سعد بن ابی‌وقاص در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'ابن شهر آشوب' به 'ابن‌شهرآشوب'

2022-11-07T19:55:59Z

جایگزینی متن - 'ابن شهر آشوب' به 'ابن‌شهرآشوب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۲۵
خط ۵۶:		خط ۵۶:
	در گزارشی دیگر، از گفت‌وگوی ایشان با [[ابوموسی اشعری]] و [[سرزنش]] وی و حتی ابراز [[ندامت]] سعد از ماجرای حکمیت حکایت دارد که می‌تواند مؤید حضورش در این ماجرا باشد<ref>الطبقات، ج۴، ص۱۹۴؛ الکامل، ج۳، ص۳۳۰، ۳۳۲.</ref>. براساس نقلی، سعد همراه عده‌ای با حضور نزد [[امام علی]] {{ع}} سهم خود را از [[بیت‌المال]] خواستند و آن [[حضرت]] علت [[کناره‌گیری]] آنان در [[نبردها]] را جویا شد. ایشان تردید در [[درستی]] اقدامات [[امیرمؤمنان]] را مطرح کردند. سعد نیز همان جمله معروف پیش‌گفته را بهانه آورد. [[امام]] {{ع}} در پاسخ با [[یادآوری]] [[وظیفه]] اصلی یک [[مسلمان]] که [[امر به معروف و نهی از منکر]] است و با [[استشهاد]] به [[آیه]] {{متن قرآن\|وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref>«و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره حجرات، آیه ۹.</ref> در باره [[جنگ]] میان دو گروه مسلمان و [[آشتی]] دادن آنها و [[مبارزه]] با گروه [[متجاوز]]؛ سعد و همراهانش را [[ستمکار]] نامید و بر اساس این آیه، به [[نکوهش]] آنان پرداخت<ref>وقعة صفین، ص۵۵۱-۵۵۲؛ البدایة والنهایه، ج۸، ص۷۷.</ref>.		در گزارشی دیگر، از گفت‌وگوی ایشان با [[ابوموسی اشعری]] و [[سرزنش]] وی و حتی ابراز [[ندامت]] سعد از ماجرای حکمیت حکایت دارد که می‌تواند مؤید حضورش در این ماجرا باشد<ref>الطبقات، ج۴، ص۱۹۴؛ الکامل، ج۳، ص۳۳۰، ۳۳۲.</ref>. براساس نقلی، سعد همراه عده‌ای با حضور نزد [[امام علی]] {{ع}} سهم خود را از [[بیت‌المال]] خواستند و آن [[حضرت]] علت [[کناره‌گیری]] آنان در [[نبردها]] را جویا شد. ایشان تردید در [[درستی]] اقدامات [[امیرمؤمنان]] را مطرح کردند. سعد نیز همان جمله معروف پیش‌گفته را بهانه آورد. [[امام]] {{ع}} در پاسخ با [[یادآوری]] [[وظیفه]] اصلی یک [[مسلمان]] که [[امر به معروف و نهی از منکر]] است و با [[استشهاد]] به [[آیه]] {{متن قرآن\|وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref>«و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره حجرات، آیه ۹.</ref> در باره [[جنگ]] میان دو گروه مسلمان و [[آشتی]] دادن آنها و [[مبارزه]] با گروه [[متجاوز]]؛ سعد و همراهانش را [[ستمکار]] نامید و بر اساس این آیه، به [[نکوهش]] آنان پرداخت<ref>وقعة صفین، ص۵۵۱-۵۵۲؛ البدایة والنهایه، ج۸، ص۷۷.</ref>.

