سعید بن یحیی اموی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* روایت از مغازی ابن اسحاق */

2026-05-20T07:47:03Z

روایت از مغازی ابن اسحاق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	==روایت از مغازی ابن اسحاق==		==روایت از مغازی ابن اسحاق==
	{{همچنین\|مغازی ابن اسحاق}}		{{همچنین\|مغازی ابن اسحاق}}
	وی از طریق پدرش [[راوی]] مغازی [محمد بن اسحاق مدنی]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند [[تنوخی]] در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم احمد بن منیع خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر [[سعید اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.		وی از طریق پدرش [[راوی]] مغازی [[محمد بن اسحاق مدنی]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند [[تنوخی]] در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم [[احمد بن منیع]] خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر [[سعید اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.

	==نقل روایت او ==		==نقل روایت او ==

Wasity: /* روایت از مغازی ابن اسحاق */

2026-05-20T07:45:39Z

روایت از مغازی ابن اسحاق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	==روایت از مغازی ابن اسحاق==		==روایت از مغازی ابن اسحاق==
	وی از طریق پدرش [[راوی]] [~~[مغازی ابن~~ اسحاق]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند تنوخی در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم احمد بن منیع خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر ~~سعید~~ [[اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.		{{همچنین\|مغازی ابن اسحاق}}
			وی از طریق پدرش [[راوی]] مغازی [محمد بن اسحاق مدنی]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند [[تنوخی]] در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم احمد بن منیع خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر [[سعید اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.

	==نقل روایت او ==		==نقل روایت او ==

Wasity: /* نام او در نهج البلاغه */

2026-05-20T07:44:36Z

نام او در نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۴
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	==نام او در نهج البلاغه==		==نام او در نهج البلاغه==
	نام این سعید و [[کتاب مغازی]] او به مناسبت اینکه در [[نهج‌البلاغه]] آمده، جالب است. [[سید رضی]] در جریان نقل نامه‌ای از [[امام علی]]{{ع}} به [[ابوموسی اشعری]] می‌نویسد: {{عربی\|وَ مِنْ كِتَابٍ لَهُ{{ع}} إِلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ جَوَاباً فِي أَمْرِ الْحَكَمَيْنِ، ذَكَرَهُ سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ فِي كِتَابِ الْمَغَازِي}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۷۸.</ref>. اینکه [[نامه امام]] در [[مغازی]] او آمده باشد، معلوم نیست به چه دلیل بوده اما به هر حال ممکن است او [[کتاب تاریخی]] داشته که بخشی مغازی و بخشی هم [[روایات]] [[تاریخ صدر اسلام]] باشد. شاید هم به مناسبت دیگری از آن یاد دشه است. نام این اموی مغازی‌شناس، در طرق روایات [[تاریخی]] مکتوب شده در دوره‌های بعدی آمده است. برای نمونه [[ابن ابی الدنیا]] در [[مقتل امام علی]]، دست کم شش بار از او روایاتی پیرامون [[اخبار]] [[شهادت امام]] نقل کرده است. بعید نیست که آنها [[خانوادگی]] به اخبار و روایات توجه داشته‌اند.		{{همچنین\|نهج‌البلاغه}}
			نام این سعید و [[کتاب مغازی]] او به مناسبت اینکه در نهج‌البلاغه آمده، جالب است. [[سید رضی]] در جریان نقل نامه‌ای از [[امام علی]]{{ع}} به [[ابوموسی اشعری]] می‌نویسد: {{عربی\|وَ مِنْ كِتَابٍ لَهُ{{ع}} إِلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ جَوَاباً فِي أَمْرِ الْحَكَمَيْنِ، ذَكَرَهُ سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ فِي كِتَابِ الْمَغَازِي}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۷۸.</ref>. اینکه [[نامه امام]] در [[مغازی]] او آمده باشد، معلوم نیست به چه دلیل بوده اما به هر حال ممکن است او [[کتاب تاریخی]] داشته که بخشی مغازی و بخشی هم [[روایات]] [[تاریخ صدر اسلام]] باشد. شاید هم به مناسبت دیگری از آن یاد دشه است. نام این اموی مغازی‌شناس، در طرق روایات [[تاریخی]] مکتوب شده در دوره‌های بعدی آمده است. برای نمونه [[ابن ابی الدنیا]] در [[مقتل امام علی]]، دست کم شش بار از او روایاتی پیرامون [[اخبار]] [[شهادت امام]] نقل کرده است. بعید نیست که آنها [[خانوادگی]] به اخبار و روایات توجه داشته‌اند.

	==روایت از مغازی ابن اسحاق==		==روایت از مغازی ابن اسحاق==

Wasity: /* جستارهای وابسته */

2026-05-19T09:47:01Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۷
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	سعید بن یحیی، از [[محمد بن سائب کلبی]] هم روایت دارد<ref>الاغانی، ج۹، ص٨٣.</ref>. [[دارقطنی]] در [[المؤتلف والمختلف]] (۱/ ١۶٣-١۶۴) [[بخاری]] از وی خبر [[تقسیم غنائم]] را در [[جعرانه]] نقل کرده است. نقل‌های [[مغازی]] وی، اغلب از پدرش از [[ابن اسحاق]] است<ref>بنگرید: دلائل النبوه اصفهانی، ج۲، ص۳۳۲.</ref> [[خطیب بغدادی]]، علاوه بر مطالبی که در شرح حال وی نوشته<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۲.</ref> مکرر نام وی را به مناسبت [[راویان]] از وی آورده و روایاتی را هم در [[سیره]] و رویدادهای بعد از آن آورده است. از آن جمله خبر [[شهادت امیرالمؤمنین]] است که وقتی [[زحر بن قیس جعفی]] در [[مدائن]] بوده به او رسیده است. در این خبر از [[عبدالله بن وهب السبائی]] یاد شده که [[موت]] [[امام]] را [[انکار]] کرده است، اما اندکی بعد [[نام امام حسن]] رسیده و خبر [[تأیید]] شده است<ref>تاریخ بغداد، ج۸، ص۴٩٠.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان\|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)\|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۷.</ref>		سعید بن یحیی، از [[محمد بن سائب کلبی]] هم روایت دارد<ref>الاغانی، ج۹، ص٨٣.</ref>. [[دارقطنی]] در [[المؤتلف والمختلف]] (۱/ ١۶٣-١۶۴) [[بخاری]] از وی خبر [[تقسیم غنائم]] را در [[جعرانه]] نقل کرده است. نقل‌های [[مغازی]] وی، اغلب از پدرش از [[ابن اسحاق]] است<ref>بنگرید: دلائل النبوه اصفهانی، ج۲، ص۳۳۲.</ref> [[خطیب بغدادی]]، علاوه بر مطالبی که در شرح حال وی نوشته<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۲.</ref> مکرر نام وی را به مناسبت [[راویان]] از وی آورده و روایاتی را هم در [[سیره]] و رویدادهای بعد از آن آورده است. از آن جمله خبر [[شهادت امیرالمؤمنین]] است که وقتی [[زحر بن قیس جعفی]] در [[مدائن]] بوده به او رسیده است. در این خبر از [[عبدالله بن وهب السبائی]] یاد شده که [[موت]] [[امام]] را [[انکار]] کرده است، اما اندکی بعد [[نام امام حسن]] رسیده و خبر [[تأیید]] شده است<ref>تاریخ بغداد، ج۸، ص۴٩٠.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان\|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)\|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۷.</ref>

	==جستارهای وابسته==		== جستارهای وابسته ==
			{{مدخل وابسته}}
			* [[قریش]] (قبیله)
	* [[بنی‌امیه]] (قبیله)		* [[بنی‌امیه]] (قبیله)
	* [[ابان بن سعید بن عاص اموی]] (جد اعلا)		* [[ابان بن سعید بن عاص اموی]] (جد اعلا)
خط ۲۸:		خط ۳۰:
	* [[یحیی بن سعید بن یحیی اموی]] (فرزند)		* [[یحیی بن سعید بن یحیی اموی]] (فرزند)
	* [[عمرو بن یحیی بن سعید اموی]] (نواده)		* [[عمرو بن یحیی بن سعید اموی]] (نواده)
			{{پایان مدخل وابسته}}

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: /* سعید بن یحیی اموی (م ٢۴٩) */

2026-05-19T09:43:56Z

سعید بن یحیی اموی (م ٢۴٩)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==~~سعید بن یحیی اموی (م ٢۴٩)~~==		==آشنایی اجمالی==
	ابوعثمان سعید بن یحیی بن سعید بن ابان بن سعید بن عاص اموی، متوفای نیمه [[ذی‌قعده]] سال ۲۴٩ [[هجری]] است<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۳.</ref>. وی به [[بغدادی]] [[شهرت]] داشته و به گفته [[ازدی]]، از [[ابن مبارک]] و [[عیسی بن یونس]] [[روایت]] کرده [[بخاری]] و مسلم و [[بغوی]] و ابن صاعد از او روایت دارند و به گفته وی [[ثقه]] بوده است<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۵۶.</ref>. او مورد [[اعتماد]] [[اهل حدیث]] بوده و بخاری هم برخی از [[احادیث]] [[سیره]] را از او نقل کرده است<ref>الاستیعاب، ج١، ص١۵٠.</ref>. بخاری چندین روایت مستقیم از خود او روایت کرده است<ref>بخاری، ج۱، ص۲۱؛ ج۲، ص۱۹۱؛ ج۳، ص۱۷، ١٩۴؛ ج۴، ص١١۶؛ ج۷، ص٣٨۵.</ref>.		ابوعثمان سعید بن یحیی بن سعید بن ابان بن سعید بن عاص اموی، متوفای نیمه [[ذی‌قعده]] سال ۲۴٩ [[هجری]] است<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۳.</ref>. وی به [[بغدادی]] [[شهرت]] داشته و به گفته [[ازدی]]، از [[ابن مبارک]] و [[عیسی بن یونس]] [[روایت]] کرده [[بخاری]] و مسلم و [[بغوی]] و ابن صاعد از او روایت دارند و به گفته وی [[ثقه]] بوده است<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۵۶.</ref>. او مورد [[اعتماد]] [[اهل حدیث]] بوده و بخاری هم برخی از [[احادیث]] [[سیره]] را از او نقل کرده است<ref>الاستیعاب، ج١، ص١۵٠.</ref>. بخاری چندین روایت مستقیم از خود او روایت کرده است<ref>بخاری، ج۱، ص۲۱؛ ج۲، ص۱۹۱؛ ج۳، ص۱۷، ١٩۴؛ ج۴، ص١١۶؛ ج۷، ص٣٨۵.</ref>.

	نام این سعید و [[کتاب مغازی]] او به مناسبت اینکه در [[نهج‌البلاغه]] آمده، جالب است. [[سید رضی]] در جریان نقل نامه‌ای از [[امام علی]]{{ع}} به [[ابوموسی اشعری]] می‌نویسد: {{عربی\|وَ مِنْ كِتَابٍ لَهُ{{ع}} إِلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ جَوَاباً فِي أَمْرِ الْحَكَمَيْنِ، ذَكَرَهُ سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ فِي كِتَابِ الْمَغَازِي}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۷۸.</ref>. اینکه [[نامه امام]] در [[مغازی]] او آمده باشد، معلوم نیست به چه دلیل بوده اما به هر حال ممکن است او [[کتاب تاریخی]] داشته که بخشی مغازی و بخشی هم [[روایات]] [[تاریخ صدر اسلام]] باشد. شاید هم به مناسبت دیگری از آن یاد دشه است. نام این اموی ~~مغازی شناس،~~ در طرق روایات [[تاریخی]] مکتوب شده در دوره‌های بعدی آمده است. برای نمونه [[ابن ابی الدنیا]] در [[مقتل امام علی]]، دست کم شش بار از او روایاتی پیرامون [[اخبار]] [[شهادت امام]] نقل کرده است. بعید نیست که آنها [[خانوادگی]] به اخبار و روایات توجه داشته‌اند. وی از طریق پدرش [[راوی]] مغازی [[ابن اسحاق]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند تنوخی در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم احمد بن منیع خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر سعید [[اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.		==نام او در نهج البلاغه==
			نام این سعید و [[کتاب مغازی]] او به مناسبت اینکه در [[نهج‌البلاغه]] آمده، جالب است. [[سید رضی]] در جریان نقل نامه‌ای از [[امام علی]]{{ع}} به [[ابوموسی اشعری]] می‌نویسد: {{عربی\|وَ مِنْ كِتَابٍ لَهُ{{ع}} إِلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ جَوَاباً فِي أَمْرِ الْحَكَمَيْنِ، ذَكَرَهُ سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ فِي كِتَابِ الْمَغَازِي}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۷۸.</ref>. اینکه [[نامه امام]] در [[مغازی]] او آمده باشد، معلوم نیست به چه دلیل بوده اما به هر حال ممکن است او [[کتاب تاریخی]] داشته که بخشی مغازی و بخشی هم [[روایات]] [[تاریخ صدر اسلام]] باشد. شاید هم به مناسبت دیگری از آن یاد دشه است. نام این اموی مغازی‌شناس، در طرق روایات [[تاریخی]] مکتوب شده در دوره‌های بعدی آمده است. برای نمونه [[ابن ابی الدنیا]] در [[مقتل امام علی]]، دست کم شش بار از او روایاتی پیرامون [[اخبار]] [[شهادت امام]] نقل کرده است. بعید نیست که آنها [[خانوادگی]] به اخبار و روایات توجه داشته‌اند.

	[[ابن سعد]] روایتی از [[مشایخ]] خود، به نقل از [[عمرو بن یحیی بن سعید اموی]] دارد که آن را از جدش «سعید بن یحیی اموی» نقل کرده است<ref>طبقات الکبری، ج۴، ص٧٢.</ref>. وی از عموی خود «[[محمد بن سعید]]» هم [[روایت]] دارد<ref>المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۰.</ref>. چنان‌که از پدرش [[یحیی بن سعید فسوی]] می‌گوید، این پسر و پدر هر دو [[ثقه]] و خانه‌شان در [[بغداد]] است. (همان). در [[طبری]] روایت از او با تعبیر «حدثنی سعید بن یحیی اموی» از پدرش از ابن اسحاق آمده است<ref>تاریخ الطبری، ج١، ص٢۴۶.</ref> درباره مولد النبی{{صل}} باز وی و از طریق پدرش از ابن اسحاق روایتی آورده است (۲/ ۱۵۸). روایتی درباره رفتن خالد به سوی [[طایفه]] [[بنی جذیمة بن مالک]] (٣/ ۶٨)، خبر [[ازدواج]] [[رسول]]{{صل}} با [[عائشه]] (۳/ ١۶۲)، روایتی از پدرش به نقل از عروه از [[عایشه]] (۳/ ١٩۴)، و رویاتی از سعید از پدرش از [[ابن جریج]] درباره معنای [[صلاة]] ~~الوسطی~~ از دیگر [[روایات]] طبری از اوست (۱۱/۶۶٨). سعید بن یحیی، از [[محمد بن سائب کلبی]] هم روایت دارد<ref>الاغانی، ج۹، ص٨٣.</ref>. [[دارقطنی]] در [[المؤتلف والمختلف]] (۱/ ١۶٣-١۶۴) [[بخاری]] از وی خبر [[تقسیم غنائم]] را در [[جعرانه]] نقل کرده است. نقل‌های [[مغازی]] وی، اغلب از پدرش از [[ابن اسحاق]] است<ref>بنگرید: دلائل النبوه اصفهانی، ج۲، ص۳۳۲.</ref> [[خطیب بغدادی]]، علاوه بر مطالبی که در شرح حال وی نوشته<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۲.</ref> مکرر نام وی را به مناسبت [[راویان]] از وی آورده و روایاتی را هم در [[سیره]] و رویدادهای بعد از آن آورده است. از آن جمله خبر [[شهادت امیرالمؤمنین]] است که وقتی [[زحر بن قیس جعفی]] در [[مدائن]] بوده به او رسیده است. در این خبر از [[عبدالله بن وهب السبائی]] یاد شده که [[موت]] [[امام]] را [[انکار]] کرده است، اما اندکی بعد [[نام امام حسن]] رسیده و خبر [[تأیید]] شده است<ref>تاریخ بغداد، ج۸، ص۴٩٠.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان\|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)\|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۷.</ref>		==روایت از مغازی ابن اسحاق==
			وی از طریق پدرش [[راوی]] [[مغازی ابن اسحاق]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند تنوخی در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم احمد بن منیع خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر سعید [[اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.

			==نقل روایت او ==
			[[ابن سعد]] روایتی از [[مشایخ]] خود، به نقل از [[عمرو بن یحیی بن سعید اموی]] دارد که آن را از جدش «سعید بن یحیی اموی» نقل کرده است<ref>طبقات الکبری، ج۴، ص٧٢.</ref>. وی از عموی خود «[[محمد بن سعید]]» هم [[روایت]] دارد<ref>المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۰.</ref>. چنان‌که از پدرش [[یحیی بن سعید فسوی]] می‌گوید، این پسر و پدر هر دو [[ثقه]] و خانه‌شان در [[بغداد]] است. (همان). در [[طبری]] روایت از او با تعبیر «حدثنی سعید بن یحیی اموی» از پدرش از ابن اسحاق آمده است<ref>تاریخ الطبری، ج١، ص٢۴۶.</ref> درباره مولد النبی{{صل}} باز وی و از طریق پدرش از ابن اسحاق روایتی آورده است (۲/ ۱۵۸). روایتی درباره رفتن خالد به سوی [[طایفه]] [[بنی جذیمة بن مالک]] (٣/ ۶٨)، خبر [[ازدواج]] [[رسول]]{{صل}} با [[عائشه]] (۳/ ١۶۲)، روایتی از پدرش به نقل از عروه از [[عایشه]] (۳/ ١٩۴)، و رویاتی از سعید از پدرش از [[ابن جریج]] درباره معنای «[[صلاة الوسطی]]» از دیگر [[روایات]] طبری از اوست (۱۱/۶۶٨).

			سعید بن یحیی، از [[محمد بن سائب کلبی]] هم روایت دارد<ref>الاغانی، ج۹، ص٨٣.</ref>. [[دارقطنی]] در [[المؤتلف والمختلف]] (۱/ ١۶٣-١۶۴) [[بخاری]] از وی خبر [[تقسیم غنائم]] را در [[جعرانه]] نقل کرده است. نقل‌های [[مغازی]] وی، اغلب از پدرش از [[ابن اسحاق]] است<ref>بنگرید: دلائل النبوه اصفهانی، ج۲، ص۳۳۲.</ref> [[خطیب بغدادی]]، علاوه بر مطالبی که در شرح حال وی نوشته<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۲.</ref> مکرر نام وی را به مناسبت [[راویان]] از وی آورده و روایاتی را هم در [[سیره]] و رویدادهای بعد از آن آورده است. از آن جمله خبر [[شهادت امیرالمؤمنین]] است که وقتی [[زحر بن قیس جعفی]] در [[مدائن]] بوده به او رسیده است. در این خبر از [[عبدالله بن وهب السبائی]] یاد شده که [[موت]] [[امام]] را [[انکار]] کرده است، اما اندکی بعد [[نام امام حسن]] رسیده و خبر [[تأیید]] شده است<ref>تاریخ بغداد، ج۸، ص۴٩٠.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان\|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)\|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۷.</ref>

	==جستارهای وابسته==		==جستارهای وابسته==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سعید بن یحیی اموی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = سعید بن یحیی اموی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==سعید بن یحیی اموی (م ٢۴٩)== ابوعثمان سعید بن یحیی بن سعید بن ابان بن سعید بن عاص اموی، متوفای نیمه ذی‌قعده سال ۲۴٩ ...» ایجاد کرد

2026-05-19T08:54:53Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سعید بن یحیی اموی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = سعید بن یحیی اموی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==سعید بن یحیی اموی (م ٢۴٩)== ابوعثمان سعید بن یحیی بن سعید بن ابان بن سعید بن عاص اموی، متوفای نیمه ذی‌قعده سال ۲۴٩ ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = سعید بن یحیی اموی
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط = [[سعید بن یحیی اموی در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==سعید بن یحیی اموی (م ٢۴٩)==
ابوعثمان سعید بن یحیی بن سعید بن ابان بن سعید بن عاص اموی، متوفای نیمه [[ذی‌قعده]] سال ۲۴٩ [[هجری]] است<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۳.</ref>. وی به [[بغدادی]] [[شهرت]] داشته و به گفته [[ازدی]]، از [[ابن مبارک]] و [[عیسی بن یونس]] [[روایت]] کرده [[بخاری]] و مسلم و [[بغوی]] و ابن صاعد از او روایت دارند و به گفته وی [[ثقه]] بوده است<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۵۶.</ref>. او مورد [[اعتماد]] [[اهل حدیث]] بوده و بخاری هم برخی از [[احادیث]] [[سیره]] را از او نقل کرده است<ref>الاستیعاب، ج١، ص١۵٠.</ref>. بخاری چندین روایت مستقیم از خود او روایت کرده است<ref>بخاری، ج۱، ص۲۱؛ ج۲، ص۱۹۱؛ ج۳، ص۱۷، ١٩۴؛ ج۴، ص١١۶؛ ج۷، ص٣٨۵.</ref>.

نام این سعید و [[کتاب مغازی]] او به مناسبت اینکه در [[نهج‌البلاغه]] آمده، جالب است. [[سید رضی]] در جریان نقل نامه‌ای از [[امام علی]]{{ع}} به [[ابوموسی اشعری]] می‌نویسد: {{عربی|وَ مِنْ كِتَابٍ لَهُ{{ع}} إِلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ جَوَاباً فِي أَمْرِ الْحَكَمَيْنِ، ذَكَرَهُ سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ فِي كِتَابِ الْمَغَازِي}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۷۸.</ref>. اینکه [[نامه امام]] در [[مغازی]] او آمده باشد، معلوم نیست به چه دلیل بوده اما به هر حال ممکن است او [[کتاب تاریخی]] داشته که بخشی مغازی و بخشی هم [[روایات]] [[تاریخ صدر اسلام]] باشد. شاید هم به مناسبت دیگری از آن یاد دشه است. نام این اموی مغازی شناس، در طرق روایات [[تاریخی]] مکتوب شده در دوره‌های بعدی آمده است. برای نمونه [[ابن ابی الدنیا]] در [[مقتل امام علی]]، دست کم شش بار از او روایاتی پیرامون [[اخبار]] [[شهادت امام]] نقل کرده است. بعید نیست که آنها [[خانوادگی]] به اخبار و روایات توجه داشته‌اند. وی از طریق پدرش [[راوی]] مغازی [[ابن اسحاق]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند تنوخی در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم احمد بن منیع خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر سعید [[اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.

[[ابن سعد]] روایتی از [[مشایخ]] خود، به نقل از [[عمرو بن یحیی بن سعید اموی]] دارد که آن را از جدش «سعید بن یحیی اموی» نقل کرده است<ref>طبقات الکبری، ج۴، ص٧٢.</ref>. وی از عموی خود «[[محمد بن سعید]]» هم [[روایت]] دارد<ref>المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۰.</ref>. چنان‌که از پدرش [[یحیی بن سعید فسوی]] می‌گوید، این پسر و پدر هر دو [[ثقه]] و خانه‌شان در [[بغداد]] است. (همان). در [[طبری]] روایت از او با تعبیر «حدثنی سعید بن یحیی اموی» از پدرش از ابن اسحاق آمده است<ref>تاریخ الطبری، ج١، ص٢۴۶.</ref> درباره مولد النبی{{صل}} باز وی و از طریق پدرش از ابن اسحاق روایتی آورده است (۲/ ۱۵۸). روایتی درباره رفتن خالد به سوی [[طایفه]] [[بنی جذیمة بن مالک]] (٣/ ۶٨)، خبر [[ازدواج]] [[رسول]]{{صل}} با [[عائشه]] (۳/ ١۶۲)، روایتی از پدرش به نقل از عروه از [[عایشه]] (۳/ ١٩۴)، و رویاتی از سعید از پدرش از [[ابن جریج]] درباره معنای [[صلاة]] الوسطی از دیگر [[روایات]] طبری از اوست (۱۱/۶۶٨). سعید بن یحیی، از [[محمد بن سائب کلبی]] هم روایت دارد<ref>الاغانی، ج۹، ص٨٣.</ref>. [[دارقطنی]] در [[المؤتلف والمختلف]] (۱/ ١۶٣-١۶۴) [[بخاری]] از وی خبر [[تقسیم غنائم]] را در [[جعرانه]] نقل کرده است. نقل‌های [[مغازی]] وی، اغلب از پدرش از [[ابن اسحاق]] است<ref>بنگرید: دلائل النبوه اصفهانی، ج۲، ص۳۳۲.</ref> [[خطیب بغدادی]]، علاوه بر مطالبی که در شرح حال وی نوشته<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۲.</ref> مکرر نام وی را به مناسبت [[راویان]] از وی آورده و روایاتی را هم در [[سیره]] و رویدادهای بعد از آن آورده است. از آن جمله خبر [[شهادت امیرالمؤمنین]] است که وقتی [[زحر بن قیس جعفی]] در [[مدائن]] بوده به او رسیده است. در این خبر از [[عبدالله بن وهب السبائی]] یاد شده که [[موت]] [[امام]] را [[انکار]] کرده است، اما اندکی بعد [[نام امام حسن]] رسیده و خبر [[تأیید]] شده است<ref>تاریخ بغداد، ج۸، ص۴٩٠.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۷.</ref>

==جستارهای وابسته==
* [[بنی‌امیه]] (قبیله)
* [[ابان بن سعید بن عاص اموی]] (جد اعلا)
* [[سعید بن ابان بن سعید اموی]] (جد)
* [[یحیی بن سعید بن ابان اموی]] (پدر)
* [[محمد بن سعید بن یحیی اموی]] (فرزند)
* [[یحیی بن سعید بن یحیی اموی]] (فرزند)
* [[عمرو بن یحیی بن سعید اموی]] (نواده)

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010927.jpg|22px]] [[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|'''منابع تاریخ اسلام''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:تاریخ‌نگاران]]