https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D9%82%DB%8C%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86رقیم در قرآن - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-22T01:10:24Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%B1%D9%82%DB%8C%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=1139768&oldid=prevJaafari: صفحهای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = رقیم | عنوان مدخل = رقیم | مداخل مرتبط = رقیم در قرآن - رقیم در حدیث | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== {{متن قرآن|أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَبًا}}<ref>«آیا پنداشته...» ایجاد کرد2022-10-09T08:18:12Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = رقیم | عنوان مدخل = <a href="/wiki/%D8%B1%D9%82%DB%8C%D9%85" title="رقیم">رقیم</a> | مداخل مرتبط = <a href="/wiki/%D8%B1%D9%82%DB%8C%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" title="رقیم در قرآن">رقیم در قرآن</a> - <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D9%82%DB%8C%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&action=edit&redlink=1" class="new" title="رقیم در حدیث (صفحه وجود ندارد)">رقیم در حدیث</a> | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== {{متن قرآن|أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَبًا}}<ref>«آیا پنداشته...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{نبوت}}<br />
{{مدخل مرتبط<br />
| موضوع مرتبط = رقیم<br />
| عنوان مدخل = [[رقیم]]<br />
| مداخل مرتبط = [[رقیم در قرآن]] - [[رقیم در حدیث]]<br />
| پرسش مرتبط =<br />
}}<br />
<br />
==مقدمه==<br />
{{متن قرآن|أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَبًا}}<ref>«آیا پنداشتهای که اصحاب کهف و رقیم از نشانههای ما (چیزی) شگرف بودهاند؟» سوره کهف، آیه ۹.</ref>.<br />
<br />
==رقیم به چه معنی است؟==<br />
از نظر برخی نویسندگان رقم نام دیگری برای [[اصحاب کهف]] است<ref>قصههای قرآن، علی شیروانی،</ref> از دید [[سیوطی]]: «[[ابن ابی حاتم]] از [[ابن عباس]] آورده که گفت: کعب پنداشته رقیم نام [[آبادی]] است که از آن خارج شدند و از [[عطیه]] است که گفت: رقیم درهای است و از [[سعید بن جبیر]] مثل همین [[روایت]] شده و از طریق عوفی از ابن عباس آورده که گفت: رقیم درهای است بین عقبان و أیله پایین [[فلسطین]] و از [[قتاده]] است که گفته: رقیم نام درهای است که در آن [[کهف]] هست و از [[أنس بن مالک]] است که: رقیم، سگ اصحاب کهف است<ref>الاتقان، ص۴۵۳.</ref>. [[ابن اثیر]] نیز چنین اظهار نظر میکند: اینکه [[خدا]] در این [[آیات]] از «رقیم» (نبشته) سخن میگوید خواستهاش گزارش کار ایشان است که بر تختهای بنوشتند و بر در غاری که بدان [[پناه]] بردند، بیاویختند. برخی گویند: آن را یکی از همروزگاران ایشان بنوشت و در آن ساختمان به کار گذاشت و نامهای ایشان در آن بود و نوشته بود که به [[روزگار]] که زیستند و چرا بدانجا روی آوردند»<ref>ابن اثیر، تاریخ کامل، ج۱، ص۴۱۳.</ref>.<br />
<br />
