روم در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* توصیف روم شرقی – بیزانس */

2023-11-22T10:51:13Z

توصیف روم شرقی – بیزانس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۱
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	==توصیف روم شرقی – بیزانس==		==توصیف روم شرقی – بیزانس==
	مرحوم دکتر معین، در [[فرهنگ]] [[فارسی]]، در بخش اعلام، زیر واژه بیزانس می‌نویسد: «بوزنطه، معرب فرانسوی byzance نام قدیم [[قسطنطنیه]] [[استانبول]]... [[امپراتوری روم]] شرقی، که [[شهر]] بیزانس پایتخت آن بود، امپراتوریی که از ۳۳۰ تا ۳۹۵ م. در قسمت شرقی امپراتوری روم، به وجود آمد و تا سال ۱۴۶۱ [[پایدار]] ماند.		مرحوم دکتر معین، در [[فرهنگ]] [[فارسی]]، در بخش اعلام، زیر واژه بیزانس می‌نویسد: «بوزنطه، معرب فرانسوی byzance نام قدیم [[قسطنطنیه]] [[استانبول]]... [[امپراتوری روم]] شرقی، که [[شهر]] بیزانس پایتخت آن بود، امپراتوریی که از ۳۳۰ تا ۳۹۵ م. در قسمت شرقی امپراتوری روم، به وجود آمد و تا سال ۱۴۶۱ [[پایدار]] ماند.

	[[تاریخ]] این [[امپراتوری]] به سه بخش تقسیم می‌شود:		[[تاریخ]] این [[امپراتوری]] به سه بخش تقسیم می‌شود:
	# امپراتوری [[رومی]] [[عهد]] عمومی - ۳۳۰، ۶۴۱ - که دنباله [[عهد قدیم]] است. ژوستین اول «۵۲۷ - ۵۶۵» م. حوزه [[غربی]] بحرالروم را مجدداً [[تصرف]] کرد مجموعه قوانینی منتشر نمود و ابنیه مجللی بنا کرد -[[سنت]] [[صوفی]] - اما [[اختلافات]] مذهبی موجب جدایی ایالات متعدد و فتح [[عرب]] گردید.		# امپراتوری [[رومی]] [[عهد]] عمومی - ۳۳۰، ۶۴۱ - که دنباله [[عهد قدیم]] است. ژوستین اول «۵۲۷ - ۵۶۵» م. حوزه [[غربی]] بحرالروم را مجدداً [[تصرف]] کرد مجموعه قوانینی منتشر نمود و ابنیه مجللی بنا کرد -[[سنت]] [[صوفی]] - اما [[اختلافات]] مذهبی موجب جدایی ایالات متعدد و فتح [[عرب]] گردید.

Wasity: جایگزینی متن - 'برخی از علما' به 'برخی از دانشمندان'

2022-09-22T08:38:26Z

جایگزینی متن - 'برخی از علما' به 'برخی از دانشمندان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۸
خط ۶۸:		خط ۶۸:

	ظاهر آن است؛ که مراد از {{متن قرآن\|الْأَرْضِ}} در [[آیه]] حجاز... است».		ظاهر آن است؛ که مراد از {{متن قرآن\|الْأَرْضِ}} در [[آیه]] حجاز... است».
	برخی از ~~[[علما]]~~ و بزرگان می‌فرمایند: «کلمه روم، نام قومی از [[انسان‌ها]] است؛ که در ساحل مدیترانه، در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام، این [[قوم]] امپراطوری بزرگ و وسیعی تشکیل داده بودند به طوری که دامنه آن، تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود، در ایام [[نزول]] این [[سوره]]، جنگی بین این امپراطوری و امپراطوری ایران در [[سرزمین]] میانه شام و حجاز در گرفته و روم، از ایران [[شکست]] خورده بود و ظاهراً، مراد به کلمه {{متن قرآن\|الْأَرْضِ}} سرزمین حجاز و {{متن قرآن\|أَدْنَى الْأَرْضِ}} نزدیکی‌های این سرزمین است»<ref>محمدحسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، ج۳۱، ص۲۴۹.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۹۷.</ref>		برخی از دانشمندان و بزرگان می‌فرمایند: «کلمه روم، نام قومی از [[انسان‌ها]] است؛ که در ساحل مدیترانه، در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام، این [[قوم]] امپراطوری بزرگ و وسیعی تشکیل داده بودند به طوری که دامنه آن، تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود، در ایام [[نزول]] این [[سوره]]، جنگی بین این امپراطوری و امپراطوری ایران در [[سرزمین]] میانه شام و حجاز در گرفته و روم، از ایران [[شکست]] خورده بود و ظاهراً، مراد به کلمه {{متن قرآن\|الْأَرْضِ}} سرزمین حجاز و {{متن قرآن\|أَدْنَى الْأَرْضِ}} نزدیکی‌های این سرزمین است»<ref>محمدحسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، ج۳۱، ص۲۴۹.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۹۷.</ref>

	==توصیف روم شرقی – بیزانس==		==توصیف روم شرقی – بیزانس==

Jaafari: /* جستارهای وابسته */

2022-09-22T06:22:32Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۲
خط ۵۶:		خط ۵۶:

	برخی از [[مفسران]] و مورّخان، ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَبًا}}<ref>«آیا پنداشته‌ای که اصحاب کهف و رقیم از نشانه‌های ما (چیزی) شگرف بوده‌اند؟» سوره کهف، آیه ۹.</ref> محل [[پناهنده]] شدن ([[غار]]) [[اصحاب کهف]] را در [[شهر]] [[افسوس]] روم دانسته‌اند که نام کنونی آن طرسوس است.<ref>مروج الذهب، ج ۱، ص۳۲۶ـ ۳۲۷؛ التنبیه و الاشراف، ص۱۲۲؛ کشف الاسرار، ج ۵، ص۶۴۶.</ref> [[علامه طباطبایی]]، هرچند مشخصات غار یاد شده را با مفاد [[قرآن]] تطبیق‌پذیر نمی‌داند،<ref>المیزان، ج ۱۳، ص۲۹۵.</ref> [[معتقد]] است که غار اصحاب کهف هرجا که باشد، خارج از [[سیطره]] [[رومیان]] نبوده است؛<ref>المیزان، ج ۱۳، ص۲۹۹.</ref>همچنین شماری از مفسران و [[مورخان]]، [[ذوالقرنین]] یاد شده در قرآن را بر [[اسکندر]] [[رومی]] تطبیق کرده‌اند: {{متن قرآن\|وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُو عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْرًا}}<ref>«و از تو درباره ذو القرنین می‌پرسند بگو: برایتان از او خبری را خواهم خواند» سوره کهف، آیه ۸۳.</ref>.<ref> مروج الذهب، ج ۱، ص۲۹۹؛ کشف الاسرار، ج ۵، ص۷۳۵.</ref> این دیدگاه با چالش‌های جدی روبه روست. ([[ذوالقرنین]]) به گفته برخی مفسران، آیه {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«و ستمکارتر از کسی که نمی‌گذارد نام خداوند در مسجدهای او برده شود و در ویرانی آنها می‌کوشد کیست؟ آنان را جز این سزاوار نیست که هراسان در آن پا نهند، آنها در دنیا، خواری و در جهان واپسین عذابی سترگ دارند» سوره بقره، آیه ۱۱۴.</ref> به طیطوس رومی و [[پیروان]] [[مسیحی]] او اشاره دارد که در [[جنگ]] با [[بنی‌اسرائیل]]، [[تورات]] را [[آتش]] زدند و [[فرزندان]] آنها را به اسیری گرفته و [[بیت‌المقدس]] را ویران و [[آلوده]] کردند<ref>روح المعانی، ج ۱، ص۳۶۳.</ref>.<ref>[[علی قانعی اردکانی\|قانعی اردکانی، علی]]، [[روم (مقاله)\|مقاله «روم»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴.</ref>		برخی از [[مفسران]] و مورّخان، ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَبًا}}<ref>«آیا پنداشته‌ای که اصحاب کهف و رقیم از نشانه‌های ما (چیزی) شگرف بوده‌اند؟» سوره کهف، آیه ۹.</ref> محل [[پناهنده]] شدن ([[غار]]) [[اصحاب کهف]] را در [[شهر]] [[افسوس]] روم دانسته‌اند که نام کنونی آن طرسوس است.<ref>مروج الذهب، ج ۱، ص۳۲۶ـ ۳۲۷؛ التنبیه و الاشراف، ص۱۲۲؛ کشف الاسرار، ج ۵، ص۶۴۶.</ref> [[علامه طباطبایی]]، هرچند مشخصات غار یاد شده را با مفاد [[قرآن]] تطبیق‌پذیر نمی‌داند،<ref>المیزان، ج ۱۳، ص۲۹۵.</ref> [[معتقد]] است که غار اصحاب کهف هرجا که باشد، خارج از [[سیطره]] [[رومیان]] نبوده است؛<ref>المیزان، ج ۱۳، ص۲۹۹.</ref>همچنین شماری از مفسران و [[مورخان]]، [[ذوالقرنین]] یاد شده در قرآن را بر [[اسکندر]] [[رومی]] تطبیق کرده‌اند: {{متن قرآن\|وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُو عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْرًا}}<ref>«و از تو درباره ذو القرنین می‌پرسند بگو: برایتان از او خبری را خواهم خواند» سوره کهف، آیه ۸۳.</ref>.<ref> مروج الذهب، ج ۱، ص۲۹۹؛ کشف الاسرار، ج ۵، ص۷۳۵.</ref> این دیدگاه با چالش‌های جدی روبه روست. ([[ذوالقرنین]]) به گفته برخی مفسران، آیه {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«و ستمکارتر از کسی که نمی‌گذارد نام خداوند در مسجدهای او برده شود و در ویرانی آنها می‌کوشد کیست؟ آنان را جز این سزاوار نیست که هراسان در آن پا نهند، آنها در دنیا، خواری و در جهان واپسین عذابی سترگ دارند» سوره بقره، آیه ۱۱۴.</ref> به طیطوس رومی و [[پیروان]] [[مسیحی]] او اشاره دارد که در [[جنگ]] با [[بنی‌اسرائیل]]، [[تورات]] را [[آتش]] زدند و [[فرزندان]] آنها را به اسیری گرفته و [[بیت‌المقدس]] را ویران و [[آلوده]] کردند<ref>روح المعانی، ج ۱، ص۳۶۳.</ref>.<ref>[[علی قانعی اردکانی\|قانعی اردکانی، علی]]، [[روم (مقاله)\|مقاله «روم»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴.</ref>

			==جغرافیای [[روم]]، در [[سوره مبارکه روم]]==
			{{متن قرآن\|غُلِبَتِ الرُّومُ}}<ref>«رومیان شکست خوردند» سوره روم، آیه ۲.</ref>.
			در [[آیه]] مورد بحث، از مکانی به نام روم یاد شده، که [[مردم]] آن، در یک درگیری انتظامی با [[دشمن]] [[شکست]] خوردند.
			واژه روم، کلمه ناشناخته‌ای نیست، اما با توجه به تحولات [[سیاسی]] و نظامی، که در طول [[تاریخ]] رخ داده؛ بسیاری از مرزهای جغرافیایی، [[تغییر]] یافته و نام تعدادی از کشورها عوض شده است. به همین دلیل، ضروری به نظرم<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۶، ص۳۶۱.</ref> می‌رسد، که به تاریخ این [[سرزمین]] کهن، نگاهی هر چند گذرا بنماییم.
			در جغرافیای سیاسی منطقه، با دو واژه روم شرقی و [[غربی]] بر می‌خوریم و لذا لازم است برای [[قاریان]] محترم [[قرآن]]، روشن نماییم، که منظور از واژه روم در آیه مذکور، روم شرقی است، یا غربی؟
			اگر به آغاز [[سوره روم]] توجه کنیم؛ ملاحظه می‌شود، که بعد از ذکر [[حروف مقطعه]]، می‌فرماید: «[[رومیان]] مغلوب شدند... و این شکست، در سرزمین نزدیکی {{متن قرآن\|فِي أَدْنَى الْأَرْضِ}}<ref>«در نزدیک‌ترین سرزمین و آنان پس از شکستشان به زودی پیروز می‌گردند» سوره روم، آیه ۳.</ref> واقع شده [یعنی] نزدیک شما مردم [[مکه]]، در شمال [[جزیره عرب]]، در [[اراضی]] [[شام]]، در منطقه‌ای میان [[بصری]] و اذرعات و از اینجا معلوم می‌شود؛ که منظور از روم شرقی است، نه غربی».

