سکوت امام علی در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* سکوت شکوهمند امام */

2024-03-10T09:56:41Z

سکوت شکوهمند امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== [[سکوت~~]] شکوهمند [[~~امام]] ==		== شبهه سکوت امام ==
	اگر واقعاً [[پیامبر]]، علی{{ع}} را برای [[خلافت]] و [[رهبری]] [[نصب]] کرده بود، چرا برای اخذ [[حق]] خود [[قیام]] نکرد و بیست و پنج سال سکوت نمود؟		اگر واقعاً [[پیامبر]]، علی{{ع}} را برای [[خلافت]] و [[رهبری]] [[نصب]] کرده بود، چرا برای اخذ [[حق]] خود [[قیام]] نکرد و بیست و پنج سال سکوت نمود؟

Bahmani: /* دلایل سکوت */

2024-03-10T09:33:14Z

دلایل سکوت

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۹

2024-03-10T09:29:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۹
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	همچنین فرمود: «پس نگریستم و دیدم نه مرا یاری است نه مدافعی و مددکاری؛ جز کسانم که دریغ آمدم به کام مرگشان برانم...»<ref>{{متن حدیث\|... فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي رَافِدٌ وَ لَا ذَابٌّ وَ لَا مُسَاعِدٌ إِلَّا أَهْلُ بَيْتِي، فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ الْمُنْيَةِ...}}، نهج البلاغه، خطبه ۲۱۷.</ref>. در سخنی دیگر نیز فرمود: «گر چهل تن که دارای [[عزم]] [[استوار]] باشند، از میان ایشان بیابم، با این گروه به [[نبرد]] بر می‌خیزم»<ref>{{متن حدیث\|لو وجدت أربعين ذوي عزم منهم لناهضت القوم...}}، ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۴۸.</ref>.		همچنین فرمود: «پس نگریستم و دیدم نه مرا یاری است نه مدافعی و مددکاری؛ جز کسانم که دریغ آمدم به کام مرگشان برانم...»<ref>{{متن حدیث\|... فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي رَافِدٌ وَ لَا ذَابٌّ وَ لَا مُسَاعِدٌ إِلَّا أَهْلُ بَيْتِي، فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ الْمُنْيَةِ...}}، نهج البلاغه، خطبه ۲۱۷.</ref>. در سخنی دیگر نیز فرمود: «گر چهل تن که دارای [[عزم]] [[استوار]] باشند، از میان ایشان بیابم، با این گروه به [[نبرد]] بر می‌خیزم»<ref>{{متن حدیث\|لو وجدت أربعين ذوي عزم منهم لناهضت القوم...}}، ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۴۸.</ref>.

	از این سخنان امام استفاده می‌شود که [[انتقاد]] و اعتراض ایشان در برابر [[حاکمیت]] از مرحله زبانی گذشته بود و کار به جایی رسیده بود که اگر یاورانی درخور توجه داشت، قطعاً در برابر جریان سقیفه [[اقدام]] می‌کرد؛ البته با در نظر گرفتن مصالح اسلام و [[جامعه اسلامی]]. چنانچه خود ایشان در این باره می‌فرماید: «... پس دست خود باز کشیدم تا آنکه دیدم گروهی در [[دین]] خود نماندند و از [[اسلام]] روی برگرداندند و [[مردم]] را به نابود ساختن دین محمد{{صل}} خواندند؛ پس ترسیدم که اگر اسلام و [[مسلمانان]] را [[یاری]] نکنم، رخنه‌ای در آن بینم یا ویرانی، که [[مصیبت]] آن بر من سخت‌تر از [[محروم]] ماندن از [[خلافت]] است»<ref>{{متن حدیث\|... فَأَمْسَكْتُ يَدِي‌، حَتَّى رَأَيْتُ رَاجِعَةَ النَّاس قَدْ رَجَعَتْ عَنِ الإِسْلامِ، يَدْعُونَ إِلَى مَحْقِ دَيْنِ محمَّد{{صل}}، فَخَشِيتُ إِنْ لَمْ أَنْصُرِ الإِسْلامَ وأَهْلَهُ أَنْ أَرَى فِيهِ ثَلْماً أو هَدْماً، تَكُونُ الْمُصِيبَةُ بِهِ عَلَيَّ أَعْظَمَ مِن فَوْتِ وِلايَتِكُمُ...}}، نهج البلاغه، نامه ۶۲.</ref>.<ref>[[ائمه و ادعای امامت (مقاله)\|مقاله «ائمه و ادعای امامت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|موسوعه رد شبهات ج۱۷]]، ص ۱۱۲.</ref>		از این سخنان امام استفاده می‌شود که [[انتقاد]] و اعتراض ایشان در برابر [[حاکمیت]] از مرحله زبانی گذشته بود و کار به جایی رسیده بود که اگر یاورانی درخور توجه داشت، قطعاً در برابر جریان سقیفه [[اقدام]] می‌کرد؛ البته با در نظر گرفتن مصالح اسلام و [[جامعه اسلامی]]. چنانچه خود ایشان در این باره می‌فرماید: «... پس دست خود باز کشیدم تا آنکه دیدم گروهی در [[دین]] خود نماندند و از [[اسلام]] روی برگرداندند و [[مردم]] را به نابود ساختن دین محمد{{صل}} خواندند؛ پس ترسیدم که اگر اسلام و [[مسلمانان]] را [[یاری]] نکنم، رخنه‌ای در آن بینم یا ویرانی، که [[مصیبت]] آن بر من سخت‌تر از [[محروم]] ماندن از [[خلافت]] است»<ref>{{متن حدیث\|... فَأَمْسَكْتُ يَدِي‌، حَتَّى رَأَيْتُ رَاجِعَةَ النَّاس قَدْ رَجَعَتْ عَنِ الإِسْلامِ، يَدْعُونَ إِلَى مَحْقِ دَيْنِ محمَّد{{صل}}، فَخَشِيتُ إِنْ لَمْ أَنْصُرِ الإِسْلامَ وأَهْلَهُ أَنْ أَرَى فِيهِ ثَلْماً أو هَدْماً، تَكُونُ الْمُصِيبَةُ بِهِ عَلَيَّ أَعْظَمَ مِن فَوْتِ وِلايَتِكُمُ...}}، نهج البلاغه، نامه ۶۲.</ref>.<ref>[[ائمه و ادعای امامت (مقاله)\|مقاله «ائمه و ادعای امامت»]]، [[رحمت‌الله ضیایی]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|موسوعه رد شبهات ج۱۷]]، ص ۱۱۲.</ref>

	== دلایل سکوت ==		== دلایل سکوت ==

Bahmani: /* منابع */

2024-03-10T09:28:33Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۸
خط ۱۸۹:		خط ۱۸۹:
	# [[پرونده:1100557.jpg\|22px]] [[سید احمد حسینی\|حسینی، سید احمد]]، [[نظریه نصب الهی امام معصوم در تاریخ تفکر امامیه (کتاب)\|'''نظریه نصب الهی امام معصوم در تاریخ تفکر امامیه''']]		# [[پرونده:1100557.jpg\|22px]] [[سید احمد حسینی\|حسینی، سید احمد]]، [[نظریه نصب الهی امام معصوم در تاریخ تفکر امامیه (کتاب)\|'''نظریه نصب الهی امام معصوم در تاریخ تفکر امامیه''']]
	# [[پرونده:IM010024.jpg\|22px]] [[حافظ نجفی\|نجفی، حافظ]]، [[اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود (مقاله)\|مقاله «اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۲۱''']]		# [[پرونده:IM010024.jpg\|22px]] [[حافظ نجفی\|نجفی، حافظ]]، [[اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود (مقاله)\|مقاله «اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۲۱''']]
	# [[پرونده:IM009896.jpg\|22px]] [[عصمت ائمه و استغفار از گناه (مقاله)\|مقاله «عصمت ائمه و استغفار از گناه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۷''']]		# [[پرونده:IM009896.jpg\|22px]] [[رحمت‌الله ضیایی]]، [[عصمت ائمه و استغفار از گناه (مقاله)\|مقاله «عصمت ائمه و استغفار از گناه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۷''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* پاسخ */

2024-03-10T09:27:42Z

پاسخ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۷
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	چرا [[امام علی]]{{ع}} در برابر [[خلافت]] خلفا [[سکوت]] کرد و دست به [[اقدام عملی]] نزد؟<ref>اسحاق دبیری، سؤالاتی که باعث هدایت جوانان شیعه شد، ص۵.</ref>. همچنین برخی قائل‌اند اگر امام علی{{ع}} خود را [[خلیفه الهی]] و معرفی‌شده از سوی پیامبر اکرم{{صل}}، باید با مدعیان خلافت [[احتجاج]] می‌نمود؛ در حالی که ایشان نسبت به آنچه پس از [[رحلت رسول اکرم]]{{صل}} درباره خلافت پیش آمد، [[سکوت]] کرد. چرا [[ادله]] [[لزوم]] [[خلافت]] خود را برای [[اهل سقیفه]] و دیگران بیان نکرد و به روایات نبوی [[استدلال]] ننمود؟ [[ابوبکر]] در [[سقیفه]] به یک [[روایت نبوی]] استناد کرد و [[صحابه]] از او پذیرفتند. [[امام علی]]{{ع}} هم باید در برابر ایشان به این [[روایات]] استناد می‌کرد. [[احتجاج]] نکردن ایشان با صحابه، شاهدی بر پذیرش خلافت ایشان و عدم [[اعتقاد]] حضرت به [[خلافت الهی]] و [[منصوص بودن]] خود است<ref>ر.ک: محمد بن عبدالکریم شهرستانی، نهایة الاقدام فی علم الکلام، ص۲۶۸.</ref>.		چرا [[امام علی]]{{ع}} در برابر [[خلافت]] خلفا [[سکوت]] کرد و دست به [[اقدام عملی]] نزد؟<ref>اسحاق دبیری، سؤالاتی که باعث هدایت جوانان شیعه شد، ص۵.</ref>. همچنین برخی قائل‌اند اگر امام علی{{ع}} خود را [[خلیفه الهی]] و معرفی‌شده از سوی پیامبر اکرم{{صل}}، باید با مدعیان خلافت [[احتجاج]] می‌نمود؛ در حالی که ایشان نسبت به آنچه پس از [[رحلت رسول اکرم]]{{صل}} درباره خلافت پیش آمد، [[سکوت]] کرد. چرا [[ادله]] [[لزوم]] [[خلافت]] خود را برای [[اهل سقیفه]] و دیگران بیان نکرد و به روایات نبوی [[استدلال]] ننمود؟ [[ابوبکر]] در [[سقیفه]] به یک [[روایت نبوی]] استناد کرد و [[صحابه]] از او پذیرفتند. [[امام علی]]{{ع}} هم باید در برابر ایشان به این [[روایات]] استناد می‌کرد. [[احتجاج]] نکردن ایشان با صحابه، شاهدی بر پذیرش خلافت ایشان و عدم [[اعتقاد]] حضرت به [[خلافت الهی]] و [[منصوص بودن]] خود است<ref>ر.ک: محمد بن عبدالکریم شهرستانی، نهایة الاقدام فی علم الکلام، ص۲۶۸.</ref>.

	~~===~~ پاسخ ~~===~~		'''پاسخ'''

