رؤیا در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* منابع */

2024-05-07T06:17:13Z

منابع

Jaafari: /* انواع رویا */

2024-05-07T06:00:05Z

انواع رویا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۰
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:

	از [[آیات]] مربوط به رؤیای [[حضرت یوسف]]{{ع}} استفاده شده که نقل [[رؤیا]] در صورت [[برانگیختن]] [[حسادت]] [[حسودان]]، درست نیست، چنان که [[حضرت یعقوب]]{{ع}} از نقل رؤیای حضرت یوسف{{ع}} برای برادرانش [[نهی]] کرد<ref>تفسیر مقاتل، ج ۲، ص۳۱۸؛ منهج الصادقین، ج ۵، ص۷.</ref>: {{متن قرآن\|قَالَ يَـٰبُنَىَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلَىٰٓ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا۟ لَكَ كَيْدًا إِنَّ ٱلشَّيْطَـٰنَ لِلْإِنسَـٰنِ عَدُوٌّۭ مُّبِينٌۭ}}<ref>«گفت: پسرکم! خوابت را برای برادرانت باز مگو که برای تو نیرنگی سخت اندیشند؛ بی‌گمان شیطان، برای آدمی دشمنی آشکار است» سوره یوسف، آیه ۵.</ref> روایتی با همین مضمون از [[امام صادق]]{{ع}} نیز وارد شده که از نقل [[خواب]] برای [[حسودان]] و [[کینه‌توزان]] [[نهی]] می‌کند<ref>الکافی، ج ۸، ص۳۳۶؛ بحارالانوار، ج ۵۸، ص۱۷۴.</ref>. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز به [[طور]] کلی از نقل رؤیاهای [[شیطانی]] و اضغاث احلام نهی کرده است<ref>المستدرک، ج ۴، ص۴۳۲؛ مستدرک الوسائل، ج ۵، ص۱۱۲.</ref>.<ref>[[رقیه جعفرپور\|جعفرپور، رقیه]]، [[رؤیا - جعفرپور (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۱۶۸.</ref>.		از [[آیات]] مربوط به رؤیای [[حضرت یوسف]]{{ع}} استفاده شده که نقل [[رؤیا]] در صورت [[برانگیختن]] [[حسادت]] [[حسودان]]، درست نیست، چنان که [[حضرت یعقوب]]{{ع}} از نقل رؤیای حضرت یوسف{{ع}} برای برادرانش [[نهی]] کرد<ref>تفسیر مقاتل، ج ۲، ص۳۱۸؛ منهج الصادقین، ج ۵، ص۷.</ref>: {{متن قرآن\|قَالَ يَـٰبُنَىَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلَىٰٓ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا۟ لَكَ كَيْدًا إِنَّ ٱلشَّيْطَـٰنَ لِلْإِنسَـٰنِ عَدُوٌّۭ مُّبِينٌۭ}}<ref>«گفت: پسرکم! خوابت را برای برادرانت باز مگو که برای تو نیرنگی سخت اندیشند؛ بی‌گمان شیطان، برای آدمی دشمنی آشکار است» سوره یوسف، آیه ۵.</ref> روایتی با همین مضمون از [[امام صادق]]{{ع}} نیز وارد شده که از نقل [[خواب]] برای [[حسودان]] و [[کینه‌توزان]] [[نهی]] می‌کند<ref>الکافی، ج ۸، ص۳۳۶؛ بحارالانوار، ج ۵۸، ص۱۷۴.</ref>. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز به [[طور]] کلی از نقل رؤیاهای [[شیطانی]] و اضغاث احلام نهی کرده است<ref>المستدرک، ج ۴، ص۴۳۲؛ مستدرک الوسائل، ج ۵، ص۱۱۲.</ref>.<ref>[[رقیه جعفرپور\|جعفرپور، رقیه]]، [[رؤیا - جعفرپور (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۱۶۸.</ref>.