			برخی از نویسندگان، در مورد روم می‌نویسند: «مراد از روم در [[آیه شریفه]]، [[دولت]] روم شرقی، یعنی امپراطوری بیزانس است؛ که بر شام و [[فلسطین]] [[تسلط]] داشته، که در بعضی از [[قبایل]] [[جزیره العرب]]، هم [[نفوذ]] و قدرتی به هم رسانیده بود»<ref>محمد، خزائلی، اعلام قرآن، ص۳۴۰.</ref>. پرفسور مهرداد مهرین - [[شوشتری]] - در [[فرهنگ قرآن]]، چنین نقل می‌کند: «مقصود از [روم] [[کشور]] روم roman می‌باشد... در این آیه اشاره به [[جنگ ایران و روم]] است که در عصر [[خسرو پرویز]] و [[هرقل]]، [[قیصر روم]] واقع شده و در آن [[جنگ]]، [[ایرانی‌ها]] [[پیروز]] شدند و شام و فلسطین و آسیای کوچک و [[مصر]] را از [[رومی‌ها]] بگرفتند؛ ولی پس از چند سالی [[روم]] توانست غالب گردد و بنا بر [[عهدنامه]] [[صلح]]، [[ایران]] آسیای کوچک و مصر و [[شام]] را به روم پس داد.»...
			مؤلف [[قاموس قرآن]]، زیر واژه روم این گونه بیان می‌نماید: «روم، امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی، در [[آسیا]] و اروپا و [[آفریقا]] [[حکومت]] داشتند و ایتالیا، نیز قسمتی از آن حکومت محسوب می‌شد. میان آنها و [[اهل]] [[فارس]] [[ایرانیان]] جنگ‌های بزرگی واقع شده است و مخصوصاً در نواحی شام، که نزدیک به [[حجاز]] بود، [[جنگی]] رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد. [[قرآن عظیم]] خبر داد، که روم پس از مغلوب شدن، در عرض سه، تا نه سال، [[پیروز]] خواهد شد.

			ظاهر آن است؛ که مراد از {{متن قرآن\|الْأَرْضِ}} در [[آیه]] حجاز... است».
			برخی از [[علما]] و بزرگان می‌فرمایند: «کلمه روم، نام قومی از [[انسان‌ها]] است؛ که در ساحل مدیترانه، در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام، این [[قوم]] امپراطوری بزرگ و وسیعی تشکیل داده بودند به طوری که دامنه آن، تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود، در ایام [[نزول]] این [[سوره]]، جنگی بین این امپراطوری و امپراطوری ایران در [[سرزمین]] میانه شام و حجاز در گرفته و روم، از ایران [[شکست]] خورده بود و ظاهراً، مراد به کلمه {{متن قرآن\|الْأَرْضِ}} سرزمین حجاز و {{متن قرآن\|أَدْنَى الْأَرْضِ}} نزدیکی‌های این سرزمین است»<ref>محمدحسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، ج۳۱، ص۲۴۹.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۹۷.</ref>

			==توصیف روم شرقی – بیزانس==
			مرحوم دکتر معین، در [[فرهنگ]] [[فارسی]]، در بخش اعلام، زیر واژه بیزانس می‌نویسد: «بوزنطه، معرب فرانسوی byzance نام قدیم [[قسطنطنیه]] [[استانبول]]... [[امپراتوری روم]] شرقی، که [[شهر]] بیزانس پایتخت آن بود، امپراتوریی که از ۳۳۰ تا ۳۹۵ م. در قسمت شرقی امپراتوری روم، به وجود آمد و تا سال ۱۴۶۱ [[پایدار]] ماند.
			[[تاریخ]] این [[امپراتوری]] به سه بخش تقسیم می‌شود:
			# امپراتوری [[رومی]] [[عهد]] عمومی - ۳۳۰، ۶۴۱ - که دنباله [[عهد قدیم]] است. ژوستین اول «۵۲۷ - ۵۶۵» م. حوزه [[غربی]] بحرالروم را مجدداً [[تصرف]] کرد مجموعه قوانینی منتشر نمود و ابنیه مجللی بنا کرد -[[سنت]] [[صوفی]] - اما [[اختلافات]] مذهبی موجب جدایی ایالات متعدد و فتح [[عرب]] گردید.
			# [[عهد]] [[امپراتوری]] [[رومی]] [[یونانی]] (۶۴۱ - ۱۲۰۴» در این دوره یونانی شدن و شرقی شدن امپراتوری کاملاً تحقق یافت. عر‌ب‌ها و [[اسلاوها]]، یا طرد، یا [[مطیع]] شدند. بازیل دوم - basilb - ۹۷۶، ۱۰۲۵ - [[اشرافیت]] را تنزل داد، بلغارستان را فتح کرد با [[مسلمانان]] جنگید و امپراتوری خود را به اوج وسعت رسانید، پس از او [[انحطاط]] شروع گردید. در [[زمان]] کمننوسها (۱۰۸۱ - ۱۱۸۵» تا حدی از انحطاط جلوگیری به عمل آمد، ولی اختلافات مذهبی با امپراتوری [[غرب]]، که قسمت اعظم آن مولود [[جنگ‌های صلیبی]] بود؛ منجر به تصرف [[قسطنطنیه]] به دست بارونهای چهارمین [[جنگ]] [[صلیبی]] گردید.
			# عهد امپراتوری منقسم «۱۲۰۴. ۱۴۶۱»، که طی آن لاتینیان؛ بیزانسیان و [[ترکان]] با یکدیگر مشغول [[نزاع]] بودند: هر چند میشل هشتم ملقب به پالئولوگ paleologue مجدداً قسطنطنیه را از لاتینیان باز گرفت - ۱۳۶۱ - اینان، پلوپونز و قسمتی از جزایر را [[حفظ]] کردند.
			[[اتحاد]] [[دینی]]، که باروم بسته شد؛ در ۱۰۵۴ ابطال گردید و دیگر چنین اتحادی به وجود نیامد و سکنه و [[امپراتوری روم]] غربی، نسبت به پیشرفت‌های ترکان لاقید ماند.
			قسطنطنیه، در ۱۴۵۳، پلونز در ۱۴۶۰ و طرابوزان در ۱۴۶۱ [[سقوط]] کرد».
			در، [[دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی]]. زیر واژه، [[روم]] چنین آمده: «... مراد، از روم، که در [[آیات]] اولیه همین [[سوره]] [روم] به آن اشاره شده: [[دولت]] روم شرقی، یعنی امپراتوری بیزانس؛ که رقیب نیرومند شاهنشاهی ساسانی بود و نبردهای متعدد و طولانی، با هم داشتند و دو [[ابر]] [[قدرت]] بزرگ آن [[روزگار]] شمرده می‌شدند».<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۹۹.</ref>

