سوره حاقه در علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۴

2024-03-06T06:44:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = سوره حاقه		\| موضوع مرتبط = سوره حاقه
	\| عنوان مدخل = [[سوره حاقه]]		\| عنوان مدخل = سوره حاقه
	\| مداخل مرتبط = [[سوره حاقه در علوم قرآنی]]		\| مداخل مرتبط = [[سوره حاقه در علوم قرآنی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T06:21:20Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T07:40:52Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = سوره حاقه		\| موضوع مرتبط = سوره حاقه
خط ۶۱:		خط ۶۰:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1100409.jpg\|22px]] [[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۰''']]		# [[پرونده:1100409.jpg\|22px]] [[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۰''']]
	# [[پرونده: 10524027.jpg\|22px]] [[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره حاقه (مقاله)\|مقاله «سوره حاقه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]		# [[پرونده: 10524027.jpg\|22px]] [[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره حاقه (مقاله)\|مقاله «سوره حاقه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}
خط ۶۹:		خط ۶۸:

	[[رده:سوره حاقه]]		[[رده:سوره حاقه]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:05:07Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~سوره حاقه~~]]''' است. "'''~~[[سوره حاقه]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[سوره حاقه در علوم قرآنی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = سوره حاقه
			\| عنوان مدخل = [[سوره حاقه]]
			\| مداخل مرتبط = [[سوره حاقه در علوم قرآنی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T22:57:22Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۲:۲۷
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:سوره حاقه]]		[[رده:سوره حاقه]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T19:34:38Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۳:۰۴
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	این سوره به سرگذشت [[قوم عاد]]، [[قوم ثمود]] و [[فرعون]] اشاره می‌کند و با شرح احوال قیامت و [[دوزخیان]] و عذاب‌های آنان، احوال دو گروه را بیان می‌کند، یعنی «اصحاب یمین» که [[نامه اعمال]] آنان به دست راست‌شان داده می‌شود و می‌گویند ما [[منتظر]] چنین روزی بودیم و «اصحاب شمال» که [[نامه]] اعمال‌شان به دست چپ‌شان داده می‌شود و می‌گویند کاش نامه ما را نداده بودند.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره حاقه (مقاله)\|مقاله «سوره حاقه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>		این سوره به سرگذشت [[قوم عاد]]، [[قوم ثمود]] و [[فرعون]] اشاره می‌کند و با شرح احوال قیامت و [[دوزخیان]] و عذاب‌های آنان، احوال دو گروه را بیان می‌کند، یعنی «اصحاب یمین» که [[نامه اعمال]] آنان به دست راست‌شان داده می‌شود و می‌گویند ما [[منتظر]] چنین روزی بودیم و «اصحاب شمال» که [[نامه]] اعمال‌شان به دست چپ‌شان داده می‌شود و می‌گویند کاش نامه ما را نداده بودند.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره حاقه (مقاله)\|مقاله «سوره حاقه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1100409.jpg\|22px]] [[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۰''']]		#[[پرونده:1100409.jpg\|22px]] [[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۰''']]

Msadeq: /* فضیلت سوره */

2021-10-21T06:52:05Z

فضیلت سوره

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	آیات: {{متن قرآن\|وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الأَقَاوِيلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ}}<ref>«و اگر (این پیامبر) بر ما برخی سخنان را می‌بست، دست راستش را می‌گرفتیم، سپس شاهرگش را می‌بریدیم. آنگاه هیچ یک از شما (آن را) از وی بازدارنده نبود» سوره حاقه، آیه ۴۴-۴۷.</ref> سپس آن را اندرزی برای [[پرهیزگاران]] شمرده، می‌گوید: ما می‌دانیم گروهی از شما آن را تکذیب می‌کنند. سپس آن را مایه [[حسرت]] [[کافران]] و [[حق‌الیقین]] می‌شمرد و دستور می‌دهد حال که چنین است به نام پروردگارت [[تسبیح]] بگو و او را از هرگونه [[عیب]] و [[نقص]] منزه شمار{{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِينَ وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ }}<ref>«و بی‌گمان این یادکردی برای پرهیزگاران است. و ما خوب می‌دانیم که برخی از شما دروغ‌انگارند. و اینکه این (قرآن)، دریغ (دل) کافران است. و اینکه این حقیقت بی‌گمان است. پس نام پروردگار سترگ خویش را به پاکی بستای!» سوره حاقه، آیه ۴۸-۵۲.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		آیات: {{متن قرآن\|وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الأَقَاوِيلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ}}<ref>«و اگر (این پیامبر) بر ما برخی سخنان را می‌بست، دست راستش را می‌گرفتیم، سپس شاهرگش را می‌بریدیم. آنگاه هیچ یک از شما (آن را) از وی بازدارنده نبود» سوره حاقه، آیه ۴۴-۴۷.</ref> سپس آن را اندرزی برای [[پرهیزگاران]] شمرده، می‌گوید: ما می‌دانیم گروهی از شما آن را تکذیب می‌کنند. سپس آن را مایه [[حسرت]] [[کافران]] و [[حق‌الیقین]] می‌شمرد و دستور می‌دهد حال که چنین است به نام پروردگارت [[تسبیح]] بگو و او را از هرگونه [[عیب]] و [[نقص]] منزه شمار{{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِينَ وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ }}<ref>«و بی‌گمان این یادکردی برای پرهیزگاران است. و ما خوب می‌دانیم که برخی از شما دروغ‌انگارند. و اینکه این (قرآن)، دریغ (دل) کافران است. و اینکه این حقیقت بی‌گمان است. پس نام پروردگار سترگ خویش را به پاکی بستای!» سوره حاقه، آیه ۴۸-۵۲.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

	==[[فضیلت سوره]]==		==[[فضیلت]] [[سوره]]==
	برای [[تلاوت]] این [[سوره]] [[فضایل]] و خواصی ذکر شده است؛ [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: کسی که [[سوره حاقه]] را بخواند، [[خداوند]] حساب او را در [[قیامت]] آسان می‌کند. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>		برای [[تلاوت]] این [[سوره]] [[فضایل]] و خواصی ذکر شده است؛ [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: کسی که [[سوره حاقه]] را بخواند، [[خداوند]] حساب او را در [[قیامت]] آسان می‌کند. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>