			==[[تاویل]] و تعبیر رویا==
			[[تأویل]] از باب تفعیل از ریشه «اَ ـ و ـ ل» به معنای [[رجوع]] و بازگشت چیزی به اصل آن است<ref>مفردات، ص۹۹؛ مجمع البحرین، ج ۵، ص۳۱۱، «اول».</ref> و تأویل [[رؤیا]] در عبارت {{متن قرآن\|وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأْوِيلِ ٱلْأَحَادِيثِ}}<ref> سوره یوسف، آیه ۶.</ref> به معنای [[تفسیر]] آن<ref>مفردات، ص۹۹ ـ ۱۰۰؛ لسان العرب، ج ۱۱، ص۳۳، «اول».</ref> یا پیشامدی دانسته شده که پس از دیدن [[خواب]] اتفاق می‌افتد<ref>المیزان، ج ۱۱، ص۷۹؛ انوار درخشان، ج ۹، ص۱۲ ـ ۱۳.</ref> و تحقق خارجی همان چیزی است که در خواب دیده است. نسبت معنای لغوی و اصطلاحی از آن جهت است که تأویل، رؤیا را به اصلش باز می‌گرداند<ref>تفسیر بغوی، ج ۲، ص۴۷۶؛ لباب التأویل، ج ۲، ص۵۱.</ref>. «تعبیر» از باب تفعیل و از ریشه «ع ـ ب ـ ر» اصطلاح دیگری در زمینه تفسیر رؤیا و به معنای گذشتن از حالتی به حالتی دیگر است<ref>مفردات، ص۵۴۳؛ المحیط فی اللغه، ج ۱، ص۹۵، «عبر».</ref>. مقصود از «تعبیر رؤیا»، تطبیق تصاویر و مفاهیم [[نفسانی]] بر [[حقایق]] عینی خارجی دانسته شده است<ref>الکلیات، ص۴۸۰؛ کشف الظنون، ج ۱، ص۴۱۶.</ref>. تأویل نسبت به تعبیر معنایی عام دارد؛ زیرا هم در باره خواب به کار می‌رود، هم درباره غیر آن؛ مانند تأویل [[آیات متشابه]] [[قرآن]]<ref>{{متن قرآن\|هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ عَلَيْكَ ٱلْكِتَـٰبَ مِنْهُ ءَايَـٰتٌۭ مُّحْكَمَـٰتٌ هُنَّ أُمُّ ٱلْكِتَـٰبِ وَأُخَرُ مُتَشَـٰبِهَـٰتٌۭ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌۭ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَـٰبَهَ مِنْهُ ٱبْتِغَآءَ ٱلْفِتْنَةِ وَٱبْتِغَآءَ تَأْوِيلِهِۦ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُۥٓ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱلرَّٰسِخُونَ فِى ٱلْعِلْمِ يَقُولُونَ ءَامَنَّا بِهِۦ كُلٌّۭ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَـٰبِ}} «اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه)‌اند، که بنیاد این کتاب‌اند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه)‌اند؛ اما آنهایی که در دل کژی دارند، از سر آشوب و تأویل جویی، از آیات متشابه آن، پیروی می‌کنند در حالی که تأویل آن را جز خداوند نمی‌داند و استواران در دانش، می‌گویند: ما بدان ایمان داریم، تمام آن از نزد پروردگار ماست و جز خردمندان، کسی در یاد نمی‌گیرد» سوره آلعمران، آیه ۷.</ref>؛ اما تعبیر، اخص بوده، تنها در باره [[خواب]] به کار می‌رود<ref>الکلیات، ص۴۸۰؛ بیان المعانی، ج ۳، ص۲۱۷.</ref>. در [[قرآن]] از برخی معبّران خواب یاد شده است: یوسف{{ع}} بنا به تصریح [[آیه]] ۶ [[سوره یوسف]]<ref>{{متن قرآن\|وَكَذَٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأْوِيلِ ٱلْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكَ وَعَلَىٰٓ ءَالِ يَعْقُوبَ كَمَآ أَتَمَّهَا عَلَىٰٓ أَبَوَيْكَ مِن قَبْلُ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْحَـٰقَ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ}} «و بدین گونه پروردگارت تو را برمی‌گزیند و به تو از (دانش) خوابگزاری می‌آموزد و نعمت خویش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام می‌گرداند چنان‌که پیش از این بر پدرانت ابراهیم و اسحاق تمام گردانید که پروردگار تو دانایی فرزانه است» سوره یوسف، آیه ۶.</ref> [[برگزیده خدا]] و دارای [[علم]] [[تأویل]] بود که در [[آیات]] ۴۱ و ۴۷ - ۴۹ سوره یوسف برخی از تأویلات آن حضرت که به [[واقعیت]] پیوسته‌اند، ذکر شده است و در آیات ۲۱، ۳۷ و ۱۰۱ بر [[الهی]] بودن این علم تأکید شده است. تأویل [[احادیث]] در این آیات به علم تعبیر [[رؤیا]] [[تفسیر]] شده است. علم و [[حکمت]]، دانستن فرجام امور<ref>تفسیر ماوردی، ج ۳،ص ۸؛ تفسیر ثعالبی، ج ۲، ص۳۱۷ ـ ۳۱۸.</ref> و [[آگاهی]] از معانی کتب و [[سنن]] [[انبیای سلف]]<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۸، ص۴۲۰؛ الوجیز، ج ۲، ص۹۴.</ref> نیز از [[تفاسیر]] دیگر آن شمرده شده است.

