سنت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* سنت در اصطلاحات حدیثی */

2025-07-30T05:21:37Z

سنت در اصطلاحات حدیثی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۱
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	معنای دیگر سنّت [[اعمال]] و [[رفتار]] پایه‌گذاری شده توسّط [[مردم]] است که دیگران به آن عمل می‌کنند، یا سنّت [[زشت]]، یا سنّت [[نیکو]]، که از سنّت‌های بد به عنوان [[بدعت]] هم یاد می‌شود. به فرمودۀ [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}}: "ستمگرترین [[مردم]] کسی است که سنّت‌های ظالمانه را پایه‌گذاری کند و سنّت‌های [[عدل]] را محو کند"<ref>{{عربی\|أَظْلَمُ اَلنَّاسِ مَنْ سَنَّ سُنَنَ اَلْجَوْرِ وَ مَحَا سُنَنَ اَلْعَدْلِ}}؛ قصار الجمل، ج ۱ ص ۳۲۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>		معنای دیگر سنّت [[اعمال]] و [[رفتار]] پایه‌گذاری شده توسّط [[مردم]] است که دیگران به آن عمل می‌کنند، یا سنّت [[زشت]]، یا سنّت [[نیکو]]، که از سنّت‌های بد به عنوان [[بدعت]] هم یاد می‌شود. به فرمودۀ [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}}: "ستمگرترین [[مردم]] کسی است که سنّت‌های ظالمانه را پایه‌گذاری کند و سنّت‌های [[عدل]] را محو کند"<ref>{{عربی\|أَظْلَمُ اَلنَّاسِ مَنْ سَنَّ سُنَنَ اَلْجَوْرِ وَ مَحَا سُنَنَ اَلْعَدْلِ}}؛ قصار الجمل، ج ۱ ص ۳۲۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>

	==سنت در اصطلاحات حدیثی==		== سنت در اصطلاحات حدیثی ==
	سنت در اصل به معنای شیوه و روش است؛<ref>القاموس المحیط، فیروزآبادی، ج۴، ص۳۳۶.</ref> چه [[نیکو]] و [[پسندیده]] باشد چه [[زشت]] و [[ناپسند]]. این واژه در شعب مختلف [[علوم اسلامی]] معانی متفاوتی دارد. به عنوان مثال در اصطلاح محدثان با حدیث مترادف بوده و بر همان قول، فعل و [[تقریر معصوم]] و نیز صفات وی قابل اطلاق است.<ref>السنه قبل التدوین، محمدعجاج خطیب، ص۲۶.</ref>		سنت در اصل به معنای شیوه و روش است؛<ref>القاموس المحیط، فیروزآبادی، ج۴، ص۳۳۶.</ref> چه [[نیکو]] و پسندیده باشد چه [[زشت]] و ناپسند. این واژه در شعب مختلف [[علوم اسلامی]] معانی متفاوتی دارد. به عنوان مثال در اصطلاح محدثان با حدیث مترادف بوده و بر همان قول، فعل و [[تقریر معصوم]] و نیز صفات وی قابل اطلاق است<ref>السنه قبل التدوین، محمدعجاج خطیب، ص۲۶.</ref>.
	در صورتی که [[سنت]] در اصطلاح [[فقها]] گاه در مقابل [[بدعت]] به کار می‌‌‌‌رود و بر اموری اطلاق می‌‌‌‌شود که ریشه در [[دین]] داشته باشد و گاه همین کلمه در مقابل [[فریضه]] و [[واجب]] به کار رفته و بر امور مستحبی اطلاق می‌‌‌‌شود.<ref>همان، به نقل از: تاریخ عمومی حدیث، ص۲۷.~~</ref>~~

	در تفاوت سنت و [[حدیث]] می‌‌‌‌توان گفت: حدیث ناظر به [[گفتار معصوم]] و سنت ناظر به شیوه، [[منش]] و [[رفتار]] [[معصوم]] است و از آنجا که منش، گفتار را نیز در بر می‌‌‌‌گیرد، می‌‌‌‌توان سنت را اعم و فراگیرتر از حدیث دانست. از این رو در شمردن [[ادله]] [[استنباط]]، در کنار [[قرآن]] از سنت نام می‌‌‌‌برند نه از حدیث.<ref>آشنایی با علوم حدیث، ص۲۴ و ۲۵.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (کتاب)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>		در صورتی که [[سنت]] در اصطلاح [[فقها]] گاه در مقابل [[بدعت]] به کار می‌‌‌‌رود و بر اموری اطلاق می‌‌‌‌شود که ریشه در [[دین]] داشته باشد و گاه همین کلمه در مقابل [[فریضه]] و [[واجب]] به کار رفته و بر امور مستحبی اطلاق می‌‌‌‌شود<ref>همان، به نقل از: تاریخ عمومی حدیث، ص۲۷.</ref>.

			در تفاوت سنت و [[حدیث]] می‌‌‌‌توان گفت: حدیث ناظر به [[گفتار معصوم]] و سنت ناظر به شیوه، [[منش]] و [[رفتار]] [[معصوم]] است و از آنجا که منش، گفتار را نیز در بر می‌‌‌‌گیرد، می‌‌‌‌توان سنت را اعم و فراگیرتر از حدیث دانست. از این رو در شمردن [[ادله]] [[استنباط]]، در کنار [[قرآن]] از سنت نام می‌‌‌‌برند نه از حدیث<ref>آشنایی با علوم حدیث، ص۲۴ و ۲۵.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (کتاب)\|اصطلاحات حدیثی]].</ref>

	== سنت در قرآن ==		== سنت در قرآن ==

Bahmani در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۲۰

2025-07-30T05:20:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	از مسائل مورد بحث میان [[شیعه]] و [[اهل سنت]] و نسبت ناروای [[بدعت]] به برخی کارهای [[پیروان]] [[اهل بیت]] {{عم}} از سوی [[وهابیان]]، موضوع '''[[بدعت]]''' و '''سنت''' است.		از مسائل مورد بحث میان [[شیعه]] و [[اهل سنت]] و نسبت ناروای [[بدعت]] به برخی کارهای [[پیروان]] [[اهل بیت]] {{عم}} از سوی [[وهابیان]]، موضوع '''[[بدعت]]''' و '''سنت''' است.

	[[سنّت]] به معنای روش و [[سیره]] است. در اصطلاح [[فقهی]]، سنت عبارت است از قول، فعل و تقریر [[پیامبر]] یا [[امام]]. از آنجا که [[پیامبر]] و [[ائمه]] معصوم‌اند، سخن و رفتارشان برای [[مردم]] [[حجت]] است و سنت به شمار می‌رود و عمل به آن جایز است. البته سنت به مضای [[مستحب]] هم به کار می‌رود که خارج از این بحث است. [[بدعت]] به معنای نوآوری و احداث یک پدیدۀ بی‌سابقه است. در اصطلاح، هرکار و حرف و مرامی که در [[دین]] [[اسلام]] سابقه ندارد و انجام آن برخلاف [[شریعت]] و [[سنّت]] [[نبوی]] است، [[بدعت]] شمرده می‌شود. ازاین‌رو [[بدعت]] در مقابل [[شریعت]] و سنت است، یعنی چیزهای نوظهوری که ریشه در [[دین]] و [[شرع]] ندارد، چه به‌صورت افزودن در [[دین]] یا کاستن از آن بدون مستند شرعی.		سنّت به معنای روش و [[سیره]] است. در اصطلاح [[فقهی]]، سنت عبارت است از قول، فعل و تقریر [[پیامبر]] یا [[امام]]. از آنجا که [[پیامبر]] و [[ائمه]] معصوم‌اند، سخن و رفتارشان برای [[مردم]] [[حجت]] است و سنت به شمار می‌رود و عمل به آن جایز است. البته سنت به مضای [[مستحب]] هم به کار می‌رود که خارج از این بحث است. [[بدعت]] به معنای نوآوری و احداث یک پدیدۀ بی‌سابقه است. در اصطلاح، هرکار و حرف و مرامی که در [[دین]] [[اسلام]] سابقه ندارد و انجام آن برخلاف [[شریعت]] و سنّت [[نبوی]] است، [[بدعت]] شمرده می‌شود. ازاین‌رو [[بدعت]] در مقابل [[شریعت]] و سنت است، یعنی چیزهای نوظهوری که ریشه در [[دین]] و [[شرع]] ندارد، چه به‌صورت افزودن در [[دین]] یا کاستن از آن بدون مستند شرعی.

	[[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: "هر [[بدعت]] [[گمراهی]] است و هر [[گمراهی]] در [[آتش]] است"<ref>{{متن حدیث\|كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ وَ كُلَّ ضَلاَلَةٍ فِي اَلنَّارِ}}؛ اصول کافی، ج ۱ ص ۵۷ ح ۱۲(ص ۷۴ باب البدع... ملاحظه شود).</ref>، [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}} نیز تقابل سنت و [[بدعت]] را چنین فرموده است: "هیچ‌کس نیست که بدعتی می‌گذارد، مگر آنکه با آن [[بدعت]]، سنّتی را ترک می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|مَا أَحَدٌ اِبْتَدَعَ بِدْعَةً إِلاَّ تَرَكَ بِهَا سُنَّةً}}؛ اصول کافی، ج ۱، ص ۵۸، نهج البلاغه، خطبه ۱۴۵(صبحی صالح، با اندکی تفاوت در عبارت).</ref> تا اینجای مسأله، اتفاقی است و [[بدعت]] در میان همۀ فرق اسلامی نکوهیده است و [[بدعت‌گذار]] [[ملعون]] است و [[عالمان دین]] در مقابل بدعتگذار باید [[علم]] خود را آشکار کنند، و گرنه ملعونند و [[امام حسین]] {{ع}} به آن جهت [[قیام]] کرد که سنّت‌ها مرده و [[بدعت‌ها]] زنده شده بود. مهم آن است که کدام کار [[سنّت]] است و کدام کار [[بدعت]]؟ و آیا می‌توان هرکاری را به راحتی [[بدعت]] نامید و انجام‌دهنده را طرد کرد یا تفکیر و تفسیق نمود؟ وهابیون که خودشان ترک سنت می‌کنند و [[افکار]] [[بدعت‌آلود]] را منتشر می‌سازند، [[شیعه]] را به [[بدعت]] نسبت می‌دهند.		[[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: "هر [[بدعت]] [[گمراهی]] است و هر [[گمراهی]] در [[آتش]] است"<ref>{{متن حدیث\|كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ وَ كُلَّ ضَلاَلَةٍ فِي اَلنَّارِ}}؛ اصول کافی، ج ۱ ص ۵۷ ح ۱۲(ص ۷۴ باب البدع... ملاحظه شود).</ref>، [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}} نیز تقابل سنت و [[بدعت]] را چنین فرموده است: "هیچ‌کس نیست که بدعتی می‌گذارد، مگر آنکه با آن [[بدعت]]، سنّتی را ترک می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|مَا أَحَدٌ اِبْتَدَعَ بِدْعَةً إِلاَّ تَرَكَ بِهَا سُنَّةً}}؛ اصول کافی، ج ۱، ص ۵۸، نهج البلاغه، خطبه ۱۴۵(صبحی صالح، با اندکی تفاوت در عبارت).</ref> تا اینجای مسأله، اتفاقی است و [[بدعت]] در میان همۀ فرق اسلامی نکوهیده است و [[بدعت‌گذار]] [[ملعون]] است و [[عالمان دین]] در مقابل بدعتگذار باید [[علم]] خود را آشکار کنند، و گرنه ملعونند و [[امام حسین]] {{ع}} به آن جهت [[قیام]] کرد که سنّت‌ها مرده و [[بدعت‌ها]] زنده شده بود. مهم آن است که کدام کار سنّت است و کدام کار [[بدعت]]؟ و آیا می‌توان هرکاری را به راحتی [[بدعت]] نامید و انجام‌دهنده را طرد کرد یا تفکیر و تفسیق نمود؟ وهابیون که خودشان ترک سنت می‌کنند و [[افکار]] [[بدعت‌آلود]] را منتشر می‌سازند، [[شیعه]] را به [[بدعت]] نسبت می‌دهند.

	کارهایی همچون: [[زیارت]]، [[توسل]]، [[تبرک]]، سجده بر تربت اولیاء، جشن گرفتن برای میلاد [[پیامبر]] و [[ائمه]] {{عم}}، برگزاری [[مراسم سوگواری]] و [[نوحه‌خوانی]]، ساختن قبّه و [[حرم]] بر [[قبور]] [[امامان]] و [[اولیا]]، [[تبرک]] جستن به [[کعبه]] و [[ضریح]] [[معصومین]] و [[مقام ابراهیم]]، بوسیدن [[حرم‌ها]] و [[ضریح‌ها]] و... بسیاری از این قبیل [[کارها]] را [[بدعت]] می‌پندارند و به [[شیعیان]] نسبت [[شرک]] می‌دهند، در حالی که در بسیاری از منابع خود [[اهل سنت]]، [[روایات]] فراوان و نیز عمل [[پیامبر]] و [[اصحاب]] [[نقل]] شده که [[زیارت]] و [[توسّل]] و [[تبرک]] می‌جستند و جشن می‌گرفتند و این سنّت‌ها ریشۀ [[قرآنی]]، [[حدیثی]] و سیره‌ای دارد و [[عالمان]] و محققان در این زمینه کتاب‌های بسیار نوشته‌اند و [[مشروعیت]] و [[سنّت]] بودن آنها را بر اساس منابع قطعی و فراوان [[اثبات]] کرده‌اند<ref>از جمله ر.ک: «کشف الارتیاب»، علامه سیّد محسن امین، «سیرتنا و سنّتنا» و «الغدیر»، علامۀ امینی، «البدعة و آثارها الموبقه» جعفر سبحانی: «السنّة و البدعه» عبد اللّه محفوظ محمّد حدّاد، «البدعة» جعفر الباقری، «حقیقة التوسّل و الوسیلة علی ضوء الکتاب و السنه» موسی محمّد علی، «التبرک» علی الأحمدی، «التوسّل، او الأستغاثة بالأرواح المقدسه» جعفر سبحانی، «التبرک، انواعه و احکامه» ناصر بن عبد الرحمن الجدیع، «البدعة؛ تحدیدها و موقف الاسلام منها» عزت علی عطیه، «الزیاره» محمّد الحسّون، «السجود علی التربة الحسینیّه» سیّد محمّد مهدی موسوی الخرسان، «الإستشفاء بالتربة الحسینیّه» محمّد الکلباسی الاصفهانی، «زیارت» و «تبرک و توسّل» ترجمه جواد محدثی، «زیارت»، مرتضی جوادی آملی، «دائرة المعارف تشیّع» ج ۳ ص۱۴۵ واژۀ بدعت، «البدعة، مفهومها و حدودها» مرکز الرساله.</ref>.		کارهایی همچون: [[زیارت]]، [[توسل]]، [[تبرک]]، سجده بر تربت اولیاء، جشن گرفتن برای میلاد [[پیامبر]] و [[ائمه]] {{عم}}، برگزاری [[مراسم سوگواری]] و [[نوحه‌خوانی]]، ساختن قبّه و [[حرم]] بر [[قبور]] [[امامان]] و [[اولیا]]، [[تبرک]] جستن به [[کعبه]] و [[ضریح]] [[معصومین]] و [[مقام ابراهیم]]، بوسیدن [[حرم‌ها]] و [[ضریح‌ها]] و... بسیاری از این قبیل [[کارها]] را [[بدعت]] می‌پندارند و به [[شیعیان]] نسبت [[شرک]] می‌دهند، در حالی که در بسیاری از منابع خود [[اهل سنت]]، [[روایات]] فراوان و نیز عمل [[پیامبر]] و [[اصحاب]] [[نقل]] شده که [[زیارت]] و [[توسّل]] و [[تبرک]] می‌جستند و جشن می‌گرفتند و این سنّت‌ها ریشۀ [[قرآنی]]، [[حدیثی]] و سیره‌ای دارد و [[عالمان]] و محققان در این زمینه کتاب‌های بسیار نوشته‌اند و [[مشروعیت]] و سنّت بودن آنها را بر اساس منابع قطعی و فراوان [[اثبات]] کرده‌اند<ref>از جمله ر.ک: «کشف الارتیاب»، علامه سیّد محسن امین، «سیرتنا و سنّتنا» و «الغدیر»، علامۀ امینی، «البدعة و آثارها الموبقه» جعفر سبحانی: «السنّة و البدعه» عبد اللّه محفوظ محمّد حدّاد، «البدعة» جعفر الباقری، «حقیقة التوسّل و الوسیلة علی ضوء الکتاب و السنه» موسی محمّد علی، «التبرک» علی الأحمدی، «التوسّل، او الأستغاثة بالأرواح المقدسه» جعفر سبحانی، «التبرک، انواعه و احکامه» ناصر بن عبد الرحمن الجدیع، «البدعة؛ تحدیدها و موقف الاسلام منها» عزت علی عطیه، «الزیاره» محمّد الحسّون، «السجود علی التربة الحسینیّه» سیّد محمّد مهدی موسوی الخرسان، «الإستشفاء بالتربة الحسینیّه» محمّد الکلباسی الاصفهانی، «زیارت» و «تبرک و توسّل» ترجمه جواد محدثی، «زیارت»، مرتضی جوادی آملی، «دائرة المعارف تشیّع» ج ۳ ص۱۴۵ واژۀ بدعت، «البدعة، مفهومها و حدودها» مرکز الرساله.</ref>.

	از سوی دیگر، بزرگترین [[بدعت‌ها]] را [[پیشوایان]] [[اهل سنت]] بنیان نهاده‌اند. در مورد کارهای [[خلیفۀ دوم]]، بدعت‌هایی همچون: [[تحریم]] [[متعه]] و تمتّع در [[حج]]، سه طلاقه‌کردن [[زن]] در یک جلسه، به جماعت خواندن نمازهای مستحبی در شبهای [[رمضان]] (تراویح)، هشتاد ضربه شلاق برای شراب‌خوار، گفتن {{عربی\|اَلصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ اَلنَّوْمِ}} در [[اذان]] [[صبح]](تثویب) و... یاد کردنی است. [[بدعت‌های معاویه]] نیز نباید مخفی بماند<ref>الغدیر، ج ۲ ص ۱۰۱.</ref>. اگر ملاک ~~[[سنّت]]،~~ عمل به [[سنن]] [[دینی]] و فرموده‌های [[پیامبر خاتم\|رسول خدا]] {{صل}}ست و اگر [[بدعت]]، ترک [[سنّت]] و واردکردن غیر [[دین]] به [[دین]] است، معادله عوض می‌شود و متّهمین به [[بدعت]] از سوی وهابیون، عاملان به سنّت می‌شوند و مدعیان سنّت‌گرایی، مبتدعان سنّت‌گریز. با این حساب، آیا [[شیعه]] بیش از دیگر [[فرقه‌ها]] به [[سنت نبوی]] پایبند نیست؟ [[تشیّع]] [[علوی]]، سنّی‌ترین [[نهضت]] و فرقۀ [[اسلامی]] است، سنّی‌ترین یعنی وفادارترین [[فرقه‌ها]] نسبت به [[سنّت]] [[پیغمبر]]...<ref>تشیّع علوی و تشیّع صفوی (مجموعه آثار «۹») ص ۲۱۶.</ref>.		از سوی دیگر، بزرگترین [[بدعت‌ها]] را [[پیشوایان]] [[اهل سنت]] بنیان نهاده‌اند. در مورد کارهای [[خلیفۀ دوم]]، بدعت‌هایی همچون: [[تحریم]] [[متعه]] و تمتّع در [[حج]]، سه طلاقه‌کردن [[زن]] در یک جلسه، به جماعت خواندن نمازهای مستحبی در شبهای [[رمضان]] (تراویح)، هشتاد ضربه شلاق برای شراب‌خوار، گفتن {{عربی\|اَلصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ اَلنَّوْمِ}} در [[اذان]] [[صبح]](تثویب) و... یاد کردنی است. [[بدعت‌های معاویه]] نیز نباید مخفی بماند<ref>الغدیر، ج ۲ ص ۱۰۱.</ref>. اگر ملاک سنّت، عمل به [[سنن]] [[دینی]] و فرموده‌های [[پیامبر خاتم\|رسول خدا]] {{صل}}ست و اگر [[بدعت]]، ترک سنّت و واردکردن غیر [[دین]] به [[دین]] است، معادله عوض می‌شود و متّهمین به [[بدعت]] از سوی وهابیون، عاملان به سنّت می‌شوند و مدعیان سنّت‌گرایی، مبتدعان سنّت‌گریز. با این حساب، آیا [[شیعه]] بیش از دیگر [[فرقه‌ها]] به [[سنت نبوی]] پایبند نیست؟ [[تشیّع]] [[علوی]]، سنّی‌ترین [[نهضت]] و فرقۀ [[اسلامی]] است، سنّی‌ترین یعنی وفادارترین [[فرقه‌ها]] نسبت به سنّت [[پیغمبر]]...<ref>تشیّع علوی و تشیّع صفوی (مجموعه آثار «۹») ص ۲۱۶.</ref>.

	[[شیعه]] به عنوان بدعت‌ستیزترین جناح [[اسلام]] ناب که عاشورایی با انگیزۀ [[مبارزه]] با [[بدعت]] دارد، به [[بدعت]] متّهم گردد!<ref>در این زمینه ر. ک: «الشیعة هم اهل السنة» تیجانی و ترجمه‌اش: «اهل سنّت واقعی.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>		[[شیعه]] به عنوان بدعت‌ستیزترین جناح [[اسلام]] ناب که عاشورایی با انگیزۀ [[مبارزه]] با [[بدعت]] دارد، به [[بدعت]] متّهم گردد!<ref>در این زمینه ر. ک: «الشیعة هم اهل السنة» تیجانی و ترجمه‌اش: «اهل سنّت واقعی.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>

	==== [[سنت الهی\|سنت به معنای قانون الهی]] ====		==== [[سنت الهی\|سنت به معنای قانون الهی]] ====
	[[سنّت]] معنای دیگری نیز دارد، [[سنت الهی\|قوانین تخلف‌ناپذیر الهی]] در [[آفرینش]] و [[سرنوشت]] [[مردم]] و [[امّت‌ها]] که در [[آیات قرآن]] مکرّر یاد شده است.<ref>مانند آیه‌های: آل عمران ۱۳۷، نساء ۲۶، غافر ۸۵، احزاب ۳۸ و ۶۲، انفال ۳۸، فتح ۲۳ و... در این زمینۀ این سنت از جمله ر.ک: «جامعه و تاریخ» شهید مطهری، «سنّت» شکوری.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>		سنّت معنای دیگری نیز دارد، [[سنت الهی\|قوانین تخلف‌ناپذیر الهی]] در [[آفرینش]] و [[سرنوشت]] [[مردم]] و [[امّت‌ها]] که در [[آیات قرآن]] مکرّر یاد شده است.<ref>مانند آیه‌های: آل عمران ۱۳۷، نساء ۲۶، غافر ۸۵، احزاب ۳۸ و ۶۲، انفال ۳۸، فتح ۲۳ و... در این زمینۀ این سنت از جمله ر.ک: «جامعه و تاریخ» شهید مطهری، «سنّت» شکوری.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>

	==== سنت به معنای [[عرف]] [[اجتماعی]] ====		==== سنت به معنای [[عرف]] [[اجتماعی]] ====
	معنای دیگر [[سنّت]] [[اعمال]] و [[رفتار]] پایه‌گذاری شده توسّط [[مردم]] است که دیگران به آن عمل می‌کنند، یا [[سنّت]] [[زشت]]، یا [[سنّت]] [[نیکو]]، که از سنّت‌های بد به عنوان [[بدعت]] هم یاد می‌شود. به فرمودۀ [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}}: "ستمگرترین [[مردم]] کسی است که سنّت‌های ظالمانه را پایه‌گذاری کند و سنّت‌های [[عدل]] را محو کند"<ref>{{عربی\|أَظْلَمُ اَلنَّاسِ مَنْ سَنَّ سُنَنَ اَلْجَوْرِ وَ مَحَا سُنَنَ اَلْعَدْلِ}}؛ قصار الجمل، ج ۱ ص ۳۲۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>		معنای دیگر سنّت [[اعمال]] و [[رفتار]] پایه‌گذاری شده توسّط [[مردم]] است که دیگران به آن عمل می‌کنند، یا سنّت [[زشت]]، یا سنّت [[نیکو]]، که از سنّت‌های بد به عنوان [[بدعت]] هم یاد می‌شود. به فرمودۀ [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}}: "ستمگرترین [[مردم]] کسی است که سنّت‌های ظالمانه را پایه‌گذاری کند و سنّت‌های [[عدل]] را محو کند"<ref>{{عربی\|أَظْلَمُ اَلنَّاسِ مَنْ سَنَّ سُنَنَ اَلْجَوْرِ وَ مَحَا سُنَنَ اَلْعَدْلِ}}؛ قصار الجمل، ج ۱ ص ۳۲۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>

	==سنت در اصطلاحات حدیثی==		==سنت در اصطلاحات حدیثی==

Jaafari: /* منابع */

2024-12-29T07:17:34Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۱۱۷:		خط ۱۱۷:
	# [[پرونده:1100409.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[سنت (مقاله)\|سنت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1100409.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[سنت (مقاله)\|سنت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:IM009874.jpg\|22px]] [[رحمت‌الله ضیایی\|ضیایی، رحمت‌الله]]، [[شیعه و سنت نبوی (مقاله)\| مقاله «شیعه و سنت نبوی»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۳''']]		# [[پرونده:IM009874.jpg\|22px]] [[رحمت‌الله ضیایی\|ضیایی، رحمت‌الله]]، [[شیعه و سنت نبوی (مقاله)\| مقاله «شیعه و سنت نبوی»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۳''']]
			# [[پرونده:11134.jpg\|22px]] [[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (مقاله)\|'''اصطلاحات حدیثی ۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* معنای اصطلاحی */

2024-12-29T07:17:21Z

معنای اصطلاحی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	==== سنت به معنای [[عرف]] [[اجتماعی]] ====		==== سنت به معنای [[عرف]] [[اجتماعی]] ====
	معنای دیگر [[سنّت]] [[اعمال]] و [[رفتار]] پایه‌گذاری شده توسّط [[مردم]] است که دیگران به آن عمل می‌کنند، یا [[سنّت]] [[زشت]]، یا [[سنّت]] [[نیکو]]، که از سنّت‌های بد به عنوان [[بدعت]] هم یاد می‌شود. به فرمودۀ [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}}: "ستمگرترین [[مردم]] کسی است که سنّت‌های ظالمانه را پایه‌گذاری کند و سنّت‌های [[عدل]] را محو کند"<ref>{{عربی\|أَظْلَمُ اَلنَّاسِ مَنْ سَنَّ سُنَنَ اَلْجَوْرِ وَ مَحَا سُنَنَ اَلْعَدْلِ}}؛ قصار الجمل، ج ۱ ص ۳۲۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>		معنای دیگر [[سنّت]] [[اعمال]] و [[رفتار]] پایه‌گذاری شده توسّط [[مردم]] است که دیگران به آن عمل می‌کنند، یا [[سنّت]] [[زشت]]، یا [[سنّت]] [[نیکو]]، که از سنّت‌های بد به عنوان [[بدعت]] هم یاد می‌شود. به فرمودۀ [[امام علی\|حضرت امیر]] {{ع}}: "ستمگرترین [[مردم]] کسی است که سنّت‌های ظالمانه را پایه‌گذاری کند و سنّت‌های [[عدل]] را محو کند"<ref>{{عربی\|أَظْلَمُ اَلنَّاسِ مَنْ سَنَّ سُنَنَ اَلْجَوْرِ وَ مَحَا سُنَنَ اَلْعَدْلِ}}؛ قصار الجمل، ج ۱ ص ۳۲۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>

			==سنت در اصطلاحات حدیثی==
			سنت در اصل به معنای شیوه و روش است؛<ref>القاموس المحیط، فیروزآبادی، ج۴، ص۳۳۶.</ref> چه [[نیکو]] و [[پسندیده]] باشد چه [[زشت]] و [[ناپسند]]. این واژه در شعب مختلف [[علوم اسلامی]] معانی متفاوتی دارد. به عنوان مثال در اصطلاح محدثان با حدیث مترادف بوده و بر همان قول، فعل و [[تقریر معصوم]] و نیز صفات وی قابل اطلاق است.<ref>السنه قبل التدوین، محمدعجاج خطیب، ص۲۶.</ref>
			در صورتی که [[سنت]] در اصطلاح [[فقها]] گاه در مقابل [[بدعت]] به کار می‌‌‌‌رود و بر اموری اطلاق می‌‌‌‌شود که ریشه در [[دین]] داشته باشد و گاه همین کلمه در مقابل [[فریضه]] و [[واجب]] به کار رفته و بر امور مستحبی اطلاق می‌‌‌‌شود.<ref>همان، به نقل از: تاریخ عمومی حدیث، ص۲۷.</ref>

			در تفاوت سنت و [[حدیث]] می‌‌‌‌توان گفت: حدیث ناظر به [[گفتار معصوم]] و سنت ناظر به شیوه، [[منش]] و [[رفتار]] [[معصوم]] است و از آنجا که منش، گفتار را نیز در بر می‌‌‌‌گیرد، می‌‌‌‌توان سنت را اعم و فراگیرتر از حدیث دانست. از این رو در شمردن [[ادله]] [[استنباط]]، در کنار [[قرآن]] از سنت نام می‌‌‌‌برند نه از حدیث.<ref>آشنایی با علوم حدیث، ص۲۴ و ۲۵.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (کتاب)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>

	== سنت در قرآن ==		== سنت در قرآن ==

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۸

2024-06-15T09:38:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[خرداد]]\|روز=[[26]]\|سال=[[۱۴۰۳]]\|کاربر=Bahmani}}~~
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2024-06-15T09:36:46Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۶
خط ۹۹:		خط ۹۹:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[سنت‌های الهی]]		# [[سنت‌های الهی]]
			# [[سنت اهل بیت]]
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

Bahmani: /* سنت اهل بیت */

2024-06-15T09:36:30Z

سنت اهل بیت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۶
خط ۹۶:		خط ۹۶:

	شاگردان [[امام صادق]] {{ع}} کتاب‌های فراوانی از احادیث [[امامان معصوم]] {{عم}} نوشتند که از میان آنها چهار صد کتاب، از چهارصد نویسنده، از شاگردان [[امام باقر]] {{ع}} و امام صادق {{ع}} و دیگر [[ائمه]] {{عم}}، [[شهرت]] ویژه‌ای یافتند و «اصول اربعمأئه» نام گرفتند<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة، ج۲، ص۱۲۶.</ref>. برخی از آن اصول، هم اکنون نیز وجود دارد؛ ولی بسیاری از آنها، هنگام آتش‌سوزی کتابخانه [[شیخ مفید]] و [[شیخ طوسی]] از بین رفت<ref>مجلسی، روضة المتفین، ج۱، ص۸۷.</ref>. آن اصول «چهارصدگانه» به «اصول چهارگانه» منتقل شد که عبارت‌انداز: [[الکافی]] (اصول، فروع و [[روضه]])، [[من لایحضره الفقیه]] که به اختصار «[[فقیه]]» یا «من لا یحضر» نامیده می‌شود، تھذیب الأحکام که شرح [[روایی]] [[شیخ الطائفه]] بر کتاب مقنعه استادش، شیخ مفید، است و الاستبصار فیما اختلف من الأخبار که مشتمل بر تأملات شیخ الطائفه، برای رفع تعارض [[روایات]] با یکدیگر، است<ref>[[رحمت‌الله ضیایی\|ضیایی، رحمت‌الله]]، [[شیعه و سنت نبوی (مقاله)\| مقاله «شیعه و سنت نبوی»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)\| موسوعه رد شبهات ج۱۳]]، ص ۲۶.</ref>.		شاگردان [[امام صادق]] {{ع}} کتاب‌های فراوانی از احادیث [[امامان معصوم]] {{عم}} نوشتند که از میان آنها چهار صد کتاب، از چهارصد نویسنده، از شاگردان [[امام باقر]] {{ع}} و امام صادق {{ع}} و دیگر [[ائمه]] {{عم}}، [[شهرت]] ویژه‌ای یافتند و «اصول اربعمأئه» نام گرفتند<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة، ج۲، ص۱۲۶.</ref>. برخی از آن اصول، هم اکنون نیز وجود دارد؛ ولی بسیاری از آنها، هنگام آتش‌سوزی کتابخانه [[شیخ مفید]] و [[شیخ طوسی]] از بین رفت<ref>مجلسی، روضة المتفین، ج۱، ص۸۷.</ref>. آن اصول «چهارصدگانه» به «اصول چهارگانه» منتقل شد که عبارت‌انداز: [[الکافی]] (اصول، فروع و [[روضه]])، [[من لایحضره الفقیه]] که به اختصار «[[فقیه]]» یا «من لا یحضر» نامیده می‌شود، تھذیب الأحکام که شرح [[روایی]] [[شیخ الطائفه]] بر کتاب مقنعه استادش، شیخ مفید، است و الاستبصار فیما اختلف من الأخبار که مشتمل بر تأملات شیخ الطائفه، برای رفع تعارض [[روایات]] با یکدیگر، است<ref>[[رحمت‌الله ضیایی\|ضیایی، رحمت‌الله]]، [[شیعه و سنت نبوی (مقاله)\| مقاله «شیعه و سنت نبوی»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)\| موسوعه رد شبهات ج۱۳]]، ص ۲۶.</ref>.

	~~== [[سنت اهل بیت]] ==~~

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۲

2024-06-15T09:32:49Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۳

2024-06-15T09:23:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[خرداد]]\|روز=[[26]]\|سال=[[۱۴۰۳]]\|کاربر=Bahmani}}		{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[خرداد]]\|روز=[[26]]\|سال=[[۱۴۰۳]]\|کاربر=Bahmani}}
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	=== معنای لغوی ===		=== معنای لغوی ===

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۵۱

2024-06-15T06:51:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۱
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[خرداد]]\|روز=[[26]]\|سال=[[۱۴۰۳]]\|کاربر=Bahmani}}
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==