	[[امام باقر]]{{ع}} نیز می‌فرمایند: سوره حاقه را بسیار [[تلاوت]] کنید؛ چراکه قرائت آن در [[فرایض]] و [[نوافل]] [[نشانه]] [[ایمان به خدا]] و [[رسول]] اوست و کسی که آن را بخواند، دینش محفوظ می‌ماند تا به لقای [[خدا]] برسد. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		[[امام باقر]]{{ع}} نیز می‌فرمایند: سوره حاقه را بسیار [[تلاوت]] کنید؛ چراکه قرائت آن در [[فرایض]] و [[نوافل]] [[نشانه]] [[ایمان به خدا]] و [[رسول]] اوست و کسی که آن را بخواند، دینش محفوظ می‌ماند تا به لقای [[خدا]] برسد. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

			==سوره حاقه در دانشنامه معاصر قرآن کریم==
			شصت و نهمین [[سوره]] [[قرآن]] و هفتاد و هشتمین آن، نازل شده در [[مکه]] با موضوعات [[هلاکت]] [[ثمود]]، [[عاد]]، [[فرعون]] و احوال [[اصحاب یمین]] و [[اصحاب شمال]] در [[قیامت]].

			این سوره را «حاقه» می‌نامند، به این مناسبت که در سه [[آیه]] اول آن سه بار کلمه {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}} (= رُخ دهنده، صفت قیامت) آمده است: {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ مَا الْحَاقَّةُ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین آن هنگامه راستین چیست؟ و چه دانی تو که آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۱-۳.</ref>.

	.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره حاقه (مقاله)\|مقاله «سوره حاقه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>		کلمه «حاقه» از ریشه «[[حق]]» گرفته شده و بر آنچه که حق و [[حقیقت]] و حتمی است اطلاق می‌شود و به همین مناسبت [[روز قیامت]] را حاقه می‌گویند و در حقیقت حاقه یکی از نام‌های روز قیامت است.

			دارای ۵۲ آیه و به نظر [[قاریان]] [[بصره]] و [[شام]] ۵۱ آیه و به نظر دیگر قاریان ۵۰ آیه است که عدد اول مشهور است. ۲۶۱ کلمه و ۱۱۳۳ حرف دارد. از نظر حجم از «مفصلات» یعنی از سوره‌های نسبتاً کوچک است که در آغاز [[حزب]] دوم جزء ۲۹ قرار دارد. از سوره‌هایی است که در بردارنده [[سوگند]] است<ref>در آیه ۳۸ و ۳۹.</ref>.

			این سوره به سرگذشت [[قوم عاد]]، [[قوم ثمود]] و [[فرعون]] اشاره می‌کند و با شرح احوال قیامت و [[دوزخیان]] و عذاب‌های آنان، احوال دو گروه را بیان می‌کند، یعنی «اصحاب یمین» که [[نامه اعمال]] آنان به دست راست‌شان داده می‌شود و می‌گویند ما [[منتظر]] چنین روزی بودیم و «اصحاب شمال» که [[نامه]] اعمال‌شان به دست چپ‌شان داده می‌شود و می‌گویند کاش نامه ما را نداده بودند.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره حاقه (مقاله)\|مقاله «سوره حاقه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>

	==منابع==		==منابع==

Msadeq: /* مقدمه */

2021-10-21T06:48:29Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۸
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	این سوره به [[اتفاق]] [[مفسران]]، مکی است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص۲۰۷؛ روض‌الجنان، ج ۱۹، ص۳۷۳.</ref> [[المیزان]] [[سیاق]] آیاتش را [[شاهد]] مکی بودن آن می‌داند. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۲.</ref> بر اساس روایتی [[نزول]] آن در سال پنجم [[قبل از هجرت]] بوده <ref>التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> و آیات متوازنش نشان دهنده نزول یکپارچه آن‌اند. <ref>التفسیر الحدیث، ج ۵، ص۳۸۴.</ref> [[سوره حاقه]] از سوره‌های مفصّل <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵.</ref> (سوره‌های آخر مصحف از [[سوره ق]] به بعد) <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵ - ۲۴۶.</ref> است.		این سوره به [[اتفاق]] [[مفسران]]، مکی است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص۲۰۷؛ روض‌الجنان، ج ۱۹، ص۳۷۳.</ref> [[المیزان]] [[سیاق]] آیاتش را [[شاهد]] مکی بودن آن می‌داند. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۲.</ref> بر اساس روایتی [[نزول]] آن در سال پنجم [[قبل از هجرت]] بوده <ref>التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> و آیات متوازنش نشان دهنده نزول یکپارچه آن‌اند. <ref>التفسیر الحدیث، ج ۵، ص۳۸۴.</ref> [[سوره حاقه]] از سوره‌های مفصّل <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵.</ref> (سوره‌های آخر مصحف از [[سوره ق]] به بعد) <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵ - ۲۴۶.</ref> است.

	این سوره در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} به {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}} [[شهرت]] داشته است،<ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> به این مناسبت که در سه آیه نخست آن کلمه «حاقه» آمده است: <ref>بصائر ذوی التمییز، ص۴۷۸.</ref> {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن\|مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«و چه دانی تو که آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۳.</ref>.		این سوره در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} به {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}} [[شهرت]] داشته است،<ref> التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> به این مناسبت که در سه آیه نخست آن کلمه «حاقه» آمده است: <ref>بصائر ذوی التمییز، ص۴۷۸.</ref> {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن\|مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«و چه دانی تو که آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۳.</ref>.

	حاقّه یکی از نام‌های [[قیامت]] است،؛ چراکه [[پاداش]] و [[جزاء]]، در آن حتمی و به [[حق]] است. <ref>مفردات، ص۱۲۵.</ref> نام دیگر این [[سوره]] «[[سلسله]]» برگرفته از [[آیه]] ~~«ثُمَّ فی سِلسِلَةٍ»~~ است. <ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۴۷۸؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> نام دیگر آن «الواعیه» است که از آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> گرفته شده است. <ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref>		حاقّه یکی از نام‌های [[قیامت]] است،؛ چراکه [[پاداش]] و [[جزاء]]، در آن حتمی و به [[حق]] است. <ref>مفردات، ص۱۲۵.</ref> نام دیگر این [[سوره]] «[[سلسله]]» برگرفته از [[آیه]] {{متن قرآن\|ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ}}<ref> سوره حاقه، آیه ۳۲.</ref> است. <ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۴۷۸؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> نام دیگر آن «الواعیه» است که از آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> گرفته شده است. <ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref>

	درباره پیوند این سوره با سوره پیشین گفته‌اند: در پایان [[سوره قلم]] [[سخن]] از قیامت و [[وعده]] [[عذاب]] به [[کافران]] است و این سوره نیز با یاد قیامت و احوال [[اهل]] [[آتش]] شروع شده است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ الموسوعة القرآنیه، ج۱۰، ص۱۲۵، ۱۲۷؛ تفسیر مراغی، ج ۲۹، ص۴۹.</ref> آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref>، آیه «[[اذن واعیه]]» به معنای گوش شنوا و فراگیرنده نامیده شده است.		درباره پیوند این سوره با سوره پیشین گفته‌اند: در پایان [[سوره قلم]] [[سخن]] از قیامت و [[وعده]] [[عذاب]] به [[کافران]] است و این سوره نیز با یاد قیامت و احوال [[اهل]] [[آتش]] شروع شده است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ الموسوعة القرآنیه، ج۱۰، ص۱۲۵، ۱۲۷؛ تفسیر مراغی، ج ۲۹، ص۴۹.</ref> آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref>، آیه «[[اذن واعیه]]» به معنای گوش شنوا و فراگیرنده نامیده شده است.

Msadeq: /* مقدمه */

2021-10-21T06:47:13Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۷
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	این سوره به [[اتفاق]] [[مفسران]]، مکی است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص۲۰۷؛ روض‌الجنان، ج ۱۹، ص۳۷۳.</ref> [[المیزان]] [[سیاق]] آیاتش را [[شاهد]] مکی بودن آن می‌داند. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۲.</ref> بر اساس روایتی [[نزول]] آن در سال پنجم [[قبل از هجرت]] بوده <ref>التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> و آیات متوازنش نشان دهنده نزول یکپارچه آن‌اند. <ref>التفسیر الحدیث، ج ۵، ص۳۸۴.</ref> [[سوره حاقه]] از سوره‌های مفصّل <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵.</ref> (سوره‌های آخر مصحف از [[سوره ق]] به بعد) <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵ - ۲۴۶.</ref> است.		این سوره به [[اتفاق]] [[مفسران]]، مکی است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص۲۰۷؛ روض‌الجنان، ج ۱۹، ص۳۷۳.</ref> [[المیزان]] [[سیاق]] آیاتش را [[شاهد]] مکی بودن آن می‌داند. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۲.</ref> بر اساس روایتی [[نزول]] آن در سال پنجم [[قبل از هجرت]] بوده <ref>التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> و آیات متوازنش نشان دهنده نزول یکپارچه آن‌اند. <ref>التفسیر الحدیث، ج ۵، ص۳۸۴.</ref> [[سوره حاقه]] از سوره‌های مفصّل <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵.</ref> (سوره‌های آخر مصحف از [[سوره ق]] به بعد) <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵ - ۲۴۶.</ref> است.

	این سوره در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} به ~~«الحاقه»~~ [[شهرت]] داشته است،<ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> به این مناسبت که در سه آیه نخست آن کلمه «حاقه» آمده است: <ref>بصائر ذوی التمییز، ص۴۷۸.</ref> {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن\|مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«و چه دانی تو که آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۳.</ref>.		این سوره در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} به {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}} [[شهرت]] داشته است،<ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> به این مناسبت که در سه آیه نخست آن کلمه «حاقه» آمده است: <ref>بصائر ذوی التمییز، ص۴۷۸.</ref> {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن\|مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«و چه دانی تو که آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۳.</ref>.

	حاقّه یکی از نام‌های [[قیامت]] است،؛ چراکه [[پاداش]] و [[جزاء]]، در آن حتمی و به [[حق]] است. <ref>مفردات، ص۱۲۵.</ref> نام دیگر این [[سوره]] «[[سلسله]]» برگرفته از [[آیه]] «ثُمَّ فی سِلسِلَةٍ» است. <ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۴۷۸؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> نام دیگر آن «الواعیه» است که از آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> گرفته شده است. <ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref>		حاقّه یکی از نام‌های [[قیامت]] است،؛ چراکه [[پاداش]] و [[جزاء]]، در آن حتمی و به [[حق]] است. <ref>مفردات، ص۱۲۵.</ref> نام دیگر این [[سوره]] «[[سلسله]]» برگرفته از [[آیه]] «ثُمَّ فی سِلسِلَةٍ» است. <ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۴۷۸؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> نام دیگر آن «الواعیه» است که از آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> گرفته شده است. <ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref>

Msadeq: /* مقدمه */

2021-10-21T06:43:57Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۴:		خط ۴:

	==مقدمه==		==مقدمه==
			حاقّه در ترتیب [[مصحف]] شصت و نهمین [[سوره]] است که میان [[سوره قلم]] و [[سوره معارج]] واقع شده است و در [[ترتیب نزول]]، هفتاد و هشتمین سوره <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۲۱۱؛ البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۱۹۳.</ref> که پس از [[سوره ملک]] و پیش از [[سوره معارج]] نازل شده است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۲۱۱؛ البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۱۹۳؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> در دیگر روایاتِ ترتیب نزول، این سوره در ردیف‌های ۶۹، ۷۴، ۷۵، ۷۷، ۷۸ قرار گرفته است. <ref>سیرة الرسول، ج ۱، ص۱۴۸.</ref> این سوره ۵۲ [[آیه]] <ref>المعجم الاحصائی، ج ۱، ص۳۰۹؛ الموسوعة القرآنیه، ج ۱، ص۳۳۵؛ بیان‌المعانی، ج ۴، ص۴۰۰.</ref> و ۲۶۰ کلمه <ref>المعجم الاحصائی، ج ۱، ص۳۰۳.</ref> دارد.