			درباره آگاهی [[حضرت یعقوب]]{{ع}} و پسرانش از [[تعبیر خواب]] به صراحت سخنی گفته نشده؛ ولی تعبیر {{متن قرآن\|ءَالِ يَعْقُوبَ}} در آیه {{متن قرآن\|وَكَذَٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأْوِيلِ ٱلْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكَ وَعَلَىٰٓ ءَالِ يَعْقُوبَ كَمَآ أَتَمَّهَا عَلَىٰٓ أَبَوَيْكَ مِن قَبْلُ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْحَـٰقَ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ}}<ref>«و بدین گونه پروردگارت تو را برمی‌گزیند و به تو از (دانش) خوابگزاری می‌آموزد و نعمت خویش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام می‌گرداند چنان‌که پیش از این بر پدرانت ابراهیم و اسحاق تمام گردانید که پروردگار تو دانایی فرزانه است» سوره یوسف، آیه ۶.</ref> دلیل بر [[آگاهی]] [[یعقوب]] و برخی فرزندانش از [[تعبیر خواب]] دانسته شده است<ref>تفسیر ابن ابی‌حاتم، ج ۷، ص۲۱۰۲؛ التحریر و التنویر، ج ۱۲، ص۲۰؛ المیزان، ج ۱۱، ص۸۴.</ref>. برخی [[مفسران]] از [[آیه]] «قالَ یـبُنَیَّ لا تَقصُص رُءیاکَ عَلی اِخوَتِکَ» نیز استفاده کرده‌اند که [[برادران یوسف]]{{ع}} با [[تأویل]] [[رؤیا]] آشنا بودند و از این رو یعقوب فرزندش را از بازگویی رؤیایش برای برادرانش [[نهی]] کرد<ref>لباب التاویل، ج ۲، ص۵۱۲؛ زاد المسیر، ج ۲، ص۴۱۳.</ref>. افزون بر این افراد، آیه {{متن قرآن\|وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ}}<ref>«و پادشاه (مصر) گفت: من (در خواب) هفت گاو فربه می‌بینم که هفت گاو لاغر آنها را می‌خورند و هفت خوشه سبز و (هفت خوشه) دیگر خشک؛ ای بزرگان! اگر خوابگزارید به من درباره خوابم نظر بدهید» سوره یوسف، آیه ۴۳.</ref> نشان از وجود کسانی در [[مصر]] دارد که دانای به تعبیر خواب شمرده می‌شدند<ref>التحریر و التنویر، ج ۱۲، ص۶۰.</ref>. درباره «المَلاَُ» دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد: درباریان، اشراف و بزرگان و [[دانشمندان]]<ref>تفسیر ابن ابی‌حاتم، ج۷، ص۲۱۵۰ ـ ۲۱۵۱؛ التبیان، ج ۶، ص۱۴۵؛ ارشاد الاذهان، ص۲۴۵.</ref>، [[ساحران]] و [[کاهنان]]<ref>تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص۱۹۵؛ روح البیان، ج ۴، ص۲۶۶.</ref>، یا [[منجمان]] [[مصری]]<ref>بیان المعانی، ج ۳، ص۲۱۷ ـ ۲۱۹.</ref>. با این [[حال]]، آنان نتوانستند [[خواب]] [[پادشاه]] را تعبیر کنند و خواب او را {{متن قرآن\|أَضْغَـٰثُ أَحْلَـٰمٍۢ}} دانستند: {{متن قرآن\|قَالُوٓا۟ أَضْغَـٰثُ أَحْلَـٰمٍۢ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ ٱلْأَحْلَـٰمِ بِعَـٰلِمِينَ}}<ref>«گفتند خواب‌هایی پریشان است و ما تعبیر خواب‌های پریشان را نمی‌دانیم» سوره یوسف، آیه ۴۴.</ref>.<ref>[[رقیه جعفرپور\|جعفرپور، رقیه]]، [[رؤیا - جعفرپور (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۱۷۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-05-07T05:41:13Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۱
خط ۹۹:		خط ۹۹:
	# [[حقیقت]] نمایانده شده در [[رؤیا]] بر [[پیامبر]] وسیله [[آزمایش]] [[مردم]]: {{متن قرآن\|وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>		# [[حقیقت]] نمایانده شده در [[رؤیا]] بر [[پیامبر]] وسیله [[آزمایش]] [[مردم]]: {{متن قرآن\|وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>
	# رؤیای [[پیامبر]] نمایانگر ورود [[مسلمانان]] به [[مسجد الحرام]] با [[امنیت]] و تراشیدن سر و کوتاه کردن مو بدون هیچ خوفی: {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِینَ مُحَلقِینَ رُؤُسَکمْ وَ مُقَصرِینَ لاٰ تَخٰافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پ» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۳۸.</ref>.		# رؤیای [[پیامبر]] نمایانگر ورود [[مسلمانان]] به [[مسجد الحرام]] با [[امنیت]] و تراشیدن سر و کوتاه کردن مو بدون هیچ خوفی: {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِینَ مُحَلقِینَ رُؤُسَکمْ وَ مُقَصرِینَ لاٰ تَخٰافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پ» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۳۸.</ref>.

			==خواب‌های صادق یا پریشان==
			[[رؤیا]] از ریشه «ر ـ أـ ی» و به معنای چیزی است که در [[خواب]] دیده می‌شود<ref>مفردات، ص۳۷۵؛ الصحاح، ج ۶، ص۲۳۴۹، «رأی».</ref>؛ برخلاف «[[رؤیت]]» که [[مشاهده]] در [[حال]] [[بیداری]] است<ref>غریب الحدیث، ج۲، ص۷۶۷؛ الکشاف، ج۲، ص۴۴۴.</ref>. از دیدگاه [[روان‌شناسان]]، رؤیا بازتابی از ترس‌ها، سرخوردگی‌ها و علایق شخصی افراد است. بیننده خواب یکی از شخصیت‌های داستان رؤیاست که گاه از نگاه ناظر بیرونی آن را [[تجربه]] می‌کند و گاه فرد خوابیده، از خواب خویش [[آگاه]] است که به آن خواب شفاف می‌گویند و پدیده نادری نیست. رؤیا در نگاه روان‌شناسان، دروازه‌ای برای ورود به ضمیر ناخودآگاه بیننده خواب است<ref>. The Gale Encyclopedia of psychology، p ۱۹۵.</ref>. [[ادیان ابراهیمی]]، نگاهی متفاوت به موضوع رؤیا دارند: در بخش دوم از رساله براخوت تلمود، رؤیا نوعی تجربه این جهانی معرفی شده است که می‌تواند [[تأویل]] و [[تفسیری]] داشته باشد و تعالیمی را برای [[انسان]] به بار آورد. [[یهودیان]] میان خواب‌های خوب و خواب ‌های [[شیطانی]] تفاوت قائل‌اند و رؤیا برای آنان مانند بسیاری دیگر از [[ادیان]]، راهی برای دریافت [[الهامات]] [[وحیانی]] است<ref>. A lettr that has not been read: dreams in the Hebrew bible،p.۱-۸.</ref>. [[اعتقاد]] [[مسیحیان]] درباره رؤیا نیز از رهگذر [[عهد عتیق]] و رؤیاهای گزارش شده، به ویژه رؤیای نردبان [[یعقوب]] شکل گرفته است<ref>کتاب مقدس، سفر پیدایش، ۲۸: ۱۰-۱۹.</ref>. رؤیا در [[تعالیم قرآنی]] و [[تاریخ اسلام]] نیز حضوری چشمگیر دارد. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} رؤیا را سه گونه برشمرده است: بشارتی از سوی [[خدا]]، وسیله [[غم]] و [[اندوه]] از سوی [[شیطان]] و مسائلی که انسان در [[فکر]] خود می‌پروراند ([[حدیث]] نفس) و آنها را در خواب می‌بیند<ref>مسند احمد، ج ۲، ص۲۶۹؛ مناقب، ص۲۸۰؛بحار الانوار، ج ۵۸، ص۱۸۱.</ref>. رؤیا ارتباط با [[عالم مثال]] و راهی برای [[درک]] [[حقایق]] امور است و گزارش‌های فراوانی از رؤیاهای [[عالمان]] و [[عارفان]] [[مسلمان]] در [[تاریخ]] [[اسلامی]] موجود است. به گفته بزرگانی همچون [[ابن عربی]]، همه تجربه‌های [[شهودی]] [[انبیا]]، از جمله [[رؤیا]] و [[تجربه‌های عرفانی]] [[عارفان]] و [[اولیا]] برخاسته از نسبت [[خیال]] با [[عالم مثال]] است<ref>شرح فصول الحکم، ص۱۳۳؛ مرصاد العباد، ص۲۹.</ref>. [[صدرالمتألهین]] نیز دلیل [[درستی]] [[رؤیاهای صادق]] را اتصال [[نفس انسان]] به جواهر عالیه در عالم بالا می‌داند<ref>الشواهد الربوبیه، ص۳۴۸-۳۴۹؛ تفسیر صدر المتألهین، ج ۶، ص۲۷۸.</ref>. در بررسی واژه‌شناختی رؤیا در [[قرآن]]، به سه واژه «رؤیا» و همخانواده‌های آن، «احلام» و «[[احادیث]]» برمی‌خوریم. واژه رؤیا ۷ بار در قرآن به شکل مفرد آمده است. برخی مشتقات فعلی آن نیز به معنای «[[خواب]] دیدن» به کار رفته است؛ مانند {{متن قرآن\|إِذْ يُرِيكَهُمُ ٱللَّهُ فِى مَنَامِكَ}}<ref> سوره انفال، آیه ۴۳.</ref>، {{متن قرآن\|إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَـٰٓأَبَتِ إِنِّى رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًۭا وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِى سَـٰجِدِينَ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که یوسف به پدرش گفت: ای پدر! من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که برای من فروتن بودند» سوره یوسف، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن\|وَقَالَ ٱلْمَلِكُ إِنِّىٓ أَرَىٰ}}<ref> سوره یوسف، آیه ۴۳.</ref> و {{متن قرآن\|إِنِّىٓ أَرَىٰ فِى ٱلْمَنَامِ}}<ref> سوره صافّات، آیه ۱۰۲.</ref> برخی [[مفسران]]، [[آیه]] ۶۴ [[سوره یونس]]<ref>{{متن قرآن\|لَهُمُ ٱلْبُشْرَىٰ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَـٰتِ ٱللَّهِ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ}} «در زندگی این جهان و در جهان واپسین نوید آنان راست. هیچ دگرگونی در کلمات خداوند نیست، این است که رستگاری سترگ است» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref> را که از [[بشارت]] به [[مؤمنان]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] خبر می‌دهد نیز در ارتباط با رؤیا دانسته و بشارت در دنیا را رؤیاهای [[نیکو]] می‌دانند که [[انسان]] آن را در خواب می‌بیند<ref>التبیان، ج ۵، ص۴۰۳؛ تفسیر ثعلبی، ج ۵، ص۱۳۸.</ref>. واژه «اَحْلام» جمع «حُلُم»<ref>القاموس المحیط، ج۴، ص۹۹؛ المعجم الوسیط، ج ۱، ص۱۹۴ ـ ۱۹۵، «حلم».</ref> دیگر واژه‌ای است که به معنای رؤیا به کار رفته و در اصل به معنای [[خودداری نفس]] و کنترل آن از [[هیجان]] و [[غضب]] است<ref>مفردات، ص۲۵۴، «حلم»؛ المیزان، ج ۱۱، ص۱۸۷؛ الامثل، ج ۱۷، ص۱۸۲.</ref> و چون [[رؤیا]] معمولاً در حالت [[خواب]] توأم با [[آرامش]] و به دور از [[هیجان]] و [[غضب]] دیده می‌شود، از آن به احلام تعبیر شده است<ref>التحقیق، ج ۲، ص۲۷۳-۲۷۴، «حلم».</ref>. این واژه ۴ بار در [[قرآن]] آمده که سه بار به معنای رؤیا و خواب و یک بار به معنای «[[عقول]]» است.<ref>{{متن قرآن\|أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلَـٰمُهُم بِهَـٰذَآ أَمْ هُمْ قَوْمٌۭ طَاغُونَ}} «آیا خردهایشان (آنان را) بدین (پندار) واداشته است یا آنان قومی گردنکش‌اند؟» سوره طور، آیه ۳۲.</ref>.<ref>اعراب القرآن، نحاس، ج ۴، ص۱۷۴؛ الکشاف، ج ۴، ص۴۱۳.</ref> احلام در قرآن برخلاف رؤیا که بیشتر خواب‌های خیر و [[نیک]] است، در باره خواب‌های آشفته به کار رفته<ref>النهایه، ج ۱، ص۴۳۴؛ لسان العرب، ج ۱۲، ص۱۴۵، «حلم».</ref> و از آن به «اَضْغاث اَحْلام» تعبیر شده است. در برخی از [[احادیث]] نیز منشأ [[رؤیای صالح]]، [[خدا]] و منشأ احلام، [[شیطان]] دانسته شده است<ref>صحیح البخاری، ج ۴، ص۹۵؛ سنن الترمذی، ج ۳، ص۳۶۵.</ref>. واژه سوم، «احادیث» جمع «[[حدیث]]» به معنای امر جدید است که بیشتر درباره سخن به کار می‌رود<ref>العین، ج ۳، ص۱۷۷؛ التحقیق، ج ۲، ص۱۷۶، «حدث».</ref>. رؤیا نیز اغلب دربردارنده مشاهده‌ای تازه است<ref>مفردات، ص۲۲۲ ـ ۲۲۳، «حدث».</ref>. این واژه ۵ بار در قرآن به کار رفته که سه بار در کنار واژه «[[تأویل]]» به معنای رؤیاها استفاده شده است. در وجه کاربرد حدیث برای رؤیا، [[روایت]] [[پیامبر]]{{صل}} نیز می‌تواند راهگشا باشد که رؤیا یا حدیث نفس خواب بیننده است یا حدیث شیطان یا [[فرشته]]<ref>الکشاف، ج ۲، ص۴۴۴؛ جوامع الجامع، ج ۲، ص۱۷۶؛ تفسیر لاهیجی، ج ۲، ص۴۹۵.</ref>؛ همچنین گفته شده: از این رو که رؤیا پس از خواب، بازگو می‌شود، به آن «حدیث» گفته شده است<ref>المنار، ج ۸، ص۱۰۰؛ التحریر و التنویر، ج ۱۲، ص۲.</ref>.<ref>[[رقیه جعفرپور\|جعفرپور، رقیه]]، [[رؤیا - جعفرپور (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۱۶۶.</ref>.

			==انواع رویا==
			در نگاه کلی قرآن، رؤیا دو گونه است: صادق که از سوی خدا به [[انسان]] [[القا]] می‌شود و کاذب که رؤیای پریشان و دارای منشأ [[شیطانی]] است. [[رؤیای صادق]] دارای [[تأویل]] و تعبیر است که [[علم]] آن به برخی [[پیامبران الهی]] همچون [[حضرت یوسف]]{{ع}} و [[حضرت یعقوب]]{{ع}} عطا شده است.

			[[خداوند]] متعالی با به‌کارگیری مشتقات واژه «[[صدق]]» درباره برخی رؤیاها، بر [[درستی]] آنها [[گواهی]] داده است: {{متن قرآن\|قَدْ صَدَّقْتَ ٱلرُّءْيَآ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ}}<ref>«تو خواب خود را راست شمردی؛ ما بدین‌گونه نکوکاران را پاداش می‌دهیم» سوره صافّات، آیه ۱۰۵.</ref>، {{متن قرآن\|لَّقَدْ صَدَقَ ٱللَّهُ رَسُولَهُ ٱلرُّءْيَا بِٱلْحَقِّ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref>؛ نیز با نقل خواب‌هایی که تعبیر آن یا عین [[خواب]]<ref>{{متن قرآن\|إِذْ يُرِيكَهُمُ ٱللَّهُ فِى مَنَامِكَ قَلِيلًۭا وَلَوْ أَرَىٰكَهُمْ كَثِيرًۭا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَـٰزَعْتُمْ فِى ٱلْأَمْرِ وَلَـٰكِنَّ ٱللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ * وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ ٱلْتَقَيْتُمْ فِىٓ أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًۭا وَيُقَلِّلُكُمْ فِىٓ أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِىَ ٱللَّهُ أَمْرًۭا كَانَ مَفْعُولًا وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ}} «(یاد کن) آنگاه را که خداوند آنان را به تو در خوابت «اندک» نشان داد و اگر آنان را «بسیار» نشان داده بود سست می‌شدید و در کار (جنگ) اختلاف می‌یافتید ولی خداوند (شما را) در امان داشت که او به اندیشه‌ها داناست * و آنگاه را (یاد کن) که آنان را- چون رویاروی شدید- به چشمتان اندک نمود و شما را نیز در چشم آنان، اندک نشان داد تا خداوند کاری انجام یافتنی را به پایان برد و کارها به خداوند باز گردانده می‌شود» سوره انفال، آیه ۴۳-۴۴.</ref> اتفاق افتاده، [[حقیقی]] بودن برخی خواب‌ها را [[تأیید]] کرده است<ref>تعطیر الانام، ج ۱، ص۴؛ المنار، ج ۱۰، ص۱۸ ـ ۱۹.</ref>؛ همچنین تعبیر «مِن ورائی حِجابٍ» به عنوان یکی از راه‌های [[وحی]] در [[آیه]] ۵۱ [[سوره شوری]]<ref>{{متن قرآن\|وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ ٱللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِن وَرَآئِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًۭا فَيُوحِىَ بِإِذْنِهِۦ مَا يَشَآءُ إِنَّهُۥ عَلِىٌّ حَكِيمٌۭ}} «و هیچ بشری نسزد که خداوند با او سخن گوید مگر با وحی یا از فراسوی پرده‌ای یا فرستاده‌ای فرستد که به اذن او آنچه می‌خواهد وحی کند؛ بی‌گمان او فرازمندی فرزانه است» سوره شوری، آیه ۵۱.</ref> را شامل [[رؤیای صادق]] نیز دانسته‌اند<ref>الامثل، ج ۱۵، ص۵۷۲.</ref>. در [[قرآن]] و [[روایات]]، ویژگی‌هایی برای رؤیای صادق مطرح شده‌اند؛ مانند تکرار [[رؤیا]]. تعابیری مانند {{متن قرآن\|إِنِّىٓ أَرَىٰ فِى ٱلْمَنَامِ}} درباره [[خواب]] [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و {{متن قرآن\|وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَى}}.. درباره خواب [[پادشاه مصر]] و {{متن قرآن\|إِنِّي أَرَانِي أَعْصِرُ خَمْرًا وَقَالَ الْآخَرُ إِنِّي أَرَانِي أَحْمِلُ}}<ref> سوره یوسف، آیه ۳۶.</ref>. در باره خواب [[زندانیان]] به صورت مضارع، بر استمرار خواب‌ها و [[صادق بودن]] آنها دلالت دارند<ref>المیزان، ج ۱۱، ص۱۸۵؛ ج ۱۷، ص۱۵۲؛ احسن الحدیث، ج ۵، ص۱۳۵.</ref>؛ همچنین اگر در رؤیایی مأموریتی از سوی خدای متعالی به [[پیامبری]] [[ابلاغ]] گردد، عمل به آن [[واجب]] می‌شود، چنان که در خواب حضرت ابراهیم{{ع}} مبنی بر [[ذبح]] فرزندش [[حضرت اسماعیل]]{{ع}} رخ داده است<ref>احکام القرآن، ج ۴، ص۳۵۷؛ اطیب البیان، ج ۱۱، ص۱۷۷.</ref>، از این رو رؤیای صادق [[انبیا]]{{عم}} نیز [[وحی]] نامیده شده<ref>الامالی، ص۳۳۸؛ متشابه القرآن، ج ۱، ص۳۸.</ref> و یکی از ۴۶ جزء<ref>الموطأ، ج ۲، ص۹۵۶؛ شعب الایمان، ج ۴، ص۱۸۷.</ref> یا ۷۰ جزء<ref>المعجم الکبیر، ج ۱۰، ص۲۲۱؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص۵۸۵.</ref> [[نبوت]] بیان شده است<ref>الفتوحات، ج ۲، ص۳۷۵؛ ممد الهمم، ص۲۳۰.</ref>. در خصوص [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز [[تلقی وحی]] در خواب به صورت رؤیای صادق گزارش شده است<ref>السیرة النبویه، ج ۱،ص ۲۳۴؛ دلائل النبوه، ج ۷،ص ۵۷.</ref>. از خواب‌های آشفته و پریشان در برابر رؤیای صادق، با عنوان {{متن قرآن\|أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ}}<ref>سوره یوسف، آیه ۴۴.</ref> یاد شده است<ref>اطیب البیان، ج ۹، ص۱۳۸.</ref>. «اَضغـثُ» جمع «ضِغْث» به معانی متفاوتی به کار رفته که نوعی [[آشفتگی]] و درآمیختگی سره و ناسره در تمامی آنها نهفته است<ref>ایجاز البیان، ج ۱، ص۴۳۷؛ لسان العرب، ج ۲، ص۱۶۳ ـ ۱۶۴، «ضغث».</ref> و از این رو، خوابی که [[حقیقت]] آن روشن نیست و اجزای آن به هم پیوسته نیستند، به این نام خوانده شده است<ref>مفردات، ص۵۰۹؛ مجمع البحرین، ج ۲، ص۲۵۸، «ضغث».</ref>. برخی [[مفسران]] با استفاده از [[آیه]] ۴۴ [[سوره یوسف]]<ref>{{متن قرآن\|قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ}} «گفتند خواب‌هایی پریشان است و ما تعبیر خواب‌های پریشان را نمی‌دانیم» سوره یوسف، آیه ۴۴.</ref> هر خوابی را که تأویلی نداشته باشد، {{متن قرآن\|أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ}} شمرده<ref>تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص۱۹۵؛ ارشاد الاذهان، ص۲۴۶.</ref> و این واژه را استعاره‌ای برای رؤیای کاذب دانسته‌اند<ref>تفسیر بیضاوی، ج ۳، ص۱۶۵؛ الاصفی، ج ۱، ص۵۷۳.</ref>. یکی از فرق‌های بارز خواب‌های صادق و کاذب، منشأ و مصدر آنهاست که منشأ خواب‌های صادق [[خداوند]] متعالی است، برخلاف خواب‌های کاذب. [[قرآن]] با استفاده از عبارات {{متن قرآن\|إِذْ يُرِيكَهُمُ ٱللَّهُ فِى مَنَامِكَ...}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که خداوند آنان را به تو در خوابت «اندک» نشان داد.».. سوره انفال، آیه ۴۳.</ref> و {{متن قرآن\|وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِٱلنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا ٱلرُّءْيَا ٱلَّتِىٓ أَرَيْنَـٰكَ...}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref> منشأ [[رؤیاهای صادق]] را خدای متعالی می‌شمرد و در مقابل، از [[شیطان]]، حالات [[نفسانی]]<ref>الکافی، ج ۸، ص۹۰؛ کنز العمال، ج ۱۵، ص۳۶۶.</ref> و [[افکار]] بشری<ref>التبیان، ج ۵، ص۱۲۸-۱۲۹؛ مجمع البیان،ج ۴، ص۸۴۰.</ref> به عنوان منشأ رؤیاهای کاذب یاد شده است.

			از [[آیات]] مربوط به رؤیای [[حضرت یوسف]]{{ع}} استفاده شده که نقل [[رؤیا]] در صورت [[برانگیختن]] [[حسادت]] [[حسودان]]، درست نیست، چنان که [[حضرت یعقوب]]{{ع}} از نقل رؤیای حضرت یوسف{{ع}} برای برادرانش [[نهی]] کرد<ref>تفسیر مقاتل، ج ۲، ص۳۱۸؛ منهج الصادقین، ج ۵، ص۷.</ref>: {{متن قرآن\|قَالَ يَـٰبُنَىَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلَىٰٓ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا۟ لَكَ كَيْدًا إِنَّ ٱلشَّيْطَـٰنَ لِلْإِنسَـٰنِ عَدُوٌّۭ مُّبِينٌۭ}}<ref>«گفت: پسرکم! خوابت را برای برادرانت باز مگو که برای تو نیرنگی سخت اندیشند؛ بی‌گمان شیطان، برای آدمی دشمنی آشکار است» سوره یوسف، آیه ۵.</ref> روایتی با همین مضمون از [[امام صادق]]{{ع}} نیز وارد شده که از نقل [[خواب]] برای [[حسودان]] و [[کینه‌توزان]] [[نهی]] می‌کند<ref>الکافی، ج ۸، ص۳۳۶؛ بحارالانوار، ج ۵۸، ص۱۷۴.</ref>. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز به [[طور]] کلی از نقل رؤیاهای [[شیطانی]] و اضغاث احلام نهی کرده است<ref>المستدرک، ج ۴، ص۴۳۲؛ مستدرک الوسائل، ج ۵، ص۱۱۲.</ref>.<ref>[[رقیه جعفرپور\|جعفرپور، رقیه]]، [[رؤیا - جعفرپور (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۱۶۸.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۱۰۴:		خط ۱۱۴:
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[رؤیا - کوشا (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]		# [[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[رؤیا - کوشا (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
			# [[پرونده:1100408.jpg\|22px]] [[رقیه جعفرپور\|جعفرپور، رقیه]]، [[رؤیا - جعفرپور (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Hosein: جایگزینی متن - '\=\=\sپانویس\s\=\=↵\{\{پانویس\}\}\n\n\[\[رده\:(.*)در\sقرآن\]\]' به '== پانویس == {{پانویس}}'

2022-09-07T18:09:25Z

جایگزینی متن - '\=\=\sپانویس\s\=\=↵\{\{پانویس\}\}\n\n\[\[رده\:(.*)در\sقرآن\]\]' به '== پانویس == {{پانویس}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۳۹
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:رؤیا در قرآن]]~~

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:41:40Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T07:08:45Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

نمایش تغییرات

Hosein: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == ==' به '=='

2022-06-01T15:30:26Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == ==' به '=='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۰۰
خط ۹۹:		خط ۹۹:
	# [[حقیقت]] نمایانده شده در [[رؤیا]] بر [[پیامبر]] وسیله [[آزمایش]] [[مردم]]: {{متن قرآن\|وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>		# [[حقیقت]] نمایانده شده در [[رؤیا]] بر [[پیامبر]] وسیله [[آزمایش]] [[مردم]]: {{متن قرآن\|وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>
	#رؤیای [[پیامبر]] نمایانگر ورود [[مسلمانان]] به [[مسجد الحرام]] با [[امنیت]] و تراشیدن سر و کوتاه کردن مو بدون هیچ خوفی: {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِینَ مُحَلقِینَ رُؤُسَکمْ وَ مُقَصرِینَ لاٰ تَخٰافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پ» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۳۸.</ref>.		#رؤیای [[پیامبر]] نمایانگر ورود [[مسلمانان]] به [[مسجد الحرام]] با [[امنیت]] و تراشیدن سر و کوتاه کردن مو بدون هیچ خوفی: {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِینَ مُحَلقِینَ رُؤُسَکمْ وَ مُقَصرِینَ لاٰ تَخٰافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پ» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۳۸.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:02:49Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[رؤیا]]~~''' است. "'''[[رؤیا]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[رؤیا در قرآن]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = رؤیا
			\| عنوان مدخل = [[رؤیا]]
			\| مداخل مرتبط = [[رؤیا در قرآن]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Msadeq: /* مقدمه */

2022-02-13T08:39:58Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۹
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	پیامبر اکرم{{صل}} در [[مدینه]] [[خواب]] دید که به اتفاق [[یاران]] خود برای [[مناسک]] [[عمره]] وارد [[مکه]] می‌شوند و این خواب را برای یاران بیان کرد. اما چون در [[حدیبیه]] از ورود به مکه باز داشته شدند برخی از یاران [[اعتراض]] کردند که چرا [[وعده]] شما عملی نشد؟ [[حضرت]] فرمود: مگر گفته بودم همین امسال وارد مکه می‌شویم؟! بنابراین، [[زیارت]] [[کعبه]] به تأخیر افتاد و پیش از آن [[صلح حدیبیه]] واقع شد که [[برکات]] فراوانی برای مسلمانان داشت و سال بعد یعنی سال هفتم، پس از پیروزی[[خیبر]]، مسلمانان آزادانه به [[زیارت]] رفتند که به آن «[[عمرة القضاء]]» گویند.		پیامبر اکرم{{صل}} در [[مدینه]] [[خواب]] دید که به اتفاق [[یاران]] خود برای [[مناسک]] [[عمره]] وارد [[مکه]] می‌شوند و این خواب را برای یاران بیان کرد. اما چون در [[حدیبیه]] از ورود به مکه باز داشته شدند برخی از یاران [[اعتراض]] کردند که چرا [[وعده]] شما عملی نشد؟ [[حضرت]] فرمود: مگر گفته بودم همین امسال وارد مکه می‌شویم؟! بنابراین، [[زیارت]] [[کعبه]] به تأخیر افتاد و پیش از آن [[صلح حدیبیه]] واقع شد که [[برکات]] فراوانی برای مسلمانان داشت و سال بعد یعنی سال هفتم، پس از پیروزی[[خیبر]]، مسلمانان آزادانه به [[زیارت]] رفتند که به آن «[[عمرة القضاء]]» گویند.