			==حاصل تحقیق==
			با توجه، به مدارک و [[اسناد]] ارائه شده؛ به این نتیجه می‌رسیم که منظور از روم در [[آیه]] مورد [[پژوهش]]؛ روم شرقی یا بیزانس می‌باشد که از نظر جغرافیایی به [[سرزمین]] [[حجاز]] نزدیک است.<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۴۰۰.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Msadeq: /* منابع */

2022-09-21T04:55:27Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۵
خط ۶۳:		خط ۶۳:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:IM010430.jpg\|22px]] [[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]		# [[پرونده:IM010430.jpg\|22px]] [[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]
			# [[پرونده:1100408.jpg\|22px]] [[علی قانعی اردکانی\|قانعی اردکانی، علی]]، [[روم (مقاله)\|مقاله «روم»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* جستارهای وابسته */

2022-09-21T04:55:04Z

جستارهای وابسته

نمایش تغییرات

Msadeq در ‏۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۰

2022-09-19T09:10:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۰
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = روم		\| موضوع مرتبط = روم
	\| عنوان مدخل = روم		\| عنوان مدخل = روم
	\| مداخل مرتبط = [[روم در قرآن]] - [[روم در معارف مهدویت]] - [[روم در معارف دعا و زیارات]]		\| مداخل مرتبط = [[روم در قرآن]] - [[روم در معارف مهدویت]] - [[روم در معارف دعا و زیارات]] - [[ روم در معارف و سیره سجادی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Msadeq در ‏۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۰

2022-09-19T08:30:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = روم		\| موضوع مرتبط = روم
	\| عنوان مدخل = روم		\| عنوان مدخل = روم
	\| مداخل مرتبط = [[روم در قرآن~~]] - [[روم در حدیث~~]] - [[روم در معارف مهدویت]] - [[روم در معارف دعا و زیارات~~]] - [[روم در معارف و سیره سجادی]] - [[روم در معارف و سیره رضوی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[روم در قرآن]] - [[روم در معارف مهدویت]] - [[روم در معارف دعا و زیارات]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	{{متن قرآن\|غُلِبَتِ الرُّومُ}}<ref>«رومیان شکست خوردند» سوره روم، آیه ۲.</ref>.		{{متن قرآن\|غُلِبَتِ الرُّومُ}}<ref>«رومیان شکست خوردند» سوره روم، آیه ۲.</ref>.
	مؤلف «[[دایرة المعارف کتاب مقدس]]» می‌نویسد: «[[روم]]، یکی از مهم‌ترین شهرهای [[دنیا]] که در سواحل رود تیبر به فاصله ۱۷ مایلی از دریای مدیترانه واقع شده است... در [[قرن پنجم]] قبل از میلاد به صورت یک [[حکومت سیاسی]] [[قدرتمند]] در آمد... و سرانجام روم به امپراطوری بزرگی تبدیل گردید».		مؤلف «[[دایرة المعارف کتاب مقدس]]» می‌نویسد: «[[روم]]، یکی از مهم‌ترین شهرهای [[دنیا]] که در سواحل رود تیبر به فاصله ۱۷ مایلی از دریای مدیترانه واقع شده است... در [[قرن پنجم]] قبل از میلاد به صورت یک [[حکومت سیاسی]] [[قدرتمند]] در آمد... و سرانجام روم به امپراطوری بزرگی تبدیل گردید».

	هاکس، مؤلف «[[قاموس کتاب مقدس]]» درباره «[[رومیه]]» می‌نویسد: «پایتخت [[مملکت روم]] است و در قدیم الایام همچو پایتخت دنیا محسوب و بر رود تیبر یعنی به مسافت پانزده میل از دهنه آن واقع است»<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۴۳۰.</ref>.		هاکس، مؤلف «[[قاموس کتاب مقدس]]» درباره «[[رومیه]]» می‌نویسد: «پایتخت [[مملکت روم]] است و در قدیم الایام همچو پایتخت دنیا محسوب و بر رود تیبر یعنی به مسافت پانزده میل از دهنه آن واقع است»<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۴۳۰.</ref>.

	مؤلف کتاب مفردات الفاظ القرآن روم را از زاویه‌ای دیگر تبیین می‌کند: «گاهی به نسلی و [[نژادی]] معروف و گاهی به جمع و گروه [[رومی]] اطلاق می‌شود مثل واژه- [[عجم]] (واژه عجم نیز در معنی غیر [[عرب‌ها]] و همچنین [[ایرانی‌ها]] به کار می‌رود»<ref>مفردات الفاط القرآن، ص۱۲۶. </ref>.		مؤلف کتاب مفردات الفاظ القرآن روم را از زاویه‌ای دیگر تبیین می‌کند: «گاهی به نسلی و [[نژادی]] معروف و گاهی به جمع و گروه [[رومی]] اطلاق می‌شود مثل واژه- [[عجم]] (واژه عجم نیز در معنی غیر [[عرب‌ها]] و همچنین [[ایرانی‌ها]] به کار می‌رود»<ref>مفردات الفاط القرآن، ص۱۲۶. </ref>.