			بصری‌ها و شامی‌ها {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref> نخست را آیه‌ای مستقل به شمار نیاورده‌اند و در نتیجه شمار [[آیات]] سوره را ۵۱ آیه دانسته‌اند. [[قاریان]] حجازی هم هرچند {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref> نخست را آیه‌ای مستقل به شمار نیاورده‌اند، بر میانه آیه {{متن قرآن\|كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ}}<ref> سوره حاقه، آیه ۲۵.</ref> [[وقف]] کرده و آن را دو آیه به شمار آورده‌اند که باز آیات سوره ۵۲ آیه می‌شود. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البیان فی عد آی القرآن، ص۲۵۳.</ref>

	.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		این سوره به [[اتفاق]] [[مفسران]]، مکی است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص۲۰۷؛ روض‌الجنان، ج ۱۹، ص۳۷۳.</ref> [[المیزان]] [[سیاق]] آیاتش را [[شاهد]] مکی بودن آن می‌داند. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۲.</ref> بر اساس روایتی [[نزول]] آن در سال پنجم [[قبل از هجرت]] بوده <ref>التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> و آیات متوازنش نشان دهنده نزول یکپارچه آن‌اند. <ref>التفسیر الحدیث، ج ۵، ص۳۸۴.</ref> [[سوره حاقه]] از سوره‌های مفصّل <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵.</ref> (سوره‌های آخر مصحف از [[سوره ق]] به بعد) <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵ - ۲۴۶.</ref> است.

			این سوره در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} به «الحاقه» [[شهرت]] داشته است،<ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> به این مناسبت که در سه آیه نخست آن کلمه «حاقه» آمده است: <ref>بصائر ذوی التمییز، ص۴۷۸.</ref> {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن\|مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«و چه دانی تو که آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۳.</ref>.

			حاقّه یکی از نام‌های [[قیامت]] است،؛ چراکه [[پاداش]] و [[جزاء]]، در آن حتمی و به [[حق]] است. <ref>مفردات، ص۱۲۵.</ref> نام دیگر این [[سوره]] «[[سلسله]]» برگرفته از [[آیه]] «ثُمَّ فی سِلسِلَةٍ» است. <ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۴۷۸؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> نام دیگر آن «الواعیه» است که از آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> گرفته شده است. <ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref>

			درباره پیوند این سوره با سوره پیشین گفته‌اند: در پایان [[سوره قلم]] [[سخن]] از قیامت و [[وعده]] [[عذاب]] به [[کافران]] است و این سوره نیز با یاد قیامت و احوال [[اهل]] [[آتش]] شروع شده است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ الموسوعة القرآنیه، ج۱۰، ص۱۲۵، ۱۲۷؛ تفسیر مراغی، ج ۲۹، ص۴۹.</ref> آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref>، آیه «[[اذن واعیه]]» به معنای گوش شنوا و فراگیرنده نامیده شده است.

			از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده است که پس از [[نزول]] این آیه، به علی{{ع}} فرمود: ای علی! از [[خدا]] خواستم این گوش تو را واعیه گرداند. [[علی]]{{ع}} فرمود: پس از آن هرگز چیزی را فراموش نکرده و نخواهم کرد<ref>الکشاف، ج ۴، ص۱۵۱.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

			==محتوای سوره==
			[[عقوبت]] امت‌های منکر قیامت، اوصاف قیامت و تقسیم [[مردم]] به [[اصحاب یمین]] و [[اصحاب شمال]] و نیز [[حقیقت]] و [[درستی]] محتوای [[قرآن]] سه محور مهم [[معارف]] این سوره‌اند. <ref>ر. ک: نمونه، ج ۲۴، ص۴۳۳؛ المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۱ ـ ۳۹۲.</ref> در آغاز این سوره از قیامت با عنوان حقیقت [[ثابت]]: {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref> یاد می‌کند. سپس به [[کیفر]] [[منکران]] این حقیقت و از جمله [[قوم ثمود]] و [[قوم عاد]] می‌پردازد و نمونه‌هایی از این عذاب‌ها را بیان می‌کند.

			در ادامه به سراغ [[اقوام]] دیگری همچون [[قوم نوح]] و [[قوم لوط]] می‌رود و داستان گناهکارانی چون [[فرعون]] و مردم شهرهای زیر و رو شده (قوم لوط) و مخالفتشان با فرستاده [[پروردگار]] را بیان می‌کند و می‌افزاید: [[خداوند]] آنها را به عذابی شدید گرفتار ساخت. سپس اشاره‌ای کوتاه به [[سرنوشت]] [[قوم نوح]] و [[مجازات]] دردناک آنها کرده، می‌گوید: ما هنگامی که آب [[طغیان]] کرد شما را در کشتی سوار کردیم.

			[[آیات]]: {{متن قرآن\|وَجَاءَ فِرْعَوْنُ وَمَن قَبْلَهُ وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَّابِيَةً إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاء حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ }}<ref>«و فرعون و کسان پیش از او و (مردم) شهرهای زیر و زبر شده (قوم لوط) خطا کردند. با پیامبر پروردگارشان نافرمانی کردند آنگاه (خداوند) آنان را با کیفری بسیار سخت فرو گرفت. ما آنگاه که آب سر برکشید، شما را در کشتی (نوح) سوار کردیم» سوره حاقه، آیه ۹-۱۱.</ref> به [[هدف]] اصلی بیان این مجازات‌ها اشاره کرده، می‌فرماید: منظور این بود که آن را وسیله‌ای برای یادآوری شما قرار دهیم.

			[[آیه]]: {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> در ادامه، بحث‌هایی از [[رستاخیز]] [[عظیم]] را مطرح و با تعبیرهایی تکان‌دهنده و بیدارگر، [[انسان]] را به [[عظمت]] رخدادهایی که در پیش دارد آشنا می‌کند: هنگامی که یک بار در [[صور]] دمیده شود و هنگامی که [[زمین]] و کوه‌ها از جا برداشته و با یک ضربه در هم کوبیده و [[خرد]] شوند، در آن [[روز]] واقعه‌ای عظیم در [[جهان]] رخ می‌دهد و رستاخیز بر پا می‌شود. نه تنها زمین و کوه‌ها بلکه [[آسمان‌ها]] نیز از هم می‌شکافند و نااستوار می‌گردند و [[فرشتگان]] در جوانب و کناره‌های [[آسمان]] قرار می‌گیرند و در آن روز ۸ [[فرشته]] فوق آنها عرشِ [[حکومت]] [[پروردگار]] یعنی مجموعه [[جهان هستی]] را حمل می‌کنند،؛ چراکه آنها مجریان [[فرمان]] او هستند. <ref>نمونه، ج ۲۴، ص۴۵۱.</ref>

			آیات: {{متن قرآن\|فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ وَحُمِلَتِ الأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ وَانشَقَّتِ السَّمَاء فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ }}<ref>«پس چون یک بار در صور دمیده شود. و زمین و کوه‌ها را فرا بردارند و یکباره در هم کوبند. در آن روز رستاخیز روی خواهد داد. و آسمان از هم می‌شکافد و در آن روز، گسسته‌وار خواهد بود. و فرشتگان بر کناره‌های آن (آسمان) اند و در آن روز اورنگ (فرمانفرمایی) پروردگارت را هشت تن (از ایشان) بر فراز سر می‌برند» سوره حاقه، آیه ۱۳-۱۷.</ref> در بخش دیگر به حضور [[انسان‌ها]] در پیشگاه [[الهی]] و [[حسابرسی]] [[اعمال]] اشاره می‌کند و اینکه در این سنجش، انسان‌ها دو گروه می‌شوند: یکی گروهی که [[نامه]] اعمالشان به دست راستشان داده می‌شود و به [[زندگی]] رضایتبخش در بهشتی بلند مرتبه می‌پردازند که میوه‌هایش در دسترس است و خطاب به آنها گفته می‌شود: بخورید و بیاشامید گوارا، در برابر اعمالی که انجام داده‌اید.

			آیات: {{متن قرآن\|فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيَهْ إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلاقٍ حِسَابِيَهْ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الأَيَّامِ الْخَالِيَةِ }}<ref>«امّا آنکه کارنامه‌اش به دست راست وی داده شود می‌گوید: بگیرید کارنامه مرا بخوانید! بی‌گمان می‌دانستم که با حساب خویش روبه‌رو خواهم شد. و او در زندگانی پسندیده‌ای به سر خواهد برد. در بهشتی فرازین، که میوه‌هایش در دسترس است. بخورید و بیاشامید! گواراتان باد برای آنچه در روزهای گذشته انجام داده‌اید» سوره حاقه، آیه ۱۹-۲۴.</ref> گروهی دیگر که نامه اعمالشان به دست چپشان داده می‌شود، از دیدن نامه اعمالشان ناراحت‌اند و آرزوی [[مرگ]] می‌کنند و زبان به اعتراف می‌گشایند که [[مال]] و [[ثروت]] و [[قدرت]] برایمان سودی نداشت و همه نابود شدند. در این هنگام خداوند دستور می‌دهد که بگیرید او را و در بند و زنجیرش کنید و سپس وی را به [[آتش دوزخ]] درافکنید و بعد او را به زنجیری که درازای آن ۷۰ ذراع است در بند کشید. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۴۰۰.</ref>

			[[آیات]]: {{متن قرآن\|وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيَهْ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ }}<ref>«و اما آنکه کارنامه‌اش به دست چپ وی داده شود می‌گوید: کاش کارنامه‌ام به من داده نشده بود. و نمی‌دانستم که حسابم چیست. کاش همان (مرگ)، پایان کار بود! داراییم به کار من نیامد. اختیارم از کفم رفت. بگیریدش و به بند آوریدش! سپس در دوزخش افکنید! آنگاه با زنجیری که هفتاد ذرع است، به بندش کشید!» سوره حاقه، آیه ۲۵-۳۲.</ref> در دو [[آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ}}<ref>«بی‌گمان او به خداوند سترگ ایمانی نداشت» سوره حاقه، آیه ۳۳.</ref> و {{متن قرآن\|وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ}}<ref>«و کسی را بر خوراک دادن به یتیمان برنمی‌انگیخت» سوره حاقه، آیه ۳۴.</ref> علت اصلی این [[عذاب]] را عدم [[ایمان به خدا]] در [[دنیا]] و عدم [[تشویق]] به [[اطعام]] [[مسکین]] بر می‌شمرد و ادامه می‌دهد که او چون چنین می‌کرد پس در اینجا [[یار]] [[مهربان]] و طعامی ندارد جز چرک و [[خون]] که جز [[خطاکاران]] از آن نمی‌خورند.

			آیات: {{متن قرآن\|فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ وَلا طَعَامٌ إِلاَّ مِنْ غِسْلِينٍ لا يَأْكُلُهُ إِلاَّ الْخَاطِؤُونَ}}<ref>«او را امروز در اینجا دوستی نیست. و خوراکی جز چرکاب ندارد، که آن را جز خطاکاران نمی‌خورند» سوره حاقه، آیه ۳۵-۳۷.</ref> سپس در بخش دیگری به بحث درباره [[قرآن مجید]] و [[نبوت]] می‌پردازد، با [[سوگند]] به آنچه دیده می‌شود و آنچه دیده نمی‌شود. این [[قرآن]] را گفتار [[رسول اکرم]]{{صل}} معرفی و گفته شاعر یا قول [[کاهن]] بودن آن را [[تکذیب]] می‌کند و با [[صراحت]] می‌گوید: این قرآن از سوی [[پروردگار]] عالمیان نازل شده است.

			آیات: {{متن قرآن\|فَلا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ وَمَا لا تُبْصِرُونَ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلا مَا تُؤْمِنُونَ وَلا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلا مَا تَذَكَّرُونَ تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ }}<ref>«نه، سوگند به آنچه می‌بینید، و به آنچه نمی‌بینید، که این (قرآن) بازخوانده فرستاده‌ای گرامی است. و گفتار شاعر نیست؛ اندک ایمان می‌آورید. و نه گفتار پیشگوست؛ اندک پند می‌پذیرید. فرو فرستاده‌ای از پروردگار جهانیان است» سوره حاقه، آیه ۳۸-۴۳.</ref> به بیان واضحی از اصالت قرآن می‌پردازد و می‌گوید: اگر این پیامبرکریم که ما [[رسالت]] خود را بر دوش او نهادیم و با [[قرآن کریم]] به سوی شما فرستادیم پاره‌ای اقوال را از پیش خود بسازد و به ما نسبت دهد، پس رگ [[قلب]] او را قطع کرده، به [[جرم]] اینکه به ما [[دروغ]] بسته نابودش می‌ساختیم؛ آن‌گاه هیچ‌یک از شما نیست که بتواند او را از ما پنهان کند و مانع [[کیفر]] ما شود و از کیفر ما برهاند. <ref> المیزان، ج ۱۹، ص۴۰۴ - ۴۰۵.</ref>

			آیات: {{متن قرآن\|وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الأَقَاوِيلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ}}<ref>«و اگر (این پیامبر) بر ما برخی سخنان را می‌بست، دست راستش را می‌گرفتیم، سپس شاهرگش را می‌بریدیم. آنگاه هیچ یک از شما (آن را) از وی بازدارنده نبود» سوره حاقه، آیه ۴۴-۴۷.</ref> سپس آن را اندرزی برای [[پرهیزگاران]] شمرده، می‌گوید: ما می‌دانیم گروهی از شما آن را تکذیب می‌کنند. سپس آن را مایه [[حسرت]] [[کافران]] و [[حق‌الیقین]] می‌شمرد و دستور می‌دهد حال که چنین است به نام پروردگارت [[تسبیح]] بگو و او را از هرگونه [[عیب]] و [[نقص]] منزه شمار{{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِينَ وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ }}<ref>«و بی‌گمان این یادکردی برای پرهیزگاران است. و ما خوب می‌دانیم که برخی از شما دروغ‌انگارند. و اینکه این (قرآن)، دریغ (دل) کافران است. و اینکه این حقیقت بی‌گمان است. پس نام پروردگار سترگ خویش را به پاکی بستای!» سوره حاقه، آیه ۴۸-۵۲.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

			==[[فضیلت سوره]]==
			برای [[تلاوت]] این [[سوره]] [[فضایل]] و خواصی ذکر شده است؛ [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: کسی که [[سوره حاقه]] را بخواند، [[خداوند]] حساب او را در [[قیامت]] آسان می‌کند. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>

			[[امام باقر]]{{ع}} نیز می‌فرمایند: سوره حاقه را بسیار [[تلاوت]] کنید؛ چراکه قرائت آن در [[فرایض]] و [[نوافل]] [[نشانه]] [[ایمان به خدا]] و [[رسول]] اوست و کسی که آن را بخواند، دینش محفوظ می‌ماند تا به لقای [[خدا]] برسد. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۴:		خط ۴:

	==مقدمه==		==مقدمه==
			حاقّه در ترتیب [[مصحف]] شصت و نهمین [[سوره]] است که میان [[سوره قلم]] و [[سوره معارج]] واقع شده است و در [[ترتیب نزول]]، هفتاد و هشتمین سوره <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۲۱۱؛ البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۱۹۳.</ref> که پس از [[سوره ملک]] و پیش از [[سوره معارج]] نازل شده است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۲۱۱؛ البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۱۹۳؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> در دیگر روایاتِ ترتیب نزول، این سوره در ردیف‌های ۶۹، ۷۴، ۷۵، ۷۷، ۷۸ قرار گرفته است. <ref>سیرة الرسول، ج ۱، ص۱۴۸.</ref> این سوره ۵۲ [[آیه]] <ref>المعجم الاحصائی، ج ۱، ص۳۰۹؛ الموسوعة القرآنیه، ج ۱، ص۳۳۵؛ بیان‌المعانی، ج ۴، ص۴۰۰.</ref> و ۲۶۰ کلمه <ref>المعجم الاحصائی، ج ۱، ص۳۰۳.</ref> دارد.

			بصری‌ها و شامی‌ها {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref> نخست را آیه‌ای مستقل به شمار نیاورده‌اند و در نتیجه شمار [[آیات]] سوره را ۵۱ آیه دانسته‌اند. [[قاریان]] حجازی هم هرچند {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref> نخست را آیه‌ای مستقل به شمار نیاورده‌اند، بر میانه آیه {{متن قرآن\|كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ}}<ref> سوره حاقه، آیه ۲۵.</ref> [[وقف]] کرده و آن را دو آیه به شمار آورده‌اند که باز آیات سوره ۵۲ آیه می‌شود. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البیان فی عد آی القرآن، ص۲۵۳.</ref>

	.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		این سوره به [[اتفاق]] [[مفسران]]، مکی است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص۲۰۷؛ روض‌الجنان، ج ۱۹، ص۳۷۳.</ref> [[المیزان]] [[سیاق]] آیاتش را [[شاهد]] مکی بودن آن می‌داند. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۲.</ref> بر اساس روایتی [[نزول]] آن در سال پنجم [[قبل از هجرت]] بوده <ref>التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> و آیات متوازنش نشان دهنده نزول یکپارچه آن‌اند. <ref>التفسیر الحدیث، ج ۵، ص۳۸۴.</ref> [[سوره حاقه]] از سوره‌های مفصّل <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵.</ref> (سوره‌های آخر مصحف از [[سوره ق]] به بعد) <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۴۵ - ۲۴۶.</ref> است.

			این سوره در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} به «الحاقه» [[شهرت]] داشته است،<ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> به این مناسبت که در سه آیه نخست آن کلمه «حاقه» آمده است: <ref>بصائر ذوی التمییز، ص۴۷۸.</ref> {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن\|مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ}}<ref>«و چه دانی تو که آن هنگامه راستین چیست؟» سوره حاقه، آیه ۳.</ref>.

			حاقّه یکی از نام‌های [[قیامت]] است،؛ چراکه [[پاداش]] و [[جزاء]]، در آن حتمی و به [[حق]] است. <ref>مفردات، ص۱۲۵.</ref> نام دیگر این [[سوره]] «[[سلسله]]» برگرفته از [[آیه]] «ثُمَّ فی سِلسِلَةٍ» است. <ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۴۷۸؛ التحریر و التنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref> نام دیگر آن «الواعیه» است که از آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> گرفته شده است. <ref>التحریر والتنویر، ج ۲۹، ص۱۰۲.</ref>

			درباره پیوند این سوره با سوره پیشین گفته‌اند: در پایان [[سوره قلم]] [[سخن]] از قیامت و [[وعده]] [[عذاب]] به [[کافران]] است و این سوره نیز با یاد قیامت و احوال [[اهل]] [[آتش]] شروع شده است. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ الموسوعة القرآنیه، ج۱۰، ص۱۲۵، ۱۲۷؛ تفسیر مراغی، ج ۲۹، ص۴۹.</ref> آیه {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref>، آیه «[[اذن واعیه]]» به معنای گوش شنوا و فراگیرنده نامیده شده است.

			از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده است که پس از [[نزول]] این آیه، به علی{{ع}} فرمود: ای علی! از [[خدا]] خواستم این گوش تو را واعیه گرداند. [[علی]]{{ع}} فرمود: پس از آن هرگز چیزی را فراموش نکرده و نخواهم کرد<ref>الکشاف، ج ۴، ص۱۵۱.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

			==محتوای سوره==
			[[عقوبت]] امت‌های منکر قیامت، اوصاف قیامت و تقسیم [[مردم]] به [[اصحاب یمین]] و [[اصحاب شمال]] و نیز [[حقیقت]] و [[درستی]] محتوای [[قرآن]] سه محور مهم [[معارف]] این سوره‌اند. <ref>ر. ک: نمونه، ج ۲۴، ص۴۳۳؛ المیزان، ج ۱۹، ص۳۹۱ ـ ۳۹۲.</ref> در آغاز این سوره از قیامت با عنوان حقیقت [[ثابت]]: {{متن قرآن\|الْحَاقَّةُ}}<ref>«آن هنگامه راستین» سوره حاقه، آیه ۱.</ref> یاد می‌کند. سپس به [[کیفر]] [[منکران]] این حقیقت و از جمله [[قوم ثمود]] و [[قوم عاد]] می‌پردازد و نمونه‌هایی از این عذاب‌ها را بیان می‌کند.

			در ادامه به سراغ [[اقوام]] دیگری همچون [[قوم نوح]] و [[قوم لوط]] می‌رود و داستان گناهکارانی چون [[فرعون]] و مردم شهرهای زیر و رو شده (قوم لوط) و مخالفتشان با فرستاده [[پروردگار]] را بیان می‌کند و می‌افزاید: [[خداوند]] آنها را به عذابی شدید گرفتار ساخت. سپس اشاره‌ای کوتاه به [[سرنوشت]] [[قوم نوح]] و [[مجازات]] دردناک آنها کرده، می‌گوید: ما هنگامی که آب [[طغیان]] کرد شما را در کشتی سوار کردیم.

			[[آیات]]: {{متن قرآن\|وَجَاءَ فِرْعَوْنُ وَمَن قَبْلَهُ وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَّابِيَةً إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاء حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ }}<ref>«و فرعون و کسان پیش از او و (مردم) شهرهای زیر و زبر شده (قوم لوط) خطا کردند. با پیامبر پروردگارشان نافرمانی کردند آنگاه (خداوند) آنان را با کیفری بسیار سخت فرو گرفت. ما آنگاه که آب سر برکشید، شما را در کشتی (نوح) سوار کردیم» سوره حاقه، آیه ۹-۱۱.</ref> به [[هدف]] اصلی بیان این مجازات‌ها اشاره کرده، می‌فرماید: منظور این بود که آن را وسیله‌ای برای یادآوری شما قرار دهیم.

			[[آیه]]: {{متن قرآن\|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> در ادامه، بحث‌هایی از [[رستاخیز]] [[عظیم]] را مطرح و با تعبیرهایی تکان‌دهنده و بیدارگر، [[انسان]] را به [[عظمت]] رخدادهایی که در پیش دارد آشنا می‌کند: هنگامی که یک بار در [[صور]] دمیده شود و هنگامی که [[زمین]] و کوه‌ها از جا برداشته و با یک ضربه در هم کوبیده و [[خرد]] شوند، در آن [[روز]] واقعه‌ای عظیم در [[جهان]] رخ می‌دهد و رستاخیز بر پا می‌شود. نه تنها زمین و کوه‌ها بلکه [[آسمان‌ها]] نیز از هم می‌شکافند و نااستوار می‌گردند و [[فرشتگان]] در جوانب و کناره‌های [[آسمان]] قرار می‌گیرند و در آن روز ۸ [[فرشته]] فوق آنها عرشِ [[حکومت]] [[پروردگار]] یعنی مجموعه [[جهان هستی]] را حمل می‌کنند،؛ چراکه آنها مجریان [[فرمان]] او هستند. <ref>نمونه، ج ۲۴، ص۴۵۱.</ref>

			آیات: {{متن قرآن\|فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ وَحُمِلَتِ الأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ وَانشَقَّتِ السَّمَاء فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ }}<ref>«پس چون یک بار در صور دمیده شود. و زمین و کوه‌ها را فرا بردارند و یکباره در هم کوبند. در آن روز رستاخیز روی خواهد داد. و آسمان از هم می‌شکافد و در آن روز، گسسته‌وار خواهد بود. و فرشتگان بر کناره‌های آن (آسمان) اند و در آن روز اورنگ (فرمانفرمایی) پروردگارت را هشت تن (از ایشان) بر فراز سر می‌برند» سوره حاقه، آیه ۱۳-۱۷.</ref> در بخش دیگر به حضور [[انسان‌ها]] در پیشگاه [[الهی]] و [[حسابرسی]] [[اعمال]] اشاره می‌کند و اینکه در این سنجش، انسان‌ها دو گروه می‌شوند: یکی گروهی که [[نامه]] اعمالشان به دست راستشان داده می‌شود و به [[زندگی]] رضایتبخش در بهشتی بلند مرتبه می‌پردازند که میوه‌هایش در دسترس است و خطاب به آنها گفته می‌شود: بخورید و بیاشامید گوارا، در برابر اعمالی که انجام داده‌اید.

			آیات: {{متن قرآن\|فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيَهْ إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلاقٍ حِسَابِيَهْ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الأَيَّامِ الْخَالِيَةِ }}<ref>«امّا آنکه کارنامه‌اش به دست راست وی داده شود می‌گوید: بگیرید کارنامه مرا بخوانید! بی‌گمان می‌دانستم که با حساب خویش روبه‌رو خواهم شد. و او در زندگانی پسندیده‌ای به سر خواهد برد. در بهشتی فرازین، که میوه‌هایش در دسترس است. بخورید و بیاشامید! گواراتان باد برای آنچه در روزهای گذشته انجام داده‌اید» سوره حاقه، آیه ۱۹-۲۴.</ref> گروهی دیگر که نامه اعمالشان به دست چپشان داده می‌شود، از دیدن نامه اعمالشان ناراحت‌اند و آرزوی [[مرگ]] می‌کنند و زبان به اعتراف می‌گشایند که [[مال]] و [[ثروت]] و [[قدرت]] برایمان سودی نداشت و همه نابود شدند. در این هنگام خداوند دستور می‌دهد که بگیرید او را و در بند و زنجیرش کنید و سپس وی را به [[آتش دوزخ]] درافکنید و بعد او را به زنجیری که درازای آن ۷۰ ذراع است در بند کشید. <ref>المیزان، ج ۱۹، ص۴۰۰.</ref>

