقه سیاسی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== «دارالهجره»، در مقابل دارالاستضعاف به سرزمین و کشوری گفته می‌شود که در آن شرایط و امنیت لازم برای دینداری...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = دارالهجره
| عنوان مدخل = دارالهجره
| مداخل مرتبط = [[دارالهجره در فقه سیاسی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
«دارالهجره»، در مقابل [[دارالاستضعاف]] به [[سرزمین]] و کشوری گفته می‌شود که در آن شرایط و [[امنیت]] لازم برای [[دینداری]] و [[زندگی]] بر محور [[عقیده]] و [[ایمان]] برای [[مسلمان]] فراهم نباشد. در [[سیرۀ پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} و [[رفتار سیاسی]] آن حضرت به طور مکرر نقل شده که [[پیامبر]]{{صل}} هر گاه گروهی را برای [[مأموریت]]، به ویژه مأموریت‌های نظامی می‌فرستاد، به آنها توصیه می‌کرد که: به هنگام رودررویی با [[دشمن]] آنها را به سه امر [[دعوت]] کنید و هر کدام را که از شما پذیرفتند بدان [[رضایت]] دهید و با آنها کاری نداشته باشید. ابتدا آنان را به [[اسلام]] دعوت کنید هرگاه پذیرفتند از آنها قبول کنید و از هرگونه گزند نسبت به آنان خودداری کنید. سپس به آنها (که اسلام را پذیرفته‌اند)، پیشنهاد کنید که از «دارشان» به «دارالمهاجرین» [[هجرت]] کنند، و بدانند که در این صورت از همۀ مزایای [[مهاجران]] برخوردار خواهند بود و اگر در دارشان ([[دارالکفر]]) باقی ماندند، مانند بادیه‌نشین‌های مسلمان باید [[احکام اسلام]] را [[اجرا]] کنند ولی در [[غنائم]] سهمی نخواهند داشت، مگر آنکه با [[مجاهدان]] اسلام همرزم شوند<ref>بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۸۶.</ref>.
مفهوم این گفتار آن است که مسلمان باید به دارالهجره و یا دارالمهاجرین انتقال پیدا کند و ماندن وی در دارالکفر ممنوع بوده و موجب [[محرومیت]] از مزایای [[تابعیت]] [[دارالاسلام]] است.
[[قرآن]] نیز در این مورد تأکید دارد که [[مستضعفان]] باید از راه [[مهاجرت]] امکان انجام [[وظایف]] و تعهدات [[اسلامی]] خود را بازیابند و در غیر این صورت [[مسئول]] هستند:
{{متن قرآن|قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا}}<ref>«از کسانی که فرشتگان جانشان را در حال ستم به خویش می‌گیرند، می‌پرسند: در چه حال بوده‌اید؟ می‌گویند: ما ناتوان شمرده‌شدگان روی زمین بوده‌ایم. می‌گویند: آیا زمین خداوند (آن‌قدر) فراخ نبود که در آن هجرت کنید؟ بنابراین، سرای (پایانی) اینان دوزخ است و بد پایانه‌ای است» سوره نساء، آیه ۹۷.</ref>.

گرچه مفاد [[آیۀ هجرت]] بیشتر از این نیست که هر کس نتواند در شرایط خاصی به [[تکالیف]] و تعهدات [[عبادی]] و [[اجتماعی]] خود براساس [[قوانین شرع]] عمل کند، باید خود را از آن شرایط محدودکننده بیرون آورد، و این نوع [[هجرت]] مستلزم انتقال به [[دارالاسلام]] نیست؛ زیرا ممکن است با هجرت به بخشی از [[دارالکفر]] که امکان عمل به تعهدات [[اسلامی]] در آنجا وجود دارد، وظیفۀ هجرت که در [[آیه]] آمده، انجام بگیرد.
ولی دارالاسلام نیر خود یکی از مصادیق دارالهجره‌ای است که در آیه به طور ضمنی بیان شده است و [[مسلمان]] در هر کجا که به سر می‌برد، می‌تواند با هجرت به دارالاسلام امکان لازم را برای ادای [[واجبات]] و تعهدات اسلامی خود تحصیل کند.
از واژة دارالمهاجران که در [[حدیث نبوی]] آمده است بیشتر، [[شهر مدینه]] در [[عصر پیامبر]]{{صل}} متبادر می‌شود که محل [[اجتماع]] و [[زندگی]] [[مهاجرین]] بوده است، ولی این بدان معنا نیست که [[دارالهجره]] اختصاص به [[مدینه]] داشته باشد و به [[شهر]] یا [[کشور]] دیگری [[صدق]] نکند. شرایط خاص مدینه به هنگام [[هجرت رسول خدا]] به آن شهر و تجمع [[مسلمانان]] و تشکیل اولین [[دولت اسلامی]] در این مرکز، ایجاب می‌کرد که شهر مدینه، از مصادیق بارز دارالهجره محسوب شود. تبادر مدینه از دارالمهاجرین بدین لحاظ است که شهر مدینه در آن شرایط تنها جای [[امن]] مسلمانان بوده و به جز مدینه محل امن دیگری برای مسلمانان وجود نداشته است، به تعبیر روشن‌تر مدینه تنها مصداق دارالهجره بوده است.
بررسی دقیق‌تر [[آیۀ هجرت]] نشان می‌دهد که دارالهجره عبارت از محل امنی است که مسلمان بتواند در آنجا به [[وظایف]] و تعهدات اسلامی خود عمل کند. از این رو همانطور که دارالاسلام می‌تواند مصداق دارالهجره باشد، ممکن است بخشی از دارالکفر نیز به دلیل شرایط خاصی که بر آن [[حاکم]] است، مصداق دارالهجره باشد و مسلمان بتواند [[امنیت]] مورد نیاز را که در آیه به آن اشاره شده در آن بخش از دارالکفر یا [[دارالحرب]] به دست آورد.
به همین لحاظ می‌توان گفت که در [[عصر پیامبر]]{{صل}}، [[مدینه]] تنها مصداق [[دارالهجره]] نبوده است؛ زیرا پس از [[هجرت]] چند گروه از [[مسلمانان]] به [[کشور]] [[حبشه]] که با اجازۀ [[پیامبر]]{{صل}} انجام شد، آن کشور نیز از مصادیق دارالهجره شد، و حتی تعدادی از مسلمانان پس از بازگشت جمعی از [[مهاجران]] حبشه، در آن کشور ماندند و مورد [[اعتراض]] پیامبر{{صل}} قرار نگرفتند<ref>الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۰۷ - ۲۰۶ و الکامل، ج۲، ص۷۹.</ref>.

