Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = زید بن لصیت قینقاعی | مداخل مرتبط = زید بن لصیت قینقاعی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == نام پدرش لصیت، به تصغیرابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۷۲. و برخلاف مشهور، لصیب و صلیت و نصیب نیز...» ایجاد کرد

2026-03-17T01:57:56Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = زید بن لصیت قینقاعی | مداخل مرتبط = زید بن لصیت قینقاعی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == نام پدرش لصیت، به تصغیر<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۷۲.</ref> و برخلاف مشهور، لصیب و صلیت و نصیب نیز...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل = زید بن لصیت قینقاعی
| مداخل مرتبط = [[زید بن لصیت قینقاعی در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}
== آشنایی اجمالی ==
نام پدرش لصیت، به تصغیر<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۷۲.</ref> و برخلاف مشهور، لصیب و صلیت و نصیب نیز گفته شده است<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۱۶۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۷۰؛ قرطبی، الجامع الاحکام القرآن، ج۱۶، ص۲۳۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۱۱.</ref> که به احتمال [[تصحیف]] شده لصیت باشند؛ چنان که یزید<ref>ر.ک: عینی، عمدة القاری، ج۱۸، ص۴۵؛ مقریزی، امتاع الاسماع، ج۵، ص۱۱۴.</ref> نیز تصحیف [[زید]] است. زید از [[احبار]] [[یهودیان بنی‌قینقاع]] بود که [[مسلمان]] شد، اما از جمله [[منافقان]]<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۱۶۱ و ص۱۷۴؛ فریابی، صفه النفاق و ذم المنافق، ص۲۷.</ref> و [[یاران]] نزدیک [[عبدالله بن ابی]]، سرکرده منافقان شد که [[اخبار]] [[مسلمانان]] را برای طرح و نقشه بر ضد آنان، برای [[یهودیان]] و [[هم‌پیمانان]] [[مشرک]] خود می‌بردند<ref>شلبی، مقارنة الادیان مصر، ص۳۱۴.</ref>. [[مفسران]] ذیل [[آیه]]: {{متن قرآن|وَمِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّىٰٓ إِذَا خَرَجُوا۟ مِنْ عِندِكَ ...}}<ref>«و برخی از ایشان به تو گوش فرا می‌دهند تا آنگاه که از نزد تو بیرون روند، از دانشوران بپرسند: (این مرد) هم اکنون چه گفت؟ آنان کسانی هستند که خداوند بر دل‌هایشان مهر کوبیده است و از هوا و هوس‌هایشان پیروی کرده‌اند» سوره محمد، آیه 16.</ref> او و عبدالله بن ابی و تنی چند از منافقان را [[مخاطب]] آن دانسته‌اند<ref>قرطبی، الجامع الاحکام، ج۱۶، ص۲۳۸.</ref>. گفته شده وی با [[عمر بن خطاب]] در [[بازار]] [[بنی‌قینقاع]] جنگیده است<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۱۷۴؛ فریانی، صفة النفاق و ذم المنافق، ص۲۷.</ref>، اما اگر این مطلب اشاره به [[جنگ]] بنی‌قینقاع باشد، نمی‌تواند صحیح باشد؛ زیرا بنا بر آنچه خود [[ابن هشام]]<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref> و [[واقدی]]<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۶-۱۷۸.</ref> تصریح کرده‌اند، در این جنگ جز محاصره اتفاق دیگری نیفتاد؛ یعنی نه تیری پرتاپ شد و نه [[جنگی]] صورت گرفت. از ظاهر عبارت ابن هشام<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref> برمی‌آید که وی در شمار منافقانی بود که در [[مسجد]]، مسلمانان را مسخره می‌کردند و [[پیامبر]]{{صل}} دستور [[اخراج]] آنان را داد. [[زید]] از جمله پانزده نفر منافقی است که در [[جنگ مریسیع]] ([[غزوه بنی‌مصطلق]] در سال ششم) به تحریک [[انصار]] بر ضد [[مهاجران]] [[سخن]] گفتند<ref>واقدی، المغازی، ج۲، ص۴۱۶.</ref>. وقتی شتر پیامبر{{صل}} در راه [[تبوک]] گم شد، [[زید]] گفت: این محمد چگونه می‌پندارد [[پیامبر]] است و از [[آسمان]] شما را [[آگاه]] می‌کند، اما اینک نمی‌داند شترش کجاست؟! [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: به [[خدا]] [[سوگند]]! من تنها آنچه را که [[خداوند]] مرا بر آن آگاه کرده، می‌دانم و هم‌اینک نیز مرا آگاه ساخت که شتر من در فلان [[وادی]] است و افسار آن به درختی گیر کرده است. [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} رفتند و شتر را آوردند<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۱۶۷؛ واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۰۹؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۷۳؛ شامی، سبل الهدی والرشاد، ج۵، ص۴۴۸-۴۴۹.</ref>. [[واقدی]] [[داستان]] مزبور را هم در جنگ مریسیع<ref>واقدی، المغازی، ج۲، ص۴۲۳.</ref> و هم در تبوک<ref>واقدی، المغازی، ج۲، ص۴۲۳.</ref> آورده، اما شباهت‌های بسیاری که میان این دو هست احتمال توهم و [[اشتباه]] [[راویان]] را در [[تکرار]] واقعه تقویت می‌کند اما نظر واقدی و [[ابونعیم]]<ref>مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۳، ص۳۱۹.</ref> تکرار داستان است. برخی بر این باورند که زید با [[مشاهده]] این [[معجزه]] پیامبر{{صل}} [[توبه]] کرد، اما عده‌ای معتقدند زید بر [[نفاق]] خود همچنان بود تا از [[دنیا]] رفت<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۱۶۷؛ واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۱۰؛ ابن شبه نمیری، تاریخ المدینه المنوره، ج۱، ص۳۵۴.</ref>. شاید به همین دلیل [[ابن عبدالبر]] و ابونعیم و برخی دیگر از [[صحابه‌نگاران]]، نام او را در شمار [[صحابه]] نیاورده‌اند، یا چون چنین افرادی معارض و ناقض [[قانون]] [[عدالت صحابه]] هستند، خوش نداشته‌اند که نامشان را در شمار صحابه بیاورند.

[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۱۱.</ref> نیز با اینکه به نقل از [[ابن اسحاق]] [[تردید]] در [[توبه]] وی را آورده، اما با این حال بدون [[اثبات]] توبه وی، نام وی را در شمار صحابه آورده است. قضایای دیگری که درباره زید نقل شده‌اند، در عمل قول دوم، یعنی توبه نکردن وی را ترجیح می‌دهند، بر این اساس، آوردن نام وی در شمار [[صحابه]] از سوی [[ابن حجر]] قابل قبول نیست. قضایایی مانند اینکه در [[جنگ تبوک]] وقتی صحابه دچار بی‌آبی شدند، [[پیامبر]]{{صل}} از [[خدای متعال]] خواست تا آنان را [[سیراب]] کند و چنین شد، یکی از صحابه به زید گفت: آیا با [[مشاهده]] این [[معجزه]] باز هم سخنی داری؟! [[زید]] گفت: اینها ابرهایی بودند که از [[آسمان]] اینجا عبور کردند و [[باران]] ریختند<ref>واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۰۹.</ref>. همچنین وی با سه نفر دیگر از [[منافقان]] از [[دستور پیامبر]]{{صل}} در [[تبوک]] که فرموده بود: کسی بر [[صخره]] و کوهی که اندکی از درون آن آب بیرون می‌آید پیشی نگیرد، [[سرپیچی]] کردند و [[رسول خدا]]{{صل}} آنان را [[لعنت]] و [[نفرین]] کرد<ref>واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۳۹.</ref>. بنا بر آنچه متداول میان صحابه بوده، [[زید بن لصیت]] از اعضای پانزده نفری است که در بازگشت پیامبر از تبوک قصد داشتند با رم دادن شتر آن حضرت، پیامبر{{صل}} را از [[کوه]] پرت کنند و به [[قتل]] برسانند<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۱۶۷؛ ابن کثیر، تفسیر ابن کثیر، ج۲، ص۳۸۷.</ref>. زید بن لصیت در [[مرگ]] [[رئیس]] منافقان، [[عبدالله بن ابی]] ([[سال دهم]]) همراه دیگر منافقان متصدی [[تجهیز]] و [[دفن]] او بود و آنان پس از دفن عبدالله در حالی که خاک بر سر خود می‌ریختند [[خطاب]] به او می‌گفتند: ای کاش جان‌های ما به فدایت می‌شد و پیش از تو می‌مردیم<ref>واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۶۰.</ref>. از [[زمان]] درگذشت زید اطلاعی در دست نیست.<ref>[[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمدرضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «زید بن لصیت قینقاعی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۴۵۳-۴۵۴.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌قینقاع]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمدرضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «زید بن لصیت قینقاعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]

زید بن لصیت قینقاعی - تاریخچهٔ نسخه‌ها