	[[معاویه]] در [[دیدار]] سعد با وی پس از ماجرای صفین، با دستاویز قرار دادن گفته او در علت [[بیعت]] نکردنش با امام علی {{ع}} (نداشتن شمشیری که [[مؤمن]] را از [[کافر]] باز شناسد) با گفتنِ «مرحبا بر کسی که [[حق]] را نمی‌شناسد تا از آن [[پیروی]] کند و [[باطل]] را نیز نمی‌شناسد تا از آن دوری کند»، وی را به [[تمسخر]] گرفت <ref>مناقب، ~~ابن شهر آشوب،~~ ج۲، ص۲۶۸.</ref>.<ref>[[محمد اکبری کارمزدی\|اکبری کارمزدی، محمد]]، [[سعد بن ابی وقاص (مقاله)\|مقاله «سعد بن ابی وقاص»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۵.</ref>		[[معاویه]] در [[دیدار]] سعد با وی پس از ماجرای صفین، با دستاویز قرار دادن گفته او در علت [[بیعت]] نکردنش با امام علی {{ع}} (نداشتن شمشیری که [[مؤمن]] را از [[کافر]] باز شناسد) با گفتنِ «مرحبا بر کسی که [[حق]] را نمی‌شناسد تا از آن [[پیروی]] کند و [[باطل]] را نیز نمی‌شناسد تا از آن دوری کند»، وی را به [[تمسخر]] گرفت <ref>مناقب، ابن‌شهرآشوب، ج۲، ص۲۶۸.</ref>.<ref>[[محمد اکبری کارمزدی\|اکبری کارمزدی، محمد]]، [[سعد بن ابی وقاص (مقاله)\|مقاله «سعد بن ابی وقاص»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۵.</ref>

	== روایتگری [[سعد بن ابی وقاص]] ==		== روایتگری [[سعد بن ابی وقاص]] ==

Wasity: جایگزینی متن - 'عمربن' به 'عمر بن'

2022-10-26T13:33:14Z

جایگزینی متن - 'عمربن' به 'عمر بن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۳
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	کوتاهی سعد در بیعت با [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} و [[یاری]] نکردن آن حضرت، زمینه‌ای شد تا [[معاویه]] در وی طمع کند و پس از [[جنگ جمل]] در نامه‌ای او را به خونخواهی‌عثمان دعوت کند؛<ref>الاستیعاب، ج۲، ص۶۰۹؛ اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۶؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱، ص۱۱۳.</ref> ولی سعد در پاسخ، با [[یادآوری]] [[فضایل]] منحصر به [[فرد]] امام علی {{ع}} تصریح کرد که هیچ یک از [[اهل]] [[شورا]] از این فضایل برخوردار نبودند<ref>الامامة و السیاسه، ج۱، ص۱۲۰؛ الفتوح، ج۲، ص۵۲۹-۵۳۰؛ وقعة صفین، ص۷۴.</ref>. سعد با اینکه به این [[حقیقت]] اعتراف داشت، از [[یاری]] [[امیر مؤمنان]] در [[صفین]] خودداری کرد.		کوتاهی سعد در بیعت با [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} و [[یاری]] نکردن آن حضرت، زمینه‌ای شد تا [[معاویه]] در وی طمع کند و پس از [[جنگ جمل]] در نامه‌ای او را به خونخواهی‌عثمان دعوت کند؛<ref>الاستیعاب، ج۲، ص۶۰۹؛ اسد الغابه، ج۲، ص۲۱۶؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱، ص۱۱۳.</ref> ولی سعد در پاسخ، با [[یادآوری]] [[فضایل]] منحصر به [[فرد]] امام علی {{ع}} تصریح کرد که هیچ یک از [[اهل]] [[شورا]] از این فضایل برخوردار نبودند<ref>الامامة و السیاسه، ج۱، ص۱۲۰؛ الفتوح، ج۲، ص۵۲۹-۵۳۰؛ وقعة صفین، ص۷۴.</ref>. سعد با اینکه به این [[حقیقت]] اعتراف داشت، از [[یاری]] [[امیر مؤمنان]] در [[صفین]] خودداری کرد.

