Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = رافع بن مالک زرقی | مداخل مرتبط = رافع بن مالک زرقی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == وی بنی‌عجلان از تیره عامر بن زریق از قبیله خزرجابن کلبی، نسب...» ایجاد کرد

2025-11-11T08:28:51Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = رافع بن مالک زرقی | مداخل مرتبط = رافع بن مالک زرقی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == وی بنی‌عجلان از تیره عامر بن زریق از قبیله خزرج<ref>ابن کلبی، نسب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = صحابه
| عنوان مدخل = رافع بن مالک زرقی
| مداخل مرتبط = [[رافع بن مالک زرقی در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}
== آشنایی اجمالی ==
وی [[بنی‌عجلان]] از تیره [[بنی عامر (ابهام‌زدایی)|عامر بن زریق]] از [[قبیله خزرج]]<ref>ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۹۵؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۶.</ref> بود؛ از این رو، وی را منسوب به برخی اجداد میانی نسبش با نسبت‌های متعددی معرفی کرده‌اند؛ چنان‌که نسبت او را غضبی هم گفته‌اند<ref>ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۳۸۴.</ref>. کنیه‌اش را [[ابومالک]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۶؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۲۳؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴.</ref> و [[ابورفاعه]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> گفته‌اند. وی را از افراد «کامل» دانسته‌اند که در [[زمان جاهلیت]] به کسی گفته می‌شد که [[نوشتن]]، شنا و [[تیراندازی]] می‌دانست<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۷.</ref>. وی را در کنار [[معاذ بن عفراء]] از [[نخستین مسلمانان]] از [[انصار]]<ref>ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۹۵؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۴۱.</ref> یا از [[خزرج]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۹.</ref> دانسته‌اند که در [[مکه]] با [[رسول خدا]]{{صل}} [[ملاقات]] کرد و [[اسلام]] آورد و به [[مدینه]] بازگشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۲۶۷.</ref>.

[[رافع]] در [[عقبه اول]] (سال دوازدهم بعثت) و دوم حضور داشت<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۲۳؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> از این رو با نسبت «[[عقبی]]» از او یاد کرده‌اند<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۱۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۴۱؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴.</ref>. او یکی از نقیبان<ref>نقیب بنی زریق، ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۱، ص۱۱۱؛ بیهقی، دلائل النبوه، ج۲، ص۴۴۸.</ref> از انصار بود<ref>ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۹۵.</ref> که در [[عقبه]] از سوی رسول خدا{{صل}} در شمار [[نقبای دوازده‌گانه]] قرار گرفت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۷.</ref>. بنا بر نقلی از [[ابن اسحاق]]، وی به مکه [[هجرت]] کرد و در کنار رسول خدا{{صل}} بود و هنگامی که [[سوره]] «طه» نازل شد آن را نوشت و به مدینه آورد و بر [[بنی زریق]] خواند<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۳.</ref>. نیز گفته‌اند وی نخستین کسی بود که [[سوره یوسف]] را به [[مدینه]] آورد<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۰.</ref>. بر پایه خبری، [[مسجد]] «[[بنی‌زریق]]» نخستین مسجدی بود که در آن قرآن خوانده شد و این بدان سبب بود که وقتی [[رافع]] با [[رسول خدا]]{{صل}} در [[عقبه]] [[ملاقات]] کرد، آن حضرت آنچه را از [[قرآن]] در طول ده سال گذشته نازل شده بود، به او عطا کرد و او به مدینه بازگشت و [[اقوام]] خود را گرد آورد و در آنجا<ref>احتمالا مکانی که بعدها در آنجا مسجد بنو زریق بنا شده است.</ref> برایشان قرآن خواند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۰.</ref>.

[[واقدی]]<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۹.</ref>، در شمار [[انصار]] شرکت‌کننده در [[سریه حمزة بن عبدالمطلب]] در سال اول از «[[رافع بن مالک]]» نام برده که اگرچه نسبت وی را نگفته است، اما به نظر می‌رسد همین رافع باشد. در رویداد [[مؤاخات]] رسول خدا{{صل}} میان رافع و [[سعید بن زید بن عمرو عدوی]] [[پیمان برادری]] بست<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۷.</ref>. برخی گفته‌اند رافع در [[بدر]] حضور نداشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۷؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۸۴؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۴۱.</ref>، اما برخی منابع به نقل از [[موسی بن عقبه]]، «رافع» را از شرکت‌کنندگان در بدر شمرده و گفته‌اند ابن اسحاق جزء شرکت‌کنندگان در بدر از وی یاد نکرده است<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> در حالی که شماری از منابع با توجه به [[اختلاف]] در طریق دریافت [[اخبار]]، به نقل از [[یونس بن بکیر]] از ابن اسحاق به شرکت رافع در بدر اشاره کرده‌اند<ref>ر.ک: ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۹.</ref> و به نقل از [[زیاد بن عبدالله]] [[بکائی]] از ابن اسحاق گفته‌اند وی در بدر شرکت نداشت و [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۰۱.</ref> نیز همین نظر را درست دانسته است؛ با این حال، با نسبت «[[بدری]]» از او یاد کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۳.</ref>.

وی را از کسانی دانسته‌اند که در هنگامه بالا گرفتن [[جنگ]]، در [[جنگیدن]] از خود [[پایداری]] به [[خرج]] می‌داد<ref>ابن حبان، مشاهیر علماء الأمصار، ص۴۶.</ref>. وی در [[احد]] شرکت کرد و به [[شهادت]] رسید<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۷؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۲۳؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴.</ref>. همچنین گفته‌اند در [[مدینه]] درگذشت<ref>ابن حبان، مشاهیر علماء الأمصار، ص۴۶.</ref>. [[رافع]] نسلی فراوان داشت<ref>ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۹۵.</ref>. روایتی درباره [[عطسه]] کردن رافع در [[نماز جماعت]] با [[رسول خدا]]{{صل}} و گفتن ذکری پس از عطسه و [[پرسش]] رسول خدا{{صل}} از آن ذکر از رافع نقل شده است<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۲۳۲.</ref>، اما به نظر [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۹.</ref> انتساب این خبر به رافع [[اشتباه]] است، بلکه این خبر مربوط به «[[رفاعه بن رافع]]» است؛ چنان که شماری از منابع بدان اشاره کرده‌اند<ref>برای نمونه، ر.ک: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۴۱؛ ابن حزم، المحلی، ج۴، ص۱۶۴.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «رافع بن مالک زرقی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۰۲-۳۰۳.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[خزرج]] (قبیله)
* [[بنی عامر (ابهام‌زدایی)|عامر بن زریق]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «رافع بن مالک زرقی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]

رافع بن مالک زرقی - تاریخچهٔ نسخه‌ها