	اطلاعات [[قرآنی]] منظور از «روم» را [[دولت]] [[امپراطوری روم]] می‌داند<ref>اطلاعات قرآنی، ص۲۹۵.</ref> و برخی از [[دانشمندان]] اظهار دارند: «روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی در [[آسیا]] و اروپا و [[آفریقا]] [[حکومت]] داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب می‌شد میان آنها و [[اهل فارس]] ([[ایرانیان]]) جنگ‌های بزرگ واقع شده است و مخصوص در نواحی [[شام]] که نزدیک [[حجاز]] بود [[جنگی]] رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد [[قرآن عظیم]] خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال [[پیروز]] خواهد شد»<ref>[[سید علی اکبر قرشی]]، قاموس قرآن، ج۳، ص۴۲.</ref> «اطلاع دادن صریح [[وحی الهی]] از اینکه [[رومیان]] پس از [[شکست]] خوردن اولیه، در فاصله چند سال بر [[فارسیان]] [[غلبه]] خواهند کرد از موارد [[اخبار]] [[غیب]] است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۱۳۱.</ref>.		اطلاعات [[قرآنی]] منظور از «روم» را [[دولت]] [[امپراطوری روم]] می‌داند<ref>اطلاعات قرآنی، ص۲۹۵.</ref> و برخی از [[دانشمندان]] اظهار دارند: «روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی در [[آسیا]] و اروپا و [[آفریقا]] [[حکومت]] داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب می‌شد میان آنها و [[اهل فارس]] ([[ایرانیان]]) جنگ‌های بزرگ واقع شده است و مخصوص در نواحی [[شام]] که نزدیک [[حجاز]] بود [[جنگی]] رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد [[قرآن عظیم]] خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال [[پیروز]] خواهد شد»<ref>[[سید علی اکبر قرشی]]، قاموس قرآن، ج۳، ص۴۲.</ref> «اطلاع دادن صریح [[وحی الهی]] از اینکه [[رومیان]] پس از [[شکست]] خوردن اولیه، در فاصله چند سال بر [[فارسیان]] [[غلبه]] خواهند کرد از موارد [[اخبار]] [[غیب]] است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۱۳۱.</ref>.

	در [[المیزان]] می‌خوانیم «کلمه روم نام اقوامی از [[انسان‌ها]] است که در ساحل مدیترانه در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام این [[اقوام]] امپراطوری بزرگ وسیعی تشکیل داده بودند، به طوری که دامنه آن تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود»<ref>تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.		در [[المیزان]] می‌خوانیم «کلمه روم نام اقوامی از [[انسان‌ها]] است که در ساحل مدیترانه در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام این [[اقوام]] امپراطوری بزرگ وسیعی تشکیل داده بودند، به طوری که دامنه آن تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود»<ref>تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.

	[[دولت]] [[ایران]] و [[روم]] در [[عصر پیامبر]]{{صل}} دو [[ابر]] [[قدرت]] بزرگ [[جهان]] به شمار می‌آمدند در آن [[زمان]] [[پادشاه ایران]] «[[خسرو پرویز]]» و [[پادشاه روم]] «[[هرقل]]» بود و [[جنگی]] ۲۴ ساله بین آنان در گرفت نخست [[سپاه]] [[ایرانیان]] به سرداری «[[شهر براز]]» و «شاهین» به قلمرو روم شرقی [[حمله]] کردند و به [[سختی]] آنان را [[شکست]] دادند به طوری که منطقه شامات [[مصر]] و [[آسیای صغیر]] را [[تصرف]] کردند این شکست در حدود سال ۶۱۶ میلادی (یعنی حدود سال ششم یا هفتم [[هجری]]) رخ داد سپس پادشاه روم در سال ۶۲۲ میلادی [[تهاجم]] خود را به ایران آغاز کرد و ظرف شش سال ایران را شکست داد بنابراین شکست ایرانیان در حدود سال‌های اول تا [[ششم هجری]] بوده و [[صلح حدیبیه]] نیز در [[سال ششم هجری]] واقع شد محل درگیری سپاه ایران و روم و مکان شکست [[رومیان]] در شمال [[جزیره العرب]] در [[سرزمین شام]] نزدیک محل سکونت [[مردمان]] [[مکه]] بوده است. البته برخی [[مفسران]] نیز احتمال داده‌اند که این مکان نزدیک‌ترین نقطه مرزی ایران و روم بوده است... برخی از محققان نیز این بخش از [[آیه]] را یکی از موارد [[اعجاز علمی قرآن]] دانسته‌اند؛ چراکه محققان [[علم جغرافیا]] دریافته‌اند که گودترین و پایین‌ترین منطقه روی [[زمین]] [[بحر المیت]] (منطقه‌ای نزدیک [[فلسطین]]) است که [[جنگ ایران و روم]] در آن واقع شد و در [[قرآن]] با تعبیر {{متن قرآن\|أَدْنَى الْأَرْضِ}}<ref>«در نزدیک‌ترین سرزمین و آنان پس از شکستشان به زودی پیروز می‌گردند» سوره روم، آیه ۳.</ref> (پایین‌ترین و [[پست‌ترین]] [[سرزمین]])<ref>واژه «ادنی» به معنی نزدیک‌تر و نیز به معنای پست و پایین‌تر به کار رفته است. </ref> به آن اشاره شده است»<ref>تفسیر مهر، ج۷، ص۲۷۴.</ref>.		[[دولت]] [[ایران]] و [[روم]] در [[عصر پیامبر]]{{صل}} دو [[ابر]] [[قدرت]] بزرگ [[جهان]] به شمار می‌آمدند در آن [[زمان]] [[پادشاه ایران]] «[[خسرو پرویز]]» و [[پادشاه روم]] «[[هرقل]]» بود و [[جنگی]] ۲۴ ساله بین آنان در گرفت نخست [[سپاه]] [[ایرانیان]] به سرداری «[[شهر براز]]» و «شاهین» به قلمرو روم شرقی [[حمله]] کردند و به [[سختی]] آنان را [[شکست]] دادند به طوری که منطقه شامات [[مصر]] و [[آسیای صغیر]] را [[تصرف]] کردند این شکست در حدود سال ۶۱۶ میلادی (یعنی حدود سال ششم یا هفتم [[هجری]]) رخ داد سپس پادشاه روم در سال ۶۲۲ میلادی [[تهاجم]] خود را به ایران آغاز کرد و ظرف شش سال ایران را شکست داد بنابراین شکست ایرانیان در حدود سال‌های اول تا [[ششم هجری]] بوده و [[صلح حدیبیه]] نیز در [[سال ششم هجری]] واقع شد محل درگیری سپاه ایران و روم و مکان شکست [[رومیان]] در شمال [[جزیره العرب]] در [[سرزمین شام]] نزدیک محل سکونت [[مردمان]] [[مکه]] بوده است. البته برخی [[مفسران]] نیز احتمال داده‌اند که این مکان نزدیک‌ترین نقطه مرزی ایران و روم بوده است... برخی از محققان نیز این بخش از [[آیه]] را یکی از موارد [[اعجاز علمی قرآن]] دانسته‌اند؛ چراکه محققان [[علم جغرافیا]] دریافته‌اند که گودترین و پایین‌ترین منطقه روی [[زمین]] [[بحر المیت]] (منطقه‌ای نزدیک [[فلسطین]]) است که [[جنگ ایران و روم]] در آن واقع شد و در [[قرآن]] با تعبیر {{متن قرآن\|أَدْنَى الْأَرْضِ}}<ref>«در نزدیک‌ترین سرزمین و آنان پس از شکستشان به زودی پیروز می‌گردند» سوره روم، آیه ۳.</ref> (پایین‌ترین و [[پست‌ترین]] [[سرزمین]])<ref>واژه «ادنی» به معنی نزدیک‌تر و نیز به معنای پست و پایین‌تر به کار رفته است. </ref> به آن اشاره شده است»<ref>تفسیر مهر، ج۷، ص۲۷۴.</ref>.