	از دیگر موارد [[رؤیا]]، رؤیای [[پیامبر اسلام]]{{صل}} در مورد افراد [[دشمن]] و [[ضرورت]] [[پیکار]] با [[سپاه]] [[کفر]] در [[جنگ بدر]] است {{متن قرآن\|إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلًا وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که خداوند آنان را به تو در خوابت «اندک» نشان داد و اگر آنان را «بسیار» نشان داده بود سست می‌شدید و در کار (جنگ) اختلاف می‌یافتید ولی خداوند (شما را) در امان داشت که او به اندیشه‌ها داناست» سوره انفال، آیه ۴۳.</ref>. نتیجه اینکه رؤیا بر اساس [[آیات قرآن]] می‌تواند [[حقیقی]] و یا آشفته و پریشان باشد، خواب‌ها و رؤیاهای [[پیامبران]] و [[اولیاء الهی]] و کسانی از [[مردمان]]، جزو خواب‌های [[واقعی]] و حقیقی است. نفس [[رؤیا]] دلالت بر [[تجرد روح]] و [[ارتباط]] [[روح]] با عالم ماوراء ماده دارد. و رؤیا می‌تواند دریچه‌ای از دریچه‌های [[آگاهی انسان]] به سوی [[عالم غیب]] باشد تا [[آدمی]] بداند که این عالم محدود و مادی در برگیرنده تمام [[حقایق]] و [[واقعیات]] نیست و جز این، عالمی دیگر وجود دارد که خواه ناخواه روزی همه [[انسان‌ها]] به سوی آن برانگیخته می‌شوند.<ref>[[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[رؤیا - کوشا (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[ دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\| دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ~~ج۱،~~ ص ۶۷۰-۶۷۴.</ref>		از دیگر موارد [[رؤیا]]، رؤیای [[پیامبر اسلام]]{{صل}} در مورد افراد [[دشمن]] و [[ضرورت]] [[پیکار]] با [[سپاه]] [[کفر]] در [[جنگ بدر]] است {{متن قرآن\|إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلًا وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که خداوند آنان را به تو در خوابت «اندک» نشان داد و اگر آنان را «بسیار» نشان داده بود سست می‌شدید و در کار (جنگ) اختلاف می‌یافتید ولی خداوند (شما را) در امان داشت که او به اندیشه‌ها داناست» سوره انفال، آیه ۴۳.</ref>. نتیجه اینکه رؤیا بر اساس [[آیات قرآن]] می‌تواند [[حقیقی]] و یا آشفته و پریشان باشد، خواب‌ها و رؤیاهای [[پیامبران]] و [[اولیاء الهی]] و کسانی از [[مردمان]]، جزو خواب‌های [[واقعی]] و حقیقی است. نفس [[رؤیا]] دلالت بر [[تجرد روح]] و [[ارتباط]] [[روح]] با عالم ماوراء ماده دارد. و رؤیا می‌تواند دریچه‌ای از دریچه‌های [[آگاهی انسان]] به سوی [[عالم غیب]] باشد تا [[آدمی]] بداند که این عالم محدود و مادی در برگیرنده تمام [[حقایق]] و [[واقعیات]] نیست و جز این، عالمی دیگر وجود دارد که خواه ناخواه روزی همه [[انسان‌ها]] به سوی آن برانگیخته می‌شوند.<ref>[[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[رؤیا - کوشا (مقاله)\|مقاله «رؤیا»]]، [[ دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\| دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص ۶۷۰-۶۷۴.</ref>

	==رؤیا در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم==		==رؤیا در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم==

Msadeq: /* پرسش‌های وابسته */

2022-02-13T08:39:44Z

پرسش‌های وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۹
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	# [[حقیقت]] نمایانده شده در [[رؤیا]] بر [[پیامبر]] وسیله [[آزمایش]] [[مردم]]: {{متن قرآن\|وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>		# [[حقیقت]] نمایانده شده در [[رؤیا]] بر [[پیامبر]] وسیله [[آزمایش]] [[مردم]]: {{متن قرآن\|وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>
	#رؤیای [[پیامبر]] نمایانگر ورود [[مسلمانان]] به [[مسجد الحرام]] با [[امنیت]] و تراشیدن سر و کوتاه کردن مو بدون هیچ خوفی: {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِینَ مُحَلقِینَ رُؤُسَکمْ وَ مُقَصرِینَ لاٰ تَخٰافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پ» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۳۸.</ref>.		#رؤیای [[پیامبر]] نمایانگر ورود [[مسلمانان]] به [[مسجد الحرام]] با [[امنیت]] و تراشیدن سر و کوتاه کردن مو بدون هیچ خوفی: {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِینَ مُحَلقِینَ رُؤُسَکمْ وَ مُقَصرِینَ لاٰ تَخٰافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پ» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۳۸.</ref>.

	~~== پرسش‌های وابسته ==~~

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

رؤیا در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* منابع */

Jaafari: /* انواع رویا */

Jaafari: /* منابع */

Hosein: جایگزینی متن - '\=\=\sپانویس\s\=\=↵\{\{پانویس\}\}\n\n\[\[رده\:(.*)در\sقرآن\]\]' به '== پانویس == {{پانویس}}'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Hosein: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == ==' به '=='

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Msadeq: /* مقدمه */

Msadeq: /* پرسش‌های وابسته */

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '