سنت در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۱۸

2025-07-30T05:18:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۸
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	در اصطلاح [[فقهای شیعه]]، مفهوم [[سنت]] عبارت از گفتار، عمل و تأییدی است که از [[معصوم]] به طور [[قطعی]] [[متواتر]]) و یا ظنی معتبر ([[خبر واحد]]) به دست ما رسیده باشد. کلمه معصوم در این [[تفسیر]] شامل [[پیامبر]]{{صل}} و [[عترت]] معصوم وی می‌شود. به [[اعتقاد شیعه]] همانطور که [[سنت پیامبر]] حاکی از [[وحی]] بوده و عمل به آن به دستور [[قرآن]] الزامی است<ref>به دلیل آیاتی چون: {{متن قرآن\|مَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}} «و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴؛ و آیات دیگر؛</ref>، همچنین کاشفیت و دلیل بودن سنت [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} نسبت به [[احکام]] وحی از راه قرآن و سنت پیامبر{{صل}} ثابت شده است<ref>به دلیل آیاتی چون: {{متن قرآن\|أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ}} «از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹؛ و نیز به دلیل احادیثی مانند حدیث ثقلین و منزلت.</ref>.		در اصطلاح [[فقهای شیعه]]، مفهوم [[سنت]] عبارت از گفتار، عمل و تأییدی است که از [[معصوم]] به طور [[قطعی]] متواتر) و یا ظنی معتبر ([[خبر واحد]]) به دست ما رسیده باشد. کلمه معصوم در این [[تفسیر]] شامل [[پیامبر]]{{صل}} و [[عترت]] معصوم وی می‌شود. به [[اعتقاد شیعه]] همانطور که [[سنت پیامبر]] حاکی از [[وحی]] بوده و عمل به آن به دستور [[قرآن]] الزامی است<ref>به دلیل آیاتی چون: {{متن قرآن\|مَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}} «و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴؛ و آیات دیگر؛</ref>، همچنین کاشفیت و دلیل بودن سنت [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} نسبت به [[احکام]] وحی از راه قرآن و سنت پیامبر{{صل}} ثابت شده است<ref>به دلیل آیاتی چون: {{متن قرآن\|أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ}} «از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹؛ و نیز به دلیل احادیثی مانند حدیث ثقلین و منزلت.</ref>.

	[[فقهای اهل سنت]] تنها گفتار، عمل و [[تأیید]] پیامبر{{صل}} را به عنوان سنت و منبع [[استنباط احکام]] [[الهی]] می‌دانند؛ گرچه در عمل در برخی موارد به گفته و عمل و تأیید [[صحابه]] نیز، استناد می‌کنند.		[[فقهای اهل سنت]] تنها گفتار، عمل و [[تأیید]] پیامبر{{صل}} را به عنوان سنت و منبع [[استنباط احکام]] [[الهی]] می‌دانند؛ گرچه در عمل در برخی موارد به گفته و عمل و تأیید [[صحابه]] نیز، استناد می‌کنند.
	منبع بودن و اعتبار ([[حجیت]]) گفتار، عمل و تأیید [[ائمه معصومین]]{{ع}} از نظر [[شیعه]] منافاتی با پایان یافتن وحی پس از [[رحلت پیامبر اسلام]]{{صل}} ندارد؛ زیرا گفتار و عمل و تأیید [[ائمه]]{{ع}} حاکی از مضمون وحی نازل شده بر پیامبر{{صل}} است. در [[حقیقت]] آنان از جانب [[خدا]] برای [[بیان احکام]] [[دین]] آن‌گونه که بر پیامبر{{صل}} وحی شده، [[منصوب]] شده‌اند.
			منبع بودن و اعتبار (حجیت) گفتار، عمل و تأیید [[ائمه معصومین]]{{ع}} از نظر [[شیعه]] منافاتی با پایان یافتن وحی پس از [[رحلت پیامبر اسلام]]{{صل}} ندارد؛ زیرا گفتار و عمل و تأیید [[ائمه]]{{ع}} حاکی از مضمون وحی نازل شده بر پیامبر{{صل}} است. در [[حقیقت]] آنان از جانب [[خدا]] برای [[بیان احکام]] [[دین]] آن‌گونه که بر پیامبر{{صل}} وحی شده، [[منصوب]] شده‌اند.

	مواردی از سنت که در رابطه با مسائل [[فقه سیاسی]] است، بخش قابل توجهی از [[احادیث]] و [[سیرۀ سیاسی]] پیامبر{{صل}} و ائمه{{ع}} را شامل می‌شود که بخشی از آن تحت عناوینی چون «السیر» و «[[المغازی]]» و «المواثیق» و «المکاتیب» و غیره دسته‌بندی و تدوین شده، ولی بخش‌های دیگر همچنان در لابه‌لای کتب [[احادیث]] و سیره‌ها به طور پراکنده جمع‌آوری شده است<ref>فقه سیاسی، ج۳، ص۹۳-۹۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>		مواردی از سنت که در رابطه با مسائل [[فقه سیاسی]] است، بخش قابل توجهی از [[احادیث]] و [[سیرۀ سیاسی]] پیامبر{{صل}} و ائمه{{ع}} را شامل می‌شود که بخشی از آن تحت عناوینی چون «السیر» و «[[المغازی]]» و «المواثیق» و «المکاتیب» و غیره دسته‌بندی و تدوین شده، ولی بخش‌های دیگر همچنان در لابه‌لای کتب [[احادیث]] و سیره‌ها به طور پراکنده جمع‌آوری شده است<ref>فقه سیاسی، ج۳، ص۹۳-۹۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>

	==سنت امضایی==		== سنت امضایی ==
	«سنت امضایی»، در برابر [[سنت]] تأسیس قرار می‌گیرد و منظور از سنت امضایی [[تأیید]] عرف و [[آداب و رسوم]] [[مردم]] عصر [[معصوم]]{{ع}} است. بیشترین بخش سنت امضایی را می‌توان در حوزه عرف بازشناسی کرد که خود مبنای [[احکام امضایی]] در [[فقه]] و [[حقوق اسلامی]] است بخش دیگر سنت امضایی مربوط به [[اعمال]] اشخاصی است که با [[سکوت]] و عدم رد و [[نهی]] از جانب [[شارع]] تأیید می‌شود.		«سنت امضایی»، در برابر [[سنت]] تأسیس قرار می‌گیرد و منظور از سنت امضایی [[تأیید]] عرف و آداب و رسوم [[مردم]] عصر [[معصوم]]{{ع}} است. بیشترین بخش سنت امضایی را می‌توان در حوزه عرف بازشناسی کرد که خود مبنای [[احکام امضایی]] در [[فقه]] و [[حقوق اسلامی]] است بخش دیگر سنت امضایی مربوط به [[اعمال]] اشخاصی است که با [[سکوت]] و عدم رد و [[نهی]] از جانب [[شارع]] تأیید می‌شود.

	سنت امضایی اغلب در مواردی به کار می‌آید که دسترسی به [[سنت گفتاری]] و عملی در میان نباشد و به این ترتیب می‌توان به انبوهی از [[احکام]] ناگفته [[اسلام]] دست یافت. در استناد به سنت امضایی باید امکان ردع و منع از طرف معصوم{{ع}} وجود داشته باشد و احتمال [[تقیه]] یا بی‌تأثیر بودن نهی و [[ارشاد]] در میان نباشد. سنت امضایی را می‌توان به امضای گفتاری که در [[حضور معصوم]]{{ع}} گفته می‌شود و معصوم{{ع}} آن را نهی نمی‌کند، [[توسعه]] داد<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>		سنت امضایی اغلب در مواردی به کار می‌آید که دسترسی به [[سنت گفتاری]] و عملی در میان نباشد و به این ترتیب می‌توان به انبوهی از [[احکام]] ناگفته [[اسلام]] دست یافت. در استناد به سنت امضایی باید امکان ردع و منع از طرف معصوم{{ع}} وجود داشته باشد و احتمال [[تقیه]] یا بی‌تأثیر بودن نهی و [[ارشاد]] در میان نباشد. سنت امضایی را می‌توان به امضای گفتاری که در [[حضور معصوم]]{{ع}} گفته می‌شود و معصوم{{ع}} آن را نهی نمی‌کند، [[توسعه]] داد<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>

	==سنت عملی==		== سنت عملی ==
	«سنت علمی»، در برابر سنت گفتاری و تأییدی قرار می‌گیرد و آن سنت‌هایی است که از [[اعمال]] و [[رفتار]] [[معصوم]]{{ع}} نشأت می‌گیرد. به تصریح [[قرآن]]: {{متن قرآن\|انَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref> عملکرد [[پیامبر اسلام]]{{صل}} سند معتبری برای [[شناخت]] مفاهیم اصیل [[اسلامی]] در زمینه‌های مختلف و از آن جمله [[حقوق عمومی]] و [[فقه سیاسی]] است.		«سنت علمی»، در برابر سنت گفتاری و تأییدی قرار می‌گیرد و آن سنت‌هایی است که از [[اعمال]] و [[رفتار]] [[معصوم]]{{ع}} نشأت می‌گیرد. به تصریح [[قرآن]]: {{متن قرآن\|انَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref> عملکرد [[پیامبر اسلام]]{{صل}} سند معتبری برای [[شناخت]] مفاهیم اصیل [[اسلامی]] در زمینه‌های مختلف و از آن جمله [[حقوق عمومی]] و [[فقه سیاسی]] است.

	سنت عملی و [[رفتاری]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} را می‌توان از مجامع [[روایی]] و [[کتب سیره]] و [[تاریخ اسلام]] و یا از مجموعه‌هایی که مانند [[بحار الانوار]] شامل هر دو است، به دست آورد و [[فقها]] در بسیاری از مسائل به سنت عملی استناد کرده‌اند<ref>اصول الفقه، ج۲، ص۵۹.</ref>.		سنت عملی و [[رفتاری]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} را می‌توان از مجامع [[روایی]] و [[کتب سیره]] و [[تاریخ اسلام]] و یا از مجموعه‌هایی که مانند [[بحار الانوار]] شامل هر دو است، به دست آورد و [[فقها]] در بسیاری از مسائل به سنت عملی استناد کرده‌اند<ref>اصول الفقه، ج۲، ص۵۹.</ref>.

	سنت عملی و رفتاری هرچند به لحاظ عینی بودن در مقایسه با سنت گفتاری گویاتر به نظر می‌رسد، اما به لحاظ قرائن و شرایط خاصی که اغلب هر واقعه عینی را می‌پوشاند، مقاصد [[تشریعی]] را ابهام‌آمیزتر می‌نمایاند<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۷.</ref>		سنت عملی و رفتاری هرچند به لحاظ عینی بودن در مقایسه با سنت گفتاری گویاتر به نظر می‌رسد، اما به لحاظ قرائن و شرایط خاصی که اغلب هر واقعه عینی را می‌پوشاند، مقاصد [[تشریعی]] را ابهام‌آمیزتر می‌نمایاند<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۷.</ref>

Bahmani: /* سنت عملی */

2024-06-15T08:30:36Z

سنت عملی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	سنت امضایی اغلب در مواردی به کار می‌آید که دسترسی به [[سنت گفتاری]] و عملی در میان نباشد و به این ترتیب می‌توان به انبوهی از [[احکام]] ناگفته [[اسلام]] دست یافت. در استناد به سنت امضایی باید امکان ردع و منع از طرف معصوم{{ع}} وجود داشته باشد و احتمال [[تقیه]] یا بی‌تأثیر بودن نهی و [[ارشاد]] در میان نباشد. سنت امضایی را می‌توان به امضای گفتاری که در [[حضور معصوم]]{{ع}} گفته می‌شود و معصوم{{ع}} آن را نهی نمی‌کند، [[توسعه]] داد<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>		سنت امضایی اغلب در مواردی به کار می‌آید که دسترسی به [[سنت گفتاری]] و عملی در میان نباشد و به این ترتیب می‌توان به انبوهی از [[احکام]] ناگفته [[اسلام]] دست یافت. در استناد به سنت امضایی باید امکان ردع و منع از طرف معصوم{{ع}} وجود داشته باشد و احتمال [[تقیه]] یا بی‌تأثیر بودن نهی و [[ارشاد]] در میان نباشد. سنت امضایی را می‌توان به امضای گفتاری که در [[حضور معصوم]]{{ع}} گفته می‌شود و معصوم{{ع}} آن را نهی نمی‌کند، [[توسعه]] داد<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>

	==[[سنت عملی]]==		==سنت عملی==
	«سنت علمی»، در برابر [[سنت گفتاری]] و تأییدی قرار می‌گیرد و آن سنت‌هایی است که از [[اعمال]] و [[رفتار]] [[معصوم]]{{ع}} نشأت می‌گیرد. به تصریح [[قرآن]]: {{متن قرآن\|انَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref> عملکرد [[پیامبر اسلام]]{{صل}} سند معتبری برای [[شناخت]] مفاهیم اصیل [[اسلامی]] در زمینه‌های مختلف و از آن جمله [[حقوق عمومی]] و [[فقه سیاسی]] است.		«سنت علمی»، در برابر سنت گفتاری و تأییدی قرار می‌گیرد و آن سنت‌هایی است که از [[اعمال]] و [[رفتار]] [[معصوم]]{{ع}} نشأت می‌گیرد. به تصریح [[قرآن]]: {{متن قرآن\|انَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref> عملکرد [[پیامبر اسلام]]{{صل}} سند معتبری برای [[شناخت]] مفاهیم اصیل [[اسلامی]] در زمینه‌های مختلف و از آن جمله [[حقوق عمومی]] و [[فقه سیاسی]] است.
	سنت عملی و [[رفتاری]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} را می‌توان از مجامع [[روایی]] و [[کتب سیره]] و [[تاریخ اسلام]] و یا از مجموعه‌هایی که مانند [[بحار الانوار]] شامل هر دو است، به دست آورد و [[فقها]] در بسیاری از مسائل به سنت عملی استناد کرده‌اند<ref>اصول الفقه، ج۲، ص۵۹.</ref>.		سنت عملی و [[رفتاری]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} را می‌توان از مجامع [[روایی]] و [[کتب سیره]] و [[تاریخ اسلام]] و یا از مجموعه‌هایی که مانند [[بحار الانوار]] شامل هر دو است، به دست آورد و [[فقها]] در بسیاری از مسائل به سنت عملی استناد کرده‌اند<ref>اصول الفقه، ج۲، ص۵۹.</ref>.
	سنت عملی و رفتاری هرچند به لحاظ عینی بودن در مقایسه با سنت گفتاری گویاتر به نظر می‌رسد، اما به لحاظ قرائن و شرایط خاصی که اغلب هر واقعه عینی را می‌پوشاند، مقاصد [[تشریعی]] را ابهام‌آمیزتر می‌نمایاند<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۷.</ref>		سنت عملی و رفتاری هرچند به لحاظ عینی بودن در مقایسه با سنت گفتاری گویاتر به نظر می‌رسد، اما به لحاظ قرائن و شرایط خاصی که اغلب هر واقعه عینی را می‌پوشاند، مقاصد [[تشریعی]] را ابهام‌آمیزتر می‌نمایاند<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۷.</ref>

Bahmani در ‏۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۴۱

2024-03-04T04:41:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = سنت		\| موضوع مرتبط = سنت
	\| عنوان مدخل = سنت		\| عنوان مدخل = سنت
	\| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن~~]] - [[سنت در حدیث~~]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی~~]] - [[سنت در نهج البلاغه~~]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سنت | عنوان مدخل = سنت | مداخل مرتبط = سنت در لغت - سنت در قرآن - سنت در حدیث - سنت در فقه سیاسی - سنت در کلام اسلامی - سنت در نهج البلاغه - سنت در معارف دعا و زیارات - سنت در معارف و سیره سجادی - سنت در معارف و...» ایجاد کرد

2023-02-27T05:04:16Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سنت | عنوان مدخل = سنت | مداخل مرتبط = سنت در لغت - سنت در قرآن - سنت در حدیث - سنت در فقه سیاسی - سنت در کلام اسلامی - سنت در نهج البلاغه - سنت در معارف دعا و زیارات - سنت در معارف و سیره سجادی - سنت در معارف و...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = سنت
| عنوان مدخل = سنت
| مداخل مرتبط = [[سنت در لغت]] - [[سنت در قرآن]] - [[سنت در حدیث]] - [[سنت در فقه سیاسی]] - [[سنت در کلام اسلامی]] - [[سنت در نهج البلاغه]] - [[سنت در معارف دعا و زیارات]] - [[سنت در معارف و سیره سجادی]] - [[سنت در معارف و سیره حسینی]] - [[سنت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
در اصطلاح [[فقهای شیعه]]، مفهوم [[سنت]] عبارت از گفتار، عمل و تأییدی است که از [[معصوم]] به طور [[قطعی]] [[متواتر]]) و یا ظنی معتبر ([[خبر واحد]]) به دست ما رسیده باشد. کلمه معصوم در این [[تفسیر]] شامل [[پیامبر]]{{صل}} و [[عترت]] معصوم وی می‌شود. به [[اعتقاد شیعه]] همانطور که [[سنت پیامبر]] حاکی از [[وحی]] بوده و عمل به آن به دستور [[قرآن]] الزامی است<ref>به دلیل آیاتی چون: {{متن قرآن|مَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}} «و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴؛ و آیات دیگر؛</ref>، همچنین کاشفیت و دلیل بودن سنت [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} نسبت به [[احکام]] وحی از راه قرآن و سنت پیامبر{{صل}} ثابت شده است<ref>به دلیل آیاتی چون: {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ}} «از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹؛ و نیز به دلیل احادیثی مانند حدیث ثقلین و منزلت.</ref>.

[[فقهای اهل سنت]] تنها گفتار، عمل و [[تأیید]] پیامبر{{صل}} را به عنوان سنت و منبع [[استنباط احکام]] [[الهی]] می‌دانند؛ گرچه در عمل در برخی موارد به گفته و عمل و تأیید [[صحابه]] نیز، استناد می‌کنند.
منبع بودن و اعتبار ([[حجیت]]) گفتار، عمل و تأیید [[ائمه معصومین]]{{ع}} از نظر [[شیعه]] منافاتی با پایان یافتن وحی پس از [[رحلت پیامبر اسلام]]{{صل}} ندارد؛ زیرا گفتار و عمل و تأیید [[ائمه]]{{ع}} حاکی از مضمون وحی نازل شده بر پیامبر{{صل}} است. در [[حقیقت]] آنان از جانب [[خدا]] برای [[بیان احکام]] [[دین]] آن‌گونه که بر پیامبر{{صل}} وحی شده، [[منصوب]] شده‌اند.
مواردی از سنت که در رابطه با مسائل [[فقه سیاسی]] است، بخش قابل توجهی از [[احادیث]] و [[سیرۀ سیاسی]] پیامبر{{صل}} و ائمه{{ع}} را شامل می‌شود که بخشی از آن تحت عناوینی چون «السیر» و «[[المغازی]]» و «المواثیق» و «المکاتیب» و غیره دسته‌بندی و تدوین شده، ولی بخش‌های دیگر همچنان در لابه‌لای کتب [[احادیث]] و سیره‌ها به طور پراکنده جمع‌آوری شده است<ref>فقه سیاسی، ج۳، ص۹۳-۹۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>

==سنت امضایی==
«سنت امضایی»، در برابر [[سنت]] تأسیس قرار می‌گیرد و منظور از سنت امضایی [[تأیید]] عرف و [[آداب و رسوم]] [[مردم]] عصر [[معصوم]]{{ع}} است. بیشترین بخش سنت امضایی را می‌توان در حوزه عرف بازشناسی کرد که خود مبنای [[احکام امضایی]] در [[فقه]] و [[حقوق اسلامی]] است بخش دیگر سنت امضایی مربوط به [[اعمال]] اشخاصی است که با [[سکوت]] و عدم رد و [[نهی]] از جانب [[شارع]] تأیید می‌شود.
سنت امضایی اغلب در مواردی به کار می‌آید که دسترسی به [[سنت گفتاری]] و عملی در میان نباشد و به این ترتیب می‌توان به انبوهی از [[احکام]] ناگفته [[اسلام]] دست یافت. در استناد به سنت امضایی باید امکان ردع و منع از طرف معصوم{{ع}} وجود داشته باشد و احتمال [[تقیه]] یا بی‌تأثیر بودن نهی و [[ارشاد]] در میان نباشد. سنت امضایی را می‌توان به امضای گفتاری که در [[حضور معصوم]]{{ع}} گفته می‌شود و معصوم{{ع}} آن را نهی نمی‌کند، [[توسعه]] داد<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۶.</ref>

==[[سنت عملی]]==
«سنت علمی»، در برابر [[سنت گفتاری]] و تأییدی قرار می‌گیرد و آن سنت‌هایی است که از [[اعمال]] و [[رفتار]] [[معصوم]]{{ع}} نشأت می‌گیرد. به تصریح [[قرآن]]: {{متن قرآن|انَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref> عملکرد [[پیامبر اسلام]]{{صل}} سند معتبری برای [[شناخت]] مفاهیم اصیل [[اسلامی]] در زمینه‌های مختلف و از آن جمله [[حقوق عمومی]] و [[فقه سیاسی]] است.
سنت عملی و [[رفتاری]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمۀ معصومین]]{{ع}} را می‌توان از مجامع [[روایی]] و [[کتب سیره]] و [[تاریخ اسلام]] و یا از مجموعه‌هایی که مانند [[بحار الانوار]] شامل هر دو است، به دست آورد و [[فقها]] در بسیاری از مسائل به سنت عملی استناد کرده‌اند<ref>اصول الفقه، ج۲، ص۵۹.</ref>.
سنت عملی و رفتاری هرچند به لحاظ عینی بودن در مقایسه با سنت گفتاری گویاتر به نظر می‌رسد، اما به لحاظ قرائن و شرایط خاصی که اغلب هر واقعه عینی را می‌پوشاند، مقاصد [[تشریعی]] را ابهام‌آمیزتر می‌نمایاند<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۱۴۷.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100701.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سنت]]