دروغ در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* دروغ در قرآن */

2024-10-10T07:48:30Z

دروغ در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۸
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	# '''"[[کذب]]":''' در لغت یعنی آنچه خلاف راستی و حق است<ref>معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۱۶۷؛ التحقیق، ج۱۰، ص۳۴، «کذب».</ref>. این واژه و مشتقات آن در قرآن کریم فراوان به کار رفته‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>، {{متن قرآن\|لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«لعنت خداوند بر دروغگویان» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«کسی که گزافکاری بسیار دروغگوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>.		# '''"[[کذب]]":''' در لغت یعنی آنچه خلاف راستی و حق است<ref>معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۱۶۷؛ التحقیق، ج۱۰، ص۳۴، «کذب».</ref>. این واژه و مشتقات آن در قرآن کریم فراوان به کار رفته‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>، {{متن قرآن\|لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«لعنت خداوند بر دروغگویان» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«کسی که گزافکاری بسیار دروغگوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>.
	# '''[[افتراء]] از ریشه "فَرْی":''' به معنای از پیش خود بافتن، دروغ یا به دروغ به کسی چیزی نسبت دادن است <ref>لسان العرب، ج۱، ص۲۵۶، «فرا»؛ مجمع البحرین، ج۳، ص۳۹۸، «فری»؛ لغت نامه، ج۲، ص۲۵۹۰، «افترا».</ref> و با [[کذب]] تفاوت دارد: [[افترا]] [[دروغ]] بر ضد دیگران است؛ با [[کلامی]] که آنان بدان [[رضایت]] ندارند؛ اما کذب گاهی در [[حق]] خود و زمانی در [[حق دیگران]] است. افزون بر این، دیگران ممکن است به آن نیز [[خشنود]] باشند؛ مانند [[کلام]] غیر واقعی که در [[مدح]] کسی یا به قصد [[اصلاح]] گفته می‌شود<ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۴۹-۴۵۰.</ref>. ماده فَرْی و مشتقات آن بیش از ۶۰ بار در [[قرآن]] آمده‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|افْتَرَى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ}}<ref>«کسانی که بر خداوند دروغ بندند»..سوره آل عمران، آیه ۹۴.</ref> و {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند و آنچه دروغ می‌بافتند از (چشم) آنان ناپدید گردید» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>.		# '''[[افتراء]] از ریشه "فَرْی":''' به معنای از پیش خود بافتن، دروغ یا به دروغ به کسی چیزی نسبت دادن است <ref>لسان العرب، ج۱، ص۲۵۶، «فرا»؛ مجمع البحرین، ج۳، ص۳۹۸، «فری»؛ لغت نامه، ج۲، ص۲۵۹۰، «افترا».</ref> و با [[کذب]] تفاوت دارد: [[افترا]] [[دروغ]] بر ضد دیگران است؛ با [[کلامی]] که آنان بدان [[رضایت]] ندارند؛ اما کذب گاهی در [[حق]] خود و زمانی در [[حق دیگران]] است. افزون بر این، دیگران ممکن است به آن نیز [[خشنود]] باشند؛ مانند [[کلام]] غیر واقعی که در [[مدح]] کسی یا به قصد [[اصلاح]] گفته می‌شود<ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۴۹-۴۵۰.</ref>. ماده فَرْی و مشتقات آن بیش از ۶۰ بار در [[قرآن]] آمده‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|افْتَرَى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ}}<ref>«کسانی که بر خداوند دروغ بندند»..سوره آل عمران، آیه ۹۴.</ref> و {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند و آنچه دروغ می‌بافتند از (چشم) آنان ناپدید گردید» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>.
	# '''"افک":''' وارونه کردن و دروغ گفتن است<ref>العین، ج۵، ص۴۱۶؛ الصحاح، ج۴، ص۱۵۷۲؛ مجمع البحرین، ج، ص۸۱، «افک».</ref>. برخی آن را دروغ [[قبیح]] همچون [[دروغ بر ~~خدا]]،~~ [[رسول]] و قرآن دانسته‌اند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۵۰.</ref>. این واژه و مشتقات آن بیش از ۳۰ بار در قرآن آمده‌اند که در برخی [[آیات]] همچون {{متن قرآن\|كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ}}<ref>«هر دروغزن بزهکاری» سوره شعراء، آیه ۲۲۲.</ref> و {{متن قرآن\|ذَلِكَ إِفْكُهُمْ}}<ref>«این بود دروغ آنان» سوره احقاف، آیه ۲۸.</ref> به معنای مطلق دروغ است<ref>جامع البیان، ج۱۹، ص۱۵۳؛ ج۲۶، ص۳۸؛ التبیان، ج۸، ص۶۹؛ ج۹، ص۲۵۰، ۲۸۳.</ref>.		# '''"افک":''' وارونه کردن و دروغ گفتن است<ref>العین، ج۵، ص۴۱۶؛ الصحاح، ج۴، ص۱۵۷۲؛ مجمع البحرین، ج، ص۸۱، «افک».</ref>. برخی آن را دروغ [[قبیح]] همچون دروغ بر خدا، [[رسول]] و قرآن دانسته‌اند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۵۰.</ref>. این واژه و مشتقات آن بیش از ۳۰ بار در قرآن آمده‌اند که در برخی [[آیات]] همچون {{متن قرآن\|كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ}}<ref>«هر دروغزن بزهکاری» سوره شعراء، آیه ۲۲۲.</ref> و {{متن قرآن\|ذَلِكَ إِفْكُهُمْ}}<ref>«این بود دروغ آنان» سوره احقاف، آیه ۲۸.</ref> به معنای مطلق دروغ است<ref>جامع البیان، ج۱۹، ص۱۵۳؛ ج۲۶، ص۳۸؛ التبیان، ج۸، ص۶۹؛ ج۹، ص۲۵۰، ۲۸۳.</ref>.
	# '''"خَرْص":''' به معنای تخمین زدن<ref>لسان العرب، ج۷، ص۲۱، «خرص»؛ القاموس الفقهی، ص۱۱۵.</ref>، [[دروغ]]<ref>العین، ج۴، ص۱۸۳؛ لسان العرب، ج۷، ص۲۱؛ مجمع البحرین، ج، ص۶۳۶، «خرص».</ref> یا قبیح‌ترین نوع دروغ<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۳، ص۲۲۶.</ref> است. این واژه در دروغ به کار رفته است، چون تخمین‌زنندگان همیشه بی‌تحقیق سخن گفته و امور را تخمین می‌زنند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۲۱۴؛ مفردات، ص۲۷۹، «خرص».</ref>. این کلمه ۵ بار در قرآن به کار رفته است؛ مانند:		# '''"خَرْص":''' به معنای تخمین زدن<ref>لسان العرب، ج۷، ص۲۱، «خرص»؛ القاموس الفقهی، ص۱۱۵.</ref>، [[دروغ]]<ref>العین، ج۴، ص۱۸۳؛ لسان العرب، ج۷، ص۲۱؛ مجمع البحرین، ج، ص۶۳۶، «خرص».</ref> یا قبیح‌ترین نوع دروغ<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۳، ص۲۲۶.</ref> است. این واژه در دروغ به کار رفته است، چون تخمین‌زنندگان همیشه بی‌تحقیق سخن گفته و امور را تخمین می‌زنند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۲۱۴؛ مفردات، ص۲۷۹، «خرص».</ref>. این کلمه ۵ بار در قرآن به کار رفته است؛ مانند:
	##{{متن قرآن\|إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ}}<ref>شما جز نادرست برآورد نمی‌کنید؛ سوره انعام، آیه ۱۴۸.</ref>؛		##{{متن قرآن\|إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ}}<ref>شما جز نادرست برآورد نمی‌کنید؛ سوره انعام، آیه ۱۴۸.</ref>؛
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	# '''"اختلاق":''' ایجاد کردن و بافتن دروغ است<ref>العین، ج۴، ص۱۴۹-۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۰، ص۸۸، «خلق».</ref>. این واژه در برخی [[آیات]] به معنای دروغ به کار رفته است؛ مانند {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ}}<ref>«این جز دروغبافی نیست» سوره ص، آیه ۷؛ {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ}} «این جز شیوه پیشینیان نیست» سوره شعراء، آیه ۱۳۷.</ref>.		# '''"اختلاق":''' ایجاد کردن و بافتن دروغ است<ref>العین، ج۴، ص۱۴۹-۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۰، ص۸۸، «خلق».</ref>. این واژه در برخی [[آیات]] به معنای دروغ به کار رفته است؛ مانند {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ}}<ref>«این جز دروغبافی نیست» سوره ص، آیه ۷؛ {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ}} «این جز شیوه پیشینیان نیست» سوره شعراء، آیه ۱۳۷.</ref>.

