سقایة الحاج - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2024-07-19T12:44:15Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۴
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	در [[اسلام]] این مناصب اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در راه او ارزشمند بود<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۴۲.</ref>.		در [[اسلام]] این مناصب اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در راه او ارزشمند بود<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۴۲.</ref>.

	قبل از [[اسلام]] [[منصب]] «سقایة الحاج»<ref>سقایه مصدر است، هم به معنای آب دادن و هم به معنای وسیله و پیمانه‌ای است که با آن آب می‌دهند، چنان که در آیه ۷۰ سوره یوسف آمده است: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...}} [«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد.».. سوره یوسف، آیه ۷۰] و هم به معنای ظرف بزرگ یا حوضی است که آب در آن می‌ریزند.</ref> در ردیف منصب [[کلیدداری]] [[خانه خدا]] بود و از مهم‌ترین [[مناصب]] محسوب می‌شد. [[ضرورت]] و نیاز شدید حجاج در ایام [[حج]] به آب، آن هم در [[سرزمین]] خشک و سوزان و کم آب که غالب ایام سال، هوا گرم است به این موضوع (سقایت حاج) اهمیت خاصی می‌داد و کسی که [[سرپرست]] این [[مقام]] بود، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار می‌شد؛ چراکه [[خدمت]] او به حجاج یک خدمت حیاتی به شمار می‌رفت<ref>تفسیر نمونه، جهفتم، ص۳۲۳.</ref>.		قبل از [[اسلام]] منصب «سقایة الحاج»<ref>سقایه مصدر است، هم به معنای آب دادن و هم به معنای وسیله و پیمانه‌ای است که با آن آب می‌دهند، چنان که در آیه ۷۰ سوره یوسف آمده است: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...}} [«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد.».. سوره یوسف، آیه ۷۰] و هم به معنای ظرف بزرگ یا حوضی است که آب در آن می‌ریزند.</ref> در ردیف منصب کلیدداری [[خانه خدا]] بود و از مهم‌ترین مناصب محسوب می‌شد. [[ضرورت]] و نیاز شدید حجاج در ایام [[حج]] به آب، آن هم در سرزمین خشک و سوزان و کم آب که غالب ایام سال، هوا گرم است به این موضوع (سقایت حاج) اهمیت خاصی می‌داد و کسی که [[سرپرست]] این مقام بود، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار می‌شد؛ چراکه خدمت او به حجاج یک خدمت حیاتی به شمار می‌رفت<ref>تفسیر نمونه، جهفتم، ص۳۲۳.</ref>.

	[[خداوند]] در [[قرآن مجید]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.		[[خداوند]] در [[قرآن مجید]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.
	جمع زیادی از [[مفسرین]] از جمله [[حاکم]] «ابوالقاسم [[حسکانی]]» از [[محدثین اهل ~~سنت]]،~~ [[شأن نزول]] این [[آیه]] را درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} دانسته است. [[حاکم حسکانی]] از «بریده» نقل می‌کند که روزی ~~«[[شبیة~~ بن ابی ~~طلحة]]»~~ و «[[عباس بن عبدالمطلب]]» پس از این که [[ایمان]] آورده بودند، بر یکدیگر [[مباهات]] می‌نمودند. عباس می‌گفت: من امتیازی دارم که هیچ کس آن را ندارد، من [[مسئول]] سقایت و آب دادن [[حاجیان]] بودم<ref>در مسجدالحرام، در میان چشمه زمزم و خانه کعبه، محلی وجود دارد که به نام «سقایة العباس» معروف است، گویا در آنجا ظرف بزرگی می‌گذاردند و حاجیان از آنجا آب بر می‌داشتند (تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۲۳).</ref>.		جمع زیادی از [[مفسرین]] از جمله [[حاکم]] «ابوالقاسم [[حسکانی]]» از محدثین اهل سنت، [[شأن نزول]] این [[آیه]] را درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} دانسته است. [[حاکم حسکانی]] از «بریده» نقل می‌کند که روزی «شبیة بن ابی طلحة» و «[[عباس بن عبدالمطلب]]» پس از این که [[ایمان]] آورده بودند، بر یکدیگر [[مباهات]] می‌نمودند. عباس می‌گفت: من امتیازی دارم که هیچ کس آن را ندارد، من [[مسئول]] سقایت و آب دادن [[حاجیان]] بودم<ref>در مسجدالحرام، در میان چشمه زمزم و خانه کعبه، محلی وجود دارد که به نام «سقایة العباس» معروف است، گویا در آنجا ظرف بزرگی می‌گذاردند و حاجیان از آنجا آب بر می‌داشتند (تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۲۳).</ref>.

	[[شیبه]] می‌گفت: [[مقام]] من والاتر است که [[عمارت]] و تعمیر [[مسجدالحرام]] به عهده من بود، علی{{ع}} که از کنار آنها می‌گذشت سخنان آن دو را شنید، به آنها گفت: من، [[حیا]] می‌کنم و شرمم می‌آید که شما با این سن و سال به چه چیزهایی [[افتخار]] می‌کنید! من با این سن و سالی که دارم واجد امتیازی می‌باشم که هیچ یک از شما آن را ندارید. گفتند: آن چیست؟ علی{{ع}} گفت: آن قدر به بینی شما زدم ([[جهاد]] کردم) تا [[مسلمان]] شدید. عباس [[خشمگین]] برخاست و دامن‌کشان به نزد [[پیغمبر]]{{صل}} رفت و از علی{{ع}} [[شکایت]] نمود. [[پیامبر]]{{صل}} علی{{ع}} را بخواند و فرمود: چرا به عمویت چنین گفتی؟ عرض کرد: من سیلی حقی به وی زدم، خواه او را خوش آید یا برنجد. در این [[حال]] جبرئل نازل شد و گفت: [[خداوند]] [[سلامت]] می‌رساند و می‌فرماید: این [[آیه]] را برای آنها بخوان: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}}.		شیبه می‌گفت: مقام من والاتر است که عمارت و تعمیر [[مسجدالحرام]] به عهده من بود، علی{{ع}} که از کنار آنها می‌گذشت سخنان آن دو را شنید، به آنها گفت: من، [[حیا]] می‌کنم و شرمم می‌آید که شما با این سن و سال به چه چیزهایی افتخار می‌کنید! من با این سن و سالی که دارم واجد امتیازی می‌باشم که هیچ یک از شما آن را ندارید. گفتند: آن چیست؟ علی{{ع}} گفت: آن قدر به بینی شما زدم ([[جهاد]] کردم) تا [[مسلمان]] شدید. عباس [[خشمگین]] برخاست و دامن‌کشان به نزد [[پیغمبر]]{{صل}} رفت و از علی{{ع}} [[شکایت]] نمود. [[پیامبر]]{{صل}} علی{{ع}} را بخواند و فرمود: چرا به عمویت چنین گفتی؟ عرض کرد: من سیلی حقی به وی زدم، خواه او را خوش آید یا برنجد. در این حال جبرئل نازل شد و گفت: [[خداوند]] [[سلامت]] می‌رساند و می‌فرماید: این [[آیه]] را برای آنها بخوان: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}}. آیا آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجدالحرام را با [[ایمان به خدا]] و [[روز جزا]] و [[جهاد در راه خدا]] برابر می‌دانید؟ هرگز اینها نزد خداوند یکسان نباشد<ref>معارف و معاریف، دائرةالمعارف جامع اسلامی، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.
	آیا آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجدالحرام را با [[ایمان به خدا]] و [[روز جزا]] و [[جهاد در راه خدا]] برابر می‌دانید؟ هرگز اینها نزد خداوند یکسان نباشد<ref>معارف و معاریف، دائرةالمعارف جامع اسلامی، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.

	این [[روایت]] از [[احادیث]] معروف و مشهور است که حتی افراد [[متعصب]] به آن اعتراف کرده‌اند، ضمناً در کتاب‌های فراوانی از [[اهل سنت]] با تفاوت مختصری<ref>مانند تفسیر طبری، ثعلبی، تفسیر بغدادی، جامع الاحوال ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و....</ref> آمده است. در حدیث [[رسول الله]]{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث\|كلُ مأْثَرةٍ من مآثِر الجاهلية تحت قدميَّ إلا سِقايةَ الحاجِّ و سِدانةَ البيت}}<ref>نهایة ابن اثیر، ج۲، ص۳۸۰.</ref>، «تمام نشانه‌های [[جاهلیت]] را زیر پا گذاشته‌ام، جز [[منصب]] سقایت و سدانت، یعنی پرده‌داری [[خانه]]».		این [[روایت]] از [[احادیث]] معروف و مشهور است که حتی افراد [[متعصب]] به آن اعتراف کرده‌اند، ضمناً در کتاب‌های فراوانی از [[اهل سنت]] با تفاوت مختصری<ref>مانند تفسیر طبری، ثعلبی، تفسیر بغدادی، جامع الاحوال ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و....</ref> آمده است. در حدیث [[رسول الله]]{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث\|كلُ مأْثَرةٍ من مآثِر الجاهلية تحت قدميَّ إلا سِقايةَ الحاجِّ و سِدانةَ البيت}}<ref>نهایة ابن اثیر، ج۲، ص۳۸۰.</ref>، «تمام نشانه‌های [[جاهلیت]] را زیر پا گذاشته‌ام، جز منصب سقایت و سدانت، یعنی پرده‌داری [[خانه]]».

	خلاصه، منصب سقایت که [[پیامبر]] هم آن را [[حفظ]] کرده است، یعنی آب دادن [[حاجیان]] و [[زائران]] [[کعبه]]، در دست [[عباس عموی پیامبر]] از [[بنی‌هاشم]] بود. در [[هنگام ظهور اسلام~~]] [[~~مناصب]] بسیاری در ارتباط با برگزاری [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زائران وجود داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مناصب سقایت (آب دادن حاجیان)، رفادت (میهمانداری) و [[حجابت]] (~~[[دربانی]]، [[~~کلیدداری]]) و سِدانت (پرده‌داری)، [[قیادت]] (سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]]) اشاره کرد<ref>گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۵۷۲.</ref>		خلاصه، منصب سقایت که [[پیامبر]] هم آن را [[حفظ]] کرده است، یعنی آب دادن [[حاجیان]] و [[زائران]] [[کعبه]]، در دست [[عباس عموی پیامبر]] از [[بنی‌هاشم]] بود. در هنگام ظهور اسلام مناصب بسیاری در ارتباط با برگزاری [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زائران وجود داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مناصب سقایت (آب دادن حاجیان)، رفادت (میهمانداری) و [[حجابت]] (دربانی، کلیدداری) و سِدانت (پرده‌داری)، [[قیادت]] (سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]]) اشاره کرد<ref>گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۵۷۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* مقدمه */

2024-07-19T12:41:12Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۱
خط ۴:		خط ۴:
	سقایه یعنی اعطای نوشیدنی<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۱۵.</ref>، آب‌ دادن و آب‌رسانی <ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۸۴.</ref>، آماده ‌کردن و تهیه نوشیدنی<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۱۵۵-۱۵۶.</ref> و سقایة الحاج یعنی آب‌رسانی به [[حجاج]] بیت‌اللّه الحرام. {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.		سقایه یعنی اعطای نوشیدنی<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۱۵.</ref>، آب‌ دادن و آب‌رسانی <ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۸۴.</ref>، آماده ‌کردن و تهیه نوشیدنی<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۱۵۵-۱۵۶.</ref> و سقایة الحاج یعنی آب‌رسانی به [[حجاج]] بیت‌اللّه الحرام. {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.

	[[سقایة الحاج]] از مناصب عظیم و مهم [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] در [[جزیرة العرب]] قبل از [[اسلام]] است که [[اعراب]] به آن [[مباهات]] می‌کرده‌اند؛ همانند پرده‌داری و کلیدداری [[کعبه]] که باعث فخر و [[مباهات]] [[قبایل]] بود.		سقایة الحاج از مناصب عظیم و مهم [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] در [[جزیرة العرب]] قبل از [[اسلام]] است که [[اعراب]] به آن [[مباهات]] می‌کرده‌اند؛ همانند پرده‌داری و کلیدداری [[کعبه]] که باعث فخر و [[مباهات]] [[قبایل]] بود.

	در [[روایات]] [[تاریخی]] این منصب به [[عهد]] قصی بن کلام جدّ اعلای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باز می‌گردد که بعد از او به عبدمناف رسید و در [[خاندان]] او باقی ماند تا به [[عباس بن عبدالمطلب]] عموی پیامبر {{صل}} واگذار شد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۲۰۳-۲۰۴.</ref>.		در [[روایات]] [[تاریخی]] این منصب به [[عهد]] قصی بن کلام جدّ اعلای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باز می‌گردد که بعد از او به عبدمناف رسید و در [[خاندان]] او باقی ماند تا به [[عباس بن عبدالمطلب]] عموی پیامبر {{صل}} واگذار شد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۲۰۳-۲۰۴.</ref>.

Bahmani در ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۴۰

2024-07-19T12:40:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = ~~[[سقایة الحاج در قرآن]] - [[سقایة الحاج در حدیث]] -~~ [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] \| پرسش مرتبط = ~~سقایة الحاج (پرسش)~~}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	سقایه یعنی اعطای نوشیدنی<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۱۵.</ref>، آب‌ دادن و آب‌رسانی <ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۸۴.</ref>، آماده ‌کردن و تهیه نوشیدنی<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۱۵۵-۱۵۶.</ref> و [[سقایة الحاج]] یعنی آب‌رسانی به [[حجاج]] بیت‌اللّه الحرام.		سقایه یعنی اعطای نوشیدنی<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۱۵.</ref>، آب‌ دادن و آب‌رسانی <ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۸۴.</ref>، آماده ‌کردن و تهیه نوشیدنی<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۱۵۵-۱۵۶.</ref> و سقایة الحاج یعنی آب‌رسانی به [[حجاج]] بیت‌اللّه الحرام. {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.

	{{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و ~~آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید~~ که به ~~خداوند~~ و ~~روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند~~ و ~~خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>~~.		[[سقایة الحاج]] از مناصب عظیم و مهم [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] در [[جزیرة العرب]] قبل از [[اسلام]] است که [[اعراب]] به آن [[مباهات]] می‌کرده‌اند؛ همانند پرده‌داری و کلیدداری [[کعبه]] که باعث فخر و [[مباهات]] [[قبایل]] بود.

	~~[[سقایة الحاج]] از [[مناصب]] [[عظیم]] و مهم [[اجتماعی]] و [[سیاسی]]~~ در [[~~جزیرة العرب]] قبل از [[اسلام~~]] ~~است که~~ [[~~اعراب~~]] به آن [[~~مباهات~~]] ~~می‌کرده‌اند؛ همانند پرده‌داری و کلیدداری~~ [[~~کعبه~~]] که ~~باعث [[فخر]]~~ و [[~~مباهات~~]] [[~~قبایل~~]] ~~بود~~.		در [[روایات]] [[تاریخی]] این منصب به [[عهد]] قصی بن کلام جدّ اعلای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باز می‌گردد که بعد از او به عبدمناف رسید و در [[خاندان]] او باقی ماند تا به [[عباس بن عبدالمطلب]] عموی پیامبر {{صل}} واگذار شد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۲۰۳-۲۰۴.</ref>.

	در [[~~روایات]] [[تاریخی~~]] این [[~~منصب]]~~ به ~~[[عهد~~]] [[~~قصی بن کلام~~]] ~~جدّ اعلای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باز می‌گردد که بعد از او به [[عبدمناف]] رسید و~~ در ~~[[خاندان]]~~ او ~~باقی ماند تا به~~ [[~~عباس بن عبدالمطلب~~]] [[~~عموی پیامبر~~]] ~~{{صل}} واگذار شد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۲۰۳-۲۰۴~~.</ref>.		در [[اسلام]] این مناصب اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در راه او ارزشمند بود<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۴۲.</ref>.

	در [[اسلام]] این [[مناصب]] اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در [[راه]] او [[ارزشمند]] بود.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۴۲.</ref>

	~~==سقایة الحاج==~~
	قبل از [[اسلام]] [[منصب]] «سقایة الحاج»<ref>سقایه مصدر است، هم به معنای آب دادن و هم به معنای وسیله و پیمانه‌ای است که با آن آب می‌دهند، چنان که در آیه ۷۰ سوره یوسف آمده است: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...}} [«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد.».. سوره یوسف، آیه ۷۰] و هم به معنای ظرف بزرگ یا حوضی است که آب در آن می‌ریزند.</ref> در ردیف منصب [[کلیدداری]] [[خانه خدا]] بود و از مهم‌ترین [[مناصب]] محسوب می‌شد. [[ضرورت]] و نیاز شدید حجاج در ایام [[حج]] به آب، آن هم در [[سرزمین]] خشک و سوزان و کم آب که غالب ایام سال، هوا گرم است به این موضوع (سقایت حاج) اهمیت خاصی می‌داد و کسی که [[سرپرست]] این [[مقام]] بود، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار می‌شد؛ چراکه [[خدمت]] او به حجاج یک خدمت حیاتی به شمار می‌رفت<ref>تفسیر نمونه، جهفتم، ص۳۲۳.</ref>.		قبل از [[اسلام]] [[منصب]] «سقایة الحاج»<ref>سقایه مصدر است، هم به معنای آب دادن و هم به معنای وسیله و پیمانه‌ای است که با آن آب می‌دهند، چنان که در آیه ۷۰ سوره یوسف آمده است: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...}} [«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد.».. سوره یوسف، آیه ۷۰] و هم به معنای ظرف بزرگ یا حوضی است که آب در آن می‌ریزند.</ref> در ردیف منصب [[کلیدداری]] [[خانه خدا]] بود و از مهم‌ترین [[مناصب]] محسوب می‌شد. [[ضرورت]] و نیاز شدید حجاج در ایام [[حج]] به آب، آن هم در [[سرزمین]] خشک و سوزان و کم آب که غالب ایام سال، هوا گرم است به این موضوع (سقایت حاج) اهمیت خاصی می‌داد و کسی که [[سرپرست]] این [[مقام]] بود، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار می‌شد؛ چراکه [[خدمت]] او به حجاج یک خدمت حیاتی به شمار می‌رفت<ref>تفسیر نمونه، جهفتم، ص۳۲۳.</ref>.

خط ۲۱:		خط ۱۸:
	آیا آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجدالحرام را با [[ایمان به خدا]] و [[روز جزا]] و [[جهاد در راه خدا]] برابر می‌دانید؟ هرگز اینها نزد خداوند یکسان نباشد<ref>معارف و معاریف، دائرةالمعارف جامع اسلامی، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.		آیا آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجدالحرام را با [[ایمان به خدا]] و [[روز جزا]] و [[جهاد در راه خدا]] برابر می‌دانید؟ هرگز اینها نزد خداوند یکسان نباشد<ref>معارف و معاریف، دائرةالمعارف جامع اسلامی، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.

	این [[روایت]] از [[احادیث]] معروف و مشهور است که حتی افراد [[متعصب]] به آن اعتراف کرده‌اند، ضمناً در کتاب‌های فراوانی از [[اهل سنت]] با تفاوت مختصری<ref>مانند تفسیر طبری، ثعلبی، تفسیر بغدادی، جامع الاحوال ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و....</ref> آمده است. ~~توضیح بیشتر و مفصل این [[حدیث]] در کتاب «[[احقاق الحق]]» جلد سوم موجود است.~~		این [[روایت]] از [[احادیث]] معروف و مشهور است که حتی افراد [[متعصب]] به آن اعتراف کرده‌اند، ضمناً در کتاب‌های فراوانی از [[اهل سنت]] با تفاوت مختصری<ref>مانند تفسیر طبری، ثعلبی، تفسیر بغدادی، جامع الاحوال ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و....</ref> آمده است. در حدیث [[رسول الله]]{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث\|كلُ مأْثَرةٍ من مآثِر الجاهلية تحت قدميَّ إلا سِقايةَ الحاجِّ و سِدانةَ البيت}}<ref>نهایة ابن اثیر، ج۲، ص۳۸۰.</ref>، «تمام نشانه‌های [[جاهلیت]] را زیر پا گذاشته‌ام، جز [[منصب]] سقایت و سدانت، یعنی پرده‌داری [[خانه]]».
	در حدیث [[رسول الله]]{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث\|كلُ مأْثَرةٍ من مآثِر الجاهلية تحت قدميَّ إلا سِقايةَ الحاجِّ و سِدانةَ البيت}}<ref>نهایة ابن اثیر، ج۲، ص۳۸۰.</ref>.
	«تمام نشانه‌های [[جاهلیت]] را زیر پا گذاشته‌ام، جز [[منصب]] سقایت و سدانت، یعنی پرده‌داری [[خانه]]».
	خلاصه، منصب سقایت که [[پیامبر]] هم آن را [[حفظ]] کرده است، یعنی آب دادن [[حاجیان]] و [[زائران]] [[کعبه]]، در دست [[عباس عموی پیامبر]] از [[بنی‌هاشم]] بود. در [[هنگام ظهور اسلام]] [[مناصب]] بسیاری در ارتباط با برگزاری [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زائران وجود داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مناصب سقایت (آب دادن حاجیان)، رفادت (میهمانداری) و [[حجابت]] ([[دربانی]]، [[کلیدداری]]) و سِدانت (پرده‌داری)، [[قیادت]] (سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]]) اشاره کرد<ref>گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۵۷۲.</ref>		خلاصه، منصب سقایت که [[پیامبر]] هم آن را [[حفظ]] کرده است، یعنی آب دادن [[حاجیان]] و [[زائران]] [[کعبه]]، در دست [[عباس عموی پیامبر]] از [[بنی‌هاشم]] بود. در [[هنگام ظهور اسلام]] [[مناصب]] بسیاری در ارتباط با برگزاری [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زائران وجود داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مناصب سقایت (آب دادن حاجیان)، رفادت (میهمانداری) و [[حجابت]] ([[دربانی]]، [[کلیدداری]]) و سِدانت (پرده‌داری)، [[قیادت]] (سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]]) اشاره کرد<ref>گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۵۷۲.</ref>

خط ۳۵:		خط ۳۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده: ~~مدخل~~]]		[[رده:آیات امامت]]
	[[رده:~~سقایة الحاج~~]]		[[رده:آیات نامدار]]
			[[رده:فضائل امام علی]]
			[[رده:اصطلاحات قرآنی]]

Jaafari: /* منابع */

2024-06-22T10:33:37Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۳
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	در [[اسلام]] این [[مناصب]] اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در [[راه]] او [[ارزشمند]] بود.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۴۲.</ref>		در [[اسلام]] این [[مناصب]] اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در [[راه]] او [[ارزشمند]] بود.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۴۲.</ref>

			==سقایة الحاج==
			قبل از [[اسلام]] [[منصب]] «سقایة الحاج»<ref>سقایه مصدر است، هم به معنای آب دادن و هم به معنای وسیله و پیمانه‌ای است که با آن آب می‌دهند، چنان که در آیه ۷۰ سوره یوسف آمده است: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...}} [«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد.».. سوره یوسف، آیه ۷۰] و هم به معنای ظرف بزرگ یا حوضی است که آب در آن می‌ریزند.</ref> در ردیف منصب [[کلیدداری]] [[خانه خدا]] بود و از مهم‌ترین [[مناصب]] محسوب می‌شد. [[ضرورت]] و نیاز شدید حجاج در ایام [[حج]] به آب، آن هم در [[سرزمین]] خشک و سوزان و کم آب که غالب ایام سال، هوا گرم است به این موضوع (سقایت حاج) اهمیت خاصی می‌داد و کسی که [[سرپرست]] این [[مقام]] بود، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار می‌شد؛ چراکه [[خدمت]] او به حجاج یک خدمت حیاتی به شمار می‌رفت<ref>تفسیر نمونه، جهفتم، ص۳۲۳.</ref>.

			[[خداوند]] در [[قرآن مجید]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.
			جمع زیادی از [[مفسرین]] از جمله [[حاکم]] «ابوالقاسم [[حسکانی]]» از [[محدثین اهل سنت]]، [[شأن نزول]] این [[آیه]] را درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} دانسته است. [[حاکم حسکانی]] از «بریده» نقل می‌کند که روزی «[[شبیة بن ابی طلحة]]» و «[[عباس بن عبدالمطلب]]» پس از این که [[ایمان]] آورده بودند، بر یکدیگر [[مباهات]] می‌نمودند. عباس می‌گفت: من امتیازی دارم که هیچ کس آن را ندارد، من [[مسئول]] سقایت و آب دادن [[حاجیان]] بودم<ref>در مسجدالحرام، در میان چشمه زمزم و خانه کعبه، محلی وجود دارد که به نام «سقایة العباس» معروف است، گویا در آنجا ظرف بزرگی می‌گذاردند و حاجیان از آنجا آب بر می‌داشتند (تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۲۳).</ref>.

			[[شیبه]] می‌گفت: [[مقام]] من والاتر است که [[عمارت]] و تعمیر [[مسجدالحرام]] به عهده من بود، علی{{ع}} که از کنار آنها می‌گذشت سخنان آن دو را شنید، به آنها گفت: من، [[حیا]] می‌کنم و شرمم می‌آید که شما با این سن و سال به چه چیزهایی [[افتخار]] می‌کنید! من با این سن و سالی که دارم واجد امتیازی می‌باشم که هیچ یک از شما آن را ندارید. گفتند: آن چیست؟ علی{{ع}} گفت: آن قدر به بینی شما زدم ([[جهاد]] کردم) تا [[مسلمان]] شدید. عباس [[خشمگین]] برخاست و دامن‌کشان به نزد [[پیغمبر]]{{صل}} رفت و از علی{{ع}} [[شکایت]] نمود. [[پیامبر]]{{صل}} علی{{ع}} را بخواند و فرمود: چرا به عمویت چنین گفتی؟ عرض کرد: من سیلی حقی به وی زدم، خواه او را خوش آید یا برنجد. در این [[حال]] جبرئل نازل شد و گفت: [[خداوند]] [[سلامت]] می‌رساند و می‌فرماید: این [[آیه]] را برای آنها بخوان: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}}.
			آیا آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجدالحرام را با [[ایمان به خدا]] و [[روز جزا]] و [[جهاد در راه خدا]] برابر می‌دانید؟ هرگز اینها نزد خداوند یکسان نباشد<ref>معارف و معاریف، دائرةالمعارف جامع اسلامی، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.

			این [[روایت]] از [[احادیث]] معروف و مشهور است که حتی افراد [[متعصب]] به آن اعتراف کرده‌اند، ضمناً در کتاب‌های فراوانی از [[اهل سنت]] با تفاوت مختصری<ref>مانند تفسیر طبری، ثعلبی، تفسیر بغدادی، جامع الاحوال ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و....</ref> آمده است. توضیح بیشتر و مفصل این [[حدیث]] در کتاب «[[احقاق الحق]]» جلد سوم موجود است.
			در حدیث [[رسول الله]]{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث\|كلُ مأْثَرةٍ من مآثِر الجاهلية تحت قدميَّ إلا سِقايةَ الحاجِّ و سِدانةَ البيت}}<ref>نهایة ابن اثیر، ج۲، ص۳۸۰.</ref>.
			«تمام نشانه‌های [[جاهلیت]] را زیر پا گذاشته‌ام، جز [[منصب]] سقایت و سدانت، یعنی پرده‌داری [[خانه]]».
			خلاصه، منصب سقایت که [[پیامبر]] هم آن را [[حفظ]] کرده است، یعنی آب دادن [[حاجیان]] و [[زائران]] [[کعبه]]، در دست [[عباس عموی پیامبر]] از [[بنی‌هاشم]] بود. در [[هنگام ظهور اسلام]] [[مناصب]] بسیاری در ارتباط با برگزاری [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زائران وجود داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مناصب سقایت (آب دادن حاجیان)، رفادت (میهمانداری) و [[حجابت]] ([[دربانی]]، [[کلیدداری]]) و سِدانت (پرده‌داری)، [[قیادت]] (سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]]) اشاره کرد<ref>گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۵۷۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
			# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T21:03:54Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سقایة الحاج در قرآن]] - [[سقایة الحاج در حدیث]] - [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] \| پرسش مرتبط = سقایة الحاج (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سقایة الحاج در قرآن]] - [[سقایة الحاج در حدیث]] - [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] \| پرسش مرتبط = سقایة الحاج (پرسش)}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	سقایه یعنی اعطای نوشیدنی<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۱۵.</ref>، آب‌ دادن و آب‌رسانی <ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۸۴.</ref>، آماده ‌کردن و تهیه نوشیدنی<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۱۵۵-۱۵۶.</ref> و [[سقایة الحاج]] یعنی آب‌رسانی به [[حجاج]] بیت‌اللّه الحرام.		سقایه یعنی اعطای نوشیدنی<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۱۵.</ref>، آب‌ دادن و آب‌رسانی <ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۸۴.</ref>، آماده ‌کردن و تهیه نوشیدنی<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۱۵۵-۱۵۶.</ref> و [[سقایة الحاج]] یعنی آب‌رسانی به [[حجاج]] بیت‌اللّه الحرام.

خط ۸:		خط ۸:
	[[سقایة الحاج]] از [[مناصب]] [[عظیم]] و مهم [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] در [[جزیرة العرب]] قبل از [[اسلام]] است که [[اعراب]] به آن [[مباهات]] می‌کرده‌اند؛ همانند پرده‌داری و کلیدداری [[کعبه]] که باعث [[فخر]] و [[مباهات]] [[قبایل]] بود.		[[سقایة الحاج]] از [[مناصب]] [[عظیم]] و مهم [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] در [[جزیرة العرب]] قبل از [[اسلام]] است که [[اعراب]] به آن [[مباهات]] می‌کرده‌اند؛ همانند پرده‌داری و کلیدداری [[کعبه]] که باعث [[فخر]] و [[مباهات]] [[قبایل]] بود.

	در [[روایات]] [[تاریخی]] این [[منصب]] به [[عهد]] [[قصی بن کلام]] جدّ اعلای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} باز می‌گردد که بعد از او به [[عبدمناف]] رسید و در [[خاندان]] او باقی ماند تا به [[عباس بن عبدالمطلب]] [[عموی پیامبر]]{{صل}} واگذار شد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۲۰۳-۲۰۴.</ref>.		در [[روایات]] [[تاریخی]] این [[منصب]] به [[عهد]] [[قصی بن کلام]] جدّ اعلای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باز می‌گردد که بعد از او به [[عبدمناف]] رسید و در [[خاندان]] او باقی ماند تا به [[عباس بن عبدالمطلب]] [[عموی پیامبر]] {{صل}} واگذار شد<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۲۰۳-۲۰۴.</ref>.

	در [[اسلام]] این [[مناصب]] اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در [[راه]] او [[ارزشمند]] بود.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۴۲.</ref>		در [[اسلام]] این [[مناصب]] اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در [[راه]] او [[ارزشمند]] بود.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۴۲.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T07:34:22Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سقایة الحاج در قرآن]] - [[سقایة الحاج در حدیث]] - [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] \| پرسش مرتبط = سقایة الحاج (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سقایة الحاج در قرآن]] - [[سقایة الحاج در حدیث]] - [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] \| پرسش مرتبط = سقایة الحاج (پرسش)}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T16:19:46Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سقایة الحاج در قرآن]] - [[سقایة الحاج در حدیث]] - [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] \| پرسش مرتبط = سقایة الحاج (پرسش)}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[سقایة الحاج در قرآن]] - [[سقایة الحاج در حدیث]] - [[سقایة الحاج در فقه سیاسی]] ~~</div>~~
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[سقایة الحاج (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T19:25:00Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۵۵
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	در [[اسلام]] این [[مناصب]] اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در [[راه]] او [[ارزشمند]] بود.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۴۲.</ref>		در [[اسلام]] این [[مناصب]] اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در [[راه]] او [[ارزشمند]] بود.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۴۲.</ref>

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] == پانویس == {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

2021-12-16T17:43:52Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] == پانویس == {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۱۳
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
			{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== * +==منابع== {{منابع}} * )

2021-12-16T15:14:51Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== * +==منابع== {{منابع}} * )

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۴۴
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	==منابع==		==منابع==
			{{منابع}}
	* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۴
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	در [[اسلام]] این مناصب اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در راه او ارزشمند بود<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۴۲.</ref>.		در [[اسلام]] این مناصب اهمیت داشتند؛ ولی عهده داری آنها با [[ایمان به خدا]] و [[جهاد]] در راه او ارزشمند بود<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۴۲.</ref>.