	حضور او در ماجرای [[حکمیت]] نیز به [[اختلاف]] گزارش شده است: برپایه [[نقلی]]، وی در منطقه‌ای دور از محل ماجرا، حوادث را از [[ناحیه]] پسرش [[~~عمربن~~ سعد]] پی می‌گرفت. هنگامی که فرزندش از او خواست از این [[فرصت]] برای خلافتش استفاده کند، وی [[زمان]] را مناسب ندانست<ref>وقعة صفین، ص۵۳۸؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۶۷.</ref>.		حضور او در ماجرای [[حکمیت]] نیز به [[اختلاف]] گزارش شده است: برپایه [[نقلی]]، وی در منطقه‌ای دور از محل ماجرا، حوادث را از [[ناحیه]] پسرش [[عمر بن سعد]] پی می‌گرفت. هنگامی که فرزندش از او خواست از این [[فرصت]] برای خلافتش استفاده کند، وی [[زمان]] را مناسب ندانست<ref>وقعة صفین، ص۵۳۸؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۶۷.</ref>.

	در گزارشی دیگر، از گفت‌وگوی ایشان با [[ابوموسی اشعری]] و [[سرزنش]] وی و حتی ابراز [[ندامت]] سعد از ماجرای حکمیت حکایت دارد که می‌تواند مؤید حضورش در این ماجرا باشد<ref>الطبقات، ج۴، ص۱۹۴؛ الکامل، ج۳، ص۳۳۰، ۳۳۲.</ref>. براساس نقلی، سعد همراه عده‌ای با حضور نزد [[امام علی]] {{ع}} سهم خود را از [[بیت‌المال]] خواستند و آن [[حضرت]] علت [[کناره‌گیری]] آنان در [[نبردها]] را جویا شد. ایشان تردید در [[درستی]] اقدامات [[امیرمؤمنان]] را مطرح کردند. سعد نیز همان جمله معروف پیش‌گفته را بهانه آورد. [[امام]] {{ع}} در پاسخ با [[یادآوری]] [[وظیفه]] اصلی یک [[مسلمان]] که [[امر به معروف و نهی از منکر]] است و با [[استشهاد]] به [[آیه]] {{متن قرآن\|وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref>«و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره حجرات، آیه ۹.</ref> در باره [[جنگ]] میان دو گروه مسلمان و [[آشتی]] دادن آنها و [[مبارزه]] با گروه [[متجاوز]]؛ سعد و همراهانش را [[ستمکار]] نامید و بر اساس این آیه، به [[نکوهش]] آنان پرداخت<ref>وقعة صفین، ص۵۵۱-۵۵۲؛ البدایة والنهایه، ج۸، ص۷۷.</ref>.		در گزارشی دیگر، از گفت‌وگوی ایشان با [[ابوموسی اشعری]] و [[سرزنش]] وی و حتی ابراز [[ندامت]] سعد از ماجرای حکمیت حکایت دارد که می‌تواند مؤید حضورش در این ماجرا باشد<ref>الطبقات، ج۴، ص۱۹۴؛ الکامل، ج۳، ص۳۳۰، ۳۳۲.</ref>. براساس نقلی، سعد همراه عده‌ای با حضور نزد [[امام علی]] {{ع}} سهم خود را از [[بیت‌المال]] خواستند و آن [[حضرت]] علت [[کناره‌گیری]] آنان در [[نبردها]] را جویا شد. ایشان تردید در [[درستی]] اقدامات [[امیرمؤمنان]] را مطرح کردند. سعد نیز همان جمله معروف پیش‌گفته را بهانه آورد. [[امام]] {{ع}} در پاسخ با [[یادآوری]] [[وظیفه]] اصلی یک [[مسلمان]] که [[امر به معروف و نهی از منکر]] است و با [[استشهاد]] به [[آیه]] {{متن قرآن\|وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref>«و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره حجرات، آیه ۹.</ref> در باره [[جنگ]] میان دو گروه مسلمان و [[آشتی]] دادن آنها و [[مبارزه]] با گروه [[متجاوز]]؛ سعد و همراهانش را [[ستمکار]] نامید و بر اساس این آیه، به [[نکوهش]] آنان پرداخت<ref>وقعة صفین، ص۵۵۱-۵۵۲؛ البدایة والنهایه، ج۸، ص۷۷.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'عکس العمل' به 'عکس‌العمل'

2022-10-16T13:34:48Z

جایگزینی متن - 'عکس العمل' به 'عکس‌العمل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۴
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>		۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>

	۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین ~~عکس العملی،~~ موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.		۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین عکس‌العملی، موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.

	۵. گروهی از [[مسلمانان]] از جمله سعد وقاص هنگامی که در [[مکه]] تحت فشار و [[آزار]] شدید [[مشرکان]] بودند، برای گرفتن [[انتقام]]، از پیامبر {{صل}} اجازه [[جنگ]] خواستند؛ ولی آن [[حضرت]] [[زمان]] را برای چنین مأموریتی مناسب ندانستند. پس از [[هجرت]] مسلمانان به [[مدینه]] و [[فرمان]] جنگ "[[بدر]]"، برخی از این افراد با وحشتی که در آنها ایجاد شده بود، از شرکت در [[نبرد]] [[اکراه]] داشته و [[انتظار]] تأخیر این [[دستور]] را داشتند، از این رو [[مفسران]]، [[شأن نزول]] آیه {{متن قرآن\|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا}}<ref>«آیا به (حال و روز) کسانی ننگریسته‌ای که به آنان گفته شد (چندی) دست (از جنگ) بکشید و نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید (ولی آنان آرزومند جهاد بودند) و چون بر آنان کارزار مقرر شد ناگهان دسته‌ای از آنان (چنان) از مردم (کافر) ترسیدند چون ترسیدن از خداوند» سوره نساء، آیه ۷۷.</ref> را در همین رابطه دانسته‌اند<ref>اسباب النزول، ص۱۷۰؛ تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۳۴۵.</ref>. با توجه به نقش سعد وقاص در جنگ‌های بدر و [[احد]] و مورد خطاب [[قرآن]] قرار نگرفتنِ تمامِ افراد حاضر در نبرد، می‌توان گفت بخش دوم آیه شامل حال سعد نخواهد شد، از همین رو در برخی منابع [[تفسیری]] نامی از ایشان در [[نافرمانی]] از این جنگ برده نشده و تنها از [[طلحة]] بن عبیداللَّه نام برده شده است<ref>تفسیر مقاتل، ج۱، ص۳۸۹؛ کشف الاسرار، ج۲، ص۵۸۸.</ref>.		۵. گروهی از [[مسلمانان]] از جمله سعد وقاص هنگامی که در [[مکه]] تحت فشار و [[آزار]] شدید [[مشرکان]] بودند، برای گرفتن [[انتقام]]، از پیامبر {{صل}} اجازه [[جنگ]] خواستند؛ ولی آن [[حضرت]] [[زمان]] را برای چنین مأموریتی مناسب ندانستند. پس از [[هجرت]] مسلمانان به [[مدینه]] و [[فرمان]] جنگ "[[بدر]]"، برخی از این افراد با وحشتی که در آنها ایجاد شده بود، از شرکت در [[نبرد]] [[اکراه]] داشته و [[انتظار]] تأخیر این [[دستور]] را داشتند، از این رو [[مفسران]]، [[شأن نزول]] آیه {{متن قرآن\|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا}}<ref>«آیا به (حال و روز) کسانی ننگریسته‌ای که به آنان گفته شد (چندی) دست (از جنگ) بکشید و نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید (ولی آنان آرزومند جهاد بودند) و چون بر آنان کارزار مقرر شد ناگهان دسته‌ای از آنان (چنان) از مردم (کافر) ترسیدند چون ترسیدن از خداوند» سوره نساء، آیه ۷۷.</ref> را در همین رابطه دانسته‌اند<ref>اسباب النزول، ص۱۷۰؛ تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۳۴۵.</ref>. با توجه به نقش سعد وقاص در جنگ‌های بدر و [[احد]] و مورد خطاب [[قرآن]] قرار نگرفتنِ تمامِ افراد حاضر در نبرد، می‌توان گفت بخش دوم آیه شامل حال سعد نخواهد شد، از همین رو در برخی منابع [[تفسیری]] نامی از ایشان در [[نافرمانی]] از این جنگ برده نشده و تنها از [[طلحة]] بن عبیداللَّه نام برده شده است<ref>تفسیر مقاتل، ج۱، ص۳۸۹؛ کشف الاسرار، ج۲، ص۵۸۸.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'جست و جوی' به 'جستجوی'

