دختری از آل حزیم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۱۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۳۳

2026-03-14T05:33:56Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 ==آشنایی اجمالی==
 به نقل [[ابن‌عساکر]] از [[محمد بن عمر واقدی]] (۲۰۷ق) از [[عبدالله بن حسن]]، امام با دو زن یکی دختر [[منظور بن سیار فزاری]] و زنی از [[بنی‌اسد]] از [[آل حزیم]] ازدواج کرد و سپس هر دو را [[طلاق]] داد و برای هر کدام ده هزار درهم و ظرفی از عسل فرستاد؛ ولی دختر آل حزیم گفت: {{عربی|مَتَاعٌ قَلِيلٌ مِنْ حَبِيبٍ مُفَارِقٍ}}<ref>کالای کمی است از دوست جدا شده.</ref>. امام با شنیدن این گزارش، به او رجوع کرد<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۴، ص۷۷ ({{عربی|... كَانَتْ عِندَهُ ابْنَةُ مَنْظُورِ بْنِ سَيَّارٍ الْفَزَارِيِّ، وَ عِندَهُ امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي أَسَدٍ مِنْ آلِ حَزِيمٍ فَطَلَّقَهُمَا...}})؛ ولی در نقل ابن شهرآشوب نام این زنان تمیمیه و جعفیه ثبت شده (مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۲۱).</ref>. ابن‌عساکر در مواردی نیز سند نقل را ذکر نکرده که ظاهراً به همین سند بازمی‌گردد.
@@ خط ۹: / خط ۱۶: @@
 # [[ابن‌شهرآشوب]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۲۱.</ref> و جزائری<ref>نعمت الله بن عبدالله جزائری، ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار، ج۱، ص۱۱۰، علی امرأة جعفیة.</ref> به نقل از [[حسن بن سعید]] نام وی را جُعفیه دانسته که چنین فردی مجهول است. وانگهی به احتمال این جُعفیه همان خثعمیه هست که نام وی به [[خطا]] جُعفیه ثبت شده است؛
 # [[ابوحنیفه دینوری]] گوید: تعبیر «متاع قلیل من حبیب مفارق» درباره زنی از [[امام حسین]]{{ع}} پس از [[طلاق]] وی نقل شده<ref>ابوحنیفه نعمان بن محمد مغربی، دعائم الاسلام، ج۲، ص۲۹۳، ح۱۱۰۴ ({{متن حدیث|عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} أَنَّهُ مَتَّعَ الْمَرْأَةَ طَلَّقَهَا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ وَ زِقَاقٍ مِنْ عَسَلٍ فَقَالَتْ لَهُ الْمَرْأَةُ: مَتَاعٌ قَلِيلٌ مِنْ حَبِيبٍ مُفَارِقٍ}}).</ref>؛ ولی [[محدث نوری]] این طلاق را از [[امام حسن]] گزارش کرده است<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۹۰، ح۱۷۶۲۷-۱۷۶۲۸ ({{متن حدیث|عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} أَنَّهُ مَتَّعَ امْرَأَةً طَلَّقَهَا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ وَ زِقَاقٍ مِنْ عَسَلٍ فَقَالَتِ الْمَرْأَةُ: مَتَاعٌ قَلِيلٌ مِنْ حَبِيبٍ مُفَارِقٍ}}).</ref>؛ اما هیچ‌کدام نام این [[زن]] را ثبت نکرده‌اند.
-پس می‌‌توان گفت این زن همان خثعمیه است که در نقل‌ها به خطا گاهی جُعفیه و دیگر بار به جای [[همسر امام حسن]]، [[همسر امام حسین]] ثبت شده و این‌گونه خطا در ثبت گزارش‌ها کم نیست.
+پس می‌‌توان گفت این زن همان خثعمیه است که در نقل‌ها به خطا گاهی جُعفیه و دیگر بار به جای [[همسر امام حسن]]، [[همسر امام حسین]] ثبت شده و این‌گونه خطا در ثبت گزارش‌ها کم نیست.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۲۰.</ref>

Wasity: صفحه‌ای تازه حاوی «==آشنایی اجمالی== به نقل ابن‌عساکر از محمد بن عمر واقدی (۲۰۷ق) از عبدالله بن حسن، امام با دو زن یکی دختر منظور بن سیار فزاری و زنی از بنی‌اسد از آل حزیم ازدواج کرد و سپس هر دو را طلاق داد و برای هر کدام ده هزار درهم و ظرفی از عسل فرس...» ایجاد کرد

2026-03-12T11:08:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==آشنایی اجمالی== به نقل ابن‌عساکر از محمد بن عمر واقدی (۲۰۷ق) از عبدالله بن حسن، امام با دو زن یکی دختر منظور بن سیار فزاری و زنی از بنی‌اسد از آل حزیم ازدواج کرد و سپس هر دو را طلاق داد و برای هر کدام ده هزار درهم و ظرفی از عسل فرس...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==آشنایی اجمالی==
به نقل [[ابن‌عساکر]] از [[محمد بن عمر واقدی]] (۲۰۷ق) از [[عبدالله بن حسن]]، امام با دو زن یکی دختر [[منظور بن سیار فزاری]] و زنی از [[بنی‌اسد]] از [[آل حزیم]] ازدواج کرد و سپس هر دو را [[طلاق]] داد و برای هر کدام ده هزار درهم و ظرفی از عسل فرستاد؛ ولی دختر آل حزیم گفت: {{عربی|مَتَاعٌ قَلِيلٌ مِنْ حَبِيبٍ مُفَارِقٍ}}<ref>کالای کمی است از دوست جدا شده.</ref>. امام با شنیدن این گزارش، به او رجوع کرد<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۴، ص۷۷ ({{عربی|... كَانَتْ عِندَهُ ابْنَةُ مَنْظُورِ بْنِ سَيَّارٍ الْفَزَارِيِّ، وَ عِندَهُ امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي أَسَدٍ مِنْ آلِ حَزِيمٍ فَطَلَّقَهُمَا...}})؛ ولی در نقل ابن شهرآشوب نام این زنان تمیمیه و جعفیه ثبت شده (مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۲۱).</ref>. ابن‌عساکر در مواردی نیز سند نقل را ذکر نکرده که ظاهراً به همین سند بازمی‌گردد.

اما این نقل ابن‌عساکر مخدوش است؛ زیرا دختر منظور بن سیار فزاری همان «[[خوله]]» مادر [[حسن مثنی]] است که شرح حالش قبلاً بیان شد و گزارشی درباره طلاق وی در دست نیست اما زنی از آل حزیم:
# نقل ابن‌عساکر درباره او تنهاست؛
# نام و نشان این زن مشخص نیست؛
# منبع نقل او [[محمد بن عمر واقدی قاضی]] [[خلیفه عباسی]] در [[بغداد]] است<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۳۱-۴۳۳.</ref> که از یک سو بیشتر گزارش‌های او همسو با [[حاکمیت]] [[عباسیان]] بوده و از سوی دیگر [[فقیهان]] و رجال‌شناسان وی را «[[ضعیف]]» دانسته‌اند؛ برای نمونه، [[احمد حنبل]] (١۶۴-٢۴١ق) او را [[تکذیب]] کرده<ref>ابن‌حبان بستی، کتاب المجروحین، ج۲، ص۲۹۰.</ref>، [[بخاری]] (۲۵۶ق)<ref>محمد بن احمد ذهبی، میزان الاعتدال، ج۶، ص۲۷۳-۲۷۶، ش ۷۹۹۹.</ref> او را متروک‌الحدیث و [[محمد بن حبان]] (-۳۵۴ق)<ref>محمد بن احمد ذهبی، میزان الاعتدال، ج۶، ص۲۷۳-۲۷۶، ش ۷۹۹۹.</ref> وی را از «مجروحین» به‌شمار آورده است. وانگهی او در این گزارش تنهاست؛
# قبلاً بیان شد که تعبیر «متاع قلیل من حبیب مفارق» درباره [[عایشه]] خثعمیه نقل شده که او پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} به [[امام]] مجتبی‌{{ع}} تبریک گفته بود و این اقدام به خوارجی بودن وی تلقی شد و به طلاقش انجامید<ref>علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۱، ص۵۵۱، عائشة الخثعمیة.</ref>؛
# [[ابن‌شهرآشوب]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۲۱.</ref> و جزائری<ref>نعمت الله بن عبدالله جزائری، ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار، ج۱، ص۱۱۰، علی امرأة جعفیة.</ref> به نقل از [[حسن بن سعید]] نام وی را جُعفیه دانسته که چنین فردی مجهول است. وانگهی به احتمال این جُعفیه همان خثعمیه هست که نام وی به [[خطا]] جُعفیه ثبت شده است؛
# [[ابوحنیفه دینوری]] گوید: تعبیر «متاع قلیل من حبیب مفارق» درباره زنی از [[امام حسین]]{{ع}} پس از [[طلاق]] وی نقل شده<ref>ابوحنیفه نعمان بن محمد مغربی، دعائم الاسلام، ج۲، ص۲۹۳، ح۱۱۰۴ ({{متن حدیث|عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} أَنَّهُ مَتَّعَ الْمَرْأَةَ طَلَّقَهَا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ وَ زِقَاقٍ مِنْ عَسَلٍ فَقَالَتْ لَهُ الْمَرْأَةُ: مَتَاعٌ قَلِيلٌ مِنْ حَبِيبٍ مُفَارِقٍ}}).</ref>؛ ولی [[محدث نوری]] این طلاق را از [[امام حسن]] گزارش کرده است<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۹۰، ح۱۷۶۲۷-۱۷۶۲۸ ({{متن حدیث|عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} أَنَّهُ مَتَّعَ امْرَأَةً طَلَّقَهَا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ وَ زِقَاقٍ مِنْ عَسَلٍ فَقَالَتِ الْمَرْأَةُ: مَتَاعٌ قَلِيلٌ مِنْ حَبِيبٍ مُفَارِقٍ}}).</ref>؛ اما هیچ‌کدام نام این [[زن]] را ثبت نکرده‌اند.
پس می‌‌توان گفت این زن همان خثعمیه است که در نقل‌ها به خطا گاهی جُعفیه و دیگر بار به جای [[همسر امام حسن]]، [[همسر امام حسین]] ثبت شده و این‌گونه خطا در ثبت گزارش‌ها کم نیست.