صاحب مفردات گوید: درباره [[اصحاب]] الرقیم دو نظر هست:<br />
#نام مکانی است.<br />
#منسوب به سنگی است که نامشان بر آن حک شده است.<br />
راغب اصفهانی در پاورقی همین صفحهای که این جملات را نوشته، افزوده است: یاقوت میگوید: از طرف [[شام]] محلی است به نام «رقیم» که بعضی پنداشتهاند اصحاب کهف در آنجا بودهاند ولی صحیح نیست، در کشورهای [[روم]] بودند و نیز گفته شده:<br />
رقیم - اسم قریهای است که در آنجا ساکن بودند و اسم کوهی است که [[غار]] اصحاب کهف است<ref>مفردات، ج۲، ص۱۰۱.</ref>.<br />
<br />
به نقل از [[فرهنگ]] کامل لغات [[قرآن]] در [[کتاب اطلاعات قرآنی]] میخوانیم: رقیم نام شهری با نام یک وادی است که میان [[عقبه]] و [[ایله]] در جنوب [[شام]] واقع شده و بعد شهری در آن اطراف آباد شده است. [[رومیها]] آن را پتره یا صخره نامیدند و مرکز رفت و آمد کاروانها شد»<ref>اطلاعات قرآنی، ص۲۹۰؛ پترا به معنی صخره میباشد و نام شهری است معروف و مهم در اردن، در ۲۶۲ کیلومتری شهر امان پایتخت اردن و در غرب راه اصلی امان و بندر عقبه قرار دارد. تمامی شهر پترا در کوه و میان تخته سنگهایی که رنگ صورتی و تراشیده دارند کشیده است.</ref>.<br />
[[تاریخ]] جامع [[ادیان]]<ref>تاریخ جامع ادیان، ص۷۰۹.</ref> درباره پترا چنین میگوید: پترا [[مدینه]] الحجر نام [[شهر]] قدیم است بر فراز صخرهای که در ناحیه [[اردن]] قرار داشته و مرکز [[تمدن]] دستگاه سبطیهای قدیم است.<br />
<br />
اکنون با توجه به مطالب گفته شده در سطور بالا، میتوانیم محور اصلی نقطه نظرات را در چند خط بیان کنیم: رقیم را گروهی [[اصحاب کهف]]، گروهی [[آبادی]]، عدهای دره، جمعی نام سگ اصحاب کهف و یا [[غار]] آنان و برخی نیز نبشته یا سنگ نبشته معنی کردهاند.<br />
برخی از بزرگان و [[علما]] میفرمایند: از ظاهر «[[سیاق]] این داستان بر میآید که اصحاب کهف و رقیم یک جماعتی بودهاند که هم اصحاب کهف نامیده شدهاند و هم [[اصحاب]] رقیم؛ نامیده شدهاند به خاطر اینکه در [[کهف]] (غار) [[منزل]] کردند، و اصحاب رقیمشان نامیدند برای اینکه به طوری که گفته شده داستان و سرگذشتشان در سنگ نبشتهای در آن ناحیه پیدا شده است، و یا در موزه [[سلاطین]] دیده شده، به همین جهت اصحاب رقیم یعنی اصحاب نوشتهگان نامیده شدند»<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۱۳، ص۴۱۱.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۵۰۷.</ref><br />
<br />
==موقعیت جغرافیایی رقیم==<br />
ابن خرداد به در مسالک و ممالک جایگاه اصحاب رقیم را در نجرمه رستاقی میان [[عموریه]] و نیقیه نوشته و [[دژ]] افیس را رستاق اواسی دانسته است<ref>مسالک و ممالک، ص۸۸.</ref>. برخی نویسندگان موضع کهف را در [[سرزمین روم]] و در شهری که آن را أقسوس خواندهاند میدانند<ref>شیخ اشرف الزهیری الجعفری، الف سؤال و سؤال عن قصص الانبیاء، ص۳۰۲.</ref>. برخی [[پژوهشگران]] [[معتقد]] هستند: «[[غار]] [[اصحاب کهف]] در روستای رقیم در جنوب شرقی [[امان]] پایتخت [[اردن]] است»<ref>دکتر عبدالکریم بیآزار شیرازی، باستانشناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن.</ref>. از گفتارهای برخی نویسندگان نیز چنین برمیآید که وی «[[افسوس]]» را جایگاه اصحاب کهف دانسته است<ref>ر.ک: بلاغی، قصص قرآن، ص۲۷۲ و ۳۱۶.