	همچنین مفاهیمی دیگر مانند [[اتهام]]، [[نفاق]]، [[مکر]] و [[خدعه]]، [[ریا]] و ~~[[تزویر]]،~~ [[تدلیس]] و [[خیانت]] پیوند بسیار نزدیکی با موضوع دروغ داشته و در [[حقیقت]] نوعی دروغ به شمار می‌روند؛ ولی برخی از این موضوعات مدخل مستقل دارند و جداگانه بررسی می‌گردند، از این رو در این مدخل از آنها سخنی نیست و تنها از [[دروغ]] به شکل خاص به مباحثی همچون ملاک دروغ، [[دروغگویان]] و انواع دروغ‌هایشان، ریشه‌های دروغ، انگیزه و [[اهداف]] [[دروغ‌گویی]]، آثار و پیامدهای [[دنیایی]] و [[آخرتی]] دروغ و برخی از [[احکام فقهی]] مرتبط با این موضوع پرداخته می‌شود<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۱۵.</ref>.		همچنین مفاهیمی دیگر مانند [[اتهام]]، [[نفاق]]، [[مکر]] و [[خدعه]]، [[ریا]] و تزویر، [[تدلیس]] و [[خیانت]] پیوند بسیار نزدیکی با موضوع دروغ داشته و در [[حقیقت]] نوعی دروغ به شمار می‌روند؛ ولی برخی از این موضوعات مدخل مستقل دارند و جداگانه بررسی می‌گردند، از این رو در این مدخل از آنها سخنی نیست و تنها از [[دروغ]] به شکل خاص به مباحثی همچون ملاک دروغ، [[دروغگویان]] و انواع دروغ‌هایشان، ریشه‌های دروغ، انگیزه و [[اهداف]] [[دروغ‌گویی]]، آثار و پیامدهای [[دنیایی]] و [[آخرتی]] دروغ و برخی از [[احکام فقهی]] مرتبط با این موضوع پرداخته می‌شود<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۱۵.</ref>.

	== ملاک و گستره دروغ ==		== ملاک و گستره دروغ ==

Bahmani: /* منابع */

2024-10-10T07:48:02Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۸
خط ۳۸۴:		خط ۳۸۴:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:000064.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']]		# [[پرونده:000064.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* مباهله */

2024-06-20T09:11:16Z

مباهله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۴۱
خط ۲۶۲:		خط ۲۶۲:
	[[قرآن]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> به [[پیامبر]]{{صل}} دستور می‌دهد با محاجه‌کنندگانی که سخن [[حق]] را نمی‌پذیرند، مباهله کند تا [[دروغگویان]] از [[راستگویان]] شناخته شوند.		[[قرآن]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> به [[پیامبر]]{{صل}} دستور می‌دهد با محاجه‌کنندگانی که سخن [[حق]] را نمی‌پذیرند، مباهله کند تا [[دروغگویان]] از [[راستگویان]] شناخته شوند.

	این آیه درباره [[مجادله]] [[مسیحیان نجران]] با پیامبر{{صل}} در مورد [[حضرت عیسی]]{{ع}} و برخی موضوعات دیگر نازل شد که سرانجام، چون آنان بر سخنان و [[عقاید]] [[باطل]] خود پافشاری کردند، [[رسول خدا]]{{صل}} [[مأمور]] به مباهله گردید تا در آن، دو طرف بر [[دروغگو]] [[نفرین]] کنند<ref>التبیان، ج۲، ص۴۸۴؛ مجمع البیان، ج۲، ص۳۰۹؛ تفسیر قرطبی، ج۴، ص۱۰۳-۱۰۴.</ref>. براساس [[روایات اسلامی]]<ref>وسائل الشیعه، ج۷، ص۱۳۴؛ مستدرک الوسائل، ج۵، ص۲۶۲؛ نورالثقلین، ج۱، ص۳۵۱-۳۵۲. </ref>، مباهله به مورد ذکر شده اختصاص ندارد، بلکه [[انسان]] برای [[کشف]] [[دروغ]] از راست در موارد دیگر نیز می‌تواند به این کار اقدام کند<ref>نمونه، ج۲، ص۵۸۹-۵۹۰.</ref>.<ref>سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید ~~جعفر،~~ دروغ (مقاله)\|~~دروغ،~~ دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ~~ج۱۳،~~ ص۳۵.</ref>		این آیه درباره [[مجادله]] [[مسیحیان نجران]] با پیامبر{{صل}} در مورد [[حضرت عیسی]]{{ع}} و برخی موضوعات دیگر نازل شد که سرانجام، چون آنان بر سخنان و [[عقاید]] [[باطل]] خود پافشاری کردند، [[رسول خدا]]{{صل}} [[مأمور]] به مباهله گردید تا در آن، دو طرف بر [[دروغگو]] [[نفرین]] کنند<ref>التبیان، ج۲، ص۴۸۴؛ مجمع البیان، ج۲، ص۳۰۹؛ تفسیر قرطبی، ج۴، ص۱۰۳-۱۰۴.</ref>. براساس [[روایات اسلامی]]<ref>وسائل الشیعه، ج۷، ص۱۳۴؛ مستدرک الوسائل، ج۵، ص۲۶۲؛ نورالثقلین، ج۱، ص۳۵۱-۳۵۲. </ref>، مباهله به مورد ذکر شده اختصاص ندارد، بلکه [[انسان]] برای [[کشف]] [[دروغ]] از راست در موارد دیگر نیز می‌تواند به این کار اقدام کند<ref>نمونه، ج۲، ص۵۸۹-۵۹۰.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۳۵.</ref>

	== [[احکام فقهی]] [[دروغ]] ==		== [[احکام فقهی]] [[دروغ]] ==

Bahmani: /* روسیاهی در قیامت */

2024-06-20T09:10:19Z

روسیاهی در قیامت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۴۰
خط ۲۱۹:		خط ۲۱۹:

	=== روسیاهی در [[قیامت]] ===		=== روسیاهی در [[قیامت]] ===
	کسانی که بر خدا دروغ ببندند در قیامت روسیاه‌اند: {{متن قرآن\|وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ}}<ref>«و در روز رستخیز، کسانی را که بر خداوند دروغ بستند خواهی دید که رویشان سیاه است» سوره زمر، آیه ۶۰.</ref>. افزون بر این، در برخی روایات دروغ به شکل مطلق سبب روسیاهی در قیامت دانسته شده است<ref>تحف العقول، ص۱۴؛ مستدرک الوسائل، ج۹، ص۸۸.</ref>.<ref>سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید ~~جعفر،~~ دروغ (مقاله)\|~~دروغ،~~ دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ~~ج۱۳،~~ ص۳۲.</ref>		کسانی که بر خدا دروغ ببندند در قیامت روسیاه‌اند: {{متن قرآن\|وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ}}<ref>«و در روز رستخیز، کسانی را که بر خداوند دروغ بستند خواهی دید که رویشان سیاه است» سوره زمر، آیه ۶۰.</ref>. افزون بر این، در برخی روایات دروغ به شکل مطلق سبب روسیاهی در قیامت دانسته شده است<ref>تحف العقول، ص۱۴؛ مستدرک الوسائل، ج۹، ص۸۸.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۳۲.</ref>

	=== [[عذاب]] [[دنیایی]] و [[آخرتی]] ===		=== [[عذاب]] [[دنیایی]] و [[آخرتی]] ===

Bahmani: /* محرومیت از هدایت و رستگاری */

2024-06-20T09:09:55Z

محرومیت از هدایت و رستگاری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۹
خط ۲۱۶:		خط ۲۱۶:

	=== [[محرومیت]] از [[هدایت]] و [[رستگاری]] ===		=== [[محرومیت]] از [[هدایت]] و [[رستگاری]] ===
	[[خدا]] کسی را که بسیار [[دروغ]] بگوید هدایت نخواهد کرد: {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«بی‌گمان خداوند کسی را که گزافکاری بسیار دروغگوست راهنمایی نمی‌کند» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>. بر پایه [[روایات اسلامی]]، {{متن قرآن\|كَذَّاب}} کسی است که دروغ جزء [[طبیعت]] او شده و به آن [[عادت]] کرده است <ref>الکافی، ج۲، ص۳۴۰-۳۴۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۲۴۵.</ref>؛ همچنین کسانی که در مورد خدا دروغ بگویند [[رستگار]] نمی‌شوند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ}}<ref>«بگو: بی‌گمان آنان که بر خداوند دروغ می‌بندند رستگار نمی‌گردند» سوره یونس، آیه ۶۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ}} <ref>«آنان که بر خداوند دروغ می‌بندند رستگار نمی‌گردند» سوره نحل، آیه ۱۱۶.</ref>.<ref>سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید ~~جعفر،~~ دروغ (مقاله)\|~~دروغ،~~ دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ~~ج۱۳،~~ ص۳۲.</ref>		[[خدا]] کسی را که بسیار [[دروغ]] بگوید هدایت نخواهد کرد: {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«بی‌گمان خداوند کسی را که گزافکاری بسیار دروغگوست راهنمایی نمی‌کند» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>. بر پایه [[روایات اسلامی]]، {{متن قرآن\|كَذَّاب}} کسی است که دروغ جزء طبیعت او شده و به آن عادت کرده است<ref>الکافی، ج۲، ص۳۴۰-۳۴۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۲۴۵.</ref>؛ همچنین کسانی که در مورد خدا دروغ بگویند [[رستگار]] نمی‌شوند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ}}<ref>«بگو: بی‌گمان آنان که بر خداوند دروغ می‌بندند رستگار نمی‌گردند» سوره یونس، آیه ۶۹.</ref>؛ {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ}} <ref>«آنان که بر خداوند دروغ می‌بندند رستگار نمی‌گردند» سوره نحل، آیه ۱۱۶.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۳۲.</ref>

	=== روسیاهی در [[قیامت]] ===		=== روسیاهی در [[قیامت]] ===

Bahmani: /* قرار گرفتن در زمره ظالمان */

2024-06-20T09:08:56Z

قرار گرفتن در زمره ظالمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۸
خط ۲۰۹:		خط ۲۰۹:

	=== قرار گرفتن در زمره [[ظالمان]] ===		=== قرار گرفتن در زمره [[ظالمان]] ===
	[[دروغ بستن]] بر [[خدا]] از مصادیق [[ظلم]] است: {{متن قرآن\|فَمَنِ افْتَرَىَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِن بَعْدِ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref> پس کسانی که بعد از آن بر خداوند دروغ بندند ستمکارند؛ سوره آل عمران، آیه:۹۴.</ref>، بلکه از بالاترین ستم‌هاست: {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا}}<ref>«و ستمگرتر از آن کس که بر خداوند دروغی بندد یا آیات او را دروغ شمارد، کیست؟» سوره انعام، آیه ۲۱.</ref>؛ نیز {{متن قرآن\|فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ...}}<ref>«ستمگرتر از کسی که بر خداوند دروغ بندد یا آیات او را دروغ شمارد کیست؟» سوره اعراف، آیه ۳۷.</ref>؛ زیرا نسبت به ساحت خدای عظیم [[دروغ]] بسته است<ref>المیزان، ج۷، ص۴۴؛ فتح القدیر، ج۵، ص۲۲۰-۲۲۱.</ref>.<ref>سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید ~~جعفر،~~ دروغ (مقاله)\|~~دروغ،~~ دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ~~ج۱۳،~~ ص۳۱.</ref>		دروغ بستن بر [[خدا]] از مصادیق [[ظلم]] است: {{متن قرآن\|فَمَنِ افْتَرَىَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِن بَعْدِ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref> پس کسانی که بعد از آن بر خداوند دروغ بندند ستمکارند؛ سوره آل عمران، آیه:۹۴.</ref>، بلکه از بالاترین ستم‌هاست: {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا}}<ref>«و ستمگرتر از آن کس که بر خداوند دروغی بندد یا آیات او را دروغ شمارد، کیست؟» سوره انعام، آیه ۲۱.</ref>؛ نیز {{متن قرآن\|فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ...}}<ref>«ستمگرتر از کسی که بر خداوند دروغ بندد یا آیات او را دروغ شمارد کیست؟» سوره اعراف، آیه ۳۷.</ref>؛ زیرا نسبت به ساحت خدای عظیم [[دروغ]] بسته است<ref>المیزان، ج۷، ص۴۴؛ فتح القدیر، ج۵، ص۲۲۰-۲۲۱.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۳۱.</ref>

	=== [[لعن]] و [[نفرین]] [[الهی]] ===		=== [[لعن]] و [[نفرین]] [[الهی]] ===

Bahmani: /* پیامدهای دروغ */

2024-06-20T09:08:13Z

پیامدهای دروغ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۸
خط ۱۷۷:		خط ۱۷۷:

	== پیامدهای دروغ ==		== پیامدهای دروغ ==
	[[دروغ]] آثار و پیامدهای [[دنیایی]] و [[آخرتی]] بسیاری دارد که بیشتر آنها دامنگیر خود [[دروغگو]] می‌گردند: {{متن قرآن\|إِنْ يَكُ كَاذِبًا فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ}}<ref>«اگر دروغگو باشد، دروغش به زیان خود اوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>؛ نیز {{متن قرآن\|ثُمَّ لَمْ تَكُن فِتْنَتُهُمْ إِلاَّ أَن قَالُواْ وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ}}<ref>سپس بهانه آنان، جز این نیست که می‌گویند سوگند به خداوند- پروردگار ما- که ما از مشرکان نبوده‌ایم؛ سوره انعام، آیه ۲۳.</ref>. افزون بر این، دروغ پیامدهای زیان‌باری برای دیگران و [[جامعه]] دارد. مهم‌ترین پیامدهای دروغ از دیدگاه [[قرآن]] در پی می‌آیند<ref>سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید ~~جعفر،~~ دروغ (مقاله)\|~~دروغ،~~ دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ~~ج۱۳،~~ ص۲۸.</ref>.		[[دروغ]] آثار و پیامدهای [[دنیایی]] و [[آخرتی]] بسیاری دارد که بیشتر آنها دامنگیر خود [[دروغگو]] می‌گردند: {{متن قرآن\|إِنْ يَكُ كَاذِبًا فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ}}<ref>«اگر دروغگو باشد، دروغش به زیان خود اوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>؛ نیز {{متن قرآن\|ثُمَّ لَمْ تَكُن فِتْنَتُهُمْ إِلاَّ أَن قَالُواْ وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ}}<ref>سپس بهانه آنان، جز این نیست که می‌گویند سوگند به خداوند- پروردگار ما- که ما از مشرکان نبوده‌ایم؛ سوره انعام، آیه ۲۳.</ref>. افزون بر این، دروغ پیامدهای زیان‌باری برای دیگران و [[جامعه]] دارد. مهم‌ترین پیامدهای دروغ از دیدگاه [[قرآن]] در پی می‌آیند<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۸.</ref>.

	=== رسوایی ===		=== رسوایی ===

Bahmani در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۷

2024-06-20T09:07:15Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۷

2024-06-20T08:37:17Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* دروغ در حال ضرورت */

2024-06-20T08:31:53Z

دروغ در حال ضرورت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۰۱
خط ۲۱۶:		خط ۲۱۶:
	* [[ترک دروغ]] به [[حج]] [[واجب]] اختصاص ندارد، بلکه از [[محرّمات]] [[عمره]] [[تمتع]] و عمره مفرده نیز به شمار می‌رود<ref>کتاب الحج، ج۳، ص۳۶۰؛ ج۴، ص۱۵۵؛ جامع المدارک، ج۲، ص۴۰۴.</ref>. درباره مراد از این [[دروغ]] (در حج) میان [[فقها]] دو نظریه هست: به نظر مشهور [[فقهای شیعه]] مطلق دروغ مراد است<ref>الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۵؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۵۵؛ کتاب الحج، ج۴، ص۱۵۵.</ref>؛ اما عده‌ای آن را تنها [[دروغ بر خدا]] و [[رسول]] دانسته‌اند<ref>جامع الخلاف و الوفاق، ص۱۸۵؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۴؛ کتاب الحج، ج۴، ص۱۵۵.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱۳، ص۳۷.</ref>.		* [[ترک دروغ]] به [[حج]] [[واجب]] اختصاص ندارد، بلکه از [[محرّمات]] [[عمره]] [[تمتع]] و عمره مفرده نیز به شمار می‌رود<ref>کتاب الحج، ج۳، ص۳۶۰؛ ج۴، ص۱۵۵؛ جامع المدارک، ج۲، ص۴۰۴.</ref>. درباره مراد از این [[دروغ]] (در حج) میان [[فقها]] دو نظریه هست: به نظر مشهور [[فقهای شیعه]] مطلق دروغ مراد است<ref>الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۵؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۵۵؛ کتاب الحج، ج۴، ص۱۵۵.</ref>؛ اما عده‌ای آن را تنها [[دروغ بر خدا]] و [[رسول]] دانسته‌اند<ref>جامع الخلاف و الوفاق، ص۱۸۵؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۴؛ کتاب الحج، ج۴، ص۱۵۵.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱۳، ص۳۷.</ref>.

	===[[دروغ]] در [[حال]] [[ضرورت]] ===		===[[دروغ]] در حال [[ضرورت]] ===
	* به فتوای بسیاری از [[فقهای اسلامی]] دروغ در حال ضرورت جایز است<ref>النصائح الکافیه، ص۲۲۷؛ المکاسب، انصاری، ج۲، ص۲۱؛ مصباح الفقاهه، ج۱، ص۶۱۲؛ ج۲، ص۳۴۷.</ref>. مستند برخی آیه {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ}}<ref>«آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند -نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است». سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> است که [[سخن گفتن]] را بر خلاف [[عقیده]] [[قلبی]] در حال [[اکراه]] جایز می‌داند؛ با این [[استدلال]] که وقتی سخن [[کفر]] گفتن بر خلاف [[اعتقاد قلبی]] هنگام [[اضطرار]] جایز باشد، مسلّم‌تر سخنان دیگر با وجود عدم [[اعتقاد]] به آن جایزند <ref>مصباح الفقاهه، ج۱،ص ۶۲۰.</ref>. بعضی در این مورد به آیه {{متن قرآن\|لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً}}<ref>«مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان دوست گیرند و هر که چنین کند با خداوند هیچ رابطه‌ای ندارد مگر آنکه (بخواهید) به گونه‌ای از آنان تقیّه کنید»سوره آل عمران، آیه ۲۸.</ref> که [[دوستی با کافران]] در [[حال]] [[تقیه]] را جایز دانسته است استناد کرده‌اند؛ با این [[استدلال]] که وقتی اظهار دوستی با کافران و کمک گرفتن و [[پناه بردن]] به آنان با عدم [[اعتقاد قلبی]] در حال تقیه جایز باشد، مسلّم‌تر سخنان و [[اعمال]] دیگر برخلاف [[عقیده]] [[قلبی]] جایزند <ref>المکاسب، ج۲، ص۲۱؛ مصباح الفقاهه، ج۱، ص۶۲۰.</ref>.		* به فتوای بسیاری از فقهای اسلامی دروغ در حال ضرورت جایز است<ref>النصائح الکافیه، ص۲۲۷؛ المکاسب، انصاری، ج۲، ص۲۱؛ مصباح الفقاهه، ج۱، ص۶۱۲؛ ج۲، ص۳۴۷.</ref>. مستند برخی آیه {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ}}<ref>«آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند -نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است». سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> است که [[سخن گفتن]] را بر خلاف [[عقیده]] [[قلبی]] در حال [[اکراه]] جایز می‌داند؛ با این [[استدلال]] که وقتی سخن [[کفر]] گفتن بر خلاف [[اعتقاد قلبی]] هنگام [[اضطرار]] جایز باشد، مسلّم‌تر سخنان دیگر با وجود عدم [[اعتقاد]] به آن جایزند <ref>مصباح الفقاهه، ج۱،ص ۶۲۰.</ref>. بعضی در این مورد به آیه {{متن قرآن\|لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً}}<ref>«مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان دوست گیرند و هر که چنین کند با خداوند هیچ رابطه‌ای ندارد مگر آنکه (بخواهید) به گونه‌ای از آنان تقیّه کنید»سوره آل عمران، آیه ۲۸.</ref> که [[دوستی با کافران]] در [حال [[تقیه]] را جایز دانسته است استناد کرده‌اند؛ با این [[استدلال]] که وقتی اظهار دوستی با کافران و کمک گرفتن و [[پناه بردن]] به آنان با عدم [[اعتقاد قلبی]] در حال تقیه جایز باشد، مسلّم‌تر سخنان و [[اعمال]] دیگر برخلاف [[عقیده]] [[قلبی]] جایزند <ref>المکاسب، ج۲، ص۲۱؛ مصباح الفقاهه، ج۱، ص۶۲۰.</ref>.
	* [[روایات اسلامی]] نیز [[دروغ]] را به هنگام [[ضرورت]] جایز شمرده‌اند<ref>من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۷۵؛ وسائل الشیعه، ج۲۳، ص۲۲۵؛ مصباح الفقاهه، ج۱، ص۶۲۰، ۶۲۶.</ref>. با توجه به ضرورت‌های مختلف، [[دروغ]] گاه [[مباح]] و گاه [[پسندیده]] و در مواردی مانند دروغ برای [[نجات جان]] [[انسان‌ها]] [[واجب]] می‌گردد<ref>المستصفی، ص۴۶؛ وسائل الشیعه، ج۲۳، ص۲۲۵؛ الدر المختار، ج، ص۷۴۹؛ بحارالانوار، ج۶۹، ص۲۵۵.</ref>؛ اما در اینکه در این گونه موارد توریه در صورت توان لازم است یا نه، دو نظریه هست: بیشتر [[فقهای اسلامی]] توریه را واجب دانسته‌اند<ref>تحریر الاحکام، ج۴، ص۳۰۰؛ جامع المقاصد، ج۴، ص۲۷؛ منهاج الفقاهه، ج۲، ص۱۳۸.</ref>؛ اما نزد برخی ضرورتی ندارد<ref>المکاسب، ج۲، ص۱۷-۱۸؛ بحار الانوار، ج۶۹،ص ۲۵۲.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱۳، ص۳۷.</ref>.		* [[روایات اسلامی]] نیز [[دروغ]] را به هنگام [[ضرورت]] جایز شمرده‌اند<ref>من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۷۵؛ وسائل الشیعه، ج۲۳، ص۲۲۵؛ مصباح الفقاهه، ج۱، ص۶۲۰، ۶۲۶.</ref>. با توجه به ضرورت‌های مختلف، [[دروغ]] گاه [[مباح]] و گاه [[پسندیده]] و در مواردی مانند دروغ برای [[نجات جان]] [[انسان‌ها]] [[واجب]] می‌گردد<ref>المستصفی، ص۴۶؛ وسائل الشیعه، ج۲۳، ص۲۲۵؛ الدر المختار، ج، ص۷۴۹؛ بحارالانوار، ج۶۹، ص۲۵۵.</ref>؛ اما در اینکه در این گونه موارد توریه در صورت توان لازم است یا نه، دو نظریه هست: بیشتر [[فقهای اسلامی]] توریه را واجب دانسته‌اند<ref>تحریر الاحکام، ج۴، ص۳۰۰؛ جامع المقاصد، ج۴، ص۲۷؛ منهاج الفقاهه، ج۲، ص۱۳۸.</ref>؛ اما نزد برخی ضرورتی ندارد<ref>المکاسب، ج۲، ص۱۷-۱۸؛ بحار الانوار، ج۶۹،ص ۲۵۲.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱۳، ص۳۷.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۸
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	# '''"[[کذب]]":''' در لغت یعنی آنچه خلاف راستی و حق است<ref>معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۱۶۷؛ التحقیق، ج۱۰، ص۳۴، «کذب».</ref>. این واژه و مشتقات آن در قرآن کریم فراوان به کار رفته‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>، {{متن قرآن\|لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«لعنت خداوند بر دروغگویان» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«کسی که گزافکاری بسیار دروغگوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>.		# '''"[[کذب]]":''' در لغت یعنی آنچه خلاف راستی و حق است<ref>معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۱۶۷؛ التحقیق، ج۱۰، ص۳۴، «کذب».</ref>. این واژه و مشتقات آن در قرآن کریم فراوان به کار رفته‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>، {{متن قرآن\|لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«لعنت خداوند بر دروغگویان» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«کسی که گزافکاری بسیار دروغگوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref>.
	# '''[[افتراء]] از ریشه "فَرْی":''' به معنای از پیش خود بافتن، دروغ یا به دروغ به کسی چیزی نسبت دادن است <ref>لسان العرب، ج۱، ص۲۵۶، «فرا»؛ مجمع البحرین، ج۳، ص۳۹۸، «فری»؛ لغت نامه، ج۲، ص۲۵۹۰، «افترا».</ref> و با [[کذب]] تفاوت دارد: [[افترا]] [[دروغ]] بر ضد دیگران است؛ با [[کلامی]] که آنان بدان [[رضایت]] ندارند؛ اما کذب گاهی در [[حق]] خود و زمانی در [[حق دیگران]] است. افزون بر این، دیگران ممکن است به آن نیز [[خشنود]] باشند؛ مانند [[کلام]] غیر واقعی که در [[مدح]] کسی یا به قصد [[اصلاح]] گفته می‌شود<ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۴۹-۴۵۰.</ref>. ماده فَرْی و مشتقات آن بیش از ۶۰ بار در [[قرآن]] آمده‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|افْتَرَى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ}}<ref>«کسانی که بر خداوند دروغ بندند»..سوره آل عمران، آیه ۹۴.</ref> و {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند و آنچه دروغ می‌بافتند از (چشم) آنان ناپدید گردید» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>.		# '''[[افتراء]] از ریشه "فَرْی":''' به معنای از پیش خود بافتن، دروغ یا به دروغ به کسی چیزی نسبت دادن است <ref>لسان العرب، ج۱، ص۲۵۶، «فرا»؛ مجمع البحرین، ج۳، ص۳۹۸، «فری»؛ لغت نامه، ج۲، ص۲۵۹۰، «افترا».</ref> و با [[کذب]] تفاوت دارد: [[افترا]] [[دروغ]] بر ضد دیگران است؛ با [[کلامی]] که آنان بدان [[رضایت]] ندارند؛ اما کذب گاهی در [[حق]] خود و زمانی در [[حق دیگران]] است. افزون بر این، دیگران ممکن است به آن نیز [[خشنود]] باشند؛ مانند [[کلام]] غیر واقعی که در [[مدح]] کسی یا به قصد [[اصلاح]] گفته می‌شود<ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۴۹-۴۵۰.</ref>. ماده فَرْی و مشتقات آن بیش از ۶۰ بار در [[قرآن]] آمده‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|افْتَرَى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ}}<ref>«کسانی که بر خداوند دروغ بندند»..سوره آل عمران، آیه ۹۴.</ref> و {{متن قرآن\|كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}}<ref>«بنگر چگونه بر خود دروغ بستند و آنچه دروغ می‌بافتند از (چشم) آنان ناپدید گردید» سوره انعام، آیه ۲۴.</ref>.
	# '''"افک":''' وارونه کردن و دروغ گفتن است<ref>العین، ج۵، ص۴۱۶؛ الصحاح، ج۴، ص۱۵۷۲؛ مجمع البحرین، ج، ص۸۱، «افک».</ref>. برخی آن را دروغ [[قبیح]] همچون [[دروغ بر ~~خدا]]،~~ [[رسول]] و قرآن دانسته‌اند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۵۰.</ref>. این واژه و مشتقات آن بیش از ۳۰ بار در قرآن آمده‌اند که در برخی [[آیات]] همچون {{متن قرآن\|كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ}}<ref>«هر دروغزن بزهکاری» سوره شعراء، آیه ۲۲۲.</ref> و {{متن قرآن\|ذَلِكَ إِفْكُهُمْ}}<ref>«این بود دروغ آنان» سوره احقاف، آیه ۲۸.</ref> به معنای مطلق دروغ است<ref>جامع البیان، ج۱۹، ص۱۵۳؛ ج۲۶، ص۳۸؛ التبیان، ج۸، ص۶۹؛ ج۹، ص۲۵۰، ۲۸۳.</ref>.		# '''"افک":''' وارونه کردن و دروغ گفتن است<ref>العین، ج۵، ص۴۱۶؛ الصحاح، ج۴، ص۱۵۷۲؛ مجمع البحرین، ج، ص۸۱، «افک».</ref>. برخی آن را دروغ [[قبیح]] همچون دروغ بر خدا، [[رسول]] و قرآن دانسته‌اند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۴۵۰.</ref>. این واژه و مشتقات آن بیش از ۳۰ بار در قرآن آمده‌اند که در برخی [[آیات]] همچون {{متن قرآن\|كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ}}<ref>«هر دروغزن بزهکاری» سوره شعراء، آیه ۲۲۲.</ref> و {{متن قرآن\|ذَلِكَ إِفْكُهُمْ}}<ref>«این بود دروغ آنان» سوره احقاف، آیه ۲۸.</ref> به معنای مطلق دروغ است<ref>جامع البیان، ج۱۹، ص۱۵۳؛ ج۲۶، ص۳۸؛ التبیان، ج۸، ص۶۹؛ ج۹، ص۲۵۰، ۲۸۳.</ref>.
	# '''"خَرْص":''' به معنای تخمین زدن<ref>لسان العرب، ج۷، ص۲۱، «خرص»؛ القاموس الفقهی، ص۱۱۵.</ref>، [[دروغ]]<ref>العین، ج۴، ص۱۸۳؛ لسان العرب، ج۷، ص۲۱؛ مجمع البحرین، ج، ص۶۳۶، «خرص».</ref> یا قبیح‌ترین نوع دروغ<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۳، ص۲۲۶.</ref> است. این واژه در دروغ به کار رفته است، چون تخمین‌زنندگان همیشه بی‌تحقیق سخن گفته و امور را تخمین می‌زنند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۲۱۴؛ مفردات، ص۲۷۹، «خرص».</ref>. این کلمه ۵ بار در قرآن به کار رفته است؛ مانند:		# '''"خَرْص":''' به معنای تخمین زدن<ref>لسان العرب، ج۷، ص۲۱، «خرص»؛ القاموس الفقهی، ص۱۱۵.</ref>، [[دروغ]]<ref>العین، ج۴، ص۱۸۳؛ لسان العرب، ج۷، ص۲۱؛ مجمع البحرین، ج، ص۶۳۶، «خرص».</ref> یا قبیح‌ترین نوع دروغ<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۳، ص۲۲۶.</ref> است. این واژه در دروغ به کار رفته است، چون تخمین‌زنندگان همیشه بی‌تحقیق سخن گفته و امور را تخمین می‌زنند <ref>معجم الفروق اللغویه، ص۲۱۴؛ مفردات، ص۲۷۹، «خرص».</ref>. این کلمه ۵ بار در قرآن به کار رفته است؛ مانند:
	##{{متن قرآن\|إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ}}<ref>شما جز نادرست برآورد نمی‌کنید؛ سوره انعام، آیه ۱۴۸.</ref>؛		##{{متن قرآن\|إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ}}<ref>شما جز نادرست برآورد نمی‌کنید؛ سوره انعام، آیه ۱۴۸.</ref>؛
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	# '''"اختلاق":''' ایجاد کردن و بافتن دروغ است<ref>العین، ج۴، ص۱۴۹-۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۰، ص۸۸، «خلق».</ref>. این واژه در برخی [[آیات]] به معنای دروغ به کار رفته است؛ مانند {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ}}<ref>«این جز دروغبافی نیست» سوره ص، آیه ۷؛ {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ}} «این جز شیوه پیشینیان نیست» سوره شعراء، آیه ۱۳۷.</ref>.		# '''"اختلاق":''' ایجاد کردن و بافتن دروغ است<ref>العین، ج۴، ص۱۴۹-۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۰، ص۸۸، «خلق».</ref>. این واژه در برخی [[آیات]] به معنای دروغ به کار رفته است؛ مانند {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ}}<ref>«این جز دروغبافی نیست» سوره ص، آیه ۷؛ {{متن قرآن\|إِنْ هَذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ}} «این جز شیوه پیشینیان نیست» سوره شعراء، آیه ۱۳۷.</ref>.

	همچنین مفاهیمی دیگر مانند [[اتهام]]، [[نفاق]]، [[مکر]] و [[خدعه]]، [[ریا]] و ~~[[تزویر]]،~~ [[تدلیس]] و [[خیانت]] پیوند بسیار نزدیکی با موضوع دروغ داشته و در [[حقیقت]] نوعی دروغ به شمار می‌روند؛ ولی برخی از این موضوعات مدخل مستقل دارند و جداگانه بررسی می‌گردند، از این رو در این مدخل از آنها سخنی نیست و تنها از [[دروغ]] به شکل خاص به مباحثی همچون ملاک دروغ، [[دروغگویان]] و انواع دروغ‌هایشان، ریشه‌های دروغ، انگیزه و [[اهداف]] [[دروغ‌گویی]]، آثار و پیامدهای [[دنیایی]] و [[آخرتی]] دروغ و برخی از [[احکام فقهی]] مرتبط با این موضوع پرداخته می‌شود<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۱۵.</ref>.		همچنین مفاهیمی دیگر مانند [[اتهام]]، [[نفاق]]، [[مکر]] و [[خدعه]]، [[ریا]] و تزویر، [[تدلیس]] و [[خیانت]] پیوند بسیار نزدیکی با موضوع دروغ داشته و در [[حقیقت]] نوعی دروغ به شمار می‌روند؛ ولی برخی از این موضوعات مدخل مستقل دارند و جداگانه بررسی می‌گردند، از این رو در این مدخل از آنها سخنی نیست و تنها از [[دروغ]] به شکل خاص به مباحثی همچون ملاک دروغ، [[دروغگویان]] و انواع دروغ‌هایشان، ریشه‌های دروغ، انگیزه و [[اهداف]] [[دروغ‌گویی]]، آثار و پیامدهای [[دنیایی]] و [[آخرتی]] دروغ و برخی از [[احکام فقهی]] مرتبط با این موضوع پرداخته می‌شود<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دروغ (مقاله)\|دروغ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۱۵.</ref>.

	== ملاک و گستره دروغ ==		== ملاک و گستره دروغ ==