	«در [[سال دهم بعثت]] [[سپاهیان]] خسرو پرویز پادشاه ایران رومیان را پی در پی شکست دادند و در نزدیک‌ترین مرزهای [[عرب]] و روم؛ رومیان مغلوب شدند و ایرانیان شامات و [[فلسطین]] را [[متصرف]] شدند»<ref>روضة الصفا، ص۲۳۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۷۸.</ref>		«در [[سال دهم بعثت]] [[سپاهیان]] خسرو پرویز پادشاه ایران رومیان را پی در پی شکست دادند و در نزدیک‌ترین مرزهای [[عرب]] و روم؛ رومیان مغلوب شدند و ایرانیان شامات و [[فلسطین]] را [[متصرف]] شدند»<ref>روضة الصفا، ص۲۳۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۷۸.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
			*[[سوره روم]]

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'برخی از علما' به 'برخی از دانشمندان'

2022-09-18T05:37:44Z

جایگزینی متن - 'برخی از علما' به 'برخی از دانشمندان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	مؤلف کتاب مفردات الفاظ القرآن روم را از زاویه‌ای دیگر تبیین می‌کند: «گاهی به نسلی و [[نژادی]] معروف و گاهی به جمع و گروه [[رومی]] اطلاق می‌شود مثل واژه- [[عجم]] (واژه عجم نیز در معنی غیر [[عرب‌ها]] و همچنین [[ایرانی‌ها]] به کار می‌رود»<ref>مفردات الفاط القرآن، ص۱۲۶. </ref>.		مؤلف کتاب مفردات الفاظ القرآن روم را از زاویه‌ای دیگر تبیین می‌کند: «گاهی به نسلی و [[نژادی]] معروف و گاهی به جمع و گروه [[رومی]] اطلاق می‌شود مثل واژه- [[عجم]] (واژه عجم نیز در معنی غیر [[عرب‌ها]] و همچنین [[ایرانی‌ها]] به کار می‌رود»<ref>مفردات الفاط القرآن، ص۱۲۶. </ref>.

	اطلاعات [[قرآنی]] منظور از «روم» را [[دولت]] [[امپراطوری روم]] می‌داند<ref>اطلاعات قرآنی، ص۲۹۵.</ref> و برخی از [[~~علما~~]] اظهار دارند: «روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی در [[آسیا]] و اروپا و [[آفریقا]] [[حکومت]] داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب می‌شد میان آنها و [[اهل فارس]] ([[ایرانیان]]) جنگ‌های بزرگ واقع شده است و مخصوص در نواحی [[شام]] که نزدیک [[حجاز]] بود [[جنگی]] رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد [[قرآن عظیم]] خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال [[پیروز]] خواهد شد»<ref>[[سید علی اکبر قرشی]]، قاموس قرآن، ج۳، ص۴۲.</ref> «اطلاع دادن صریح [[وحی الهی]] از اینکه [[رومیان]] پس از [[شکست]] خوردن اولیه، در فاصله چند سال بر [[فارسیان]] [[غلبه]] خواهند کرد از موارد [[اخبار]] [[غیب]] است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۱۳۱.</ref>.		اطلاعات [[قرآنی]] منظور از «روم» را [[دولت]] [[امپراطوری روم]] می‌داند<ref>اطلاعات قرآنی، ص۲۹۵.</ref> و برخی از [[دانشمندان]] اظهار دارند: «روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی در [[آسیا]] و اروپا و [[آفریقا]] [[حکومت]] داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب می‌شد میان آنها و [[اهل فارس]] ([[ایرانیان]]) جنگ‌های بزرگ واقع شده است و مخصوص در نواحی [[شام]] که نزدیک [[حجاز]] بود [[جنگی]] رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد [[قرآن عظیم]] خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال [[پیروز]] خواهد شد»<ref>[[سید علی اکبر قرشی]]، قاموس قرآن، ج۳، ص۴۲.</ref> «اطلاع دادن صریح [[وحی الهی]] از اینکه [[رومیان]] پس از [[شکست]] خوردن اولیه، در فاصله چند سال بر [[فارسیان]] [[غلبه]] خواهند کرد از موارد [[اخبار]] [[غیب]] است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۱۳۱.</ref>.
	در [[المیزان]] می‌خوانیم «کلمه روم نام اقوامی از [[انسان‌ها]] است که در ساحل مدیترانه در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام این [[اقوام]] امپراطوری بزرگ وسیعی تشکیل داده بودند، به طوری که دامنه آن تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود»<ref>تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.		در [[المیزان]] می‌خوانیم «کلمه روم نام اقوامی از [[انسان‌ها]] است که در ساحل مدیترانه در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام این [[اقوام]] امپراطوری بزرگ وسیعی تشکیل داده بودند، به طوری که دامنه آن تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود»<ref>تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.

Hosein: /* پانویس */

2022-09-14T14:54:19Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۴
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مکان‌ها در قرآن]]

Wasity: /* مقدمه */

2022-09-12T09:28:03Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۵۸
خط ۹:		خط ۹:
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	{{متن قرآن\|غُلِبَتِ الرُّومُ}}<ref>«رومیان شکست خوردند» سوره روم، آیه ۲.</ref>.		{{متن قرآن\|غُلِبَتِ الرُّومُ}}<ref>«رومیان شکست خوردند» سوره روم، آیه ۲.</ref>.
	مؤلف ~~«دایرة~~ المعارف کتاب ~~مقدس»~~ می‌نویسد: «[[روم]]، یکی از مهم‌ترین شهرهای [[دنیا]] که در سواحل رود تیبر به فاصله ۱۷ مایلی از دریای مدیترانه واقع شده است... در [[قرن پنجم]] قبل از میلاد به صورت یک [[حکومت سیاسی]] [[قدرتمند]] در آمد... و سرانجام روم به امپراطوری بزرگی تبدیل گردید».		مؤلف «[[دایرة المعارف کتاب مقدس]]» می‌نویسد: «[[روم]]، یکی از مهم‌ترین شهرهای [[دنیا]] که در سواحل رود تیبر به فاصله ۱۷ مایلی از دریای مدیترانه واقع شده است... در [[قرن پنجم]] قبل از میلاد به صورت یک [[حکومت سیاسی]] [[قدرتمند]] در آمد... و سرانجام روم به امپراطوری بزرگی تبدیل گردید».
	هاکس، مؤلف ~~«قاموس~~ کتاب ~~مقدس»~~ درباره «[[رومیه]]» می‌نویسد: «پایتخت مملکت روم است و در قدیم الایام همچو پایتخت دنیا محسوب و بر رود تیبر یعنی به مسافت پانزده میل از دهنه آن واقع است»<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۴۳۰.</ref>.		هاکس، مؤلف «[[قاموس کتاب مقدس]]» درباره «[[رومیه]]» می‌نویسد: «پایتخت [[مملکت روم]] است و در قدیم الایام همچو پایتخت دنیا محسوب و بر رود تیبر یعنی به مسافت پانزده میل از دهنه آن واقع است»<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۴۳۰.</ref>.
	مؤلف کتاب [[مفردات الفاظ القرآن ~~(کتاب)\|مفردات الفاظ القرآن]]~~ روم را از زاویه‌ای دیگر تبیین می‌کند: «گاهی به نسلی و [[نژادی]] معروف و گاهی به جمع و گروه [[رومی]] اطلاق می‌شود مثل واژه- [[عجم]] (واژه عجم نیز در معنی غیر [[عرب‌ها]] و همچنین ایرانی‌ها به کار می‌رود»<ref>مفردات الفاط القرآن، ص۱۲۶. </ref>.		مؤلف کتاب مفردات الفاظ القرآن روم را از زاویه‌ای دیگر تبیین می‌کند: «گاهی به نسلی و [[نژادی]] معروف و گاهی به جمع و گروه [[رومی]] اطلاق می‌شود مثل واژه- [[عجم]] (واژه عجم نیز در معنی غیر [[عرب‌ها]] و همچنین [[ایرانی‌ها]] به کار می‌رود»<ref>مفردات الفاط القرآن، ص۱۲۶. </ref>.

	اطلاعات [[قرآنی]] منظور از ~~«روم»را~~ [[دولت]] امپراطوری روم می‌داند<ref>اطلاعات قرآنی، ص۲۹۵.</ref> و برخی از علما اظهار دارند: «روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی در [[آسیا]] و اروپا و [[آفریقا]] [[حکومت]] داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب می‌شد میان آنها ~~واهل~~ [[فارس]] ([[ایرانیان]]) جنگ‌های بزرگ واقع شده است و مخصوص در نواحی [[شام]] که نزدیک [[حجاز]] بود [[جنگی]] رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد [[قرآن عظیم]] خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال [[پیروز]] خواهد شد»<ref>[[سید علی اکبر قرشی]]، قاموس قرآن، ج۳، ص۴۲.</ref> «اطلاع دادن صریح [[وحی الهی]] از اینکه [[رومیان]] پس از [[شکست]] خوردن اولیه، در فاصله چند سال بر [[فارسیان]] [[غلبه]] خواهند کرد از موارد [[اخبار]] [[غیب]] است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۱۳۱.</ref>.		اطلاعات [[قرآنی]] منظور از «روم» را [[دولت]] [[امپراطوری روم]] می‌داند<ref>اطلاعات قرآنی، ص۲۹۵.</ref> و برخی از [[علما]] اظهار دارند: «روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفات وسیعی در [[آسیا]] و اروپا و [[آفریقا]] [[حکومت]] داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب می‌شد میان آنها و [[اهل فارس]] ([[ایرانیان]]) جنگ‌های بزرگ واقع شده است و مخصوص در نواحی [[شام]] که نزدیک [[حجاز]] بود [[جنگی]] رخ داد که به هزیمت رو میان تمام شد [[قرآن عظیم]] خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال [[پیروز]] خواهد شد»<ref>[[سید علی اکبر قرشی]]، قاموس قرآن، ج۳، ص۴۲.</ref> «اطلاع دادن صریح [[وحی الهی]] از اینکه [[رومیان]] پس از [[شکست]] خوردن اولیه، در فاصله چند سال بر [[فارسیان]] [[غلبه]] خواهند کرد از موارد [[اخبار]] [[غیب]] است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۱۳۱.</ref>.
	در [[المیزان]] می‌خوانیم «کلمه روم نام اقوامی از [[انسان‌ها]] است که در ساحل مدیترانه در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام این [[اقوام]] امپراطوری بزرگ وسیعی تشکیل داده بودند، به طوری که دامنه آن تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود»<ref>تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.		در [[المیزان]] می‌خوانیم «کلمه روم نام اقوامی از [[انسان‌ها]] است که در ساحل مدیترانه در [[غرب]] آسیا [[زندگی]] می‌کنند، در آن ایام این [[اقوام]] امپراطوری بزرگ وسیعی تشکیل داده بودند، به طوری که دامنه آن تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود»<ref>تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.

