سوره شرح در علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* منابع */

2024-03-28T11:31:26Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۱
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 10524027.jpg\|22px]] [[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره شرح (مقاله)\|مقاله «سوره شرح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]		# [[پرونده: 10524027.jpg\|22px]] [[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره شرح (مقاله)\|مقاله «سوره شرح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
			# [[پرونده: 000055.jpg\|22px]] [[سید حبیب‌اللّه دشتی\|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره انشراح (مقاله)\|مقاله «سوره انشراح»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۴''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* فضیلت سوره */

2024-03-28T11:30:17Z

فضیلت سوره

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۰
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	[[سوره انشراح]] با بیان سه [[موهبت]] بزرگ از [[مواهب الهی]] ویژه [[پیامبر]] {{صل}} آغاز می‌شود. ابتدا [[شرح صدر]] پیامبر {{صل}} به‌گونه‌ای که [[آمادگی]] پذیرش [[وحی]] و [[ادای حق]][[رسالت]] و [[صبر]] در برابر سختیها و [[تحمل]] [[آزار]] و [[اذیت]] [[مردم]] را داشته باشد، مطرح گردیده است. سپس به سبک کردن بار سنگین [[رسالت]] و [[مسئولیت]] دشوار [[نبوت]] و [[هدایت مردم]] اشاره می‌کند و در چهارمین [[آیه]] به بیان سومین [[نعمت]] یعنی بلند آوازه کردن نام آن حضرت می‌پردازد که از مصادیق آن، این است که [[خدای سبحان]] نام پیامبر {{صل}} را در [[اذان]] و اقامه و تشهّد [[نماز]] در کنار نام خویش قرار داده است. در روایتی از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} آمده است: [[خداوند عزّوجلّ]] به رسولش می‌فرماید: «هرگاه نام من برده شود نامت با نام من ذکر می‌شود».<ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۷۷۱؛ المیزان، ج ۲۰، ص۳۱۵، ۳۱۸.</ref> در پنجمین آیه به پیامبر مژده آسانی پس از [[دشواری]] می‌دهد: {{متن قرآن\|فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است،» سوره انشراح، آیه ۵.</ref> و در آیه بعد این مطلب را تکرار می‌کند. گروهی از [[مفسران]] تکرار {{متن قرآن\|الْعُسْرِ}} را به صورت معرفه دلیل بر یکی بودن آن دو دانسته و تکرار {{متن قرآن\|يُسْرًا}} را به صورت نکره دلیل بر تعدد و مغایرت آن دو با هم می‌دانند، بنابراین، مقصود آیه چنین است که در برابر هر [[عسر]] دو [[یسر]] وجود دارد: یک یُسر در [[دنیا]] و یسری دیگر در [[آخرت]]. این نظر با [[روایات]] نیز سازگاری دارد. برای نمونه از پیامبر {{صل}} [[روایت]] شده است: «[[خداوند]] یک عسر و دو یسر آفرید. یک عسر نمی‌تواند بر دو یسر [[غلبه]] کند»؛<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۷۷۱ ـ ۷۷۲؛ التفسیر الکبیر، ج ۳۲، ص۶.</ref> اما [[علامه طباطبایی]] این تکرار را صرفاً تأکید معنای [[آیه]] پیشین می‌داند و سه [[نعمت]] ذکر شده در ابتدای [[سوره]] را از مصادیق [[یسر]] پس از [[عسر]] به شمار می‌آورد.<ref>المیزان، ج ۲۰، ص۳۱۶ ـ ۳۱۷.</ref> در نهایت [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: هرگاه از [[واجبات]] فارغ شدی خود را در [[عبادت]] و [[دعا]] به [[سختی]] بینداز: {{متن قرآن\|فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ}}<ref>«پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش،» سوره انشراح، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۸.</ref>. در [[تفسیر]] این دو آیه [[مفسران]] وجوه دیگری نیز ذکر کرده‌اند که بعضی از باب بیان مصداق و برخی نیز [[ضعیف]] و بدون دلیل است <ref>مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۷۷۲ـ۷۷۳.</ref> از پیامبر {{صل}} نقل شده است که فرمود: از خداوند متعالی سؤالی کردم که‌ای کاش نمی‌کردم؛ گفتم: پروردگارا پیغمبرانی قبل از من آمده‌اند. برای بعضی از ایشان باد را مسخّر گردانیدی و بعضی، [[مردگان]] را زنده می‌کردند. فرمود: آیا [[یتیم]] نبودی و من پناهت دادم؟ گفتم: بلی. فرمود: آیا گمشده نبودی و من هدایتت کردم؟ گفتم: بلی. فرمود: آیا سینه‌ات را گشاده نساختم و سنگینی روی دوشت را برداشتم؟ گفتم: آری ای [[پروردگار]] من.<ref>اسباب‌النزول، ص۲۵۴؛ مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۷۷۰؛ کنز الدقائق، ج ۱۴، ص۳۳۲.</ref>.<ref>[[سید حبیب‌اللّه دشتی\|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره انشراح (مقاله)\|مقاله «سوره انشراح»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص519-520.</ref>		[[سوره انشراح]] با بیان سه [[موهبت]] بزرگ از [[مواهب الهی]] ویژه [[پیامبر]] {{صل}} آغاز می‌شود. ابتدا [[شرح صدر]] پیامبر {{صل}} به‌گونه‌ای که [[آمادگی]] پذیرش [[وحی]] و [[ادای حق]][[رسالت]] و [[صبر]] در برابر سختیها و [[تحمل]] [[آزار]] و [[اذیت]] [[مردم]] را داشته باشد، مطرح گردیده است. سپس به سبک کردن بار سنگین [[رسالت]] و [[مسئولیت]] دشوار [[نبوت]] و [[هدایت مردم]] اشاره می‌کند و در چهارمین [[آیه]] به بیان سومین [[نعمت]] یعنی بلند آوازه کردن نام آن حضرت می‌پردازد که از مصادیق آن، این است که [[خدای سبحان]] نام پیامبر {{صل}} را در [[اذان]] و اقامه و تشهّد [[نماز]] در کنار نام خویش قرار داده است. در روایتی از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} آمده است: [[خداوند عزّوجلّ]] به رسولش می‌فرماید: «هرگاه نام من برده شود نامت با نام من ذکر می‌شود».<ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۷۷۱؛ المیزان، ج ۲۰، ص۳۱۵، ۳۱۸.</ref> در پنجمین آیه به پیامبر مژده آسانی پس از [[دشواری]] می‌دهد: {{متن قرآن\|فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است،» سوره انشراح، آیه ۵.</ref> و در آیه بعد این مطلب را تکرار می‌کند. گروهی از [[مفسران]] تکرار {{متن قرآن\|الْعُسْرِ}} را به صورت معرفه دلیل بر یکی بودن آن دو دانسته و تکرار {{متن قرآن\|يُسْرًا}} را به صورت نکره دلیل بر تعدد و مغایرت آن دو با هم می‌دانند، بنابراین، مقصود آیه چنین است که در برابر هر [[عسر]] دو [[یسر]] وجود دارد: یک یُسر در [[دنیا]] و یسری دیگر در [[آخرت]]. این نظر با [[روایات]] نیز سازگاری دارد. برای نمونه از پیامبر {{صل}} [[روایت]] شده است: «[[خداوند]] یک عسر و دو یسر آفرید. یک عسر نمی‌تواند بر دو یسر [[غلبه]] کند»؛<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۷۷۱ ـ ۷۷۲؛ التفسیر الکبیر، ج ۳۲، ص۶.</ref> اما [[علامه طباطبایی]] این تکرار را صرفاً تأکید معنای [[آیه]] پیشین می‌داند و سه [[نعمت]] ذکر شده در ابتدای [[سوره]] را از مصادیق [[یسر]] پس از [[عسر]] به شمار می‌آورد.<ref>المیزان، ج ۲۰، ص۳۱۶ ـ ۳۱۷.</ref> در نهایت [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: هرگاه از [[واجبات]] فارغ شدی خود را در [[عبادت]] و [[دعا]] به [[سختی]] بینداز: {{متن قرآن\|فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ}}<ref>«پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش،» سوره انشراح، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۸.</ref>. در [[تفسیر]] این دو آیه [[مفسران]] وجوه دیگری نیز ذکر کرده‌اند که بعضی از باب بیان مصداق و برخی نیز [[ضعیف]] و بدون دلیل است <ref>مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۷۷۲ـ۷۷۳.</ref> از پیامبر {{صل}} نقل شده است که فرمود: از خداوند متعالی سؤالی کردم که‌ای کاش نمی‌کردم؛ گفتم: پروردگارا پیغمبرانی قبل از من آمده‌اند. برای بعضی از ایشان باد را مسخّر گردانیدی و بعضی، [[مردگان]] را زنده می‌کردند. فرمود: آیا [[یتیم]] نبودی و من پناهت دادم؟ گفتم: بلی. فرمود: آیا گمشده نبودی و من هدایتت کردم؟ گفتم: بلی. فرمود: آیا سینه‌ات را گشاده نساختم و سنگینی روی دوشت را برداشتم؟ گفتم: آری ای [[پروردگار]] من.<ref>اسباب‌النزول، ص۲۵۴؛ مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۷۷۰؛ کنز الدقائق، ج ۱۴، ص۳۳۲.</ref>.<ref>[[سید حبیب‌اللّه دشتی\|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره انشراح (مقاله)\|مقاله «سوره انشراح»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص519-520.</ref>

	==[[فضیلت سوره]]==		==[[فضیلت]] [[سوره]]==
	بنا به روایتی پیامبر {{صل}} فرمود: [[یا علی]]! کسی که این سوره را قرائت کند گویا [[فقیران]] [[امت]] مرا [[سیر]] کرده است و در برابر هر آیه در [[روز قیامت]] تن‌پوشی [[بهشتی]] به او می‌دهند<ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۵۲۶.</ref>.<ref>[[سید حبیب‌اللّه دشتی\|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره انشراح (مقاله)\|مقاله «سوره انشراح»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص520.</ref>		بنا به روایتی [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: [[یا علی]]! کسی که این سوره را قرائت کند گویا [[فقیران]] [[امت]] مرا [[سیر]] کرده است و در برابر هر آیه در [[روز قیامت]] تن‌پوشی [[بهشتی]] به او می‌دهند<ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۵۲۶.</ref>.<ref>[[سید حبیب‌اللّه دشتی\|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره انشراح (مقاله)\|مقاله «سوره انشراح»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص520.</ref>

	== سوره انشراح در دانشنامه معاصر قرآن کریم ==		== سوره انشراح در دانشنامه معاصر قرآن کریم ==

Msadeq: /* واژه‌شناسی */

2024-03-28T11:29:49Z

واژه‌شناسی

نمایش تغییرات

Msadeq: /* مقدمه */

2024-03-28T11:09:00Z

مقدمه

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 }}
-== مقدمه ==
+==واژه‌شناسی==
 نود و چهارمین [[سوره]] [[قرآن]] و دوازدهمین آن به ترتیب نزول، نازل شده در [[مکه]] با موضوع توضیح [[نعمت‌های خداوند]] نسبت به [[پیامبر]] {{صل}} و تسلی خاطر دادن به آن حضرت.

Bahmani: /* مقدمه */

2024-03-06T08:05:51Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۵
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	نود و چهارمین [[سوره]] [[قرآن]] و دوازدهمین آن به [[ترتیب ~~نزول]]،~~ نازل شده در [[مکه]] با موضوع توضیح [[نعمت‌های خداوند]] نسبت به [[پیامبر]] {{صل}} و [[تسلی]] خاطر دادن به آن [[حضرت]].		نود و چهارمین [[سوره]] [[قرآن]] و دوازدهمین آن به ترتیب نزول، نازل شده در [[مکه]] با موضوع توضیح [[نعمت‌های خداوند]] نسبت به [[پیامبر]] {{صل}} و تسلی خاطر دادن به آن حضرت.

	این سوره را «شرح» و همچنین «انشراح» می‌نامند، به این مناسبت که در آغاز آن از «انشراح» یعنی «[[شرح صدر]]» پیامبر {{صل}} به [[نور ایمان]]، [[سخن]] گفته است. نام سوم آن، [[سوره]] «{{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}» است که هر سه نام، به [[آیه]] اول این سوره {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> مربوط است. دارای ۸ آیه، ۲۷ کلمه و ۱۰۲ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصلات» و گروه «اوساط» یعنی از سوره‌های کوچک است.		این سوره را «شرح» و همچنین «انشراح» می‌نامند، به این مناسبت که در آغاز آن از «انشراح» یعنی «[[شرح صدر]]» پیامبر {{صل}} به [[نور ایمان]]، [[سخن]] گفته است. نام سوم آن، [[سوره]] «{{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}» است که هر سه نام، به [[آیه]] اول این سوره {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> مربوط است. دارای ۸ آیه، ۲۷ کلمه و ۱۰۲ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصلات» و گروه «اوساط» یعنی از سوره‌های کوچک است.

Bahmani در ‏۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵

2024-03-06T08:05:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = سوره شرح		\| موضوع مرتبط = سوره شرح
	\| عنوان مدخل = [[سوره شرح]]		\| عنوان مدخل = سوره شرح
	\| مداخل مرتبط = [[سوره شرح در علوم قرآنی]]		\| مداخل مرتبط = [[سوره شرح در علوم قرآنی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-11T05:33:41Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۳
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	بخش دوم آیات: {{متن قرآن\| فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است، بی‌گمان با دشواری، آسانی همراه است. پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش، و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۵-۸.</ref>.		بخش دوم آیات: {{متن قرآن\| فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است، بی‌گمان با دشواری، آسانی همراه است. پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش، و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۵-۸.</ref>.

	بخش اول [[وصف]] [[شأن]] و منزلت برجسته [[حضرت محمد]] {{صل}} در دستگاه [[الهی]] است و بخش دوم، [[دستور]] عام به [[پیروان]] [[رسول الله]] است که اگر می‌خواهید همچون [[حضرت]] [[مصطفی]] {{صل}} شأن الهی پیدا کنید [[رنج]] و [[سختی]] را پیشه خود قرار دهید و به ذکر، [[دعا]]، [[تضرع]] و [[عمل صالح]] مشغول شوید.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره شرح (مقاله)\|مقاله «سوره شرح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۷۴۳-۷۴۴.</ref>		بخش اول وصف [[شأن]] و منزلت برجسته [[حضرت محمد]] {{صل}} در دستگاه [[الهی]] است و بخش دوم، [[دستور]] عام به [[پیروان]] [[رسول الله]] است که اگر می‌خواهید همچون [[حضرت]] [[مصطفی]] {{صل}} شأن الهی پیدا کنید [[رنج]] و [[سختی]] را پیشه خود قرار دهید و به ذکر، [[دعا]]، [[تضرع]] و [[عمل صالح]] مشغول شوید.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره شرح (مقاله)\|مقاله «سوره شرح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۷۴۳-۷۴۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T06:22:35Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	نود و چهارمین [[سوره]] [[قرآن]] و دوازدهمین آن به [[ترتیب نزول]]، نازل شده در [[مکه]] با موضوع توضیح [[نعمت‌های خداوند]] نسبت به [[پیامبر]]{{صل}} و [[تسلی]] خاطر دادن به آن [[حضرت]].		نود و چهارمین [[سوره]] [[قرآن]] و دوازدهمین آن به [[ترتیب نزول]]، نازل شده در [[مکه]] با موضوع توضیح [[نعمت‌های خداوند]] نسبت به [[پیامبر]] {{صل}} و [[تسلی]] خاطر دادن به آن [[حضرت]].

	این سوره را «شرح» و همچنین «انشراح» می‌نامند، به این مناسبت که در آغاز آن از «انشراح» یعنی «[[شرح صدر]]» پیامبر{{صل}} به [[نور ایمان]]، [[سخن]] گفته است. نام سوم آن، [[سوره]] «{{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}» است که هر سه نام، به [[آیه]] اول این سوره {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> مربوط است. دارای ۸ آیه، ۲۷ کلمه و ۱۰۲ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصلات» و گروه «اوساط» یعنی از سوره‌های کوچک است.		این سوره را «شرح» و همچنین «انشراح» می‌نامند، به این مناسبت که در آغاز آن از «انشراح» یعنی «[[شرح صدر]]» پیامبر {{صل}} به [[نور ایمان]]، [[سخن]] گفته است. نام سوم آن، [[سوره]] «{{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}» است که هر سه نام، به [[آیه]] اول این سوره {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> مربوط است. دارای ۸ آیه، ۲۷ کلمه و ۱۰۲ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصلات» و گروه «اوساط» یعنی از سوره‌های کوچک است.

	در این سوره، [[خداوند]] برای تسلی خاطر [[پیغمبر]]{{صل}}، نعمت‌های خود را از انشراح [[دل]] و سبک کردن بار و بلند کردن نام او یادآور می‌شود و می‌گوید بی‌گمان با هر [[دشواری]] آسانی خواهد بود. همان طور که در سوره پیش<ref>یعنی سوره ضحی.</ref> خداوند [[نعمت‌ها]] و الطافش را نسبت به [[رسول خدا]] برمی‌شمارد، این سوره نیز [[الطاف]] و [[عنایات]] دیگر [[الهی]] را که شامل حال رسول خدا شده و مهم‌ترین آنها شرح صدر است بیان می‌کند. از نظر برخی [[مفسرین]] سوره انشراح ادامه [[سوره ضحی]] است<ref>دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ص۱۲۶۵؛ تفسیر الجلالین، ص۸۱۲-۸۱۳.</ref>. در این سوره، رسول خدا{{صل}} را امر می‌کند به این که در [[راه خدا]] کمر [[خدمت]] ببندد و به سوی او رغبت کند و به این منظور نخست منت‌هایی که بر او نهاده [[تذکر]] می‌دهد. این سوره هم می‌تواند مکی باشد و هم [[مدنی]]، ولی [[سیاق]] آیاتش به مدنی بودن سازگارتر است<ref>المیزان.</ref>.		در این سوره، [[خداوند]] برای تسلی خاطر [[پیغمبر]] {{صل}}، نعمت‌های خود را از انشراح [[دل]] و سبک کردن بار و بلند کردن نام او یادآور می‌شود و می‌گوید بی‌گمان با هر [[دشواری]] آسانی خواهد بود. همان طور که در سوره پیش<ref>یعنی سوره ضحی.</ref> خداوند [[نعمت‌ها]] و الطافش را نسبت به [[رسول خدا]] برمی‌شمارد، این سوره نیز [[الطاف]] و [[عنایات]] دیگر [[الهی]] را که شامل حال رسول خدا شده و مهم‌ترین آنها شرح صدر است بیان می‌کند. از نظر برخی [[مفسرین]] سوره انشراح ادامه [[سوره ضحی]] است<ref>دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ص۱۲۶۵؛ تفسیر الجلالین، ص۸۱۲-۸۱۳.</ref>. در این سوره، رسول خدا {{صل}} را امر می‌کند به این که در [[راه خدا]] کمر [[خدمت]] ببندد و به سوی او رغبت کند و به این منظور نخست منت‌هایی که بر او نهاده [[تذکر]] می‌دهد. این سوره هم می‌تواند مکی باشد و هم [[مدنی]]، ولی [[سیاق]] آیاتش به مدنی بودن سازگارتر است<ref>المیزان.</ref>.

	در [[فضیلت]] خواندن این سوره در [[تفسیر]] [[کشف الأسرار (کتاب)\|کشف الأسرار]] آمده است: «هر که این سوره هر [[روز]] برخواند، [[خدای تعالی]] همه [[دشواری‌ها]] و [[سختی‌ها]] بر او آسان کند و از همه اندوهان او را [[فرج]] دهد»<ref>کشف الاسرار.</ref>.		در [[فضیلت]] خواندن این سوره در [[تفسیر]] [[کشف الأسرار (کتاب)\|کشف الأسرار]] آمده است: «هر که این سوره هر [[روز]] برخواند، [[خدای تعالی]] همه [[دشواری‌ها]] و [[سختی‌ها]] بر او آسان کند و از همه اندوهان او را [[فرج]] دهد»<ref>کشف الاسرار.</ref>.

	عرفا این سوره را در [[شأن]] و [[عظمت]] [[رسول خدا]]{{صل}} برشمرده‌اند و [[آیه]] {{متن قرآن\|فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است،» سوره انشراح، آیه ۵.</ref> را از [[اذکار]] [[رافع]] [[سختی‌ها]] بر شمرده‌اند و [[آیات]] {{متن قرآن\|فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ}}<ref>«پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش،» سوره انشراح، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۸.</ref> را [[دستور خداوند]] نسبت به [[اشتغال]] به ذکر و [[ورد]] دانسته‌اند. [[خواجه]] [[عبدالله انصاری]] می‌نویسد: درنگر در منشور [[مجد]] و [[نامه]] اقبال او، تا هیچ [[پیغمبر]] را آن تخصیص و [[تنصیص]] بینی که این مهتر کون را و با هیچ کس جز وی چنین خطاب [[کرامت]] و [[رفعت]] رفت که: {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> ای مهتر عالم، ای گزیده محترم، ای [[رسول]] مقدم، ای بزرگوار مکرم، ای [[سید]] [[مکه]] و [[حرم]]، نه [[دل]] تو را به [[نور]] [[معرفت]] روشن کردیم؟ به لطائف مشاهدت و مکاشفت مؤدب و مهذب کردیم، به کرائم [[عزت]] و رفعت مطیب و [[مقرب]] کردیم، [[طینت]] تو را کسوت [[زینت]] و خلعت رفعت دادیم، ای سید، مقصود [[آفرینش]]، [[کشف]] کردن [[آیت]] کمال و [[رایت]] جلال و صورت [[جمال]] تو بود. {{متن حدیث\|لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاكَ لولاك لَمَّا كَانَ سَمَكٍ وَ لَا سَمَّاكٍ }}. ای سید، اول تو بودی در [[نبوت]]، آخر تو بودی در [[بعثت]]، ظاهر تو بودی در وصلت، [[باطن]] تو بودی در [[نعمت]]، اول همه خلائق تو بودی در زلفت و [[الفت]]، آخر تو بودی در [[سیاست]] و [[سعادت]]، ظاهر تو بودی در [[عصمت]] و حشمت، باطن تو بودی در جلالت حالت. در [[اخبار]] [[معراج]] آورده‌اند که: [[مصطفی]]{{صل}} گفت: «شب [[قرب]] و کرامت، [[شب]] زلفت و الفت که ما را به معراج بردند، چون به [[حضرت]] عزت رسیدم از حضرت [[جبروت]] ندا آمد که: «ای محمد بگو تا نیوشم، بخواه تا بخشم»، گفتا: چون این خطاب کرامت و نواخت بی‌نهایت به من رسید، [[زبان]] من [[جری]] سعادت گرفت، دل من فر [[سیادت]] یافت، سر من عز زیادت دید، بستاخ حضرت گشتم انس سلوت و خلعت [[دولت]] یافتم. گفتم: خداوندا! هر پیغامبری از تو عطایی یافت. ابراهیم را [[خلت]] دادی، با [[موسی]] بی‌واسطه سخن گفتی، [[ادریس]] را به مکان عالی رسانیدی، [[داوود]] را [[ملک عظیم]] دادی و زلت وی بیامرزیدی، [[سلیمان]] را ملکی دادی که بعد از وی کس را سزای آن ندادی، [[عیسی]] را در شکم [[مادر]] [[تورات]] و [[انجیل]] در آموختی و [[مرده]] [[زنده کردن]] بر دست وی آسان کردی». چون [[مصطفی]]{{صل}} [[سخن]] به پایان برد از درگاه [[عزت]] خطاب و جواب آمد که: «یا محمد! اگر ابراهیم را خلت دادم، تو را [[محبت]] دادم، اگر او را [[خلیل]] خواندم، تو را [[حبیب]] خواندم و گر با موسی سخن گفتم بی‌واسطه، [[حجاب]] در میان بود، سخن شنید گوینده ندید و با تو سخن گفتم بی‌واسطه و بی‌حجاب، سخن شنیدی و گوینده دیدی. ور ادریس را به [[آسمان]] رسانیدم، تو را به [[آسمان‌ها]] برگذاشتم. به [[حضرت]] {{متن قرآن\|قَابَ قَوْسَيْنِ}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref>، به [[منزل]] {{متن قرآن\|ثُمَّ دَنَا}}<ref>«سپس نزدیک شد و فروتر آمد» سوره نجم، آیه ۸.</ref>، به [[خلوت]] {{متن قرآن\|أَوْ أَدْنَى}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref> رسانیدم. ور داوود را ملک عظیم دادم و زلت وی بیامرزیدم، [[امت]] تو را [[ملک]] [[قناعت]] دادم و [[گناهان]] ایشان به [[شفاعت]] تو بیامرزیدم. ور سلیمان را مملکت دادم، تو را سبع [[مثانی]] و [[قرآن]] [[عظیم]] دادم و خاتمه سورة البقرة که به هیچ پیغامبر ندادم به تو دادم و دعاهای تو در آخر سورة البقرة [[اجابت]] کردم. و بیرون ازین تو را سه [[خصلت]] [[کرامت]] کردم و تو را به این سه خصلت بر [[اهل آسمان]] و [[زمین]] [[فضل]] دادم. یکی {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> دیگر {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}}<ref>«و بار گرانت را از (دوش) تو برنداشتیم؟» سوره انشراح، آیه ۲.</ref> سیم {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}}<ref>«و آوازه‌ات را بلند گرداندیم،» سوره انشراح، آیه ۴.</ref>. سینه خالی تو و [[دل]] صافی تو بازگشادیم و فراخ کردیم، قبول آثار [[قدرت]] را و [[استوار]] داشت [[غیب]] و ضمان [[حق]] را و نگه‌داشت [[علم]] و [[وحی]] [[منزل]] را {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}} بار [[گناهان]] [[امت]] که پشت تو بدان گرانبار شده و [[سست]] گشته و در [[غم]] [[عاصیان]] بی‌قرار و بی‌آرام گشته، آن بار از تو فرو نهادیم و گناهان ایشان جمله آمرزیدیم و دل تو را سکون و [[سکوت]] دادیم. {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}} و نام و ذکر تو و آوای تو، بلند برداشتیم که در نام خود بستیم و شطر سطر [[توحید]] کردیم. ای محمد، [[آفتاب]] [[رفعت]] تو بر هر که تافت از شعاع او بهره‌ای یافت. [[آدم]] [[صفی]] به [[جاه]] و رفعت تو [[منزلت]] صفوت یافت. [[ادریس]] به سبب تو رتبت [[ریاست]] یافت، [[خلیل]] به [[نسب]] تو [[دولت]] [[خلت]] یافت. [[موسی]] به مهر تو عز مکالمت یافت. [[عیسی]] به حاجبی تو [[تأیید]] و [[نصرت]] یافت»!<ref>کشف الاسرار.</ref>.		عرفا این سوره را در [[شأن]] و [[عظمت]] [[رسول خدا]] {{صل}} برشمرده‌اند و [[آیه]] {{متن قرآن\|فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است،» سوره انشراح، آیه ۵.</ref> را از [[اذکار]] [[رافع]] [[سختی‌ها]] بر شمرده‌اند و [[آیات]] {{متن قرآن\|فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ}}<ref>«پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش،» سوره انشراح، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۸.</ref> را [[دستور خداوند]] نسبت به [[اشتغال]] به ذکر و [[ورد]] دانسته‌اند. [[خواجه]] [[عبدالله انصاری]] می‌نویسد: درنگر در منشور [[مجد]] و [[نامه]] اقبال او، تا هیچ [[پیغمبر]] را آن تخصیص و [[تنصیص]] بینی که این مهتر کون را و با هیچ کس جز وی چنین خطاب [[کرامت]] و [[رفعت]] رفت که: {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> ای مهتر عالم، ای گزیده محترم، ای [[رسول]] مقدم، ای بزرگوار مکرم، ای [[سید]] [[مکه]] و [[حرم]]، نه [[دل]] تو را به [[نور]] [[معرفت]] روشن کردیم؟ به لطائف مشاهدت و مکاشفت مؤدب و مهذب کردیم، به کرائم [[عزت]] و رفعت مطیب و [[مقرب]] کردیم، [[طینت]] تو را کسوت [[زینت]] و خلعت رفعت دادیم، ای سید، مقصود [[آفرینش]]، [[کشف]] کردن [[آیت]] کمال و [[رایت]] جلال و صورت [[جمال]] تو بود. {{متن حدیث\|لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاكَ لولاك لَمَّا كَانَ سَمَكٍ وَ لَا سَمَّاكٍ }}. ای سید، اول تو بودی در [[نبوت]]، آخر تو بودی در [[بعثت]]، ظاهر تو بودی در وصلت، [[باطن]] تو بودی در [[نعمت]]، اول همه خلائق تو بودی در زلفت و [[الفت]]، آخر تو بودی در [[سیاست]] و [[سعادت]]، ظاهر تو بودی در [[عصمت]] و حشمت، باطن تو بودی در جلالت حالت. در [[اخبار]] [[معراج]] آورده‌اند که: [[مصطفی]] {{صل}} گفت: «شب [[قرب]] و کرامت، [[شب]] زلفت و الفت که ما را به معراج بردند، چون به [[حضرت]] عزت رسیدم از حضرت [[جبروت]] ندا آمد که: «ای محمد بگو تا نیوشم، بخواه تا بخشم»، گفتا: چون این خطاب کرامت و نواخت بی‌نهایت به من رسید، [[زبان]] من [[جری]] سعادت گرفت، دل من فر [[سیادت]] یافت، سر من عز زیادت دید، بستاخ حضرت گشتم انس سلوت و خلعت [[دولت]] یافتم. گفتم: خداوندا! هر پیغامبری از تو عطایی یافت. ابراهیم را [[خلت]] دادی، با [[موسی]] بی‌واسطه سخن گفتی، [[ادریس]] را به مکان عالی رسانیدی، [[داوود]] را [[ملک عظیم]] دادی و زلت وی بیامرزیدی، [[سلیمان]] را ملکی دادی که بعد از وی کس را سزای آن ندادی، [[عیسی]] را در شکم [[مادر]] [[تورات]] و [[انجیل]] در آموختی و [[مرده]] [[زنده کردن]] بر دست وی آسان کردی». چون [[مصطفی]] {{صل}} [[سخن]] به پایان برد از درگاه [[عزت]] خطاب و جواب آمد که: «یا محمد! اگر ابراهیم را خلت دادم، تو را [[محبت]] دادم، اگر او را [[خلیل]] خواندم، تو را [[حبیب]] خواندم و گر با موسی سخن گفتم بی‌واسطه، [[حجاب]] در میان بود، سخن شنید گوینده ندید و با تو سخن گفتم بی‌واسطه و بی‌حجاب، سخن شنیدی و گوینده دیدی. ور ادریس را به [[آسمان]] رسانیدم، تو را به [[آسمان‌ها]] برگذاشتم. به [[حضرت]] {{متن قرآن\|قَابَ قَوْسَيْنِ}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref>، به [[منزل]] {{متن قرآن\|ثُمَّ دَنَا}}<ref>«سپس نزدیک شد و فروتر آمد» سوره نجم، آیه ۸.</ref>، به [[خلوت]] {{متن قرآن\|أَوْ أَدْنَى}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref> رسانیدم. ور داوود را ملک عظیم دادم و زلت وی بیامرزیدم، [[امت]] تو را [[ملک]] [[قناعت]] دادم و [[گناهان]] ایشان به [[شفاعت]] تو بیامرزیدم. ور سلیمان را مملکت دادم، تو را سبع [[مثانی]] و [[قرآن]] [[عظیم]] دادم و خاتمه سورة البقرة که به هیچ پیغامبر ندادم به تو دادم و دعاهای تو در آخر سورة البقرة [[اجابت]] کردم. و بیرون ازین تو را سه [[خصلت]] [[کرامت]] کردم و تو را به این سه خصلت بر [[اهل آسمان]] و [[زمین]] [[فضل]] دادم. یکی {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> دیگر {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}}<ref>«و بار گرانت را از (دوش) تو برنداشتیم؟» سوره انشراح، آیه ۲.</ref> سیم {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}}<ref>«و آوازه‌ات را بلند گرداندیم،» سوره انشراح، آیه ۴.</ref>. سینه خالی تو و [[دل]] صافی تو بازگشادیم و فراخ کردیم، قبول آثار [[قدرت]] را و [[استوار]] داشت [[غیب]] و ضمان [[حق]] را و نگه‌داشت [[علم]] و [[وحی]] [[منزل]] را {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}} بار [[گناهان]] [[امت]] که پشت تو بدان گرانبار شده و [[سست]] گشته و در [[غم]] [[عاصیان]] بی‌قرار و بی‌آرام گشته، آن بار از تو فرو نهادیم و گناهان ایشان جمله آمرزیدیم و دل تو را سکون و [[سکوت]] دادیم. {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}} و نام و ذکر تو و آوای تو، بلند برداشتیم که در نام خود بستیم و شطر سطر [[توحید]] کردیم. ای محمد، [[آفتاب]] [[رفعت]] تو بر هر که تافت از شعاع او بهره‌ای یافت. [[آدم]] [[صفی]] به [[جاه]] و رفعت تو [[منزلت]] صفوت یافت. [[ادریس]] به سبب تو رتبت [[ریاست]] یافت، [[خلیل]] به [[نسب]] تو [[دولت]] [[خلت]] یافت. [[موسی]] به مهر تو عز مکالمت یافت. [[عیسی]] به حاجبی تو [[تأیید]] و [[نصرت]] یافت»!<ref>کشف الاسرار.</ref>.

	از جهت ساختاری سوره انشراح، به دو بخش تقسیم می‌شود:		از جهت ساختاری سوره انشراح، به دو بخش تقسیم می‌شود:
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	بخش اول آیات: {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ الَّذِي أَنقَضَ ظَهْرَكَ وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ }}<ref>«۱ آیا به دلت گشایش ندادیم؟ و بار گرانت را از (دوش) تو برنداشتیم؟ همان (بار) که برایت کمرشکن بود، و آوازه‌ات را بلند گرداندیم» سوره انشراح، آیه ۱-۴.</ref>		بخش اول آیات: {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ الَّذِي أَنقَضَ ظَهْرَكَ وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ }}<ref>«۱ آیا به دلت گشایش ندادیم؟ و بار گرانت را از (دوش) تو برنداشتیم؟ همان (بار) که برایت کمرشکن بود، و آوازه‌ات را بلند گرداندیم» سوره انشراح، آیه ۱-۴.</ref>

	بخش دوم آیات: {{متن قرآن\| فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است، بی‌گمان با دشواری، آسانی همراه است. پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش، و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۵-۸.</ref>.		بخش دوم آیات: {{متن قرآن\| فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است، بی‌گمان با دشواری، آسانی همراه است. پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش، و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۵-۸.</ref>.

	بخش اول [[وصف]] [[شأن]] و منزلت برجسته [[حضرت محمد]]{{صل}} در دستگاه [[الهی]] است و بخش دوم، [[دستور]] عام به [[پیروان]] [[رسول الله]] است که اگر می‌خواهید همچون [[حضرت]] [[مصطفی]]{{صل}} شأن الهی پیدا کنید [[رنج]] و [[سختی]] را پیشه خود قرار دهید و به ذکر، [[دعا]]، [[تضرع]] و [[عمل صالح]] مشغول شوید.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره شرح (مقاله)\|مقاله «سوره شرح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۷۴۳-۷۴۴.</ref>		بخش اول [[وصف]] [[شأن]] و منزلت برجسته [[حضرت محمد]] {{صل}} در دستگاه [[الهی]] است و بخش دوم، [[دستور]] عام به [[پیروان]] [[رسول الله]] است که اگر می‌خواهید همچون [[حضرت]] [[مصطفی]] {{صل}} شأن الهی پیدا کنید [[رنج]] و [[سختی]] را پیشه خود قرار دهید و به ذکر، [[دعا]]، [[تضرع]] و [[عمل صالح]] مشغول شوید.<ref>[[سید سلمان صفوی\|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره شرح (مقاله)\|مقاله «سوره شرح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۷۴۳-۷۴۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - ']]' به ' [['

2022-08-17T10:49:07Z

جایگزینی متن - ']]' به ' [['

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۹
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	در [[فضیلت]] خواندن این سوره در [[تفسیر]] [[کشف الأسرار (کتاب)\|کشف الأسرار]] آمده است: «هر که این سوره هر [[روز]] برخواند، [[خدای تعالی]] همه [[دشواری‌ها]] و [[سختی‌ها]] بر او آسان کند و از همه اندوهان او را [[فرج]] دهد»<ref>کشف الاسرار.</ref>.		در [[فضیلت]] خواندن این سوره در [[تفسیر]] [[کشف الأسرار (کتاب)\|کشف الأسرار]] آمده است: «هر که این سوره هر [[روز]] برخواند، [[خدای تعالی]] همه [[دشواری‌ها]] و [[سختی‌ها]] بر او آسان کند و از همه اندوهان او را [[فرج]] دهد»<ref>کشف الاسرار.</ref>.

	عرفا این سوره را در [[شأن]] و [[عظمت]] [[رسول خدا]]{{صل}} برشمرده‌اند و [[آیه]] {{متن قرآن\|فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است،» سوره انشراح، آیه ۵.</ref> را از [[اذکار]] [[رافع]] [[سختی‌ها]] بر شمرده‌اند و [[آیات]] {{متن قرآن\|فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ}}<ref>«پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش،» سوره انشراح، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۸.</ref> را [[دستور خداوند]] نسبت به [[اشتغال]] به ذکر و [[ورد]] دانسته‌اند. [[خواجه]][[عبدالله انصاری]] می‌نویسد: درنگر در منشور [[مجد]] و [[نامه]] اقبال او، تا هیچ [[پیغمبر]] را آن تخصیص و [[تنصیص]] بینی که این مهتر کون را و با هیچ کس جز وی چنین خطاب [[کرامت]] و [[رفعت]] رفت که: {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> ای مهتر عالم، ای گزیده محترم، ای [[رسول]] مقدم، ای بزرگوار مکرم، ای [[سید]] [[مکه]] و [[حرم]]، نه [[دل]] تو را به [[نور]] [[معرفت]] روشن کردیم؟ به لطائف مشاهدت و مکاشفت مؤدب و مهذب کردیم، به کرائم [[عزت]] و رفعت مطیب و [[مقرب]] کردیم، [[طینت]] تو را کسوت [[زینت]] و خلعت رفعت دادیم، ای سید، مقصود [[آفرینش]]، [[کشف]] کردن [[آیت]] کمال و [[رایت]] جلال و صورت [[جمال]] تو بود. {{متن حدیث\|لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاكَ لولاك لَمَّا كَانَ سَمَكٍ وَ لَا سَمَّاكٍ }}. ای سید، اول تو بودی در [[نبوت]]، آخر تو بودی در [[بعثت]]، ظاهر تو بودی در وصلت، [[باطن]] تو بودی در [[نعمت]]، اول همه خلائق تو بودی در زلفت و [[الفت]]، آخر تو بودی در [[سیاست]] و [[سعادت]]، ظاهر تو بودی در [[عصمت]] و حشمت، باطن تو بودی در جلالت حالت. در [[اخبار]] [[معراج]] آورده‌اند که: [[مصطفی]]{{صل}} گفت: «شب [[قرب]] و کرامت، [[شب]] زلفت و الفت که ما را به معراج بردند، چون به [[حضرت]] عزت رسیدم از حضرت [[جبروت]] ندا آمد که: «ای محمد بگو تا نیوشم، بخواه تا بخشم»، گفتا: چون این خطاب کرامت و نواخت بی‌نهایت به من رسید، [[زبان]] من [[جری]] سعادت گرفت، دل من فر [[سیادت]] یافت، سر من عز زیادت دید، بستاخ حضرت گشتم انس سلوت و خلعت [[دولت]] یافتم. گفتم: خداوندا! هر پیغامبری از تو عطایی یافت. ابراهیم را [[خلت]] دادی، با [[موسی]] بی‌واسطه سخن گفتی، [[ادریس]] را به مکان عالی رسانیدی، [[داوود]] را [[ملک عظیم]] دادی و زلت وی بیامرزیدی، [[سلیمان]] را ملکی دادی که بعد از وی کس را سزای آن ندادی، [[عیسی]] را در شکم [[مادر]] [[تورات]] و [[انجیل]] در آموختی و [[مرده]] [[زنده کردن]] بر دست وی آسان کردی». چون [[مصطفی]]{{صل}} [[سخن]] به پایان برد از درگاه [[عزت]] خطاب و جواب آمد که: «یا محمد! اگر ابراهیم را خلت دادم، تو را [[محبت]] دادم، اگر او را [[خلیل]] خواندم، تو را [[حبیب]] خواندم و گر با موسی سخن گفتم بی‌واسطه، [[حجاب]] در میان بود، سخن شنید گوینده ندید و با تو سخن گفتم بی‌واسطه و بی‌حجاب، سخن شنیدی و گوینده دیدی. ور ادریس را به [[آسمان]] رسانیدم، تو را به [[آسمان‌ها]] برگذاشتم. به [[حضرت]] {{متن قرآن\|قَابَ قَوْسَيْنِ}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref>، به [[منزل]] {{متن قرآن\|ثُمَّ دَنَا}}<ref>«سپس نزدیک شد و فروتر آمد» سوره نجم، آیه ۸.</ref>، به [[خلوت]] {{متن قرآن\|أَوْ أَدْنَى}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref> رسانیدم. ور داوود را ملک عظیم دادم و زلت وی بیامرزیدم، [[امت]] تو را [[ملک]] [[قناعت]] دادم و [[گناهان]] ایشان به [[شفاعت]] تو بیامرزیدم. ور سلیمان را مملکت دادم، تو را سبع [[مثانی]] و [[قرآن]] [[عظیم]] دادم و خاتمه سورة البقرة که به هیچ پیغامبر ندادم به تو دادم و دعاهای تو در آخر سورة البقرة [[اجابت]] کردم. و بیرون ازین تو را سه [[خصلت]] [[کرامت]] کردم و تو را به این سه خصلت بر [[اهل آسمان]] و [[زمین]] [[فضل]] دادم. یکی {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> دیگر {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}}<ref>«و بار گرانت را از (دوش) تو برنداشتیم؟» سوره انشراح، آیه ۲.</ref> سیم {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}}<ref>«و آوازه‌ات را بلند گرداندیم،» سوره انشراح، آیه ۴.</ref>. سینه خالی تو و [[دل]] صافی تو بازگشادیم و فراخ کردیم، قبول آثار [[قدرت]] را و [[استوار]] داشت [[غیب]] و ضمان [[حق]] را و نگه‌داشت [[علم]] و [[وحی]] [[منزل]] را {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}} بار [[گناهان]] [[امت]] که پشت تو بدان گرانبار شده و [[سست]] گشته و در [[غم]] [[عاصیان]] بی‌قرار و بی‌آرام گشته، آن بار از تو فرو نهادیم و گناهان ایشان جمله آمرزیدیم و دل تو را سکون و [[سکوت]] دادیم. {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}} و نام و ذکر تو و آوای تو، بلند برداشتیم که در نام خود بستیم و شطر سطر [[توحید]] کردیم. ای محمد، [[آفتاب]] [[رفعت]] تو بر هر که تافت از شعاع او بهره‌ای یافت. [[آدم]] [[صفی]] به [[جاه]] و رفعت تو [[منزلت]] صفوت یافت. [[ادریس]] به سبب تو رتبت [[ریاست]] یافت، [[خلیل]] به [[نسب]] تو [[دولت]] [[خلت]] یافت. [[موسی]] به مهر تو عز مکالمت یافت. [[عیسی]] به حاجبی تو [[تأیید]] و [[نصرت]] یافت»!<ref>کشف الاسرار.</ref>.		عرفا این سوره را در [[شأن]] و [[عظمت]] [[رسول خدا]]{{صل}} برشمرده‌اند و [[آیه]] {{متن قرآن\|فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا}}<ref>«به راستی با دشواری، آسانی همراه است،» سوره انشراح، آیه ۵.