	قبل از [[اسلام]] [[منصب]] «سقایة الحاج»<ref>سقایه مصدر است، هم به معنای آب دادن و هم به معنای وسیله و پیمانه‌ای است که با آن آب می‌دهند، چنان که در آیه ۷۰ سوره یوسف آمده است: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...}} [«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد.».. سوره یوسف، آیه ۷۰] و هم به معنای ظرف بزرگ یا حوضی است که آب در آن می‌ریزند.</ref> در ردیف منصب [[کلیدداری]] [[خانه خدا]] بود و از مهم‌ترین [[مناصب]] محسوب می‌شد. [[ضرورت]] و نیاز شدید حجاج در ایام [[حج]] به آب، آن هم در [[سرزمین]] خشک و سوزان و کم آب که غالب ایام سال، هوا گرم است به این موضوع (سقایت حاج) اهمیت خاصی می‌داد و کسی که [[سرپرست]] این [[مقام]] بود، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار می‌شد؛ چراکه [[خدمت]] او به حجاج یک خدمت حیاتی به شمار می‌رفت<ref>تفسیر نمونه، جهفتم، ص۳۲۳.</ref>.		قبل از [[اسلام]] منصب «سقایة الحاج»<ref>سقایه مصدر است، هم به معنای آب دادن و هم به معنای وسیله و پیمانه‌ای است که با آن آب می‌دهند، چنان که در آیه ۷۰ سوره یوسف آمده است: {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...}} [«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد.».. سوره یوسف، آیه ۷۰] و هم به معنای ظرف بزرگ یا حوضی است که آب در آن می‌ریزند.</ref> در ردیف منصب کلیدداری [[خانه خدا]] بود و از مهم‌ترین مناصب محسوب می‌شد. [[ضرورت]] و نیاز شدید حجاج در ایام [[حج]] به آب، آن هم در سرزمین خشک و سوزان و کم آب که غالب ایام سال، هوا گرم است به این موضوع (سقایت حاج) اهمیت خاصی می‌داد و کسی که [[سرپرست]] این مقام بود، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار می‌شد؛ چراکه خدمت او به حجاج یک خدمت حیاتی به شمار می‌رفت<ref>تفسیر نمونه، جهفتم، ص۳۲۳.</ref>.

	[[خداوند]] در [[قرآن مجید]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.		[[خداوند]] در [[قرآن مجید]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۱۹.</ref>.
	جمع زیادی از [[مفسرین]] از جمله [[حاکم]] «ابوالقاسم [[حسکانی]]» از [[محدثین اهل ~~سنت]]،~~ [[شأن نزول]] این [[آیه]] را درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} دانسته است. [[حاکم حسکانی]] از «بریده» نقل می‌کند که روزی ~~«[[شبیة~~ بن ابی ~~طلحة]]»~~ و «[[عباس بن عبدالمطلب]]» پس از این که [[ایمان]] آورده بودند، بر یکدیگر [[مباهات]] می‌نمودند. عباس می‌گفت: من امتیازی دارم که هیچ کس آن را ندارد، من [[مسئول]] سقایت و آب دادن [[حاجیان]] بودم<ref>در مسجدالحرام، در میان چشمه زمزم و خانه کعبه، محلی وجود دارد که به نام «سقایة العباس» معروف است، گویا در آنجا ظرف بزرگی می‌گذاردند و حاجیان از آنجا آب بر می‌داشتند (تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۲۳).</ref>.		جمع زیادی از [[مفسرین]] از جمله [[حاکم]] «ابوالقاسم [[حسکانی]]» از محدثین اهل سنت، [[شأن نزول]] این [[آیه]] را درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} دانسته است. [[حاکم حسکانی]] از «بریده» نقل می‌کند که روزی «شبیة بن ابی طلحة» و «[[عباس بن عبدالمطلب]]» پس از این که [[ایمان]] آورده بودند، بر یکدیگر [[مباهات]] می‌نمودند. عباس می‌گفت: من امتیازی دارم که هیچ کس آن را ندارد، من [[مسئول]] سقایت و آب دادن [[حاجیان]] بودم<ref>در مسجدالحرام، در میان چشمه زمزم و خانه کعبه، محلی وجود دارد که به نام «سقایة العباس» معروف است، گویا در آنجا ظرف بزرگی می‌گذاردند و حاجیان از آنجا آب بر می‌داشتند (تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۲۳).</ref>.

	[[شیبه]] می‌گفت: [[مقام]] من والاتر است که [[عمارت]] و تعمیر [[مسجدالحرام]] به عهده من بود، علی{{ع}} که از کنار آنها می‌گذشت سخنان آن دو را شنید، به آنها گفت: من، [[حیا]] می‌کنم و شرمم می‌آید که شما با این سن و سال به چه چیزهایی [[افتخار]] می‌کنید! من با این سن و سالی که دارم واجد امتیازی می‌باشم که هیچ یک از شما آن را ندارید. گفتند: آن چیست؟ علی{{ع}} گفت: آن قدر به بینی شما زدم ([[جهاد]] کردم) تا [[مسلمان]] شدید. عباس [[خشمگین]] برخاست و دامن‌کشان به نزد [[پیغمبر]]{{صل}} رفت و از علی{{ع}} [[شکایت]] نمود. [[پیامبر]]{{صل}} علی{{ع}} را بخواند و فرمود: چرا به عمویت چنین گفتی؟ عرض کرد: من سیلی حقی به وی زدم، خواه او را خوش آید یا برنجد. در این [[حال]] جبرئل نازل شد و گفت: [[خداوند]] [[سلامت]] می‌رساند و می‌فرماید: این [[آیه]] را برای آنها بخوان: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}}.		شیبه می‌گفت: مقام من والاتر است که عمارت و تعمیر [[مسجدالحرام]] به عهده من بود، علی{{ع}} که از کنار آنها می‌گذشت سخنان آن دو را شنید، به آنها گفت: من، [[حیا]] می‌کنم و شرمم می‌آید که شما با این سن و سال به چه چیزهایی افتخار می‌کنید! من با این سن و سالی که دارم واجد امتیازی می‌باشم که هیچ یک از شما آن را ندارید. گفتند: آن چیست؟ علی{{ع}} گفت: آن قدر به بینی شما زدم ([[جهاد]] کردم) تا [[مسلمان]] شدید. عباس [[خشمگین]] برخاست و دامن‌کشان به نزد [[پیغمبر]]{{صل}} رفت و از علی{{ع}} [[شکایت]] نمود. [[پیامبر]]{{صل}} علی{{ع}} را بخواند و فرمود: چرا به عمویت چنین گفتی؟ عرض کرد: من سیلی حقی به وی زدم، خواه او را خوش آید یا برنجد. در این حال جبرئل نازل شد و گفت: [[خداوند]] [[سلامت]] می‌رساند و می‌فرماید: این [[آیه]] را برای آنها بخوان: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}}. آیا آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجدالحرام را با [[ایمان به خدا]] و [[روز جزا]] و [[جهاد در راه خدا]] برابر می‌دانید؟ هرگز اینها نزد خداوند یکسان نباشد<ref>معارف و معاریف، دائرةالمعارف جامع اسلامی، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.
	آیا آب دادن به حاجیان و تعمیر مسجدالحرام را با [[ایمان به خدا]] و [[روز جزا]] و [[جهاد در راه خدا]] برابر می‌دانید؟ هرگز اینها نزد خداوند یکسان نباشد<ref>معارف و معاریف، دائرةالمعارف جامع اسلامی، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.

	این [[روایت]] از [[احادیث]] معروف و مشهور است که حتی افراد [[متعصب]] به آن اعتراف کرده‌اند، ضمناً در کتاب‌های فراوانی از [[اهل سنت]] با تفاوت مختصری<ref>مانند تفسیر طبری، ثعلبی، تفسیر بغدادی، جامع الاحوال ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و....</ref> آمده است. در حدیث [[رسول الله]]{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث\|كلُ مأْثَرةٍ من مآثِر الجاهلية تحت قدميَّ إلا سِقايةَ الحاجِّ و سِدانةَ البيت}}<ref>نهایة ابن اثیر، ج۲، ص۳۸۰.</ref>، «تمام نشانه‌های [[جاهلیت]] را زیر پا گذاشته‌ام، جز [[منصب]] سقایت و سدانت، یعنی پرده‌داری [[خانه]]».		این [[روایت]] از [[احادیث]] معروف و مشهور است که حتی افراد [[متعصب]] به آن اعتراف کرده‌اند، ضمناً در کتاب‌های فراوانی از [[اهل سنت]] با تفاوت مختصری<ref>مانند تفسیر طبری، ثعلبی، تفسیر بغدادی، جامع الاحوال ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و....</ref> آمده است. در حدیث [[رسول الله]]{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث\|كلُ مأْثَرةٍ من مآثِر الجاهلية تحت قدميَّ إلا سِقايةَ الحاجِّ و سِدانةَ البيت}}<ref>نهایة ابن اثیر، ج۲، ص۳۸۰.</ref>، «تمام نشانه‌های [[جاهلیت]] را زیر پا گذاشته‌ام، جز منصب سقایت و سدانت، یعنی پرده‌داری [[خانه]]».

	خلاصه، منصب سقایت که [[پیامبر]] هم آن را [[حفظ]] کرده است، یعنی آب دادن [[حاجیان]] و [[زائران]] [[کعبه]]، در دست [[عباس عموی پیامبر]] از [[بنی‌هاشم]] بود. در [[هنگام ظهور اسلام~~]] [[~~مناصب]] بسیاری در ارتباط با برگزاری [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زائران وجود داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مناصب سقایت (آب دادن حاجیان)، رفادت (میهمانداری) و [[حجابت]] (~~[[دربانی]]، [[~~کلیدداری]]) و سِدانت (پرده‌داری)، [[قیادت]] (سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]]) اشاره کرد<ref>گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۵۷۲.</ref>		خلاصه، منصب سقایت که [[پیامبر]] هم آن را [[حفظ]] کرده است، یعنی آب دادن [[حاجیان]] و [[زائران]] [[کعبه]]، در دست [[عباس عموی پیامبر]] از [[بنی‌هاشم]] بود. در هنگام ظهور اسلام مناصب بسیاری در ارتباط با برگزاری [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زائران وجود داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مناصب سقایت (آب دادن حاجیان)، رفادت (میهمانداری) و [[حجابت]] (دربانی، کلیدداری) و سِدانت (پرده‌داری)، [[قیادت]] (سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]]) اشاره کرد<ref>گلواژه‌های حج و عمره، علیرضا بصیری، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۵۷۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==