	[[دولت]] [[ایران]] و [[روم]] در [[عصر پیامبر]]{{صل}} دو [[ابر]] [[قدرت]] بزرگ [[جهان]] به شمار می‌آمدند در آن [[زمان]] [[پادشاه ایران]] «[[خسرو پرویز]]» و [[پادشاه روم]] ~~«هرقل»~~ بود و [[جنگی]] ۲۴ ساله بین آنان در گرفت نخست [[سپاه]] [[ایرانیان]] به سرداری «[[شهر]] ~~براز»~~ و «شاهین» به قلمرو روم شرقی [[حمله]] کردند و به [[سختی]] آنان را [[شکست]] دادند به طوری که منطقه [[شامات]] [[مصر]] و [[آسیای صغیر]] را [[تصرف]] کردند این شکست در حدود سال ۶۱۶ میلادی (یعنی حدود سال ششم یا هفتم [[هجری]]) رخ داد سپس پادشاه روم در سال ۶۲۲ میلادی [[تهاجم]] خود را به ایران آغاز کرد و ظرف شش سال ایران را شکست داد بنابراین شکست ایرانیان در حدود سال‌های اول تا [[ششم هجری]] بوده و [[صلح حدیبیه]] نیز در [[سال ششم هجری]] واقع شد محل درگیری سپاه ایران و روم و مکان شکست [[رومیان]] در شمال [[جزیره العرب]] در [[سرزمین شام]] نزدیک محل سکونت [[مردمان]] [[مکه]] بوده است. البته برخی [[مفسران]] نیز احتمال داده‌اند که این مکان نزدیک‌ترین نقطه مرزی ایران و روم بوده است... برخی از محققان نیز این بخش از [[آیه]] را یکی از موارد [[اعجاز علمی قرآن]] دانسته‌اند؛ چراکه محققان [[علم]] ~~جغرافیا~~ دریافته‌اند که گودترین و پایین‌ترین منطقه روی [[زمین]] بحر المیت (منطقه‌ای نزدیک [[فلسطین]]) است که [[جنگ]] ایران و روم در آن واقع شد و در [[قرآن]] با تعبیر {{متن قرآن\|أَدْنَى الْأَرْضِ}}<ref>«در نزدیک‌ترین سرزمین و آنان پس از شکستشان به زودی پیروز می‌گردند» سوره روم، آیه ۳.</ref> (پایین‌ترین و [[پست‌ترین]] [[سرزمین]])<ref>واژه «ادنی» به معنی نزدیک‌تر و نیز به معنای پست و پایین‌تر به کار رفته است. </ref> به آن اشاره شده است»<ref>تفسیر مهر، ج۷، ص۲۷۴.</ref>.		[[دولت]] [[ایران]] و [[روم]] در [[عصر پیامبر]]{{صل}} دو [[ابر]] [[قدرت]] بزرگ [[جهان]] به شمار می‌آمدند در آن [[زمان]] [[پادشاه ایران]] «[[خسرو پرویز]]» و [[پادشاه روم]] «[[هرقل]]» بود و [[جنگی]] ۲۴ ساله بین آنان در گرفت نخست [[سپاه]] [[ایرانیان]] به سرداری «[[شهر براز]]» و «شاهین» به قلمرو روم شرقی [[حمله]] کردند و به [[سختی]] آنان را [[شکست]] دادند به طوری که منطقه شامات [[مصر]] و [[آسیای صغیر]] را [[تصرف]] کردند این شکست در حدود سال ۶۱۶ میلادی (یعنی حدود سال ششم یا هفتم [[هجری]]) رخ داد سپس پادشاه روم در سال ۶۲۲ میلادی [[تهاجم]] خود را به ایران آغاز کرد و ظرف شش سال ایران را شکست داد بنابراین شکست ایرانیان در حدود سال‌های اول تا [[ششم هجری]] بوده و [[صلح حدیبیه]] نیز در [[سال ششم هجری]] واقع شد محل درگیری سپاه ایران و روم و مکان شکست [[رومیان]] در شمال [[جزیره العرب]] در [[سرزمین شام]] نزدیک محل سکونت [[مردمان]] [[مکه]] بوده است. البته برخی [[مفسران]] نیز احتمال داده‌اند که این مکان نزدیک‌ترین نقطه مرزی ایران و روم بوده است... برخی از محققان نیز این بخش از [[آیه]] را یکی از موارد [[اعجاز علمی قرآن]] دانسته‌اند؛ چراکه محققان [[علم جغرافیا]] دریافته‌اند که گودترین و پایین‌ترین منطقه روی [[زمین]] [[بحر المیت]] (منطقه‌ای نزدیک [[فلسطین]]) است که [[جنگ ایران و روم]] در آن واقع شد و در [[قرآن]] با تعبیر {{متن قرآن\|أَدْنَى الْأَرْضِ}}<ref>«در نزدیک‌ترین سرزمین و آنان پس از شکستشان به زودی پیروز می‌گردند» سوره روم، آیه ۳.</ref> (پایین‌ترین و [[پست‌ترین]] [[سرزمین]])<ref>واژه «ادنی» به معنی نزدیک‌تر و نیز به معنای پست و پایین‌تر به کار رفته است. </ref> به آن اشاره شده است»<ref>تفسیر مهر، ج۷، ص۲۷۴.</ref>.
	«در [[سال دهم بعثت]] [[سپاهیان]] خسرو پرویز پادشاه ایران رومیان را پی در پی شکست دادند و در نزدیک‌ترین مرزهای [[عرب]] و روم؛ رومیان مغلوب شدند و ایرانیان شامات و فلسطین را [[متصرف]] شدند»<ref>روضة الصفا، ص۲۳۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ~~ص ۷۸~~.</ref>		«در [[سال دهم بعثت]] [[سپاهیان]] خسرو پرویز پادشاه ایران رومیان را پی در پی شکست دادند و در نزدیک‌ترین مرزهای [[عرب]] و روم؛ رومیان مغلوب شدند و ایرانیان شامات و [[فلسطین]] را [[متصرف]] شدند»<ref>روضة الصفا، ص۲۳۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۷۸.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==