پس از [[صلح حدیبیه]] نیز تعدادی از اهالی [[مکه]]، [[اسلام]] آورده و در شرایط [[اختناق]] مکه [[قادر]] به [[حفظ]] [[معتقدات]] خود و عمل بدان نبودند و براساس شرایط [[قرارداد]] [[حدیبیه]] اگر به مدینه هجرت می‌کردند، به [[قریش]] مسترد می‌شدند، ناگزیر یکی از مناطق [[امن]] را در میانۀ راه مکه و مدینه [[انتخاب]] کردند و [[متجاوز]] از ۷۰ [[مسلمان]] از مکه به آن محل فرار کرده و در آنجا رحل اقامت افکندند، و از جانب پیامبر{{صل}} نیز مورد اعتراض قرار نگرفتند<ref>السیرة الحلبیه، ج۳، ص۲۴ به بعد و سیره ابن هشام، ج۳، ص۳۶۸.</ref>.
[[فقهای شیعه]] معتقدند که مادام که [[کفر]] باقی است، هجرت نیز همچنان به عنوان یک [[وظیفه]] استمرار دارد و هجرت باید به جایی صورت بگیرد که مسلمان در آنجا قادر به اظهار [[شعار]] اسلام باشد و منظور از اظهار شعار اسلام آن است که مسلمان بتواند [[وظایف]] خود را بدون آنکه مزاحمتی برای او ایجاد شود، انجام دهد. برخی از [[فقها]] امکان [[تظاهر]] به [[احکام]] و [[تکالیف]] [[اسلامی]] را شرط [[سقوط]] [[وجوب]] هجرت دانسته‌اند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۸.</ref>.
از آنجا که اسلام [[زندگی]] [[کفرآمیز]] در شرایط [[دارالکفر]] را زندگی [[جاهلی]] می‌شمارد، به این لحاظ [[قرآن]] کسانی را که به زندگی جاهلی تن در داده‌اند «[[اعراب]]» خوانده است.
اعراب در اصل به بادیه‌نشین‌های فاقد [[آداب]] و [[تمدن]] و [[فرهنگ]] [[انسانی]] گفته می‌شد، [[ولی در قرآن]] به مفهوم کسانی که به زندگی کفرآمیز خود ادامه می‌دهند و [[تاریکی]] را بر زندگی در پرتو [[توحید]] و [[ایمان]] برگزیده‌اند، به کار برده شده است.
[[حدیث نبوی]] مشهور<ref>لاتعرب بعد الهجرة، وسائل الشیعه، ج۶، ص۷۵.</ref> در زمینۀ [[حرمت]] [[تعرب]] بعد از [[هجرت]]، بر اساس این [[تفسیر]] [[قرآنی]] از کلمۀ [[اعراب]] بوده و بیانگر یک [[حکم سیاسی]] در زمینه [[انتخاب]] [[محل زندگی]] است.
براساس این [[حدیث]] [[مسلمان]] نمی‌تواند بعد از انتقال به [[دارالهجره]] یعنی محلی که [[امنیت]] [[دینی]] و [[اعتقادی]] او را تأمین می‌کند، دوباره به [[دارالکفر]] و محل [[ناامنی]] که اجازۀ [[دینداری]] را به او نمی‌دهد باز شود و این نوع [[ارتجاع]]، تعرب یعنی [[عرب]] شدن به معنای بازگشت به [[جاهلیت]] تلقی شده است.
موضوع هجرت از نظر جغرافیائی [[دارالاسلام]] است، بنابراین هر گاه [[سرزمین]] و کشوری به دارالاسلام تبدیل شد و با [[حکم]] دارالاسلام را از نظر امنیت و [[قانون]] [[اسلام]] پیدا کرد، هجرت منتفی خواهد بود، چنانکه در حدیث نبوی آمده است {{متن حدیث|لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ}}<ref>وسائل الشیعه، ج۶، ص۷۷.</ref> (بعد از [[فتح مکه]] دیگر [[هجرت به مدینه]] لازم نیست). بنابراین، یکی از موجبات [[نفی]] [[وجوب]] هجرت، تبدیل [[دارالحرب]] به دارالاسلام است که از باب مقدمه می‌تواند برای مسلمانانی که به طور مختلط در کشورهای [[لاییک]] [[زندگی]] می‌کنند، [[مسئولیت]] ایجاد کند<ref>فقه سیاسی، ج۳، ص۳۰۴ - ۳۰۰.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۲۲.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100701.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:دارالهجره]]

دارالهجره در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */