دین در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۲۱

2025-08-20T05:21:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = دین		\| موضوع مرتبط = دین
	\| عنوان مدخل = دین		\| عنوان مدخل = دین
	\| مداخل مرتبط = [[دین در لغت]] - [[دین در قرآن]] - [[دین در حدیث]] - [[دین در کلام اسلامی]] - [[دین در اخلاق اسلامی]] - [[دین در فقه سیاسی]] - [[دین در معارف دعا و زیارات]] - [[دین در معارف و سیره علوی]] - [[دین در معارف و سیره سجادی]] - [[دین در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی~~]] - [[دین در فلسفه دین و کلام جدید~~]]		\| مداخل مرتبط = [[دین در لغت]] - [[دین در قرآن]] - [[دین در حدیث]] - [[دین در کلام اسلامی]] - [[دین در فلسفه دین و کلام جدید]] - [[دین در اخلاق اسلامی]] - [[دین در فقه سیاسی]] - [[دین در معارف دعا و زیارات]] - [[دین در معارف و سیره علوی]] - [[دین در معارف و سیره سجادی]] - [[دین در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	=== معنای لغوی ===		=== معنای لغوی ===

Jaafari در ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۲

2025-08-18T08:02:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = دین		\| موضوع مرتبط = دین
	\| عنوان مدخل = دین		\| عنوان مدخل = دین
	\| مداخل مرتبط = [[دین در لغت]] - [[دین در قرآن]] - [[دین در حدیث]] - [[دین در کلام اسلامی]] - [[دین در اخلاق اسلامی]] - [[دین در فقه سیاسی]] - [[دین در معارف دعا و زیارات]] - [[دین در معارف و سیره علوی]] - [[دین در معارف و سیره سجادی]] - [[دین در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[دین در لغت]] - [[دین در قرآن]] - [[دین در حدیث]] - [[دین در کلام اسلامی]] - [[دین در اخلاق اسلامی]] - [[دین در فقه سیاسی]] - [[دین در معارف دعا و زیارات]] - [[دین در معارف و سیره علوی]] - [[دین در معارف و سیره سجادی]] - [[دین در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[دین در فلسفه دین و کلام جدید]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* مفهوم «دین» در کاربری‌های قرآنی */

2025-06-24T10:58:59Z

مفهوم «دین» در کاربری‌های قرآنی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۸
خط ۱۶۸:		خط ۱۶۸:
	{{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ}} در پایان اشاره به این [[حقیقت]] شده که [[مدیریت]] این مملکت گسترده و عریض، کار سخت و [[دشواری]] برای این حاکمیت نیست و هیچ‌گاه حاکمیت را درمانده و خسته نمی‌کند {{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا}}؛ زیرا او «علی و عظیم» است، بلند مرتبه و برین جایگاه و بزرگ است.		{{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ}} در پایان اشاره به این [[حقیقت]] شده که [[مدیریت]] این مملکت گسترده و عریض، کار سخت و [[دشواری]] برای این حاکمیت نیست و هیچ‌گاه حاکمیت را درمانده و خسته نمی‌کند {{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا}}؛ زیرا او «علی و عظیم» است، بلند مرتبه و برین جایگاه و بزرگ است.

	بنابر آنچه دربارۀ مضامین این [[آیه]] توضیح دادیم روشن است که سیاق این آیه نیز دربارۀ مسئلۀ [[حاکمیت خدا]] و ویژگی‌ها و ابعاد آن است که قرینۀ دوّم در [[تأیید]] مراد مذکور از واژۀ «[[دین]]» در آیۀ مورد بحث است.<ref>[[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ~~ج۲،~~ ص۱۲۲.</ref>		بنابر آنچه دربارۀ مضامین این [[آیه]] توضیح دادیم روشن است که سیاق این آیه نیز دربارۀ مسئلۀ [[حاکمیت خدا]] و ویژگی‌ها و ابعاد آن است که قرینۀ دوّم در [[تأیید]] مراد مذکور از واژۀ «[[دین]]» در آیۀ مورد بحث است.<ref>[[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام ج۲]]، ص۱۲۲.</ref>

	۱. قال تعالی: {{متن قرآن\|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«و با آنها پیکار کنید؛ تا فتنه (و تجاوز و ستمی) باقی نماند؛ و دین، مخصوص خدا گردد. پس اگر (از روش ستمکارانۀ خود) دست برداشتند، (با آنان پیکار نکنید؛ زیرا) تعدّی جز بر ستمکاران روا نیست» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>.		۱. قال تعالی: {{متن قرآن\|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«و با آنها پیکار کنید؛ تا فتنه (و تجاوز و ستمی) باقی نماند؛ و دین، مخصوص خدا گردد. پس اگر (از روش ستمکارانۀ خود) دست برداشتند، (با آنان پیکار نکنید؛ زیرا) تعدّی جز بر ستمکاران روا نیست» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>.

Bahmani در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۳۵

2025-04-22T04:35:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = دین		\| موضوع مرتبط = دین
	\| عنوان مدخل = دین		\| عنوان مدخل = دین
	\| مداخل مرتبط = [[دین در لغت]] - [[دین در قرآن]] - [[دین در حدیث]] - [[دین در کلام اسلامی]] - [[دین در فقه سیاسی]] - [[دین در معارف دعا و زیارات]] - [[دین در معارف و سیره علوی]] - [[دین در معارف و سیره سجادی]] - [[دین در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[دین در لغت]] - [[دین در قرآن]] - [[دین در حدیث]] - [[دین در کلام اسلامی]] - [[دین در اخلاق اسلامی]] - [[دین در فقه سیاسی]] - [[دین در معارف دعا و زیارات]] - [[دین در معارف و سیره علوی]] - [[دین در معارف و سیره سجادی]] - [[دین در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* مفهوم «دین» در کاربری‌های قرآنی */

2025-04-21T05:38:30Z

مفهوم «دین» در کاربری‌های قرآنی

نمایش تغییرات

Bahmani: /* اصول دین */

2025-04-21T05:09:08Z

اصول دین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	== اصول دین ==		== اصول دین ==
	{{اصلی\|اصول دین}}		{{اصلی\|اصول دین}}
	اصول دین در برابر [[فروع دین]] عبارت است از اعتقاداتی که باید براساس دلیل و [[استدلال]] به آنها [[معتقد]] و [[تسلیم]] شد که عبارت‌اند از [[توحید]]، [[نبوت]]، [[معاد]]، [[امامت]] و [[عدل]]. البته دو مورد آخر از اصول مذهب شیعه است<ref>ر.ک: [[عبدالله ابراهیم‌زاده آملی\|ابراهیم‌زاده ~~[[آملی]]،~~ عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیم‌زاده آملی (کتاب)\| امامت و رهبری]]، ص۷۲-۷۷؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۰.</ref>.		اصول دین در برابر [[فروع دین]] عبارت است از اعتقاداتی که باید براساس دلیل و [[استدلال]] به آنها [[معتقد]] و [[تسلیم]] شد که عبارت‌اند از [[توحید]]، [[نبوت]]، [[معاد]]، [[امامت]] و [[عدل]]. البته دو مورد آخر از اصول مذهب شیعه است<ref>ر.ک: [[عبدالله ابراهیم‌زاده آملی\|ابراهیم‌زاده آملی، عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیم‌زاده آملی (کتاب)\| امامت و رهبری]]، ص۷۲-۷۷؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۰.</ref>.

	== [[ادیان توحیدی]] ==		== [[ادیان توحیدی]] ==

Bahmani: /* اختلاف ادیان الهی */

2025-04-20T16:59:44Z

اختلاف ادیان الهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۹
خط ۱۱۶:		خط ۱۱۶:
	# بخشی از آنها ناشی از [[اراده]] خداست و ریشه در [[وحی الهی]] دارد. این اختلاف‌ها به اقتضای برخی [[مصالح]]، شرایط [[اجتماعی]] و ویژگی [[فکری]] و [[رفتاری]] امت‌های گوناگون پدید آمده‌اند. اختلافات برآمده از وحی الهی هر چند موجب نوعی تکثر و تعدد میان ادیان الهی می‌شود، هرگز به معنای تفاوت جوهری و متناقض بودن آنها نیست. [[حقیقت]] و اساس همه ادیان الهی یکی و همان [[اسلام]] به معنای [[تسلیم]] بودن در برابر [[خداوند]] با حوزه وسیعی از آموزه‌های مشترک [[اعتقادی]]، [[احکام]] و [[اخلاق]] است.		# بخشی از آنها ناشی از [[اراده]] خداست و ریشه در [[وحی الهی]] دارد. این اختلاف‌ها به اقتضای برخی [[مصالح]]، شرایط [[اجتماعی]] و ویژگی [[فکری]] و [[رفتاری]] امت‌های گوناگون پدید آمده‌اند. اختلافات برآمده از وحی الهی هر چند موجب نوعی تکثر و تعدد میان ادیان الهی می‌شود، هرگز به معنای تفاوت جوهری و متناقض بودن آنها نیست. [[حقیقت]] و اساس همه ادیان الهی یکی و همان [[اسلام]] به معنای [[تسلیم]] بودن در برابر [[خداوند]] با حوزه وسیعی از آموزه‌های مشترک [[اعتقادی]]، [[احکام]] و [[اخلاق]] است.
	# اختلافاتی که به سبب [[سرکشی]]، [[هواپرستی]] و منافع شخصی [[مردم]]، به ویژه از سوی [[عالمان]] [[اهل کتاب]] پدید آمده است<ref>سوره آل عمران، آیه۱۹.</ref>.		# اختلافاتی که به سبب [[سرکشی]]، [[هواپرستی]] و منافع شخصی [[مردم]]، به ویژه از سوی [[عالمان]] [[اهل کتاب]] پدید آمده است<ref>سوره آل عمران، آیه۱۹.</ref>.
	# اختلافات ناشی از [[تحریف‌گری]] گروهی از علمای اهل کتاب. آنها مطالب خودساخته را به [[خدا]] نسبت داده و [[کتاب خدا]] معرفی می‌کردند<ref>سوره بقره، آیه۷۹.</ref>، آنان همچنین بخشی از [[آموزه‌های وحیانی]] را از بین برده یا به گونه‌ای دیگر [[تفسیر]] می‌کردند. همه این موارد موجب پیدایش اختلافات و [[فرقه‌ها]] و [[عقاید]] متضاد [[دینی]] می‌شدند<ref>علی اسدی\|اسدی، ~~علی،~~ [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۴۷- ۲۴۸.</ref>.		# اختلافات ناشی از [[تحریف‌گری]] گروهی از علمای اهل کتاب. آنها مطالب خودساخته را به [[خدا]] نسبت داده و [[کتاب خدا]] معرفی می‌کردند<ref>سوره بقره، آیه۷۹.</ref>، آنان همچنین بخشی از [[آموزه‌های وحیانی]] را از بین برده یا به گونه‌ای دیگر [[تفسیر]] می‌کردند. همه این موارد موجب پیدایش اختلافات و [[فرقه‌ها]] و [[عقاید]] متضاد [[دینی]] می‌شدند<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۴۷- ۲۴۸.</ref>.

	== ادیان غیر توحیدی ==		== ادیان غیر توحیدی ==

Bahmani در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۸

2025-04-20T16:58:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۸
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	=== دین حضرت صالح{{ع}} ===		=== دین حضرت صالح{{ع}} ===
	{{اصلی\|دین حضرت صالح}}		{{اصلی\|دین حضرت صالح}}
	[[حضرت صالح]]{{ع}} و [[قوم ثمود]] پس از حضرت هود{{ع}} و پیش از [[ابراهیم خلیل]]{{ع}} می‌زیسته‌اند. درباره فعالیت‌های [[تبلیغی]] حضرت صالح{{ع}} در میان مردمانی دیگر گزارشی در دست نیست. حضرت صالح{{ع}} از [[وحی الهی]] برخوردار بود<ref>سوره نساء، آیه۱۶۳.</ref> و در میان قوم ثمود[[رسالت]] داشت<ref>سوره اعراف، آیه ۷۳.</ref> درباره کتاب آسمانی آن حضرت و نام آن و نیز درباره اینکه وی پیرو دین حضرت نوح{{ع}} بود یا نه، گزارشی در دست نیست. آموزه‌های دینی حضرت صالح{{ع}} عمدتاً از [[عقاید]] خداشناختی و شماری از ارزش‌های [[توحیدی]] تشکیل می‌شدند. [[دعوت به یگانه‌پرستی]] و نفی دیگر خدایان از آموزه‌های محوری حضرت صالح{{ع}} بود. [[دعوت به تقوای الهی]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۱- ۱۴۴.</ref>، [[پیروی]] نکردن از [[شاعران]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۵۱ - ۱۵۲.</ref> و زوال‌پذیری [[نعمت‌های الهی]] در نتیجه [[گناهان]] و [[نافرمانی خداوند]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۶- ۱۵۲.</ref> از دیگر [[آموزه‌های دین]] [[حضرت صالح]]{{ع}} بودند<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۶- ۲۱۷.</ref>.		[[حضرت صالح]]{{ع}} و [[قوم ثمود]] پس از حضرت هود{{ع}} و پیش از [[ابراهیم خلیل]]{{ع}} می‌زیسته‌اند. درباره فعالیت‌های [[تبلیغی]] حضرت صالح{{ع}} در میان مردمانی دیگر گزارشی در دست نیست. حضرت صالح{{ع}} از [[وحی الهی]] برخوردار بود<ref>سوره نساء، آیه۱۶۳.</ref> و در میان قوم ثمود[[رسالت]] داشت<ref>سوره اعراف، آیه ۷۳.</ref> درباره کتاب آسمانی آن حضرت و نام آن و نیز درباره اینکه وی پیرو دین حضرت نوح{{ع}} بود یا نه، گزارشی در دست نیست. آموزه‌های دینی حضرت صالح{{ع}} عمدتاً از [[عقاید]] خداشناختی و شماری از ارزش‌های [[توحیدی]] تشکیل می‌شدند. [[دعوت به یگانه‌پرستی]] و نفی دیگر خدایان از آموزه‌های محوری حضرت صالح{{ع}} بود. [[دعوت به تقوای الهی]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۱- ۱۴۴.</ref>، [[پیروی]] نکردن از [[شاعران]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۵۱ - ۱۵۲.</ref> و زوال‌پذیری [[نعمت‌های الهی]] در نتیجه [[گناهان]] و [[نافرمانی خداوند]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۶- ۱۵۲.</ref> از دیگر [[آموزه‌های دین]] [[حضرت صالح]]{{ع}} بودند<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۶- ۲۱۷.</ref>.

	=== دین حضرت ابراهیم{{ع}} ===		=== دین حضرت ابراهیم{{ع}} ===
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	[[آیین]] ابراهیم بر محور [[توحید]] ویکتاپرستی دور می‌‌زند، [[خداوند]] بارها [[دین توحید]] را به [[دین ابراهیم]] و [[دین حنیف]] و [[دین]] [[فطرت]] وصف کرده و [[پیامبر اسلام]] را پیرو آیین او دانسته است<ref>سوره آل عمران، آیه ۶۷، سوره آل عمران، آیه ۶۸.</ref>.		[[آیین]] ابراهیم بر محور [[توحید]] ویکتاپرستی دور می‌‌زند، [[خداوند]] بارها [[دین توحید]] را به [[دین ابراهیم]] و [[دین حنیف]] و [[دین]] [[فطرت]] وصف کرده و [[پیامبر اسلام]] را پیرو آیین او دانسته است<ref>سوره آل عمران، آیه ۶۷، سوره آل عمران، آیه ۶۸.</ref>.

	گرچه در بخش احکام، [[دین مقدس اسلام]] از شریعت ابراهیم{{ع}} کامل‌تر و جامع‌تر است، امّا از پاره ای [[آیات]] استفاده می‌‌شود که [[شرایع]] و [[احکام اسلام]] همه از آن فطریاتی سرچشمه می‌‌گیرد که ابراهیم به زبان [[تشریع]] بیان کرده است و هر عملی که موافق فطرت بود مورد امر، و عملی که مخالف فطرت بود، مورد [[نهی]] قرار داده بود<ref>المیزان، ج۷، ص۲۱۳.</ref>.<ref>[[رحمت‌الله ضیایی\|ضیایی، رحمت‌الله]]، [[ابراهیم - ضیائی (مقاله)\|مقاله «ابراهیم»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\| دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۴۷-۱۵۰؛ [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۷- ۲۱۸.</ref>		گرچه در بخش احکام، [[دین مقدس اسلام]] از شریعت ابراهیم{{ع}} کامل‌تر و جامع‌تر است، امّا از پاره ای [[آیات]] استفاده می‌‌شود که [[شرایع]] و [[احکام اسلام]] همه از آن فطریاتی سرچشمه می‌‌گیرد که ابراهیم به زبان [[تشریع]] بیان کرده است و هر عملی که موافق فطرت بود مورد امر، و عملی که مخالف فطرت بود، مورد [[نهی]] قرار داده بود<ref>المیزان، ج۷، ص۲۱۳.</ref>.<ref>[[رحمت‌الله ضیایی\|ضیایی، رحمت‌الله]]، [[ابراهیم - ضیائی (مقاله)\|مقاله «ابراهیم»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\| دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۴۷-۱۵۰؛ [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۷- ۲۱۸.</ref>

	=== دین حضرت شعیب{{ع}} ===		=== دین حضرت شعیب{{ع}} ===
خط ۷۹:		خط ۷۹:
	[[حضرت شعیب]]{{ع}} در میان [[مردم]] مَدیَن که امروزه به آن معان گفته می‌شود، [[مبعوث]] شد. ایشان شریعت مستقلی نداشته و [[قوم]] خود را به آیین [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} می‌خوانده است. [[قرآن کریم]] نامی از [[کتاب آسمانی]] و [[معجزه]] شعیب نبرده است.		[[حضرت شعیب]]{{ع}} در میان [[مردم]] مَدیَن که امروزه به آن معان گفته می‌شود، [[مبعوث]] شد. ایشان شریعت مستقلی نداشته و [[قوم]] خود را به آیین [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} می‌خوانده است. [[قرآن کریم]] نامی از [[کتاب آسمانی]] و [[معجزه]] شعیب نبرده است.

	حضرت شعیب{{ع}} در آغاز مردم را به توحید و پس از آن به پرهیز از [[مفاسد]] گوناگون [[اجتماعی]]، [[اقتصادی]] و [[اخلاقی]] [[دعوت]] کرد. دعوت به [[یگانه‌پرستی]] و [[نفی]] دیگر خدایان از آموزه‌های محوری [[حضرت شعیب]]{{ع}} بود<ref>سوره اعراف، آیه۸۵.</ref>. آن حضرت از [[مردم]] خواست [[آمرزش گناهان]] خود را از [[خدای یگانه]] خواسته و با [[ایمان]] به دعوت [[توحیدی]] وی و انجام [[عمل صالح]] به سوی [[خداوند]] [[توبه]] و بازگشت کنند و در ادامه برای ترغیب آنان، از [[رحمت]] و محبت خدا نسبت به آنان سخن گفت. توحید در الوهیت و [[ربوبیت]]، نامحدود بودن [[علم الهی]]، [[توکل بر خدا]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[داوری]] نهایی و عادلانه [[خدا]] میان [[کافران]] و [[مؤمنان]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[آگاهی]] خدا از [[اعمال]] [[بندگان]] و منشأ توفيق بودن او<ref>سوره هود، آیه۸۸.</ref> و حتمی بودن وعده خداوند و شکست ناپذیری او<ref>سوره هود، آیه ۹۲- ۹۳.</ref> آموزه‌های خداشناختی دیگری‌اند که در تعالیم حضرت شعیب{{ع}} به چشم می‌خورند<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۵- ۲۲۷.</ref>.		حضرت شعیب{{ع}} در آغاز مردم را به توحید و پس از آن به پرهیز از [[مفاسد]] گوناگون [[اجتماعی]]، [[اقتصادی]] و [[اخلاقی]] [[دعوت]] کرد. دعوت به [[یگانه‌پرستی]] و [[نفی]] دیگر خدایان از آموزه‌های محوری [[حضرت شعیب]]{{ع}} بود<ref>سوره اعراف، آیه۸۵.</ref>. آن حضرت از [[مردم]] خواست [[آمرزش گناهان]] خود را از [[خدای یگانه]] خواسته و با [[ایمان]] به دعوت [[توحیدی]] وی و انجام [[عمل صالح]] به سوی [[خداوند]] [[توبه]] و بازگشت کنند و در ادامه برای ترغیب آنان، از [[رحمت]] و محبت خدا نسبت به آنان سخن گفت. توحید در الوهیت و [[ربوبیت]]، نامحدود بودن [[علم الهی]]، [[توکل بر خدا]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[داوری]] نهایی و عادلانه [[خدا]] میان [[کافران]] و [[مؤمنان]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[آگاهی]] خدا از [[اعمال]] [[بندگان]] و منشأ توفيق بودن او<ref>سوره هود، آیه۸۸.</ref> و حتمی بودن وعده خداوند و شکست ناپذیری او<ref>سوره هود، آیه ۹۲- ۹۳.</ref> آموزه‌های خداشناختی دیگری‌اند که در تعالیم حضرت شعیب{{ع}} به چشم می‌خورند<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۵- ۲۲۷.</ref>.

	=== دین حضرت موسی{{ع}} ===		=== دین حضرت موسی{{ع}} ===
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	[[حضرت موسی]]{{ع}} حدود[[سال]] ۱۳۰۰ پیش از میلاد [[مبعوث]] شد<ref>نک: المرشد الى الكتاب المقدس، ص۱۶۰.</ref> نام [[کتاب آسمانی]] او [[تورات]] است که همانند [[قرآن]] و [[انجیل]] و پیش از آن دو برای [[هدایت مردم]] از سوی خدا نازل شده است. [[آموزه‌های دینی]] حضرت موسی{{ع}} در مقایسه با تعالیم پیامبران پیش از وی از گستردگی و تنوع بیشتری برخوردار است. دین حضرت موسی{{ع}} به معنای مجموعه تعالیم وحیانی نازل شده بر وی در طی چند دهه پدید آمد.		[[حضرت موسی]]{{ع}} حدود[[سال]] ۱۳۰۰ پیش از میلاد [[مبعوث]] شد<ref>نک: المرشد الى الكتاب المقدس، ص۱۶۰.</ref> نام [[کتاب آسمانی]] او [[تورات]] است که همانند [[قرآن]] و [[انجیل]] و پیش از آن دو برای [[هدایت مردم]] از سوی خدا نازل شده است. [[آموزه‌های دینی]] حضرت موسی{{ع}} در مقایسه با تعالیم پیامبران پیش از وی از گستردگی و تنوع بیشتری برخوردار است. دین حضرت موسی{{ع}} به معنای مجموعه تعالیم وحیانی نازل شده بر وی در طی چند دهه پدید آمد.

	[[قرآن کریم]]، گاه با برخی اوصاف کلی و گاه با یادکرد پاره‌ای از [[احکام]] و آموزه‌های اخلاقی و [[اعتقادی]] مشخص، تصویری نسبتاً كامل، از ویژگی‌های عمومی و محتوای تورات و تعالیمِ دین حضرت موسی{{ع}} را به دست می‌دهد. [[توحید در ربوبیت]]، الوهیت و [[عبودیت]]، نخستین [[آموزه‌های وحیانی]] نازل شده بر حضرت موسی{{ع}} و اصلی‌ترین آنها بود<ref>سوره طه، آیه ۱۱- ۱۴.</ref>، چنان که [[دعوت به پرستش خدای یگانه]] و نفی خدایان دروغین آموزه بنیادین دیگری در [[دین حضرت موسی]]{{ع}} است<ref>سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>. برخی دیگر از آموزه‌ا عبارت‌اند از: پرهیز از اتکال بر غیر [[خدا]]<ref>سوره اسراء، آیه۲.</ref>، [[معادشناسی]]<ref>سوره طه، آیه ۱۴- ۱۵.</ref> و...<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۷- ۲۳۴.</ref>.		[[قرآن کریم]]، گاه با برخی اوصاف کلی و گاه با یادکرد پاره‌ای از [[احکام]] و آموزه‌های اخلاقی و [[اعتقادی]] مشخص، تصویری نسبتاً كامل، از ویژگی‌های عمومی و محتوای تورات و تعالیمِ دین حضرت موسی{{ع}} را به دست می‌دهد. [[توحید در ربوبیت]]، الوهیت و [[عبودیت]]، نخستین [[آموزه‌های وحیانی]] نازل شده بر حضرت موسی{{ع}} و اصلی‌ترین آنها بود<ref>سوره طه، آیه ۱۱- ۱۴.</ref>، چنان که [[دعوت به پرستش خدای یگانه]] و نفی خدایان دروغین آموزه بنیادین دیگری در [[دین حضرت موسی]]{{ع}} است<ref>سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>. برخی دیگر از آموزه‌ا عبارت‌اند از: پرهیز از اتکال بر غیر [[خدا]]<ref>سوره اسراء، آیه۲.</ref>، [[معادشناسی]]<ref>سوره طه، آیه ۱۴- ۱۵.</ref> و...<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۷- ۲۳۴.</ref>.

	=== دین حضرت عیسی{{ع}} ===		=== دین حضرت عیسی{{ع}} ===
خط ۹۳:		خط ۹۳:
	# '''[[نبوت]]:''' حضرت عیسی{{ع}} خود را [[پیامبر خدا]] می‌خواند و حواریان نیز به این موضوع [[ایمان]] داشتند<ref>سوره مریم، آیه ۳۱.</ref>. [[اعتقاد]] به الوهیت و پسر خدا بودن وی بعدها پدید آمد.		# '''[[نبوت]]:''' حضرت عیسی{{ع}} خود را [[پیامبر خدا]] می‌خواند و حواریان نیز به این موضوع [[ایمان]] داشتند<ref>سوره مریم، آیه ۳۱.</ref>. [[اعتقاد]] به الوهیت و پسر خدا بودن وی بعدها پدید آمد.
	# '''[[معاد]]:''' عهد جدید، در مقایسه با عهد قدیم بیشتر به بحث معاد و [[جهان]] پس از [[مرگ]] پرداخته است، هر چند آموزه‌های آن در سنجش با [[قرآن کریم]] بسیار ناچیز است.		# '''[[معاد]]:''' عهد جدید، در مقایسه با عهد قدیم بیشتر به بحث معاد و [[جهان]] پس از [[مرگ]] پرداخته است، هر چند آموزه‌های آن در سنجش با [[قرآن کریم]] بسیار ناچیز است.
	# '''[[جهاد]]:''' یکی دیگر از آموزه‌هایی که [[قرآن]] از ذکر آن در تورات و انجیل[[سخن]] می‌گوید، [[جنگ]] و [[جهاد در راه خدا]] و [[وعده]] حتمی [[بهشت]] از سوی او به مؤمنانی است که در این مسیر، دشمنان خدا را کشته یا خود کشته می‌شوند<ref>سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۴- ۲۳۶.</ref>		# '''[[جهاد]]:''' یکی دیگر از آموزه‌هایی که [[قرآن]] از ذکر آن در تورات و انجیل[[سخن]] می‌گوید، [[جنگ]] و [[جهاد در راه خدا]] و [[وعده]] حتمی [[بهشت]] از سوی او به مؤمنانی است که در این مسیر، دشمنان خدا را کشته یا خود کشته می‌شوند<ref>سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۴- ۲۳۶.</ref>

	=== دین اسلام ===		=== دین اسلام ===
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۵:
	== دین جهانی یا منطقه‌ای بودن [[ادیان الهی]] ==		== دین جهانی یا منطقه‌ای بودن [[ادیان الهی]] ==
	{{اصلی\|دین جهانی}}		{{اصلی\|دین جهانی}}
	برخی [[مفسران]] با استناد به بعضی از [[آیات قرآن]]، [[پیامبران اولوالعزم]] را دارای [[دین جهانی]] دانسته‌اند. براساس این دیدگاه، [[پیامبران]] یاد شده، ۵ نفر "[[حضرت نوح]]، [[حضرت ابراهیم]]، [[حضرت موسی]]، [[حضرت عیسی]]{{عم}} و محمد{{صل}}" و دارای [[کتاب آسمانی]]، [[شریعت]] و احکام اجتماعی بودند<ref>سوره احقاف، آیه۳۵.</ref>. افزون بر ویژگی‌های یاد شده، [[دعوت]] و [[دین]] آنان در [[زمان]] خود جهانی بوده و به قومی اختصاص نداشته است<ref>الميزان، ج۱۸، ص۲۱۹-۲۱۸.</ref>، در مقابل، برخی دیگر جهانی بودن [[دین]] و [[رسالت]] [[پیامبران اولوالعزم]] را نپذیرفته‌اند. براساس دیدگاه سوم، [[رسالت]] و دین [[پیامبران اولواالعزم]] افزون بر جنبه قومی، صبغه جهانی هم داشت. تعالیم مربوط به [[توحید]] و نفی شرک و [[بت‌پرستی]] آن متوجه همه [[مردم]] و [[احکام]] و [[شریعت]] آن متوجه [[قوم]] آنان بود<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۷- ۲۳۹.</ref>.		برخی [[مفسران]] با استناد به بعضی از [[آیات قرآن]]، [[پیامبران اولوالعزم]] را دارای [[دین جهانی]] دانسته‌اند. براساس این دیدگاه، [[پیامبران]] یاد شده، ۵ نفر "[[حضرت نوح]]، [[حضرت ابراهیم]]، [[حضرت موسی]]، [[حضرت عیسی]]{{عم}} و محمد{{صل}}" و دارای [[کتاب آسمانی]]، [[شریعت]] و احکام اجتماعی بودند<ref>سوره احقاف، آیه۳۵.</ref>. افزون بر ویژگی‌های یاد شده، [[دعوت]] و [[دین]] آنان در [[زمان]] خود جهانی بوده و به قومی اختصاص نداشته است<ref>الميزان، ج۱۸، ص۲۱۹-۲۱۸.</ref>، در مقابل، برخی دیگر جهانی بودن [[دین]] و [[رسالت]] [[پیامبران اولوالعزم]] را نپذیرفته‌اند. براساس دیدگاه سوم، [[رسالت]] و دین [[پیامبران اولواالعزم]] افزون بر جنبه قومی، صبغه جهانی هم داشت. تعالیم مربوط به [[توحید]] و نفی شرک و [[بت‌پرستی]] آن متوجه همه [[مردم]] و [[احکام]] و [[شریعت]] آن متوجه [[قوم]] آنان بود<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۷- ۲۳۹.</ref>.

	== اشتراک ادیان الهی ==		== اشتراک ادیان الهی ==

Bahmani: /* دین حضرت هود{{ع}} */

2025-04-20T16:57:37Z

دین حضرت هود{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۷
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	=== دین حضرت هود{{ع}} ===		=== دین حضرت هود{{ع}} ===
	{{اصلی\|دین حضرت هود}}		{{اصلی\|دین حضرت هود}}
	[[حضرت هود]]{{ع}} [[پیامبر]] [[قوم عاد]] بود. مستقيماً [[وحی]] دریافت می‌کرد و دارای [[آموزه‌های دینی]] و [[معجزه]] بود. [[قرآن کریم]] درباره اینکه حضرت هود{{ع}} پیرو [[دین حضرت نوح]]{{ع}} بود یا اینکه [[دین]] و [[کتاب آسمانی]] جداگانه‌ای داشت، سخنی نگفته است؛ اما برخی گزارش‌های [[تاریخی]]<ref>الكشاف، ج۲، ص۱۱۷-۱۱۶؛ تاریخ طبری، ج۱، ص۱۵۴.</ref> و نیز [[روایات]]<ref>الکافی، ج۱، ص۴۷۸.</ref> نه چندان معتبر<ref>شرح اصول کافی، ج۷، ص۲۰۶.</ref> برای آن حضرت[[دین]] و کتاب آسمانی یاد کرده‌اند. بر اساس برخی [[احادیث]]، [[حضرت نوح]]{{ع}} آمدن حضرت هود{{ع}}، [[تکذیب]] وی به وسیله قوم عاد و نابودی آنان با [[عذاب الهی]] ([[صاعقه]]) را خبر داده بود<ref>کمال الدین، ص۲۱۶؛ بحار الانوار، ج۱۱، ص۴۶-۴۷.</ref>. [[یگانه‌پرستی]] و [[نفی]] الوهیت خدایان دیگر از آموزه‌های کانونی حضرت هود{{ع}} بود<ref>سوره اعراف، آیه ۶۵.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۴- ۲۱۶.</ref>		[[حضرت هود]]{{ع}} [[پیامبر]] [[قوم عاد]] بود. مستقيماً [[وحی]] دریافت می‌کرد و دارای [[آموزه‌های دینی]] و [[معجزه]] بود. [[قرآن کریم]] درباره اینکه حضرت هود{{ع}} پیرو [[دین حضرت نوح]]{{ع}} بود یا اینکه [[دین]] و [[کتاب آسمانی]] جداگانه‌ای داشت، سخنی نگفته است؛ اما برخی گزارش‌های [[تاریخی]]<ref>الكشاف، ج۲، ص۱۱۷-۱۱۶؛ تاریخ طبری، ج۱، ص۱۵۴.</ref> و نیز [[روایات]]<ref>الکافی، ج۱، ص۴۷۸.</ref> نه چندان معتبر<ref>شرح اصول کافی، ج۷، ص۲۰۶.</ref> برای آن حضرت[[دین]] و کتاب آسمانی یاد کرده‌اند. بر اساس برخی [[احادیث]]، [[حضرت نوح]]{{ع}} آمدن حضرت هود{{ع}}، [[تکذیب]] وی به وسیله قوم عاد و نابودی آنان با [[عذاب الهی]] ([[صاعقه]]) را خبر داده بود<ref>کمال الدین، ص۲۱۶؛ بحار الانوار، ج۱۱، ص۴۶-۴۷.</ref>. [[یگانه‌پرستی]] و [[نفی]] الوهیت خدایان دیگر از آموزه‌های کانونی حضرت هود{{ع}} بود<ref>سوره اعراف، آیه ۶۵.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۴- ۲۱۶.</ref>

	=== دین حضرت صالح{{ع}} ===		=== دین حضرت صالح{{ع}} ===

Bahmani: /* دین حضرت نوح{{ع}} */

2025-04-20T16:56:54Z

دین حضرت نوح{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۶
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	شماری از [[مفسران]] در [[تفسیر آیه]] ۲۱۳سوره بقره براین باورند که [[انسان‌ها]] پس از حضرت آدم{{ع}} تا [[زمان]] [[حضرت نوح]]{{عم}} و زندگی اجتماعی ساده‌ای داشتند و عموماً براساس [[فطرت بشری]] می‌زیستند تا اینکه به تدریج [[خودبرتربینی]] و [[برتری جویی]]، [[استثمار]] دیگران، [[بت‌پرستی]]، [[اختلافات]] طبقاتی و در نهایت درگیری‌های [[اجتماعی]] پدید آمدند<ref>جوامع الجامع، ج۱، ص۱۱۶-۱۱۷؛ الاصفی، ج۱، ص۱۰۲؛ المیزان، ج۱۰، ص۲۴۸.</ref> و در زمان حضرت نوح{{ع}} با [[فساد]] و [[تباهی]] میان [[مردم]] گسترش یافت<ref>سوره اعراف، آیه ۵۹- ۶۰ و سوره هود، آیه ۲۵- ۳۰.</ref>.<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۴۸.</ref>		شماری از [[مفسران]] در [[تفسیر آیه]] ۲۱۳سوره بقره براین باورند که [[انسان‌ها]] پس از حضرت آدم{{ع}} تا [[زمان]] [[حضرت نوح]]{{عم}} و زندگی اجتماعی ساده‌ای داشتند و عموماً براساس [[فطرت بشری]] می‌زیستند تا اینکه به تدریج [[خودبرتربینی]] و [[برتری جویی]]، [[استثمار]] دیگران، [[بت‌پرستی]]، [[اختلافات]] طبقاتی و در نهایت درگیری‌های [[اجتماعی]] پدید آمدند<ref>جوامع الجامع، ج۱، ص۱۱۶-۱۱۷؛ الاصفی، ج۱، ص۱۰۲؛ المیزان، ج۱۰، ص۲۴۸.</ref> و در زمان حضرت نوح{{ع}} با [[فساد]] و [[تباهی]] میان [[مردم]] گسترش یافت<ref>سوره اعراف، آیه ۵۹- ۶۰ و سوره هود، آیه ۲۵- ۳۰.</ref>.<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۴۸.</ref>

	[[توحید]] و [[یگانه‌پرستی]] از میان مردم رخت بربست و بت‌پرستی رواج یافت<ref>سوره نوح، آیه ۱- ۳ و آیه ۲۳.</ref>. کسانی که [[ثروت]] و [[فرزندان]] بیشتری داشتند به استثمار و [[بهره‌کشی]] از [[ناتوانان]] پرداختند. [[عدالت]] برچیده شد و توانمندان براساس [[خواهش‌های نفسانی]] خویش بر مردم [[حاکم]] شدند. در چنین اوضاع اجتماعی و [[دینی]]، حضرت نوح{{ع}} با کتاب و دین و [[شریعت الهی]] برانگیخته شده و با [[انذار]] و [[تبشیر]]، مردم را به [[باورها]] و ارزش‌های [[توحیدی]] فراخواند<ref>سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>.<ref>الميزان، ج۱۰، ص۲۴۸.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۳- ۲۱۴.</ref>		[[توحید]] و [[یگانه‌پرستی]] از میان مردم رخت بربست و بت‌پرستی رواج یافت<ref>سوره نوح، آیه ۱- ۳ و آیه ۲۳.</ref>. کسانی که [[ثروت]] و [[فرزندان]] بیشتری داشتند به استثمار و [[بهره‌کشی]] از [[ناتوانان]] پرداختند. [[عدالت]] برچیده شد و توانمندان براساس [[خواهش‌های نفسانی]] خویش بر مردم [[حاکم]] شدند. در چنین اوضاع اجتماعی و [[دینی]]، حضرت نوح{{ع}} با کتاب و دین و [[شریعت الهی]] برانگیخته شده و با [[انذار]] و [[تبشیر]]، مردم را به [[باورها]] و ارزش‌های [[توحیدی]] فراخواند<ref>سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>.<ref>الميزان، ج۱۰، ص۲۴۸.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)\|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۳- ۲۱۴.</ref>

	=== دین حضرت هود{{ع}} ===		=== دین حضرت هود{{ع}} ===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۸
خط ۱۶۸:		خط ۱۶۸:
	{{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ}} در پایان اشاره به این [[حقیقت]] شده که [[مدیریت]] این مملکت گسترده و عریض، کار سخت و [[دشواری]] برای این حاکمیت نیست و هیچ‌گاه حاکمیت را درمانده و خسته نمی‌کند {{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا}}؛ زیرا او «علی و عظیم» است، بلند مرتبه و برین جایگاه و بزرگ است.		{{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ}} در پایان اشاره به این [[حقیقت]] شده که [[مدیریت]] این مملکت گسترده و عریض، کار سخت و [[دشواری]] برای این حاکمیت نیست و هیچ‌گاه حاکمیت را درمانده و خسته نمی‌کند {{متن قرآن\|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا}}؛ زیرا او «علی و عظیم» است، بلند مرتبه و برین جایگاه و بزرگ است.

	بنابر آنچه دربارۀ مضامین این [[آیه]] توضیح دادیم روشن است که سیاق این آیه نیز دربارۀ مسئلۀ [[حاکمیت خدا]] و ویژگی‌ها و ابعاد آن است که قرینۀ دوّم در [[تأیید]] مراد مذکور از واژۀ «[[دین]]» در آیۀ مورد بحث است.<ref>[[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ~~ج۲،~~ ص۱۲۲.</ref>		بنابر آنچه دربارۀ مضامین این [[آیه]] توضیح دادیم روشن است که سیاق این آیه نیز دربارۀ مسئلۀ [[حاکمیت خدا]] و ویژگی‌ها و ابعاد آن است که قرینۀ دوّم در [[تأیید]] مراد مذکور از واژۀ «[[دین]]» در آیۀ مورد بحث است.<ref>[[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام ج۲]]، ص۱۲۲.</ref>

	۱. قال تعالی: {{متن قرآن\|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«و با آنها پیکار کنید؛ تا فتنه (و تجاوز و ستمی) باقی نماند؛ و دین، مخصوص خدا گردد. پس اگر (از روش ستمکارانۀ خود) دست برداشتند، (با آنان پیکار نکنید؛ زیرا) تعدّی جز بر ستمکاران روا نیست» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>.		۱. قال تعالی: {{متن قرآن\|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«و با آنها پیکار کنید؛ تا فتنه (و تجاوز و ستمی) باقی نماند؛ و دین، مخصوص خدا گردد. پس اگر (از روش ستمکارانۀ خود) دست برداشتند، (با آنان پیکار نکنید؛ زیرا) تعدّی جز بر ستمکاران روا نیست» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>.