			[[آیات]]: {{متن قرآن\|وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيَهْ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ }}<ref>«و اما آنکه کارنامه‌اش به دست چپ وی داده شود می‌گوید: کاش کارنامه‌ام به من داده نشده بود. و نمی‌دانستم که حسابم چیست. کاش همان (مرگ)، پایان کار بود! داراییم به کار من نیامد. اختیارم از کفم رفت. بگیریدش و به بند آوریدش! سپس در دوزخش افکنید! آنگاه با زنجیری که هفتاد ذرع است، به بندش کشید!» سوره حاقه، آیه ۲۵-۳۲.</ref> در دو [[آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ}}<ref>«بی‌گمان او به خداوند سترگ ایمانی نداشت» سوره حاقه، آیه ۳۳.</ref> و {{متن قرآن\|وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ}}<ref>«و کسی را بر خوراک دادن به یتیمان برنمی‌انگیخت» سوره حاقه، آیه ۳۴.</ref> علت اصلی این [[عذاب]] را عدم [[ایمان به خدا]] در [[دنیا]] و عدم [[تشویق]] به [[اطعام]] [[مسکین]] بر می‌شمرد و ادامه می‌دهد که او چون چنین می‌کرد پس در اینجا [[یار]] [[مهربان]] و طعامی ندارد جز چرک و [[خون]] که جز [[خطاکاران]] از آن نمی‌خورند.

			آیات: {{متن قرآن\|فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ وَلا طَعَامٌ إِلاَّ مِنْ غِسْلِينٍ لا يَأْكُلُهُ إِلاَّ الْخَاطِؤُونَ}}<ref>«او را امروز در اینجا دوستی نیست. و خوراکی جز چرکاب ندارد، که آن را جز خطاکاران نمی‌خورند» سوره حاقه، آیه ۳۵-۳۷.</ref> سپس در بخش دیگری به بحث درباره [[قرآن مجید]] و [[نبوت]] می‌پردازد، با [[سوگند]] به آنچه دیده می‌شود و آنچه دیده نمی‌شود. این [[قرآن]] را گفتار [[رسول اکرم]]{{صل}} معرفی و گفته شاعر یا قول [[کاهن]] بودن آن را [[تکذیب]] می‌کند و با [[صراحت]] می‌گوید: این قرآن از سوی [[پروردگار]] عالمیان نازل شده است.

			آیات: {{متن قرآن\|فَلا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ وَمَا لا تُبْصِرُونَ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلا مَا تُؤْمِنُونَ وَلا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلا مَا تَذَكَّرُونَ تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ }}<ref>«نه، سوگند به آنچه می‌بینید، و به آنچه نمی‌بینید، که این (قرآن) بازخوانده فرستاده‌ای گرامی است. و گفتار شاعر نیست؛ اندک ایمان می‌آورید. و نه گفتار پیشگوست؛ اندک پند می‌پذیرید. فرو فرستاده‌ای از پروردگار جهانیان است» سوره حاقه، آیه ۳۸-۴۳.</ref> به بیان واضحی از اصالت قرآن می‌پردازد و می‌گوید: اگر این پیامبرکریم که ما [[رسالت]] خود را بر دوش او نهادیم و با [[قرآن کریم]] به سوی شما فرستادیم پاره‌ای اقوال را از پیش خود بسازد و به ما نسبت دهد، پس رگ [[قلب]] او را قطع کرده، به [[جرم]] اینکه به ما [[دروغ]] بسته نابودش می‌ساختیم؛ آن‌گاه هیچ‌یک از شما نیست که بتواند او را از ما پنهان کند و مانع [[کیفر]] ما شود و از کیفر ما برهاند. <ref> المیزان، ج ۱۹، ص۴۰۴ - ۴۰۵.</ref>

			آیات: {{متن قرآن\|وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الأَقَاوِيلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ}}<ref>«و اگر (این پیامبر) بر ما برخی سخنان را می‌بست، دست راستش را می‌گرفتیم، سپس شاهرگش را می‌بریدیم. آنگاه هیچ یک از شما (آن را) از وی بازدارنده نبود» سوره حاقه، آیه ۴۴-۴۷.</ref> سپس آن را اندرزی برای [[پرهیزگاران]] شمرده، می‌گوید: ما می‌دانیم گروهی از شما آن را تکذیب می‌کنند. سپس آن را مایه [[حسرت]] [[کافران]] و [[حق‌الیقین]] می‌شمرد و دستور می‌دهد حال که چنین است به نام پروردگارت [[تسبیح]] بگو و او را از هرگونه [[عیب]] و [[نقص]] منزه شمار{{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِينَ وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ }}<ref>«و بی‌گمان این یادکردی برای پرهیزگاران است. و ما خوب می‌دانیم که برخی از شما دروغ‌انگارند. و اینکه این (قرآن)، دریغ (دل) کافران است. و اینکه این حقیقت بی‌گمان است. پس نام پروردگار سترگ خویش را به پاکی بستای!» سوره حاقه، آیه ۴۸-۵۲.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

			==[[فضیلت سوره]]==
			برای [[تلاوت]] این [[سوره]] [[فضایل]] و خواصی ذکر شده است؛ [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: کسی که [[سوره حاقه]] را بخواند، [[خداوند]] حساب او را در [[قیامت]] آسان می‌کند. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>

			[[امام باقر]]{{ع}} نیز می‌فرمایند: سوره حاقه را بسیار [[تلاوت]] کنید؛ چراکه قرائت آن در [[فرایض]] و [[نوافل]] [[نشانه]] [[ایمان به خدا]] و [[رسول]] اوست و کسی که آن را بخواند، دینش محفوظ می‌ماند تا به لقای [[خدا]] برسد. <ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۱۰۲؛ البرهان، ج ۵، ص۴۶۷؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۴۰۱.</ref>.<ref>[[مهدی زنگنه\|زنگنه، مهدی]]، [[سوره حاقه - زنگنه (مقاله)\| مقاله «سوره حاقه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

سوره حاقه در علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۴

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

Msadeq: /* فضیلت سوره */

Msadeq: /* مقدمه */

Msadeq: /* مقدمه */

Msadeq: /* مقدمه */

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '