زبیر بن ابی‌هاله تمیمی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity در ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۳

2026-01-29T12:33:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	وی از [[قبیله بنی‌تمیم]]، از [[قبایل عدنانی]] است. [[ابوحاتم]] او را فرزند [[خدیجه]] [[همسر رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۵، ص۲۷۸.</ref> از شوهر سابقش ~~[[مالک بن نباش]] که مکنی به~~ [[ابوهاله]] ~~بود~~ معرفی کرده است. اینکه ابوهاله [[همسر]] [[خدیجه]] بوده یا همسر [[خواهر خدیجه]] میان نویسندگان اختلافاتی است، هر چند منابعی که [[فرزندان]] ابوهاله را برمی‌شمرند به [[زبیر]] هیچ اشاره‌ای ندارند و بیشتر از [[هند بن ابی‌هاله]] نام می‌برند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۱.</ref>.		وی از [[قبیله بنی‌تمیم]]، از [[قبایل عدنانی]] است. [[ابوحاتم]] او را فرزند [[خدیجه]] [[همسر رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۵، ص۲۷۸.</ref> از شوهر سابقش [[ابوهاله تمیمی]] معرفی کرده است. اینکه ابوهاله [[همسر]] [[خدیجه]] بوده یا همسر [[خواهر خدیجه]] میان نویسندگان اختلافاتی است، هر چند منابعی که [[فرزندان]] ابوهاله را برمی‌شمرند به زبیر هیچ اشاره‌ای ندارند و بیشتر از [[هند بن ابی‌هاله]] نام می‌برند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۱.</ref>.

	[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۶۱.</ref>، شرح حال [[زبیر بن ابی‌هاله تمیمی\|زبیر بن ابی‌هاله]] را در بخش اول [[الاصابه]] ([[صحابه]]) آورده است. مستند [[صحابی]] شمرده شدن وی، دو [[حدیثی]] است که او از [[رسول خدا]]{{صل}} بدون واسطه نقل می‌کند. بنا بر یکی از این [[احادیث]]، رسول خدا{{صل}} فردی از [[قریش]] را در [[روز فتح مکه]] به [[قتل]] رساند و فرمود: پس از این هیچ فردی از قریش نباید در [[اسارت]] ({{عربی\|صبراً}}) کشته شود ({{عربی\|لا یقتلنّ بعد الیوم رجل من قریش صبراً}}). در برخی منابع، [[حدیث]] چنین ادامه می‌یابد که رسول خدا{{صل}} [[قاتل]] عثمان را استثناء می‌کند و به [[مخاطبان]] می‌فرماید که قاتل عثمان باید کشته شود؛ زیرا اگر چنین نکنید، خود همچون گوسفندی کشته می‌شوید<ref>ابن ابی‌عاصم، کتاب السنه، ص۵۷۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۱۳۲؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۶، ص۳۶۵.</ref>. ساختگی و افزوده شدن قسمت اخیر [[روایت]] روشن است؛ زیرا [[قتل صبر]] که از آن [[نهی]] شده نوعی کشتن ناگهانی و فریبکارانه است که فرد مقتول هیچ مجال [[دفاعی]] از خویش نداشته باشد و موارد [[قصاص]] که [[قتل عثمان]] از جمله آن است را شامل نمی‌شود. ضمن آنکه در سند این [[حدیث]] افراد غیر قابل اعتمادی وجود دارند<ref>ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۶، ص۳۶۵.</ref>؛ از این رو، به نظر می‌رسد این قسمت، جهت فضیلت‌سازی برای عثمان افزوده شده باشد.		[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۶۱.</ref>، شرح حال [[زبیر بن ابی‌هاله تمیمی\|زبیر بن ابی‌هاله]] را در بخش اول [[الاصابه]] ([[صحابه]]) آورده است. مستند [[صحابی]] شمرده شدن وی، دو [[حدیثی]] است که او از [[رسول خدا]]{{صل}} بدون واسطه نقل می‌کند. بنا بر یکی از این [[احادیث]]، رسول خدا{{صل}} فردی از [[قریش]] را در [[روز فتح مکه]] به [[قتل]] رساند و فرمود: پس از این هیچ فردی از قریش نباید در [[اسارت]] ({{عربی\|صبراً}}) کشته شود ({{عربی\|لا یقتلنّ بعد الیوم رجل من قریش صبراً}}). در برخی منابع، [[حدیث]] چنین ادامه می‌یابد که رسول خدا{{صل}} [[قاتل]] عثمان را استثناء می‌کند و به [[مخاطبان]] می‌فرماید که قاتل عثمان باید کشته شود؛ زیرا اگر چنین نکنید، خود همچون گوسفندی کشته می‌شوید<ref>ابن ابی‌عاصم، کتاب السنه، ص۵۷۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۱۳۲؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۶، ص۳۶۵.</ref>. ساختگی و افزوده شدن قسمت اخیر [[روایت]] روشن است؛ زیرا [[قتل صبر]] که از آن [[نهی]] شده نوعی کشتن ناگهانی و فریبکارانه است که فرد مقتول هیچ مجال [[دفاعی]] از خویش نداشته باشد و موارد [[قصاص]] که [[قتل عثمان]] از جمله آن است را شامل نمی‌شود. ضمن آنکه در سند این [[حدیث]] افراد غیر قابل اعتمادی وجود دارند<ref>ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۶، ص۳۶۵.</ref>؛ از این رو، به نظر می‌رسد این قسمت، جهت فضیلت‌سازی برای عثمان افزوده شده باشد.