</ref>. گرچه در ذیل «محل غار اصحاب کهف». گزارش تأکید اداره آثار باستانی اردن را در خصوص وجود غار اصحاب کهف در روستای الرقیم، در فاصله هفت کیلومتری جنوب [[شهر]] عمان را هم متذکر شده است. نام «افه سوس» در [[دانشنامه قرآن]] هم شهر هفت تن از [[جوانان]] نجیب زاده معرفی شدهاند که برای [[گریز]] از [[بت پرستی]] در یکی غارهای مجاور شهر پنهان گردیدند<ref>خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ص۲۳۸.</ref>.<br />
<br />
ما اگر خواسته باشیم بر حسب مطالب بالا، به یک نتیجهگیری برسیم غیر از [[شناخت]] دو نقطه جغرافیایی افسوس در [[ترکیه]] و رقیم در اردن راه دیگری در پیش رو نخواهیم داشت:<br />
<br />
الف: افسوس (= افسیس، افه سوس، افسس، اقسوس): «اِفِسُس» افس، افز، آپسوس در کنار شهر سلجوق نزدیک «ازمیر» در ترکیه کنونی<ref>عزیزالله کاسب، تاریخ انبیاء، ص۲۹۱.</ref>شهر باستانی در «ایونی» که امروزه ویرانهای از آن باز مانده است و پرستشگاه بزرگ «دیانا» در آن بوده است و «[[پولس]]» قدیس، یکی از رسالههای خود را به [[مردم]] آن نوشته است<ref> قاموس کتاب مقدس، ص۸۷.</ref>.<br />
[[قاموس کتاب مقدس]]، افسس را پایتخت [[ملک]] عیونیه و یکی از شهرهای معروف [[آسیای صغیر]]، قریب به دهنه رود کایستر تخمیناً ۴۰ میل به طرف جنوب شرقی ازمیر دانسته است<ref>عزیزالله کاسب، تاریخ انبیاء، ص۵۸۵.</ref> افسس در کنار این امتیاز که شهری باستانی و [[یونانی]] است و شهر بزرگ [[روم]] در سواحل [[غربی]] آسیای صغیر در استان ازمیر ترکیه بوده، با عنوان شهر اصحاب کهف هم شناخته شده است زیرا در نزدیکی خود غاری دارد که میگویند آن غار جایی بوده که قرنها [[اصحاب کهف]] در آن به [[خواب]] رفتهاند.<br />
<br />
ب: رقیم: (=رکیب، رجیب): «دهکده الرقیم که اهالی محلی نام آن را به «الرکیب» [[تحریف]] کردهاند... در منطقه «بلقاء» [[اردن]] غاری است... که بنا بر [[آیات]] کریمه [[قرآنی]] و اوصافی که در آنها آمده کاملاً بر همین مکان و نه غیر آن – انطباق دارد<ref>بلاغی، قصص قرآن، ص۳۱۸.</ref>. برخی [[پژوهشگران]] ضمن آوردن دلایلی برای [[تأیید]] انطباق مختصات [[غار]] «رقیم» با [[آیات قرآنی]] میگوید: در نزدیکی غار روستایی است به نام رجیب که احتمالاً همان رقیم بوده که در آن [[قرآن]] آمده است<ref>دکتر عبدالکریم بیآزار شیرازی، باستانشناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، ص۶۱۹.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۵۱۰.</ref><br />
<br />
==بهره سخن==<br />
بنا به گفته [[المیزان]] «[[حق]] مطلب این است که مشخصات غار اصحاب کهف با این غار بهتر انطباق دارد تا غارهای دیگر<ref>ر.ک: تفسیر المیزان، ج۱۳، ص۵۰۵؛ مجلسی، تاریخ انبیاء، ص۹۸۷؛ اطلس قرآن، ص۱۵۵.</ref>. ساکنان غار «به مدت ۳۰۰ سال خورشیدی و معادل ۳۰۹ سال [[قمری]] در خواب بودند»<ref>المیزان، ج۱۳، ص۵۰۵.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۵۱۳.</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
# [[پرونده:IM010430.jpg|22px]] [[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]<br />
{{پایان منابع}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
[[رده:مکانها در قرآن]]</div>Jaafari