زهد در اخلاق اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2026-05-18T09:36:14Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۶
خط ۹:		خط ۹:
	[[زهد]]، ملکه‌ای است که [[انسان]] را قادر می‌سازد تا از تعلّقات و [[مشاغل]] [[دنیوی]] بریده، و [[حلال]] و [[حرام]] [[دنیا]]، کم و زیاد آن، و خلاصه هیچ یک از اجزاء آن، او را به خود مشغول ندارد.		[[زهد]]، ملکه‌ای است که [[انسان]] را قادر می‌سازد تا از تعلّقات و [[مشاغل]] [[دنیوی]] بریده، و [[حلال]] و [[حرام]] [[دنیا]]، کم و زیاد آن، و خلاصه هیچ یک از اجزاء آن، او را به خود مشغول ندارد.

	در برخی از [[روایات]]، به این مطلب به این گونه اشاره شده است، که چون از [[ائمه هدی]] {{عم}} درباره [[زهد]] سؤال می‌شد، پاسخ میدادند: "[[زهد]] در دو جمله از [[قرآن کریم]] بیان و [[تفسیر]] شده است: {{متن قرآن\|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ}}<ref>"تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد [[شادی]] نکنید"؛ سوره حدید، [[آیه]] ۲۳.</ref>.<ref>بحار الأنوار، ج۶۷، ص۳۰۹، احادیث ۵، ۸، ۱۰، ۲۳، ۳۵.</ref>		در برخی از [[روایات]]، به این مطلب به این گونه اشاره شده است، که چون از [[ائمه هدی]] {{عم}} درباره [[زهد]] سؤال می‌شد، پاسخ میدادند: "[[زهد]] در دو جمله از [[قرآن کریم]] بیان و [[تفسیر]] شده است: {{متن قرآن\|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ}}<ref>"تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید"؛ سوره حدید، آیه ۲۳.</ref>.<ref>بحار الأنوار، ج۶۷، ص۳۰۹، احادیث ۵، ۸، ۱۰، ۲۳، ۳۵.</ref>

	== مراتب [[زهد]] ==		== مراتب [[زهد]] ==

Bahmani در ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۴

2026-05-18T09:34:45Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'ساده' به 'ساده'

2025-06-27T20:30:32Z

جایگزینی متن - 'ساده' به 'ساده'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۱۶۸:		خط ۱۶۸:

	==== [[ایثار]]<ref>برای تحقیق بیشتر در این باره، ر. ک: مطهری، مرتضی، سیری در نهج البلاغه، ص۲۲۳-۲۲۵.</ref>====		==== [[ایثار]]<ref>برای تحقیق بیشتر در این باره، ر. ک: مطهری، مرتضی، سیری در نهج البلاغه، ص۲۲۳-۲۲۵.</ref>====
	از فلسفه‌های زهد، ایثار و مقدم داشتن دیگران بر خود و به [[سختی]] افتادن برای [[آسایش]] دیگران است. [[زاهد]]، [[ساده]] و [[بی‌تکلف]] و در کمال [[قناعت]] [[زندگی]] می‌کند و بر خود سخت می‌گیرد تا دیگران را به آسایش برساند. آن‌چه را دارد، به [[نیازمندان]] می‌بخشد؛ زیرا [[دل]] او آن‌گاه به نعمت‌های جهان دست می‌یازد که دیگر [[انسان]] [[نیازمندی]] وجود نداشته باشد. [[لذت]] او در آسایش دیگران است و برای آسایش دیگران هر سختی را بر خود هموار می‌سازد. ایثار بزرگ [[خاندان]] [[عترت]] و [[نزول]] [[سوره]] «[[هل اتی]]»، از مصادیق بارز این عمل است. هر قدر نیازمند در [[جامعه]] بیش‌تر باشد، این ویژگی در [[اولیای الهی]] بیش‌تر جلوه‌گر می‌شود؛ از این رو، در [[مدینه]] [[پیامبر]]، [[خاندان]] [[عترت]] و [[صحابه]] [[راستین]] ایثارگر بودند؛ ولی در زمان‌های [[امامان]] بعد به جهت وضعیت متفاوت جامعه، این امر کم‌تر نقل شده است. [[حضرت امیر]] {{ع}} از دسترنج خود هزار برده را [[آزاد]] کرد. آن‌گاه که [[لباس]] می‌خرید، بهترین را به [[غلام]] خود می‌داد. شب‌ها به [[فقیران]] [[غذا]] می‌رساند و [[اموال]] و باغ‌های خود را که در مدینه احداث کرده بود، [[وقف]] عموم کرد<ref>ری‌شهری، محمد، موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۹، ص۳۷۶ - ۳۸۶؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴، ص۲۴-۴۳.</ref>.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۷]]، ص ۱۸۴.</ref>		از فلسفه‌های زهد، ایثار و مقدم داشتن دیگران بر خود و به [[سختی]] افتادن برای [[آسایش]] دیگران است. [[زاهد]]، ساده و [[بی‌تکلف]] و در کمال [[قناعت]] [[زندگی]] می‌کند و بر خود سخت می‌گیرد تا دیگران را به آسایش برساند. آن‌چه را دارد، به [[نیازمندان]] می‌بخشد؛ زیرا [[دل]] او آن‌گاه به نعمت‌های جهان دست می‌یازد که دیگر [[انسان]] [[نیازمندی]] وجود نداشته باشد. [[لذت]] او در آسایش دیگران است و برای آسایش دیگران هر سختی را بر خود هموار می‌سازد. ایثار بزرگ [[خاندان]] [[عترت]] و [[نزول]] [[سوره]] «[[هل اتی]]»، از مصادیق بارز این عمل است. هر قدر نیازمند در [[جامعه]] بیش‌تر باشد، این ویژگی در [[اولیای الهی]] بیش‌تر جلوه‌گر می‌شود؛ از این رو، در [[مدینه]] [[پیامبر]]، [[خاندان]] [[عترت]] و [[صحابه]] [[راستین]] ایثارگر بودند؛ ولی در زمان‌های [[امامان]] بعد به جهت وضعیت متفاوت جامعه، این امر کم‌تر نقل شده است. [[حضرت امیر]] {{ع}} از دسترنج خود هزار برده را [[آزاد]] کرد. آن‌گاه که [[لباس]] می‌خرید، بهترین را به [[غلام]] خود می‌داد. شب‌ها به [[فقیران]] [[غذا]] می‌رساند و [[اموال]] و باغ‌های خود را که در مدینه احداث کرده بود، [[وقف]] عموم کرد<ref>ری‌شهری، محمد، موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۹، ص۳۷۶ - ۳۸۶؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴، ص۲۴-۴۳.</ref>.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۷]]، ص ۱۸۴.</ref>

	==== [[همدردی]] با [[نیازمندان]] و [[محرومان]]<ref>برای تحقیق بیش‌تر در این باره، ر. ک: مطهری، مرتضی، سیری در نهج البلاغه، ۲۲۵ - ۲۲۸.</ref>====		==== [[همدردی]] با [[نیازمندان]] و [[محرومان]]<ref>برای تحقیق بیش‌تر در این باره، ر. ک: مطهری، مرتضی، سیری در نهج البلاغه، ۲۲۵ - ۲۲۸.</ref>====

Bahmani در ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۱

2025-01-12T09:41:19Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* کوری و کری دل و عقل */

2025-01-12T09:39:24Z

کوری و کری دل و عقل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۹
خط ۲۲۷:		خط ۲۲۷:
	{{متن حدیث\|الرَّغْبَةُ فِي الدُّنْيَا تُكْثِرُ الْهَمَّ وَ الْحُزْنَ وَ الزُّهْدُ فِي الدُّنْيَا يُرِيحُ الْقَلْبَ وَ الْبَدَنَ‌}} «[[دنیاخواهی]]، بر [[حزن]] و اندوه می‌افزاید و [[زهد]] در دنیا، به [[قلب]] و [[بدن]] [[آرامش]] می‌بخشد»<ref>بحارالانوار، ج۷۰، ص۹۱ و ۱۲۰.</ref>.<ref>[[امین عظیمی\|عظیمی، امین]]، [[زهد از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)\|زهد از دیدگاه پیامبر اعظم]] ص ۳۴.</ref>.		{{متن حدیث\|الرَّغْبَةُ فِي الدُّنْيَا تُكْثِرُ الْهَمَّ وَ الْحُزْنَ وَ الزُّهْدُ فِي الدُّنْيَا يُرِيحُ الْقَلْبَ وَ الْبَدَنَ‌}} «[[دنیاخواهی]]، بر [[حزن]] و اندوه می‌افزاید و [[زهد]] در دنیا، به [[قلب]] و [[بدن]] [[آرامش]] می‌بخشد»<ref>بحارالانوار، ج۷۰، ص۹۱ و ۱۲۰.</ref>.<ref>[[امین عظیمی\|عظیمی، امین]]، [[زهد از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)\|زهد از دیدگاه پیامبر اعظم]] ص ۳۴.</ref>.

	=== [[کوری]] و کری [[دل]] و [[عقل]] ===		=== کوری و کری [[دل]] و [[عقل]] ===
	[[دوست داشتن]] هر چیز موجب نزدیکی [[دل انسان]] به آن می‌شود. این [[دوستی]]، [[انسان]] را از دیدن و شنیدن دیگر چیزها [[غافل]] و توجهش را فقط به چیزی جلب می‌کند که به آن علاقه‌مند است. چنان که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث\|حُبُّكَ لِلشَّيْ‌ءِ يُعْمِي وَ يُصِمُّ}}؛ «[[دوست داشتن]] هر چیزی انسان را [[کور]] و کر می‌کند»<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۶۶.</ref>. این مسئله درباره [[خدا]] نیز صادق است. کسی که [[محبت خدا]] را در [[دل]] جای دهد، علاقه و توجه‌اش به دیگران کمرنگ می‌شود؛ عکس این امر در [[محبت به دنیا]] نیز وجود دارد؛ یعنی هر چه [[محبت]] انسان به [[دنیا]] بیشتر شود، از دیدن و شنیدن [[حق]] باز می‌ماند.<ref>[[امین عظیمی\|عظیمی، امین]]، [[زهد از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)\|زهد از دیدگاه پیامبر اعظم]] ص ۳۵.</ref>.		[[دوست داشتن]] هر چیز موجب نزدیکی [[دل انسان]] به آن می‌شود. این [[دوستی]]، [[انسان]] را از دیدن و شنیدن دیگر چیزها [[غافل]] و توجهش را فقط به چیزی جلب می‌کند که به آن علاقه‌مند است. چنان که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث\|حُبُّكَ لِلشَّيْ‌ءِ يُعْمِي وَ يُصِمُّ}}؛ «[[دوست داشتن]] هر چیزی انسان را کور و کر می‌کند»<ref>بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۶۶.</ref>. این مسئله درباره [[خدا]] نیز صادق است. کسی که [[محبت خدا]] را در [[دل]] جای دهد، علاقه و توجه‌اش به دیگران کمرنگ می‌شود؛ عکس این امر در [[محبت به دنیا]] نیز وجود دارد؛ یعنی هر چه [[محبت]] انسان به [[دنیا]] بیشتر شود، از دیدن و شنیدن [[حق]] باز می‌ماند.<ref>[[امین عظیمی\|عظیمی، امین]]، [[زهد از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)\|زهد از دیدگاه پیامبر اعظم]] ص ۳۵.</ref>.

	=== از بین رفتن [[دین]] ===		=== از بین رفتن [[دین]] ===

Bahmani: /* تقویت روحیه آزادی و استقلال در جامعه */

2025-01-12T09:39:07Z

تقویت روحیه آزادی و استقلال در جامعه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۹
خط ۱۹۴:		خط ۱۹۴:
	از [[خواص]] مهم [[فضایل اخلاقی]] آن است که [[تعارض]] درونی و بیرونی را رفع می‌کند. [[اهل حق]]، [[اهل]] [[سلم]] و [[یک‌رنگی]]، و اهل دنیا، اهل [[تفاخر]]، [[تکاثر]]، [[تفرقه]] و نزاعند و [[شیطان]] که [[محبت]] دنیای [[نکوهیده]] را [[ترویج]] می‌کند، درصدد ایجاد [[نزاع]] میان [[مؤمنان]] است<ref>{{متن قرآن\|وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوًّا مُبِينًا}} «و به بندگانم بگو تا گفتاری که نیکوتر است بر زبان آورند که شیطان میان آنان را می‌شوراند؛ بی‌گمان شیطان برای انسان دشمنی آشکار است» سوره اسراء، آیه ۵۳.</ref>. مجموعه [[صفات نکوهیده]]، باعث [[اختلاف]]، [[تعارض]] و نزاع بین [[انسان‌ها]] می‌شود و [[محبت دنیا]] ریشه این [[صفات ناپسند]] است<ref>سروش، عبدالکریم، اوصاف پارسایان. ص۳۰۱.</ref>. بنابراین، [[دل]] کندن از [[دنیا]] و دیدن [[حقیقت]] آن، ریشه‌های تعارض بین انسان‌ها را می‌زداید. دنیا چون جیفه‌ای است که گرگ‌ها برای تصاحب آن نزاع می‌کنند و بر هم [[خشم]] می‌گیرند و قوی‌تر ضعیف‌تر را از پای در می‌آورد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۵۱، ص۲۱۰؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۳، ص۱۲۳.</ref>. [[زهد]] در مقابل آن، موجب [[آرامش]] خاطر و دوری از [[نزاع‌ها]] می‌شود. نزاع در [[جوامع]]، [[احزاب]] و گروه‌ها، از شیطان است.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۷.</ref>		از [[خواص]] مهم [[فضایل اخلاقی]] آن است که [[تعارض]] درونی و بیرونی را رفع می‌کند. [[اهل حق]]، [[اهل]] [[سلم]] و [[یک‌رنگی]]، و اهل دنیا، اهل [[تفاخر]]، [[تکاثر]]، [[تفرقه]] و نزاعند و [[شیطان]] که [[محبت]] دنیای [[نکوهیده]] را [[ترویج]] می‌کند، درصدد ایجاد [[نزاع]] میان [[مؤمنان]] است<ref>{{متن قرآن\|وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوًّا مُبِينًا}} «و به بندگانم بگو تا گفتاری که نیکوتر است بر زبان آورند که شیطان میان آنان را می‌شوراند؛ بی‌گمان شیطان برای انسان دشمنی آشکار است» سوره اسراء، آیه ۵۳.</ref>. مجموعه [[صفات نکوهیده]]، باعث [[اختلاف]]، [[تعارض]] و نزاع بین [[انسان‌ها]] می‌شود و [[محبت دنیا]] ریشه این [[صفات ناپسند]] است<ref>سروش، عبدالکریم، اوصاف پارسایان. ص۳۰۱.</ref>. بنابراین، [[دل]] کندن از [[دنیا]] و دیدن [[حقیقت]] آن، ریشه‌های تعارض بین انسان‌ها را می‌زداید. دنیا چون جیفه‌ای است که گرگ‌ها برای تصاحب آن نزاع می‌کنند و بر هم [[خشم]] می‌گیرند و قوی‌تر ضعیف‌تر را از پای در می‌آورد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۵۱، ص۲۱۰؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۳، ص۱۲۳.</ref>. [[زهد]] در مقابل آن، موجب [[آرامش]] خاطر و دوری از [[نزاع‌ها]] می‌شود. نزاع در [[جوامع]]، [[احزاب]] و گروه‌ها، از شیطان است.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۷.</ref>

	==== تقویت [[روحیه]] [[آزادی]] و [[استقلال]] در [[جامعه]] ====		==== تقویت روحیه [[آزادی]] و [[استقلال]] در [[جامعه]] ====
	گاه جوامع به سبب برخورداری از برخی امکانات [[دنیایی]] و [[رفاه عمومی]] حاضر می‌شوند به هر [[قرارداد]] ننگینی که استقلال و آزادی آنها را به مخاطره می‌اندازد، تن دهند و دولت‌های [[قدرتمند]] از همین [[فرصت]] استفاده کرده، مطامع خود را به دست می‌آورند. زهد، [[بی‌نیازی]] را در پی دارد و جامعه را از [[بیگانگان]] [[بی‌نیاز]] می‌سازد و سبب می‌شود که روی پای خود بایستد. آن‌که به دنیا محبت دارد، از فشار و [[تهدید]] نظامی به [[هراس]] می‌افتد و برای [[رهایی]] خود، به هر ذلتی تن می‌دهد؛ ولی آن‌گاه که جامعه بر [[مقاومت]] [[اصرار]] ورزد و [[عزت]] جاودان را بر بهره‌مندی کوتاه ترجیح دهد، جامعه عزت به دست آورده، آزادی و استقلال خود را [[حفظ]] خواهد کرد.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۷.</ref>		گاه جوامع به سبب برخورداری از برخی امکانات [[دنیایی]] و [[رفاه عمومی]] حاضر می‌شوند به هر [[قرارداد]] ننگینی که استقلال و آزادی آنها را به مخاطره می‌اندازد، تن دهند و دولت‌های [[قدرتمند]] از همین فرصت استفاده کرده، مطامع خود را به دست می‌آورند. زهد، بی‌نیازی را در پی دارد و جامعه را از [[بیگانگان]] [[بی‌نیاز]] می‌سازد و سبب می‌شود که روی پای خود بایستد. آن‌که به دنیا محبت دارد، از فشار و [[تهدید]] نظامی به [[هراس]] می‌افتد و برای [[رهایی]] خود، به هر ذلتی تن می‌دهد؛ ولی آن‌گاه که جامعه بر [[مقاومت]] اصرار ورزد و [[عزت]] جاودان را بر بهره‌مندی کوتاه ترجیح دهد، جامعه عزت به دست آورده، آزادی و استقلال خود را [[حفظ]] خواهد کرد.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۷.</ref>

	=== آثار [[اقتصادی]] زهد ===		=== آثار [[اقتصادی]] زهد ===

Bahmani: /* ترویج فرهنگ و هنجارهای دینی */

2025-01-12T09:38:45Z

ترویج فرهنگ و هنجارهای دینی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۱۸۴:		خط ۱۸۴:

	=== آثار [[اجتماعی]] زهد ===		=== آثار [[اجتماعی]] زهد ===
	==== [[ترویج]] [[فرهنگ]] و هنجارهای [[دینی]] ====		==== ترویج [[فرهنگ]] و هنجارهای [[دینی]] ====
	همان‌گونه که در بحث آثار [[اخلاقی]] زهد گفته شد، گسترش زهد و [[بی‌رغبتی به دنیا]] باعث می‌شود [[حب دنیا]]، که رأس خطاها و نابهنجاری‌های فردی و اجتماعی است، از بین [[مردم]] زدوده شود و در عوض، [[حب]] [[آخرت]] که منشأ [[خیرات]] است، جایگزین شود و افراد به [[امور معنوی]] توجه بیش‌تری کنند. [[حضرت]] فرمود: «[[بهترین اخلاق]] برای [[یاری دین]]، زهد در [[دنیا]] است»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۱۲۸.</ref>. آن‌گاه که زهد در فرد اثر گذاشت، آثار آن در [[رفتار اجتماعی]] او جلوه می‌کند و پذیرش [[فرهنگ دینی]] برای افراد بی‌رغبت به دنیا آسان می‌شود.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۶.</ref>		همان‌گونه که در بحث آثار [[اخلاقی]] زهد گفته شد، گسترش زهد و [[بی‌رغبتی به دنیا]] باعث می‌شود [[حب دنیا]]، که رأس خطاها و نابهنجاری‌های فردی و اجتماعی است، از بین [[مردم]] زدوده شود و در عوض، [[حب]] [[آخرت]] که منشأ [[خیرات]] است، جایگزین شود و افراد به [[امور معنوی]] توجه بیش‌تری کنند. [[حضرت]] فرمود: «[[بهترین اخلاق]] برای [[یاری دین]]، زهد در [[دنیا]] است»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۱۲۸.</ref>. آن‌گاه که زهد در فرد اثر گذاشت، آثار آن در [[رفتار اجتماعی]] او جلوه می‌کند و پذیرش [[فرهنگ دینی]] برای افراد بی‌رغبت به دنیا آسان می‌شود.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۶.</ref>

Bahmani: /* متانت و بی‌نیازی از مردم */

2025-01-12T09:38:34Z

متانت و بی‌نیازی از مردم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۱۸۰:		خط ۱۸۰:
	[[انسان]] [[زاهد]] که وجود و فقدان [[نعمت‌ها]] برایش تفاوت ندارد، نه بر رفتن نعمت [[تأسف]] می‌خورد و نه بر وجود آن شاد می‌شود؛ بنابراین، [[مصیبت]] برای او دردناک نخواهد بود؛ زیرا [[دلبستگی]] نداشته است. شاید بتوان [[حدیث]] {{متن حدیث\|الزُّهْدُ فِي الدُّنْيَا الرَّاحَةُ الْعُظْمَى‌}}<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۳، ص۶۷.</ref>؛ «زهد در [[دنیا]] [[آسایش]] بزرگ است» و نیز حدیث «اگر زاهد باشید، از سختی‌های دنیا [[رهایی]] می‌یابید و در [[آخرت]] [[رستگار]] می‌شوید»<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۱، ص۴۴.</ref> را بر همین امر حمل کرد.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۵.</ref>		[[انسان]] [[زاهد]] که وجود و فقدان [[نعمت‌ها]] برایش تفاوت ندارد، نه بر رفتن نعمت [[تأسف]] می‌خورد و نه بر وجود آن شاد می‌شود؛ بنابراین، [[مصیبت]] برای او دردناک نخواهد بود؛ زیرا [[دلبستگی]] نداشته است. شاید بتوان [[حدیث]] {{متن حدیث\|الزُّهْدُ فِي الدُّنْيَا الرَّاحَةُ الْعُظْمَى‌}}<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۳، ص۶۷.</ref>؛ «زهد در [[دنیا]] [[آسایش]] بزرگ است» و نیز حدیث «اگر زاهد باشید، از سختی‌های دنیا [[رهایی]] می‌یابید و در [[آخرت]] [[رستگار]] می‌شوید»<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۱، ص۴۴.</ref> را بر همین امر حمل کرد.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۵.</ref>

	==== [[متانت]] و [[بی‌نیازی از مردم]] ====		==== متانت و [[بی‌نیازی از مردم]] ====
	زاهد به سبب بی‌توجهی به [[امور دنیا]]، دست نیاز به سوی کسی نمی‌گشاید و در عمل، با خواسته‌های خود [[مخالفت]] و بر هوس‌های خود [[نظارت]] می‌کند؛ به همین جهت، [[وقار]] خود را از دست نمی‌دهد. [[دنیاخواهی]]، آبروریزی را در پی دارد و شخص را بی‌شخصیت جلوه می‌دهد؛ زیرا [[زهد]] [[ثروت]] است و آن‌که [[زاهد]] شد، [[فقیر]] نمی‌شود: {{متن حدیث\|الزُّهْدُ ثَرْوَةٌ}}؛{{متن حدیث\|لم یفتقر من زهد}}<ref>حرانی، ابن شعبه، تحف العقول، ص۸۱.</ref>.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۶.</ref>		زاهد به سبب بی‌توجهی به [[امور دنیا]]، دست نیاز به سوی کسی نمی‌گشاید و در عمل، با خواسته‌های خود [[مخالفت]] و بر هوس‌های خود [[نظارت]] می‌کند؛ به همین جهت، [[وقار]] خود را از دست نمی‌دهد. [[دنیاخواهی]]، آبروریزی را در پی دارد و شخص را بی‌شخصیت جلوه می‌دهد؛ زیرا [[زهد]] [[ثروت]] است و آن‌که [[زاهد]] شد، [[فقیر]] نمی‌شود: {{متن حدیث\|الزُّهْدُ ثَرْوَةٌ}}؛{{متن حدیث\|لم یفتقر من زهد}}<ref>حرانی، ابن شعبه، تحف العقول، ص۸۱.</ref>.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۶.</ref>

Bahmani: /* شکیبایی و تحمل مصیبت‌ها */

2025-01-12T09:38:20Z

شکیبایی و تحمل مصیبت‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۱۷۴:		خط ۱۷۴:
	{{متن حدیث\|وَيْحَكَ إِنِّي لَسْتُ كَأَنْتَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى فَرَضَ عَلَى أَئِمَّةِ الْعَدْلِ أَنْ يُقَدِّرُوا أَنْفُسَهُمْ بِضَعَفَةِ النَّاسِ كَيْلَا يَتَبَيَّغَ بِالْفَقِيرِ فَقْرُهُ‌}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۹، ص۳۲۵.</ref>؛ «وای بر تو! من مانند تو نیستم. [[خداوند]] بر [[پیشوایان]] [[دادگر]] [[واجب]] کرده که [[زندگی]] خود را با طبقه [[ضعیف]] تطبیق دهند تا [[رنج]] [[فقر]] بر [[مستمندان]] سخت نیاید».<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۴.</ref>		{{متن حدیث\|وَيْحَكَ إِنِّي لَسْتُ كَأَنْتَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى فَرَضَ عَلَى أَئِمَّةِ الْعَدْلِ أَنْ يُقَدِّرُوا أَنْفُسَهُمْ بِضَعَفَةِ النَّاسِ كَيْلَا يَتَبَيَّغَ بِالْفَقِيرِ فَقْرُهُ‌}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۹، ص۳۲۵.</ref>؛ «وای بر تو! من مانند تو نیستم. [[خداوند]] بر [[پیشوایان]] [[دادگر]] [[واجب]] کرده که [[زندگی]] خود را با طبقه [[ضعیف]] تطبیق دهند تا [[رنج]] [[فقر]] بر [[مستمندان]] سخت نیاید».<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۸۴.</ref>

	==== [[شکیبایی]] و [[تحمل]] [[مصیبت‌ها]] ====		==== [[شکیبایی]] و تحمل [[مصیبت‌ها]] ====
	[[حضرت]]، [[ایمان]] را بر چهار پایه [[صبر]]، [[یقین]]، [[عدل]] و [[جهاد]]، و صبر را بر چهار شعبۀ [[شوق]]، [[ترس]]، [[زهد]]، و [[انتظار]] قرار می‌دهد و می‌فرماید: «آن‌که زهد ورزد، مصیبت‌ها بر او آسان می‌شود»<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۱.</ref>. مصیبت‌های [[روزگار]] با فقدان [[نعمت]] یا عزیزان شخص یا چیزی که شخص از آن بهره‌مند است، پدید می‌آید. خداوند می‌فرماید:		[[حضرت]]، [[ایمان]] را بر چهار پایه [[صبر]]، [[یقین]]، [[عدل]] و [[جهاد]]، و صبر را بر چهار شعبۀ [[شوق]]، [[ترس]]، [[زهد]]، و [[انتظار]] قرار می‌دهد و می‌فرماید: «آن‌که زهد ورزد، مصیبت‌ها بر او آسان می‌شود»<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۱.</ref>. مصیبت‌های [[روزگار]] با فقدان [[نعمت]] یا عزیزان شخص یا چیزی که شخص از آن بهره‌مند است، پدید می‌آید. خداوند می‌فرماید:
	ما به طور قطع، شما را با ترس و [[گرسنگی]] و کمبود و نقصان [[مال]] و [[جان]] و ثمر = فرزند می‌آزمایم و ای [[پیامبر]]! [[صابران]] را [[بشارت]] ده؛ آنان که وقتی مصیبتی به ایشان می‌رسد، می‌گویند: ما از خداییم و به سوی او بازخواهیم گشت<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۱، ص۳۴۷.</ref>.		ما به طور قطع، شما را با ترس و [[گرسنگی]] و کمبود و نقصان [[مال]] و [[جان]] و ثمر = فرزند می‌آزمایم و ای [[پیامبر]]! [[صابران]] را [[بشارت]] ده؛ آنان که وقتی مصیبتی به ایشان می‌رسد، می‌گویند: ما از خداییم و به سوی او بازخواهیم گشت<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۱، ص۳۴۷.</ref>.

Bahmani: /* ژرف‌نگری به دنیا و توجه به آخرت */

2025-01-12T09:36:43Z

ژرف‌نگری به دنیا و توجه به آخرت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۶
خط ۱۲۵:		خط ۱۲۵:
	آن‌که در دنیا زهد ورزد و از [[خواری]] آن بی‌تاب نشود و برای [[عزت]] آن [[رقابت]] نکند، خداوند بدون [[هدایت]] [[خلق]]، رهنمای او است و بدون [[آموزش]]، به وی علم می‌آموزد و حکمت را در دلش جای می‌دهد و بر زبانش جاری می‌سازد<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۸، ص۶۳. ح۱۵۵؛ حرانی، ابن شعبه، تحف العقول، ص۲۲۶.</ref>.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۷۸.</ref>		آن‌که در دنیا زهد ورزد و از [[خواری]] آن بی‌تاب نشود و برای [[عزت]] آن [[رقابت]] نکند، خداوند بدون [[هدایت]] [[خلق]]، رهنمای او است و بدون [[آموزش]]، به وی علم می‌آموزد و حکمت را در دلش جای می‌دهد و بر زبانش جاری می‌سازد<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۸، ص۶۳. ح۱۵۵؛ حرانی، ابن شعبه، تحف العقول، ص۲۲۶.</ref>.<ref>[[مجید رضایی\|رضایی، مجید]]، [[زهد و قناعت (مقاله)\| مقاله «زهد و قناعت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۱۷۸.</ref>

	==== ژرف‌نگری به دنیا و [[توجه به آخرت]] ====		==== ژرف‌نگری به دنیا و توجه به آخرت ====
	از انواع حکمتی که بر قلب و زبان زاهد جاری می‌شود، نوع [[بینش]] او به دنیا و عیوب آن است. آن‌که با دید [[عبرت]] به دنیا بنگرد، [[عیوب]] [[دنیا]] را می‌بیند و از دام او به دور می‌ماند. فرمود:		از انواع حکمتی که بر قلب و زبان زاهد جاری می‌شود، نوع [[بینش]] او به دنیا و عیوب آن است. آن‌که با دید [[عبرت]] به دنیا بنگرد، [[عیوب]] [[دنیا]] را می‌بیند و از دام او به دور می‌ماند. فرمود:
	{{متن حدیث\|ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُبَصِّرْكَ اللَّهُ عَوْرَاتِهَا وَ لَا تَغْفُلْ فَلَسْتَ بِمَغْفُولٍ عَنْكَ}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۹۱، ص۵۴۵؛ آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۲، ص۱۹۷.</ref>؛ «در دنیا [[زهد]] بورز تا [[خداوند]] [[بدی‌ها]] و زشتی‌های آن را به تو نشان دهد و [[غفلت]] مکن؛ چنان که از تو غفلت نمی‌شود».		{{متن حدیث\|ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُبَصِّرْكَ اللَّهُ عَوْرَاتِهَا وَ لَا تَغْفُلْ فَلَسْتَ بِمَغْفُولٍ عَنْكَ}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۹۱، ص۵۴۵؛ آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، شرح خوانساری، ج۲، ص۱۹۷.</ref>؛ «در دنیا [[زهد]] بورز تا [[خداوند]] [[بدی‌ها]] و زشتی‌های آن را به تو نشان دهد و [[غفلت]] مکن؛ چنان که از تو غفلت نمی‌شود».