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = زبیر بن ابی‌هاله تمیمی | مداخل مرتبط = زبیر بن ابی‌هاله تمیمی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == وی از قبیله بنی‌تمیم، از قبایل عدنانی است. ابوحاتم او را فرزند خدیجه همس...» ایجاد کرد

2025-12-05T19:13:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = زبیر بن ابی‌هاله تمیمی | مداخل مرتبط = زبیر بن ابی‌هاله تمیمی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == وی از قبیله بنی‌تمیم، از قبایل عدنانی است. ابوحاتم او را فرزند خدیجه همس...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = صحابه
| عنوان مدخل = زبیر بن ابی‌هاله تمیمی
| مداخل مرتبط = [[زبیر بن ابی‌هاله تمیمی در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}
== آشنایی اجمالی ==
وی از [[قبیله بنی‌تمیم]]، از [[قبایل عدنانی]] است. [[ابوحاتم]] او را فرزند [[خدیجه]] [[همسر رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۵، ص۲۷۸.</ref> از شوهر سابقش [[مالک بن نباش]] که مکنی به [[ابوهاله]] بود معرفی کرده است. اینکه ابوهاله [[همسر]] [[خدیجه]] بوده یا همسر [[خواهر خدیجه]] میان نویسندگان اختلافاتی است، هر چند منابعی که [[فرزندان]] ابوهاله را برمی‌شمرند به [[زبیر]] هیچ اشاره‌ای ندارند و بیشتر از [[هند بن ابی‌هاله]] نام می‌برند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۱.</ref>.

[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۶۱.</ref>، شرح حال [[زبیر بن ابی‌هاله تمیمی|زبیر بن ابی‌هاله]] را در بخش اول [[الاصابه]] ([[صحابه]]) آورده است. مستند [[صحابی]] شمرده شدن وی، دو [[حدیثی]] است که او از [[رسول خدا]]{{صل}} بدون واسطه نقل می‌کند. بنا بر یکی از این [[احادیث]]، رسول خدا{{صل}} فردی از [[قریش]] را در [[روز فتح مکه]] به [[قتل]] رساند و فرمود: پس از این هیچ فردی از قریش نباید در [[اسارت]] ({{عربی|صبراً}}) کشته شود ({{عربی|لا یقتلنّ بعد الیوم رجل من قریش صبراً}}). در برخی منابع، [[حدیث]] چنین ادامه می‌یابد که رسول خدا{{صل}} [[قاتل]] عثمان را استثناء می‌کند و به [[مخاطبان]] می‌فرماید که قاتل عثمان باید کشته شود؛ زیرا اگر چنین نکنید، خود همچون گوسفندی کشته می‌شوید<ref>ابن ابی‌عاصم، کتاب السنه، ص۵۷۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۱۳۲؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۶، ص۳۶۵.</ref>. ساختگی و افزوده شدن قسمت اخیر [[روایت]] روشن است؛ زیرا [[قتل صبر]] که از آن [[نهی]] شده نوعی کشتن ناگهانی و فریبکارانه است که فرد مقتول هیچ مجال [[دفاعی]] از خویش نداشته باشد و موارد [[قصاص]] که [[قتل عثمان]] از جمله آن است را شامل نمی‌شود. ضمن آنکه در سند این [[حدیث]] افراد غیر قابل اعتمادی وجود دارند<ref>ابن عدی، الکامل فی ضعفا الرجال، ج۶، ص۳۶۵.</ref>؛ از این رو، به نظر می‌رسد این قسمت، جهت فضیلت‌سازی برای عثمان افزوده شده باشد.

در سند این حدیث از زبیر بن ابی‌هاله به اختصار و تنها با عنوان «زبیر» یاد شده که برخی برای رفع هرگونه [[شبهه]] و جلوگیری از انصراف آن به «[[زبیر بن عوام]]»، تصریح کرده‌اند که [[زبیر]] یادشده در [[سند حدیث]]، زبیر بن ابی‌هاله است، نه [[زبیر بن عوام]]<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۱۳۲؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۱۱.</ref>. هر چند در اسناد برخی از [[روایات]] نام زبیر بن عوام آمده است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۹، ص۴۴۳.</ref>. [[حدیث]] دیگری که [[سیف بن عمر]] از زبیر بن ابی‌هاله نقل می‌کند درباره دعای [[رسول خدا]]{{صل}} برای [[برکت]] [[امت]] خود به واسطه [[صحابه]] است<ref>«{{عربی|اللهم بارک لامتی فی اصحابی}}»؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۶۱.</ref>. حدیث یادشده با [[تمجید]] و دعای رسول خدا{{صل}} در [[حق]] صحابه مشهوری همچون [[خلفای راشدین]] و افرادی است که به عنوان عشرة مبشره شناخته می‌شوند، ادامه می‌یابد.

این حدیث که از سوی [[سیف]]، از زبیر بن ابی‌هاله نقل می‌شود، در موارد دیگری از زبیر بن عوام نقل شده است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۰، ص۱۳۱ و ج۳۵، ص۲۷۸.</ref>. [[متن حدیث]] و واژه‌های به کار رفته در آن، که وزن خاصی دارد، نشان می‌دهد [[حدیث ساختگی]] است. افزون بر آنکه سیف بن عمر [[ضعیف]] و موهوم است. به همین جهت [[ابن ابی‌حاتم]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۷۹.</ref>، زبیر بن ابی‌هاله را از کسانی دانسته که نامش در روایات سیف بن عمر آمده است و در ادامه سیف را متروک‌الحدیث معرفی می‌کند و می‌گوید: من آنچه او [[روایت]] کرده و کسانی که از او روایت کرده‌اند را نمی‌نویسم. چنان‌که نویسندگان دیگر نیز حدیث وی را صحیح ندانسته‌اند<ref>ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۸۹.</ref>.<ref>[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «زبیر بن ابی‌هاله تمیمی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۶۹.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌تمیم]] (قیبله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «زبیر بن ابی‌هاله تمیمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]