</ref> را از [[اذکار]] [[رافع]] [[سختی‌ها]] بر شمرده‌اند و [[آیات]] {{متن قرآن\|فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ}}<ref>«پس چون (از کار) آسودی (به دعا) بکوش،» سوره انشراح، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}}<ref>«و به سوی پروردگارت به رغبت روی آور» سوره انشراح، آیه ۸.</ref> را [[دستور خداوند]] نسبت به [[اشتغال]] به ذکر و [[ورد]] دانسته‌اند. [[خواجه]] [[عبدالله انصاری]] می‌نویسد: درنگر در منشور [[مجد]] و [[نامه]] اقبال او، تا هیچ [[پیغمبر]] را آن تخصیص و [[تنصیص]] بینی که این مهتر کون را و با هیچ کس جز وی چنین خطاب [[کرامت]] و [[رفعت]] رفت که: {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> ای مهتر عالم، ای گزیده محترم، ای [[رسول]] مقدم، ای بزرگوار مکرم، ای [[سید]] [[مکه]] و [[حرم]]، نه [[دل]] تو را به [[نور]] [[معرفت]] روشن کردیم؟ به لطائف مشاهدت و مکاشفت مؤدب و مهذب کردیم، به کرائم [[عزت]] و رفعت مطیب و [[مقرب]] کردیم، [[طینت]] تو را کسوت [[زینت]] و خلعت رفعت دادیم، ای سید، مقصود [[آفرینش]]، [[کشف]] کردن [[آیت]] کمال و [[رایت]] جلال و صورت [[جمال]] تو بود. {{متن حدیث\|لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاكَ لولاك لَمَّا كَانَ سَمَكٍ وَ لَا سَمَّاكٍ }}. ای سید، اول تو بودی در [[نبوت]]، آخر تو بودی در [[بعثت]]، ظاهر تو بودی در وصلت، [[باطن]] تو بودی در [[نعمت]]، اول همه خلائق تو بودی در زلفت و [[الفت]]، آخر تو بودی در [[سیاست]] و [[سعادت]]، ظاهر تو بودی در [[عصمت]] و حشمت، باطن تو بودی در جلالت حالت. در [[اخبار]] [[معراج]] آورده‌اند که: [[مصطفی]]{{صل}} گفت: «شب [[قرب]] و کرامت، [[شب]] زلفت و الفت که ما را به معراج بردند، چون به [[حضرت]] عزت رسیدم از حضرت [[جبروت]] ندا آمد که: «ای محمد بگو تا نیوشم، بخواه تا بخشم»، گفتا: چون این خطاب کرامت و نواخت بی‌نهایت به من رسید، [[زبان]] من [[جری]] سعادت گرفت، دل من فر [[سیادت]] یافت، سر من عز زیادت دید، بستاخ حضرت گشتم انس سلوت و خلعت [[دولت]] یافتم. گفتم: خداوندا! هر پیغامبری از تو عطایی یافت. ابراهیم را [[خلت]] دادی، با [[موسی]] بی‌واسطه سخن گفتی، [[ادریس]] را به مکان عالی رسانیدی، [[داوود]] را [[ملک عظیم]] دادی و زلت وی بیامرزیدی، [[سلیمان]] را ملکی دادی که بعد از وی کس را سزای آن ندادی، [[عیسی]] را در شکم [[مادر]] [[تورات]] و [[انجیل]] در آموختی و [[مرده]] [[زنده کردن]] بر دست وی آسان کردی». چون [[مصطفی]]{{صل}} [[سخن]] به پایان برد از درگاه [[عزت]] خطاب و جواب آمد که: «یا محمد! اگر ابراهیم را خلت دادم، تو را [[محبت]] دادم، اگر او را [[خلیل]] خواندم، تو را [[حبیب]] خواندم و گر با موسی سخن گفتم بی‌واسطه، [[حجاب]] در میان بود، سخن شنید گوینده ندید و با تو سخن گفتم بی‌واسطه و بی‌حجاب، سخن شنیدی و گوینده دیدی. ور ادریس را به [[آسمان]] رسانیدم، تو را به [[آسمان‌ها]] برگذاشتم. به [[حضرت]] {{متن قرآن\|قَابَ قَوْسَيْنِ}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref>، به [[منزل]] {{متن قرآن\|ثُمَّ دَنَا}}<ref>«سپس نزدیک شد و فروتر آمد» سوره نجم، آیه ۸.</ref>، به [[خلوت]] {{متن قرآن\|أَوْ أَدْنَى}}<ref>«آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید» سوره نجم، آیه ۹.</ref> رسانیدم. ور داوود را ملک عظیم دادم و زلت وی بیامرزیدم، [[امت]] تو را [[ملک]] [[قناعت]] دادم و [[گناهان]] ایشان به [[شفاعت]] تو بیامرزیدم. ور سلیمان را مملکت دادم، تو را سبع [[مثانی]] و [[قرآن]] [[عظیم]] دادم و خاتمه سورة البقرة که به هیچ پیغامبر ندادم به تو دادم و دعاهای تو در آخر سورة البقرة [[اجابت]] کردم. و بیرون ازین تو را سه [[خصلت]] [[کرامت]] کردم و تو را به این سه خصلت بر [[اهل آسمان]] و [[زمین]] [[فضل]] دادم. یکی {{متن قرآن\|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>«آیا به دلت گشایش ندادیم؟» سوره انشراح، آیه ۱.</ref> دیگر {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}}<ref>«و بار گرانت را از (دوش) تو برنداشتیم؟» سوره انشراح، آیه ۲.</ref> سیم {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}}<ref>«و آوازه‌ات را بلند گرداندیم،» سوره انشراح، آیه ۴.</ref>. سینه خالی تو و [[دل]] صافی تو بازگشادیم و فراخ کردیم، قبول آثار [[قدرت]] را و [[استوار]] داشت [[غیب]] و ضمان [[حق]] را و نگه‌داشت [[علم]] و [[وحی]] [[منزل]] را {{متن قرآن\|وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ}} بار [[گناهان]] [[امت]] که پشت تو بدان گرانبار شده و [[سست]] گشته و در [[غم]] [[عاصیان]] بی‌قرار و بی‌آرام گشته، آن بار از تو فرو نهادیم و گناهان ایشان جمله آمرزیدیم و دل تو را سکون و [[سکوت]] دادیم. {{متن قرآن\|وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ}} و نام و ذکر تو و آوای تو، بلند برداشتیم که در نام خود بستیم و شطر سطر [[توحید]] کردیم. ای محمد، [[آفتاب]] [[رفعت]] تو بر هر که تافت از شعاع او بهره‌ای یافت. [[آدم]] [[صفی]] به [[جاه]] و رفعت تو [[منزلت]] صفوت یافت. [[ادریس]] به سبب تو رتبت [[ریاست]] یافت، [[خلیل]] به [[نسب]] تو [[دولت]] [[خلت]] یافت. [[موسی]] به مهر تو عز مکالمت یافت. [[عیسی]] به حاجبی تو [[تأیید]] و [[نصرت]] یافت»!<ref>کشف الاسرار.</ref>.

	از جهت ساختاری سوره انشراح، به دو بخش تقسیم می‌شود:		از جهت ساختاری سوره انشراح، به دو بخش تقسیم می‌شود:

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T07:41:25Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = سوره شرح		\| موضوع مرتبط = سوره شرح