2022-10-08T05:20:28Z

جایگزینی متن - 'جست و جوی' به 'جستجوی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۷۰:		خط ۷۰:
	بنا به گزارشی دیگر، سعد که بر [[جان]] مادر بیمناک شده بود، نزد رسول خدا {{صل}} آمد و ماجرا را برای آن حضرت بازگفت. پس از آن خداوند با [[نزول]] آیاتی، ضمن سفارش به [[انسان‌ها]] در [[حق‌شناسی]] از [[والدین]]، [[وظیفه مسلمانان]] را در جایی که پیوندهای [[عاطفی]] در مقابل پیوند [[انسان]] با [[خدا]] قرار گیرد مشخص کرد و به [[مسلمانان]] [[دستور]] داد [[فرمان]] آنان را در [[شرک به خدا]] [[اطاعت]] نکنند: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref> برخی [[مفسران]]، [[شأن نزول]] [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>، {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است- تا چون به رشد کامل رسد و چهل ساله شود بگوید: پروردگارا در دلم افکن تا نعمتت را که به من و پدر و مادرم بخشیده‌ای» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۷، ص۲۷۱؛ اسباب النزول، ص۳۵۱.</ref> و {{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>تفسیر مقاتل، ج۲، ص۵۲۷.</ref> را در همین راستا دانسته‌اند.		بنا به گزارشی دیگر، سعد که بر [[جان]] مادر بیمناک شده بود، نزد رسول خدا {{صل}} آمد و ماجرا را برای آن حضرت بازگفت. پس از آن خداوند با [[نزول]] آیاتی، ضمن سفارش به [[انسان‌ها]] در [[حق‌شناسی]] از [[والدین]]، [[وظیفه مسلمانان]] را در جایی که پیوندهای [[عاطفی]] در مقابل پیوند [[انسان]] با [[خدا]] قرار گیرد مشخص کرد و به [[مسلمانان]] [[دستور]] داد [[فرمان]] آنان را در [[شرک به خدا]] [[اطاعت]] نکنند: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref> برخی [[مفسران]]، [[شأن نزول]] [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>، {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است- تا چون به رشد کامل رسد و چهل ساله شود بگوید: پروردگارا در دلم افکن تا نعمتت را که به من و پدر و مادرم بخشیده‌ای» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۷، ص۲۷۱؛ اسباب النزول، ص۳۵۱.</ref> و {{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>تفسیر مقاتل، ج۲، ص۵۲۷.</ref> را در همین راستا دانسته‌اند.

	۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در ~~جست و جوی~~ بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>		۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>

	۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین عکس العملی، موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.		۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین عکس العملی، موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T21:01:16Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T07:31:21Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۱
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[عتبة بن ابی وقاص]] (برادر)		* [[عتبة بن ابی وقاص]] (برادر)
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:

	[[رده:سعد بن ابی وقاص]]		[[رده:سعد بن ابی وقاص]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سعد بن ابی‌وقاص | عنوان مدخل = سعد بن ابی‌وقاص | مداخل مرتبط = سعد بن ابی‌وقاص در قرآن - سعد بن ابی‌وقاص در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== ابو اسحاق، سعد پسر ابی وقاص مالک بن وهیب بن عبد مناف از...» ایجاد کرد

2022-06-01T07:20:09Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سعد بن ابی‌وقاص | عنوان مدخل = سعد بن ابی‌وقاص | مداخل مرتبط = سعد بن ابی‌وقاص در قرآن - سعد بن ابی‌وقاص در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== ابو اسحاق، سعد پسر ابی وقاص مالک بن وهیب بن عبد مناف از...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۴
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>		۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>

	۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین ~~عکس العملی،~~ موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.		۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین عکس‌العملی، موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.

	۵. گروهی از [[مسلمانان]] از جمله سعد وقاص هنگامی که در [[مکه]] تحت فشار و [[آزار]] شدید [[مشرکان]] بودند، برای گرفتن [[انتقام]]، از پیامبر {{صل}} اجازه [[جنگ]] خواستند؛ ولی آن [[حضرت]] [[زمان]] را برای چنین مأموریتی مناسب ندانستند. پس از [[هجرت]] مسلمانان به [[مدینه]] و [[فرمان]] جنگ "[[بدر]]"، برخی از این افراد با وحشتی که در آنها ایجاد شده بود، از شرکت در [[نبرد]] [[اکراه]] داشته و [[انتظار]] تأخیر این [[دستور]] را داشتند، از این رو [[مفسران]]، [[شأن نزول]] آیه {{متن قرآن\|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا}}<ref>«آیا به (حال و روز) کسانی ننگریسته‌ای که به آنان گفته شد (چندی) دست (از جنگ) بکشید و نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید (ولی آنان آرزومند جهاد بودند) و چون بر آنان کارزار مقرر شد ناگهان دسته‌ای از آنان (چنان) از مردم (کافر) ترسیدند چون ترسیدن از خداوند» سوره نساء، آیه ۷۷.</ref> را در همین رابطه دانسته‌اند<ref>اسباب النزول، ص۱۷۰؛ تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۳۴۵.</ref>. با توجه به نقش سعد وقاص در جنگ‌های بدر و [[احد]] و مورد خطاب [[قرآن]] قرار نگرفتنِ تمامِ افراد حاضر در نبرد، می‌توان گفت بخش دوم آیه شامل حال سعد نخواهد شد، از همین رو در برخی منابع [[تفسیری]] نامی از ایشان در [[نافرمانی]] از این جنگ برده نشده و تنها از [[طلحة]] بن عبیداللَّه نام برده شده است<ref>تفسیر مقاتل، ج۱، ص۳۸۹؛ کشف الاسرار، ج۲، ص۵۸۸.</ref>.		۵. گروهی از [[مسلمانان]] از جمله سعد وقاص هنگامی که در [[مکه]] تحت فشار و [[آزار]] شدید [[مشرکان]] بودند، برای گرفتن [[انتقام]]، از پیامبر {{صل}} اجازه [[جنگ]] خواستند؛ ولی آن [[حضرت]] [[زمان]] را برای چنین مأموریتی مناسب ندانستند. پس از [[هجرت]] مسلمانان به [[مدینه]] و [[فرمان]] جنگ "[[بدر]]"، برخی از این افراد با وحشتی که در آنها ایجاد شده بود، از شرکت در [[نبرد]] [[اکراه]] داشته و [[انتظار]] تأخیر این [[دستور]] را داشتند، از این رو [[مفسران]]، [[شأن نزول]] آیه {{متن قرآن\|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا}}<ref>«آیا به (حال و روز) کسانی ننگریسته‌ای که به آنان گفته شد (چندی) دست (از جنگ) بکشید و نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید (ولی آنان آرزومند جهاد بودند) و چون بر آنان کارزار مقرر شد ناگهان دسته‌ای از آنان (چنان) از مردم (کافر) ترسیدند چون ترسیدن از خداوند» سوره نساء، آیه ۷۷.</ref> را در همین رابطه دانسته‌اند<ref>اسباب النزول، ص۱۷۰؛ تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۳۴۵.</ref>. با توجه به نقش سعد وقاص در جنگ‌های بدر و [[احد]] و مورد خطاب [[قرآن]] قرار نگرفتنِ تمامِ افراد حاضر در نبرد، می‌توان گفت بخش دوم آیه شامل حال سعد نخواهد شد، از همین رو در برخی منابع [[تفسیری]] نامی از ایشان در [[نافرمانی]] از این جنگ برده نشده و تنها از [[طلحة]] بن عبیداللَّه نام برده شده است<ref>تفسیر مقاتل، ج۱، ص۳۸۹؛ کشف الاسرار، ج۲، ص۵۸۸.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۷۰:		خط ۷۰:
	بنا به گزارشی دیگر، سعد که بر [[جان]] مادر بیمناک شده بود، نزد رسول خدا {{صل}} آمد و ماجرا را برای آن حضرت بازگفت. پس از آن خداوند با [[نزول]] آیاتی، ضمن سفارش به [[انسان‌ها]] در [[حق‌شناسی]] از [[والدین]]، [[وظیفه مسلمانان]] را در جایی که پیوندهای [[عاطفی]] در مقابل پیوند [[انسان]] با [[خدا]] قرار گیرد مشخص کرد و به [[مسلمانان]] [[دستور]] داد [[فرمان]] آنان را در [[شرک به خدا]] [[اطاعت]] نکنند: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref> برخی [[مفسران]]، [[شأن نزول]] [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>، {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است- تا چون به رشد کامل رسد و چهل ساله شود بگوید: پروردگارا در دلم افکن تا نعمتت را که به من و پدر و مادرم بخشیده‌ای» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۷، ص۲۷۱؛ اسباب النزول، ص۳۵۱.</ref> و {{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>تفسیر مقاتل، ج۲، ص۵۲۷.</ref> را در همین راستا دانسته‌اند.		بنا به گزارشی دیگر، سعد که بر [[جان]] مادر بیمناک شده بود، نزد رسول خدا {{صل}} آمد و ماجرا را برای آن حضرت بازگفت. پس از آن خداوند با [[نزول]] آیاتی، ضمن سفارش به [[انسان‌ها]] در [[حق‌شناسی]] از [[والدین]]، [[وظیفه مسلمانان]] را در جایی که پیوندهای [[عاطفی]] در مقابل پیوند [[انسان]] با [[خدا]] قرار گیرد مشخص کرد و به [[مسلمانان]] [[دستور]] داد [[فرمان]] آنان را در [[شرک به خدا]] [[اطاعت]] نکنند: {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸.</ref> برخی [[مفسران]]، [[شأن نزول]] [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>، {{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است- و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است- تا چون به رشد کامل رسد و چهل ساله شود بگوید: پروردگارا در دلم افکن تا نعمتت را که به من و پدر و مادرم بخشیده‌ای» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۷، ص۲۷۱؛ اسباب النزول، ص۳۵۱.</ref> و {{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>تفسیر مقاتل، ج۲، ص۵۲۷.</ref> را در همین راستا دانسته‌اند.

	۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در ~~جست و جوی~~ بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>		۳. [[همنشینی]] سعد و دیگر [[صحابه]] کم‌بضاعت و [[مستضعف]] با [[رسول خدا]] {{صل}} موجب شد تا سران [[قریش]] در نزدیک شدن به آن [[حضرت]] تمایلی نداشته باشند و برای گرفتن امتیاز [[بهانه‌جویی]] کنند و بگویند ما [[دوست]] نداریم دنباله‌رو چنین کسانی باشیم، از همین‌رو برای همنشینی با [[پیامبر]] {{صل}}، طرد آنان را پیشنهاد دادند. به گفته [[سعد بن ابی وقاص]] [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref> درباره وی و ۵ نفر از دیگر صحابه نازل شد. [[قرآن کریم]] با اشاره به [[مناجات]] همیشگی این افراد، درخواست [[مشرکان]] را به شدت رد کرده است.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۴، ص۱۲۹۸؛ زاد المسیر، ج۲، ص۳۱.</ref> نیز {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>.<ref>نک: تفسیر قرطبی، ج۶، ص۴۳۳؛ فتح القدیر، ج۳، ص۳۳۶.</ref>

	۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین عکس العملی، موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.		۴. سعد به همراه ۸ نفر از [[مهاجران]] در سریه [[عبداللَّه بن جحش]] که پیش از [[جنگ بدر]] روی داد، [[مأموریت]] داشتند تا با زیر نظر گرفتن وضع کاروان قریش، ماجرا را به پیامبر {{صل}} گزارش دهند. آنان پس از رسیدن به نخله، با کاروانی از قریش روبه‌رو شدند؛ اما برای [[حمله]] به آن از این رو که نمی‌دانستند [[روز]] نخست [[رجب]] یا آخر جمادی‌الثانی است، [[اختلاف]] نظر پیدا کردند و سرانجام با [[مشورت]]، به آنان [[حمله]] کرده و با کشتن [[عمرو]] بن حضرمی ([[رییس]] قافله)، کاروان را نزد [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. آن [[حضرت]] به سبب وقوع [[نبرد]] آنان در [[ماه حرام]]، در [[غنایم]] و [[اسیران]] دخالتی نکرد. چنین عکس العملی، موجب [[پشیمانی]] و [[نگرانی]] حاضران در سریه شد و آنان گفتند ما نمی‌دانیم کشتن وی در [[ماه رجب]] بود یا [[جمادی]]. از سویی [[مسلمانان]] به [[سرزنش]] آنان پرداخته و [[مشرکان]] نیز با بیان اینکه [[محمد]] {{صل}} [[جنگ]] و [[خونریزی]] را در [[ماه‌های حرام]]، [[حلال]] شمرده است، به سرزنش مسلمانان پرداختند. در پی آن [[قرآن کریم]] با [[تأیید]] [[سنت]] عربِ پیش از [[اسلام]] در اجتناب از نبرد و خونریزی در ماه‌های حرام، عمل و [[فتنه]] مشرکان را از این رو که [[راه خدا]] را بسته و به [[هتک حرمت]] [[مسجد الحرام]] و نیز خارج کردن ساکنان آن می‌پردازند، قبیح‌تر از [[قتل]] یک [[فرد]] در ماه حرام دانست: {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«از تو درباره جنگ در ماه حرام می‌پرسند، بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است و (گناه) باز داشتن (مردم) از راه خداوند و ناسپاسی به او و (باز داشتن مردم از) مسجد الحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، در نظر خداوند بزرگ‌تر است و آشوب (شرک) از کشتار (هم) بزرگ‌تر است» سوره بقره، آیه ۲۱۷.</ref>. بنا به [[نقلی]]، پس از [[نزول]] این [[آیه]]، ابن [[جحش]] و همراهانش به سبب نگرانی‌هایی که برای پیامبر {{صل}} پدید آمده بود، با اظهار اینکه تلاششان برای دستیابی به [[ثواب]] [[جهاد]] بوده است، از آن حضرت پرسیدند که آیا از [[اجر]] [[مجاهدان]] بهره‌مند خواهند شد یا نه؟ پاسخ آنان با [[نزول آیه]] بعد داده شد که انسان‌های برخوردار از [[ایمان]]، [[هجرت]] و جهاد مشمول [[رحمت]] و [[عنایت الهی]] هستند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۱؛ روض الجنان، ج۳، ص۱۹۵-۱۹۶، ۲۰۲.</ref> با توجه به گزارش برخی منابع که سعد وقاص بر اثر گم شدن شترش از سریه ابن جحش باز مانده و نیز بنا به [[نقلی]] که [[پیامبر]] {{صل}} شرط [[آزادی]] [[اسیران]] [[دشمن]] در این واقعه را بازگشت سعد دانسته است<ref>اسباب النزول، ص۷۱؛ البحر المحیط، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، می‌توان گفت [[نزول آیه]]، پیوند چندانی با سعد ندارد، هر چند [[آیه]] در [[ارتباط]] با مجموعه این افراد است.