سنت امام حسین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۲

2022-10-23T14:02:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۲
خط ۲:		خط ۲:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام حسین		\| موضوع مرتبط = امام حسین
	\| عنوان مدخل = ~~سنت امام حسین~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[سنت امام حسین در حدیث]] - [[سنت امام حسین در معارف و سیره حسینی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	==[[سنت امام حسین]]{{ع}} راهی به [[سنت نبوی]]==		==سنت امام حسین{{ع}} راهی به [[سنت نبوی]]==
	این مطلب با ذکر مقدماتی بیان می‌شود:		این مطلب با ذکر مقدماتی بیان می‌شود:

خط ۱۰۲:		خط ۱۰۲:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~سنت~~ امام حسین]]		[[رده:امام حسین]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Wasity: /* سنت امام حسین{{ع}} راهی به سنت نبوی */

2022-09-10T06:14:49Z

سنت امام حسین{{ع}} راهی به سنت نبوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۴
خط ۸:		خط ۸:

	==[[سنت امام حسین]]{{ع}} راهی به [[سنت نبوی]]==		==[[سنت امام حسین]]{{ع}} راهی به [[سنت نبوی]]==
	این مطلب را با ذکر مقدماتی بیان ~~خواهیم کرد~~:		این مطلب با ذکر مقدماتی بیان می‌شود:

	==مقدمه اول: منابع [[تشریع]] و [[استنباط]]==		==مقدمه اول: منابع [[تشریع]] و [[استنباط]]==

Jaafari: /* منابع */

2022-09-10T04:38:06Z

منابع

@@ خط ۵۹: / خط ۵۹: @@
 ==نتیجه==
 [[پیامبر]]{{صل}} در عین اینکه [[رهبری سیاسی]] [[جامعه]] را بر عهده داشت پاسخ‌گوی نیازهای جامعه در زمینه [[اعتقادات]] و [[فقه]] و مسائل [[اخلاقی]] بود و به [[یقین]] می‌دانست که احتیاج مسلمانان به این امور دائمی و همیشگی خواهد بود؛ لذا به طور قطع مسلمانان نیازمند مرجعی مورد [[اطمینان]] هستند تا بتواند جوابگوی آنان در ابعاد مختلف [[دینی]] باشد و آنان را به [[حق]] رهنمون شود و لذا از ابتدا به [[فکر]] چاره‌ای برآمد تا این خلأ را، با پرورش افرادی که برای این امر مهم قابلیت دارند، برای بعد از خود پر کند. با مراجعه به [[تاریخ]] و [[حدیث]] پی خواهیم برد که آنان غیر از [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و یازده [[امام]] از [[ذریه]] او و از آن جمله [[امام حسین]]{{ع}} نبوده‌اند.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۴۴.</ref>
 == منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امام حسین | عنوان مدخل = سنت امام حسین | مداخل مرتبط = سنت امام حسین در حدیث - سنت امام حسین در معارف و سیره حسینی | پرسش مرتبط = }} ==سنت امام حسین{{ع}} راهی به سنت نبوی== این مطلب را با ذکر مقدماتی بیان خواهی...» ایجاد کرد

2022-09-10T04:28:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امام حسین | عنوان مدخل = سنت امام حسین | مداخل مرتبط = سنت امام حسین در حدیث - سنت امام حسین در معارف و سیره حسینی | پرسش مرتبط = }} ==سنت امام حسین{{ع}} راهی به سنت نبوی== این مطلب را با ذکر مقدماتی بیان خواهی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نبوت}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = امام حسین
| عنوان مدخل = سنت امام حسین
| مداخل مرتبط = [[سنت امام حسین در حدیث]] - [[سنت امام حسین در معارف و سیره حسینی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==[[سنت امام حسین]]{{ع}} راهی به [[سنت نبوی]]==
این مطلب را با ذکر مقدماتی بیان خواهیم کرد:

==مقدمه اول: منابع [[تشریع]] و [[استنباط]]==
بعد از [[ایمان به خدا]]، [[رسول]] و [[روز قیامت]]، شاید مهم‌ترین سؤال این باشد که از چه منبعی باید [[دین خدا]] را در اصول و [[فروع]]، فراگرفت؟
[[خداوند متعال]] [[بندگان]] خود را [[مکلف]] به [[اطاعت]] از [[دستورات]] خود نموده است و [[احکام]] و [[قوانین]] را وضع کرده که [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] آنان را تضمین نماید. اما این احکام و قوانین نیازمند منبع معتبر و مطمئنی است تا پشتوانه آنها قرار گیرد؛ بنابراین سرچشمه‌های استنباط و تشریح از مسائل بسیار مهمی است که در هر [[دین]] و مذهبی باید مورد توجه قرار گیرد. اصولاً در اغلب حالات، مشکل عمده در [[مذاهب]] و آرای [[فقهی]] و [[عقیدتی]]، [[اختلافات]] در مصادر و منابعی است که [[علما]] در [[شناخت دین]] [[خدا]] به آن مراجعه می‌کنند و لذا بحث از منابع و مصادر از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۳۷.</ref>

==مقدمه دوم: [[کتاب و سنت]] [[نبوی]] دو منبع تشریع==
[[قرآن]] و سنت نبوی و به تعبیری کلی‌تر، [[کتاب‌های آسمانی]] و [[سنت پیامبران]]، دو منبع مهم و اساسی از منابع تشریح و استنباط دین و [[احکام الهی]] در [[ادیان]] است.
مصدر و منبع اول برای [[احکام خدا]] نزد همه [[مسلمانان]] [[قرآن کریم]] است و بعد از آن، دومین مصدر و منبع، [[سنت پیامبر]]{{صل}} - قول، فعل و تقریر ایشان - است که راهگشای [[مردم]] به سوی [[حقیقت قرآن]] [[کریم]] است. [[سنت]]؛ منبعی است که عهده‌دار شرح و تفصیل مجملات و [[متشابهات]] قرآن است، اموری که در قرآن به صورت کلی بیان شده، شرح و تفصیل آن بر عهده سنت است.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۳۷.</ref>

==مقدمه سوم: موانع در راه سنت نبوی==
سنت نبوی از جایگاه ویژه‌ای در استنباط و تشریع برخوردار است، ولی راه رسیدن به آن با [[مشکلات]] و عقبه‌های فراوانی همراه است. شاید بتوان گفت این مشکلات از مهم‌ترین گرفتاری‌هایی بوده که مسلمانان و به طور کلی [[فرهنگ]] [[اسلام]] به آنها [[مبتلا]] گشته است؛ زیرا اگر راه رسیدن به [[حدیث]] [[پیامبر]] برای [[مسلمانان]] میسر و آسان بود، این همه [[اختلافات]] در [[فروع]] و [[اصول دین]] و این‌گونه [[انحرافات]] در [[تاریخ]] و فرهنگ [[غنی]] اسلام پدید نمی‌آمد. اینک به برخی از این [[مشکلات]] که مربوط به [[سنت نبوی]] است اشاره می‌کنیم:

===اهتمام نداشتن [[صحابه]] به ضبط حدیث===
با مراجعه به [[تاریخ صحابه]] روشن می‌گردد که [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} چندان اهمیتی به سؤال از پیامبر{{صل}} و ضبط حدیث نداشته‌اند که این خود معلول عواملی است:
====عامل [[سیاسی]]====
از آنجا که [[قریش]] برای بعد از پیامبر{{صل}} [[برنامه‌ریزی]] می‌کردند، از ابتدا درصدد برآمدند که مانع [[کتابت]] و نشر [[سنت پیامبر]]{{صل}} - از هر طریق ممکن - شوند.
[[عبدالله بن عمرو]] می‌گوید: من هر چه که از [[رسول خدا]]{{صل}} می‌شنیدم، می‌نوشتم تا آن را [[حفظ]] کنم. قریش مرا از این کار [[نهی]] کرد، آنان گفتند که تو هر چه از رسول خدا{{صل}} می‌شنوی، می‌نویسی؟ رسول خدا{{صل}} بشری است که در حال [[غضب]] و [[رضا]] سخن می‌گوید. من از [[نوشتن حدیث]] دست کشیدم و [[خدمت]] رسول خدا{{صل}} رسیده و موضوع را بر آن [[حضرت]] بازگو کردم. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} با انگشت [[مبارک]] به دهان خود اشاره کرده و فرمود: بنویس، قسم به کسی که جانم به دست اوست، از این دهان به غیر از [[حق]] چیز دیگری خارج نمی‌شود.<ref>{{متن حدیث|كنت أكتب كل شي‌ء أسمعه من رسول الله{{صل}} أريد حفظه، فنهتني قريش وقالوا: أتكتب كل شي‌ء تسمعه و رسول الله{{صل}} بشر يتكلم في الغضب و الرضا؟! فأمسكت عن الكتاب، فذكرت ذلك لرسول الله{{صل}} فاوما باصبعه الی فیه، فقال: أكتب، فوالذي نفسي بيده ما خرج مني الا حق}}؛ سلیمان بن اشعث ابوداود سجستانی، سنن ابی داود، ج۳، ص۳۱۸، حدیث ۳۶۴۶؛ عبدالله بن عبدالرحمن دارمی، سنن الدارمی، ج۱، ص۴۲۹، حدیث ۵۰۱؛ ابن حنبل، مسند الإمام احمد بن حنبل، ج۱۱، ص۵۷-۵۸، حدیث ۶۵۱۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۳۸.</ref>

====[[اشتغال]] به امر معاش====
[[زندگی]] در [[مدینه]] بسیار سخت بود، [[مردم]] با [[سختی]] و [[زحمت]] فراوان مخارج خود را به دست می‌آوردند؛ لذا تنها برخی از [[مردم]] که کار کمتری داشتند، دائماً یا بیشتر اوقات با [[پیامبر]]{{صل}} به سر می‌بردند و از محضر آن [[حضرت]] بهره‌مند می‌شدند و بقیه، یا از [[سخنان پیامبر]]{{صل}} بی‌خبر بودند و یا توسط کسانی که [[خدمت]] حضرت{{صل}} مشرف می‌شدند، استفاده می‌بردند.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۳۹.</ref>

====سؤال نکردن از پیامبر{{صل}}====
[[صحابه]] [[عادت]] نداشتند که از پیامبر{{صل}} در امور [[دین]] سؤال کنند و گروهی تنها به [[انتظار]] می‌نشستند تا شخصی [[اعرابی]] و [[بادیه نشین]] نزد [[رسول خدا]]{{صل}} مشرف شود و در امور دین سؤالی کند تا آنان نیز از جواب پیامبر{{صل}} بهره‌مند شوند.
[[انس بن مالک]] می‌گوید: ما از سؤال کردن از رسول خدا{{صل}} در مورد تمام امور [[نهی]] شده بودیم؛ لذا [[دوست]] داشتیم شخص عاقلی از [[اهل]] [[بادیه]] بیاید و از حضرت سؤال کند و ما بشنویم.<ref>{{متن حدیث|كُنَّا قَدْ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ شَيْءٍ، فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ، فَيَسْأَلُهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ}}؛ ابن حنبل، مسند الإمام احمد بن حنبل، ج۱۹، ص۴۴۱، حدیث ۱۲۴۵۷.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۳۹.</ref>

====نبود [[آینده‌نگری]]؛====
صحابه اهتمام چندانی به سؤال و [[حفظ]] [[حدیث]] نمی‌دادند؛ زیرا غالب آنان [[گمان]] نداشتند که بعد از پیامبر{{صل}} بسیاری از کشورها فتح می‌شود و [[اسلام]] و [[مسلمانان]] به [[سنت پیامبر]]{{صل}} احتیاج فراوان پیدا می‌کنند.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۳۹.</ref>

===منع تدوین و [[کتابت]] و نشر حدیث===
مشکل زمانی مضاعف و دوچندان شد که بعد از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بزرگان مدرسه [[خلفا]] و در رأس آنان، [[ابوبکر]] و [[عمر]] از نشر و تدوین و [[کتابت حدیث]] جلوگیری کردند، همان حدیث‌های اندکی هم که میان صحابه بود و برخی نیز مکتوب شده بود، نه تنها از نشر و تدوین و نقل آن جلوگیری شد، بلکه به امر [[خلیفه]] به [[آتش]] کشیده شد.
[[ابن عباس]] می‌گوید: هنگامی که [[بیماری پیامبر]]{{صل}} تشدید شد، فرمود: «صحیفه‌ای بیاورید تا در آن مطالبی بنویسم که بعد از آن [[گمراه]] نشوید». عمر گفت: [[بیماری]] بر پیامبر{{صل}} [[غلبه]] کرده، [[کتاب خدا]] نزد ما بس است. پس [[اختلاف]] شده و [[نزاع]] بالا گرفت، [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: «از نزد من برخیزید و نزد من نزاع سزاوار نیست».<ref>{{متن حدیث|لَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ{{صل}} وَجَعَهُ، قَالَ: ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَاباً لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ. قَالَ عُمَرُ: إِنَّ النَّبِيَّ{{صل}} غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَ عِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا، فَاخْتَلَفُوا وَ كَثُرَ اللَّغَطُ، فَقَالَ: قُومُوا عَنِّي وَ لَا يَنْبَغِي عِنْدِيَ التَّنَازُعُ}}؛ بخاری، صحیح البخاری، ج۱، ص۳۴، حدیث ۱۱۴.</ref>.

[[شمس]] الدین ذھبی نقل می‌کند: [[ابوبکر]] بعد از [[وفات رسول خدا]]{{صل}} [[مردم]] را جمع کرد و به آنان گفت: شما از [[رسول خدا]]{{صل}} [[احادیث]] مختلف نقل می‌کنید و دیگران نیز بعد از شما بیشتر اختلاف خواهند کرد، هرگز از رسول خدا{{صل}} [[نقل حدیث]] نکنید و هر گاه که از یکی از شما سؤال شد، بگوید: بین ما و شما کتاب خداست، [[حلال]] آن را حلال، [[حرام]] آن را حرام شمارید.<ref>{{عربی|إن الصدیق جمع الناس بعد وفاة نبیهم فقال: إنکم تحدثون عن رسول الله{{صل}} أحادیث تختلفون فیها والناس بعدکم أشد اختلافا فلا تحدثوا عن [[رسول الله]] شیئا، فمن سألکم فقولوا: بیننا وبینکم کتاب [[الله]] فاستحلوا حلاله وحرموا حرامه}}؛ محمد بن احمد ذهبی، تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۹.</ref>.

همچنین او از [[عایشه]] نقل می‌کند: پدرم پانصد حدیث از رسول خدا{{صل}} جمع نمود. شبی تا صبح [[فکر]] کرد که با آنها چه کند. پس [[اندوه]] مرا فرا گرفت. گفتم: آیا به جهت [[شکایت]] از درد، [[خواب]] نداری یا به خاطر خبر [[ناگواری]] که به تو رسیده؟ صبح که شد به من گفت: دخترم! حدیث‌هایی که نزد توست بیاور. من آنها را نزد او آوردم و آن‌گاه آتشی خواست و همه آنها را سوزانید.<ref>{{عربی|جمع أبی الحدیث عن رسول الله{{صل}} و کانت خمسمائة [[حدیث]] فبات لیلته یتقلب کثیراً. قالت: فغمنی فقلت: أتتقلب لشکوی أو لشیء بلغک؟ فلما أصبح قال: أی بنیة هلمی الأحادیث التی عندک فجئته بها فدعا بنار فحرقها}}؛ محمد بن احمد ذهبی، تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۱۰-۱۱.</ref>.

[[عمر بن خطاب]] نیز بعد از ابوبکر همین [[سیاست]] خطرناک را دنبال نمود. [[ابن سعد]] نقل می‌کند: [[احادیث]] در [[عهد]] [[عمر بن خطاب]] زیاد شد. او [[مردم]] را قسم داد که هر چه [[حدیث]] از [[رسول خدا]]{{صل}} نزد خود دارند، نزد او حاضر کنند. بعد از آنکه حاضر شد، دستور داد تا همه را به [[آتش]] بکشند.<ref>{{عربی|إن الأحادیث کثرت علی عهد عمر بن الخطاب فأنشد الناس أن یأتوه بها فلما أتوه بها أمر بتحریقها}}؛ محمد بن سعد ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۱۴۳.</ref>.
[[عمر]] حتی کسانی را که به عنوان [[والی]] به [[شهر]] یا کشوری می‌فرستاد، دستور می‌داد تا حدیث از رسول خدا{{صل}} منتشر نکنند.

[[قرظة بن کعب]] می‌گوید: وقتی که عمر ما را به [[عراق]] فرستاد با ما چند قدمی آمد و گفت: آیا می‌دانید چرا شما را بدرقه کردم، گفتیم: آری، برای [[بزرگداشت]] ما. گفت: و با وجود این شما می‌روید پیش مردم دهکده‌ای که برای ایشان انس و زمزمه‌ای به [[قرآن]] است، مثل زمزمه و صدای [[زنبور عسل]]، پس آنها را با [[نقل احادیث]] از قرآن مانع نشود، قرآن را مستقل بگذارید و کم کنید [[روایت]] از رسول خدا{{صل}} را و من [[شریک]] شمایم.<ref>{{عربی|لما سیرنا عمر إلی العراق مشی معنا عمر و قال: أتدرون لم شیعتکم؟ قالوا: نعم تکرمة لنا. قال: ومع ذلک إنکم تأتون أهل قریة لهم دوی بالقرآن کدوی النحل فلا تصدوهم بالأحادیث فتشغلوهم، جردوا القرآن وأقلوا الروایة عن رسول الله وأنا شریککم}}؛ ذهبی، تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۱۲.</ref>.

حتی امثال [[ابوهریره]] را به خاطر نشر حدیث [[تهدید]] به [[تبعید]] کرد<ref>اسماعیل بن عمر ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج۸، ص۱۰۶.</ref> و عده‌ای را نیز به همین جهت [[زندانی]] نمود<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج۱، ص۱۹۳، حدیث ۳۷۴.</ref>.
این [[سنت]] در عصر [[خلافت عثمان]] و [[معاویه]] نیز دنبال شد؛ لذا دستور دادند: کسی [[حق]] ندارد غیر از آنچه در عهد [[ابوبکر]] و عمر حدیث شنیده روایت کند<ref>قشیری نیسابوری، صحیح مسلم، ج۲، ص۷۱۸، حدیث ۱۰۳۷؛ ابن حنبل، مسند الإمام احمد بن حنبل، ج۲۸، ص۱۱۵، حدیث ۱۶۹۱۰.</ref>.
به همین جهت و جهاتی دیگر، [[مسلمانان]] بعد از [[وفات رسول خدا]]{{صل}} با مشکل کمبود در منابع تشریح و [[استنباط]] مواجه شدند و این خود سبب شد که مسلمانان هر چه زودتر به [[رأی]] و [[اجتهاد]] و [[قیاس]] و [[استحسان]] و اصول دیگر روی آورند و در نتیجه از بسیاری [[مصالح]] [[حقیقی]] و آثار طبیعی که مترتب بر [[احکام واقعی]] است، [[محروم]] گشتند. ولی این جبری نبود، امری بود که مدرسه [[خلفا]] آن را ایجاد کرده و [[پیروان]] خود را به این گرداب وارد کردند.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۴۰.</ref>

==مقدمه چهارم: [[ضرورت]] راهی به سوی [[سنت]] [[واقعی]]!==
سؤالی که در اینجا مطرح است این که: آیا ممکن است [[خداوند]] [[بندگان]] خود را بعد از رسولش به خودشان واگذاشته باشد بدون هیچ [[راهنمایی]] که آنان را به احکام واقعی [[دعوت]] کند؟ آیا با رحمانیت و [[لطف الهی]] سازگار است که [[مردم]] را بعد از رسولش در شک‌ها و [[تردیدها]] رها کرده و برای آنان راهی معین نکند تا از آن طریق به سرچشمه زلال [[معارف]] [[نبوی]] دست بیابند؟ آیا [[خداوند متعال]] برای مردم، بعد از [[قرآن]] و [[سنت نبوی]] راهی پیش رویشان ننهاده تا توسط آن به [[حقیقت]] [[کتاب و سنت]] نبوی رهنمون گردند؟ یا اینکه بعد از [[وفات پیامبر اکرم]]{{صل}} قرار است مردم از سنت نبوی محروم شوند و راهی برای رسیدن به آن نیست مگر از طریق [[صحابه]] که به صورت [[ظن]] و [[گمان]] به دست ما خواهد رسید؛ زیرا آنان [[معصوم]] نبودند تا [[سنت رسول خدا]]{{صل}} را بدون [[اشتباه]] تبیین کنند.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۴۳.</ref>

==نتیجه==
[[پیامبر]]{{صل}} در عین اینکه [[رهبری سیاسی]] [[جامعه]] را بر عهده داشت پاسخ‌گوی نیازهای جامعه در زمینه [[اعتقادات]] و [[فقه]] و مسائل [[اخلاقی]] بود و به [[یقین]] می‌دانست که احتیاج مسلمانان به این امور دائمی و همیشگی خواهد بود؛ لذا به طور قطع مسلمانان نیازمند مرجعی مورد [[اطمینان]] هستند تا بتواند جوابگوی آنان در ابعاد مختلف [[دینی]] باشد و آنان را به [[حق]] رهنمون شود و لذا از ابتدا به [[فکر]] چاره‌ای برآمد تا این خلأ را، با پرورش افرادی که برای این امر مهم قابلیت دارند، برای بعد از خود پر کند. با مراجعه به [[تاریخ]] و [[حدیث]] پی خواهیم برد که آنان غیر از [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و یازده [[امام]] از [[ذریه]] او و از آن جمله [[امام حسین]]{{ع}} نبوده‌اند.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|دانشنامه علمی کلمات امام حسین]]، ج۱، ص ۲۴۴.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010404.jpg|22px]] [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه علمی کلمات امام حسین ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سنت امام حسین]]
[[رده:مدخل]]