	با مراجعه به منابع روایی و [[تاریخی]]، بطلان ادعای [[امیر مؤمنان]]{{ع}} در برابر [[جریان سقیفه]] و تعیین [[خلفا]] به روشنی [[اثبات]] می‌شود. اولاً: از آنجا که [[زمان]] نقل بسیاری از سخنان حضرت که ذیل عناوین [[امامت سیاسی]] و [[دینی]] طرح شد، بیان نشده است؛ ممکن است حضرت، این کلمات را در همان دوران ابتدایی پس از [[نبی اعظم]]{{صل}} و در [[اعتراض]] به جریان سقیفه بیان کرده باشد؛ ثانیاً: علاوه بر روایات نقل شده، حضرت در موارد متعددی، نه تنها بر اهل سقیفه، بلکه برای عموم [[مردم]]، امتیازات خود در [[اسلام]] و فرمایشات [[رسول اکرم]]{{صل}} را یادآور شده، با آنها [[احتجاج]] نمود و ححجت را بر همگان تمام کرد<ref>شهید مطهری معتقد است: «علی{{ع}} از اظهار و مطالبه حق خود و شکایت از ربایندگان آن خودداری نکرد و آن را با کمال صراحت ابراز داشت و علاقه به اتحاد اسلامی را مانع آن قرار نداد. خطبه‌های فراوانی در نهج البلاغه شاهد این مدعاست.... شخصاً هیچ پستی را از هیچ یک از خلفا نمی‌پذیرد؛ نه فرماندهی جنگ و نه حکومت یک استان و نه امارت الحاج و نه یک چیز دیگر از این قبیل را؛ زیرا قبول یکی از این پست‌ها به معنای صرف‌نظر کردن او از حق مسلم خویش است. مرتضی مطهری، امامت و رهبری، ص۱۸-۱۹.</ref>.		با مراجعه به منابع روایی و [[تاریخی]]، بطلان ادعای [[امیر مؤمنان]]{{ع}} در برابر [[جریان سقیفه]] و تعیین [[خلفا]] به روشنی [[اثبات]] می‌شود. اولاً: از آنجا که [[زمان]] نقل بسیاری از سخنان حضرت که ذیل عناوین [[امامت سیاسی]] و [[دینی]] طرح شد، بیان نشده است؛ ممکن است حضرت، این کلمات را در همان دوران ابتدایی پس از [[نبی اعظم]]{{صل}} و در [[اعتراض]] به جریان سقیفه بیان کرده باشد؛ ثانیاً: علاوه بر روایات نقل شده، حضرت در موارد متعددی، نه تنها بر اهل سقیفه، بلکه برای عموم [[مردم]]، امتیازات خود در [[اسلام]] و فرمایشات [[رسول اکرم]]{{صل}} را یادآور شده، با آنها [[احتجاج]] نمود و ححجت را بر همگان تمام کرد<ref>شهید مطهری معتقد است: «علی{{ع}} از اظهار و مطالبه حق خود و شکایت از ربایندگان آن خودداری نکرد و آن را با کمال صراحت ابراز داشت و علاقه به اتحاد اسلامی را مانع آن قرار نداد. خطبه‌های فراوانی در نهج البلاغه شاهد این مدعاست.... شخصاً هیچ پستی را از هیچ یک از خلفا نمی‌پذیرد؛ نه فرماندهی جنگ و نه حکومت یک استان و نه امارت الحاج و نه یک چیز دیگر از این قبیل را؛ زیرا قبول یکی از این پست‌ها به معنای صرف‌نظر کردن او از حق مسلم خویش است. مرتضی مطهری، امامت و رهبری، ص۱۸-۱۹.</ref>.

Bahmani: /* خلافت خلفاء و منطق امام */

2024-03-10T09:27:03Z

خلافت خلفاء و منطق امام

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2024-03-10T09:22:30Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۲
خط ۱۵۰:		خط ۱۵۰:

	وضعیت [[سیاسی]]، [[امنیتی]] و [[اجتماعی]] [[حاکم]] بر دوران [[امام حسن عسکری]]{{ع}} نیز تفاوت چندانی با وضعیت حاکم بر عصر [[امام هادی]]{{ع}} نداشت؛ با این وجود، امام{{ع}} کوشید با [[ابلاغ]] رهنمودها و هشدارهای امنیتی، [[توطئه‌ها]] و دسیسه‌های [[ظالمانه]] دستگاه حاکم را خنثی یا کم‌اثر کند؛ اما [[عباسیان]] با [[آگاهی]] از اینکه [[حضرت مهدی]]{{ع}}، نابودکننده [[ستمگران]] و گستراننده [[عدالت]] در [[جهان]]، فرزند امام عسکری{{ع}} است<ref>کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۳۴؛ الاتحاف بحب الاشراف، ص۴۲۶.</ref>، وضعیت خفقان‌آور علیه [[امام عسکری]]{{ع}} و [[شیعیان]] را تشدید کردند و امام عسکری{{ع}} را در محاصره نظامی خود در [[سامرا]] قرار دادند؛ به گونه‌ای که آن حضرت [[مکلف]] بود روزهای [[دوشنبه]] و پنج‌شنبه در [[دارالخلافه]] حاضر شود<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۵۰، ص۲۵۱.</ref>. هر [[سه خلیفه]] معاصر [[امام عسکری]]{{ع}}، در دوران کوتاه [[امامت]] ایشان، برای به [[شهادت]] رساندن [[امام]] [[توطئه]] کردند و سرانجام [[معتمد عباسی]] آن حضرت را به شهادت رساند<ref>ابن طاووس، مُهج الدعوات، ص۲۷۳ - ۲۷۶؛ مسعودی، مروج الذهب، ص۲۶۳ و ۲۷۰؛ ترکاشوند، فلسفه امامت، ص۱۱۳ - ۱۱۴.</ref>.<ref>[[حافظ نجفی\|نجفی، حافظ]]، [[اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود (مقاله)\|مقاله «اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)\|موسوعه رد شبهات ج۲۱]]، ص ۱۷۶-۱۸۸.</ref>		وضعیت [[سیاسی]]، [[امنیتی]] و [[اجتماعی]] [[حاکم]] بر دوران [[امام حسن عسکری]]{{ع}} نیز تفاوت چندانی با وضعیت حاکم بر عصر [[امام هادی]]{{ع}} نداشت؛ با این وجود، امام{{ع}} کوشید با [[ابلاغ]] رهنمودها و هشدارهای امنیتی، [[توطئه‌ها]] و دسیسه‌های [[ظالمانه]] دستگاه حاکم را خنثی یا کم‌اثر کند؛ اما [[عباسیان]] با [[آگاهی]] از اینکه [[حضرت مهدی]]{{ع}}، نابودکننده [[ستمگران]] و گستراننده [[عدالت]] در [[جهان]]، فرزند امام عسکری{{ع}} است<ref>کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۳۴؛ الاتحاف بحب الاشراف، ص۴۲۶.</ref>، وضعیت خفقان‌آور علیه [[امام عسکری]]{{ع}} و [[شیعیان]] را تشدید کردند و امام عسکری{{ع}} را در محاصره نظامی خود در [[سامرا]] قرار دادند؛ به گونه‌ای که آن حضرت [[مکلف]] بود روزهای [[دوشنبه]] و پنج‌شنبه در [[دارالخلافه]] حاضر شود<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۵۰، ص۲۵۱.</ref>. هر [[سه خلیفه]] معاصر [[امام عسکری]]{{ع}}، در دوران کوتاه [[امامت]] ایشان، برای به [[شهادت]] رساندن [[امام]] [[توطئه]] کردند و سرانجام [[معتمد عباسی]] آن حضرت را به شهادت رساند<ref>ابن طاووس، مُهج الدعوات، ص۲۷۳ - ۲۷۶؛ مسعودی، مروج الذهب، ص۲۶۳ و ۲۷۰؛ ترکاشوند، فلسفه امامت، ص۱۱۳ - ۱۱۴.</ref>.<ref>[[حافظ نجفی\|نجفی، حافظ]]، [[اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود (مقاله)\|مقاله «اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)\|موسوعه رد شبهات ج۲۱]]، ص ۱۷۶-۱۸۸.</ref>

			== [[خلافت]] [[خلفاء]] و [[منطق]] [[امام]] ==
			دانشمندان محقق از [[اهل تسنن]] که شرحی بر [[نهج البلاغه]] نوشته‌اند، منطق امام را در [[شایستگی]] خویش به خلافت یکی پس از دیگری مورد بررسی قرار داده‌اند و از مجموع آنها چنین نتیجه گرفته‌اند که [[هدف امام]]{{ع}} از این بیانات [[اثبات]] شایستگی خود به خلافت است، بدون اینکه از جانب [[پیامبر]] نصی، برخلافت امام{{ع}} در میان باشد. چون امام{{ع}} از نظر [[قرابت]] و [[خویشاوندی]]، پیوند نزدیکتری با [[رسول خدا]] داشت و از نظر [[علم]] و [[دانش]] از همه بالاتر بود و در رعایت اصول [[عدالت]] و اطلاع از اصول [[سیاست]] و [[کشورداری]]، سرآمد همه [[یاران پیامبر]] بشمار می‌رفت، از این جهت شایسته بود که [[امت]] او را برای خلافت برگزینند. ولی چون سران امت به عللی [[فاضل]] را بر [[افضل]] مقدم داشتند و به جای [[گزینش]] [[برتر]]، غیر او را برگزیدند، از این جهت امام{{ع}} زبان به تظلم و [[شکایت]] گشوده است که من بر خلافت و [[ولایت]] از دیگران شایسته‌تر و اولی می‌باشم.

			حقی که امام{{ع}} در بیانات خود از آن یاد می‌کند و می‌گوید: از روزی که رسول خدا درگذشت، [[حق]] مرا گرفته و مرا از آن [[محروم]] کرده‌اند، حق [[شرعی]] نیست که از جانب [[صاحب شریعت]] به او داده شده باشد و تقدیم غیر برتر بر او یک نوع [[مخالفت]] با دستور [[شرع]] به حساب آید، بلکه مقصود یک حق طبیعی است که بر هر [[انسانی]] لازم است که با وجود برتر، دیگری را [[انتخاب]] ننماید و زمام کار را به [[انسان]] داناتر و تواناتر و بصیرتر بسپارد، ولی هرگاه گروهی روی مصلحتی از این اصل [[پیروی]] نکنند و کار را به دست فردی که از نظر [[علم]] و [[قدرت]] و شرائط [[روحی]] و جسمی در سطح پائین‌تر قرار گیرد بدهند، جای دارد که در این موقعیت، [[شخصیت]] [[برتر]] زبان به [[شکوه]] و [[گله]] بگشاید و بگوید: به [[خدا]] [[سوگند]]، از روزی که [[خداوند]] [[جان]] [[پیامبر]] را [[قبض]] کرد، من از [[حق]] خویش [[محروم]] شدم، تا امروز که [[مشاهده]] می‌کنی<ref>{{متن حدیث\|فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ مَدْفُوعاً عَنْ حَقِّي مُسْتَأْثَراً عَلَيَّ مُنْذُ قَبَضَ اللَّهُ نَبِيَّهُ{{صل}} حَتَّى يَوْمِ النَّاسِ هَذَا}}، نهج البلاغه عبده، خطبه ۵.</ref>. [[امام]]{{ع}} این جمله را موقعی گفت که [[طلحه]] و [[زبیر]] [[پرچم]] [[مخالفت با علی]] را برافراشته و [[بصره]] را پایگاه خود قرار داده بودند.

			پاسخ: این مطلب که به عنوان تحقیق از آن یاد می‌شود، پنداری بیش نیست. هیچ‌گاه نمی‌توان مجموع [[سخنان امام]]{{ع}} را بر [[شایستگی]] ذاتی حمل نمود و یک چنین شایستگی نمی‌تواند مجوز حملات تند امام بر [[خلفاء]] گردد، زیرا:

			اولاً: امام{{ع}} در برخی از سخنان خود روی [[وصیت پیامبر]] تکیه کرده و بر اساس آن سخن می‌گوید، آنجا که وی [[خاندان نبوت]] را معرفی می‌کند و چنین می‌فرماید: [[خاندان پیامبر]]، رازداران پیامبر، [[پناهگاه]] [[فرمان]] او، مخزن [[دانش‌ها]] و [[حکمت‌ها]]، [[حافظان]] کتاب و استوانه‌های آئین او می‌باشند. هیچ کس از افراد [[امت]] را نمی‌توان به آنان [[قیاس]] نمود آنان پایه‌های [[دین]] و ستون‌های [[ایمان]] و [[یقین]] می‌باشند، دورافتادگان از راه حق به آنها [[رجوع]] می‌کنند و واماندگان به آنها می‌پیوندند خصائص [[امامت]] ([[علوم]] و [[معارف]] و دیگر ملاک‌های امامت) نزد آنهاست و در حق آنهاست وصیت پیامبر و آنانند [[وارثان]] پیامبر}}<ref>{{متن حدیث\|هُمْ مَوْضِعُ سِرِّهِ وَ لَجَأُ أَمْرِهِ وَ عَيْبَةُ عِلْمِهِ وَ مَوْئِلُ حُكْمِهِ وَ كُهُوفُ كُتُبِهِ وَ... هُمْ أَسَاسُ الدِّينِ وَ عِمَادُ الْيَقِينِ إِلَيْهِمْ يَفِي‌ءُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يُلْحَقُ التَّالِي وَ لَهُمْ خَصَائِصُ حَقِّ الْوِلَايَةِ وَ فِيهِمُ الْوَصِيَّةُ وَ الْوِرَاثَةُ}}، نهج البلاغه، خطبه ۲.</ref>.

			مقصود امام از اینکه وصیت پیامبر درباره آنهاست، چیست؟ آیا با در نظر گرفتن لفظ [[ولایت]] در جمله {{متن حدیث\|لَهُمْ خَصَائِصُ الْوِلَايَةِ}} (یعنی صفاتی که با [[سید]] و [[حاکم اسلامی]] دارا باشد، تنها در آنهاست) روشن نمی‌گردد که مقصود از [[وصیت]]، همان وصیت به [[خلافت]] و سفارش به [[ولایت]] آنهاست، که در [[روز غدیر]] و غیر آن به طور وضوح بیان شده است؟

			ثانیاً: [[لیاقت]] و [[شایستگی]] هرگز [[تولید]] [[حق]] نمی‌کند، مادامی که شرائط دیگر مانند - [[انتخاب مردم]] - به آن ضمیمه نگردد، در صورتی که [[امام]]{{ع}} در سخنان خود روی حق محرز خود تکیه می‌کند و سخن می‌گوید و اظهار می‌دارد که حق او پس از [[پیامبر گرامی]] پایمال گردید.

			به عبارت دیگر: هرگاه مشکل مسألۀ [[رهبری]] در [[اسلام]] از طریق [[مشاوره]] و [[مذاکره]] و یا [[رجوع]] به [[افکار عمومی]] باید گشوده گردد، در این صورت مادامی که شخص (هر چند از هر جهت [[فضیلت]] و [[برتری]] بر دیگران داشته باشد) برای چنین مقامی [[انتخاب]] نگردد، او نمی‌تواند خود را صاحب حق بشمارد، که [[عدول]] از آن را یک نوع [[ظلم و ستم]] معرفی کند و به افرادی که به جای او انتخاب شده‌اند، [[حمله]] نماید، در صورتی که لحن امام{{ع}} در خطبه‌های خود برخلاف این است و او خود را صاحب حق مسلم می‌داند و عدول از آن را یک نوع ظلم و ستم بر خویش تصور می‌نماید و [[قریش]] را متعدیان و [[متجاوزان]] به [[حقوق]] خود می‌اندیشد، چنانکه می‌فرماید: بار الها مرا در برابر قریش و کسانی که آنان را کمک کردند، [[یاری]] فرما. آنان با من [[قطع رحم]] کردند و [[مقام]] بزرگ مرا کوچک شمردند و اتفاق کردند که با من درباره خلافت که حق مسلم من است، [[نزاع]] کنند<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَعْدِيكَ عَلَى قُرَيْشٍ وَ مَنْ أَعَانَهُمْ فَإِنَّهُمْ قَطَعُوا رَحِمِي وَ صَغَّرُوا عَظِيمَ مَنْزِلَتِيَ وَ أَجْمَعُوا عَلَى مُنَازَعَتِي أَمْراً هُوَ لِي}} (نهج البلاغه عبده، خطبه ۱۶۸).</ref>.

			آیا یک چنین جملات تند را می‌توان از طریق شایستگی ذاتی توجیه کرد، که هرگاه باید مسأله خلافت از طریق مراجعه به افکار عمومی و یا بزرگان [[صحابه]] حل و فصل گردد، چگونه [[امام]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ أَجْمَعُوا عَلَى مُنَازَعَتِي أَمْراً هُوَ لِي}}. هنگامی که [[آتش]] [[جنگ]] میان صفوف [[سربازان]] علی{{ع}} و [[معاویه]] در [[سرزمین صفین]] روشن بود، مردی گام به پیش نهاد و گفت چگونه [[قریش]] شما را از [[مقام خلافت]] که به آن از دیگران شایسته‌تر بودید، بازداشت؟

			امام از [[پرسش]] بی‌موقع او ناراحت شد و به طور ملائم که اوضاع و شرائط، بیش از آن را ایجاب نمی‌کرد، پاسخ داد و فرمود:
			گروهی بر آن [[بخل]] ورزیدند و گروهی از آن چشم پوشیدند، و میان ما و آنها [[داور]] خداست و بازگشت همه به سوی اوست.

			در روزهای [[سقیفه]] که [[ابوعبیده جراح]] به امام گفت: ای فرزند [[ابوطالب]]، چقدر به [[خلافت]] علاقه داری و [[حریص]] هستی؟ امام{{ع}} در پاسخ او فرمود: به [[خدا]] [[سوگند]] شما از من به خلافت حریص‌ترید، در حالی که از نظر شرائط و موقعیت بسیار دور هستید و من به آن نزدیکترم. من [[حق]] خویش را می‌طلبم و شما میان من و حقم مانع می‌شوید و مرا از آن باز می‌دارید<ref>{{متن حدیث\|بَلْ أَنْتُمْ وَ اللَّهِ أَحْرَصُ وَ أَبْعَدُ وَ أَنَا أَخَصُّ وَ أَقْرَبُ وَ إِنَّمَا طَلَبْتُ حَقّاً لِي وَ أَنْتُمْ تَحُولُونَ بَيْنِي وَ بَيْنَهُ وَ تَضْرِبُونَ وَجْهِي دُونَهُ}}، نهج البلاغه، خطبه ۱۶۷.</ref>.

			هرگز صحیح نیست این نوع [[انتقاد]] از خلافت [[خلفاء]] را از طریق [[لیاقت]] و [[شایستگی]] ذاتی [[تفسیر]] نمود. این جمله‌ها و تعبیرها حاکیست که امام{{ع}} خلافت را حق مسلم خویش می‌دانست و هر نوع [[انحراف]] از خود را [[انحراف از حق]] تصور می‌کرد و چنین حقی مسلم، جز از طریق [[تنصیص]] و [[تعیین الهی]] برای کسی ثابت نمی‌گردد.

			هرگز نمی‌توان این گونه تعبیرها را از طریق اصلحیت و [[اولویت]] تفسیر نمود. گروهی که [[سخنان امام]]{{ع}} را از این راه تفسیر می‌کنند، پیش داورانی هستند که [[اعتقاد]] آنان به [[استواری]] خلافت انتخابی، مانع از آن شده است که [[نصوص]] و کلمات امام{{ع}} را به طور صحیح ارزیابی نمایند.

			آری، [[امام]]{{ع}} در پاره‌ای از موارد، روی [[لیاقت]] و [[شایستگی]] خود تکیه کرده و مسأله [[نص]] را نادیده می‌گیرد و می‌فرماید: [[پیامبر خدا]] [[قبض روح]] شد، در حالی که سر او بر سینه من بود، من او را [[غسل]] دادم، در حالی که [[فرشتگان]] مرا [[یاری]] می‌کردند و اطراف [[خانه]] به ناله درآمد. فرشتگان دسته دسته فرود می‌آمدند و [[نماز]] می‌گزاردند و بالا می‌رفتند و من صدای آنها را می‌شنیدم. -{{متن حدیث\|فَمَنْ ذَا أَحَقُّ بِهِ مِنِّي حَيّاً وَ مَيِّتاً؟}}- چه کسی از من در حال [[حیات]] و ممات [[پیامبر]] به [[جانشینی]] او شایسته‌تر است؟<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲.</ref>

			در [[خطبه شقشقیه]] که از خطبه‌های معروف امام{{ع}} است، لیاقت و شایستگی خویش را به رخ [[مردم]] کشیده و می‌فرماید: «به [[خدا]] [[سوگند]] فرزند [[ابی قحافه]] [[خلافت]] را بسان پیراهن بر تن کرد در حالی که می‌دانست که آسیای خلافت [[ابر]] محور وجود من می‌گردد. از کوهسار وجود من سیل [[علوم]] سرازیر می‌شود و [[اندیشه]] هیچ کسی بر قله اندیشه من نمی‌رسد»<ref>{{متن حدیث\|أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَمَّصَهَا ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ وَ إِنَّهُ لَيَعْلَمُ أَنَّ مَحَلِّي مِنْهَا مَحَلُّ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحَى يَنْحَدِرُ عَنِّي السَّيْلُ وَ لَا يَرْقَى إِلَيَّ الطَّيْرُ}}، نهج البلاغه، خطبه ۳.</ref>.

			در برخی از موارد، امام{{ع}} روی [[قرابت]] و [[خویشاوندی]] خویش تکیه می‌کند و می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ نَحْنُ الْأَعْلَوْنَ نَسَباً وَ الْأَشَدُّونَ بِالرَّسُولِ{{صل}} نَوْطاً}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۶۵.</ref>. البته تکیه امام{{ع}} روی لیاقت و شایستگی و یا روی پیوند با [[پیامبر گرامی]]، به عنوان مقابله با [[منطق]] [[اهل سقیفه]] است؛ زیرا برخی از آنان خود را لایق می‌دانستند و احیاناً علت [[برگزیدگی]] خود را همان پیوند خویشاوندی خود با پیامبر بیان می‌کردند؛ لذا هنگامی که امام{{ع}} از منطق آنان [[آگاه]] شد، در [[انتقاد]] از آن فرمود: {{متن حدیث\|احْتَجُّوا بِالشَّجَرَةِ وَ أَضَاعُوا الثَّمَرَةَ}}. با پیوند خویش به شجره [[نبوت]]، بر صلاحیت خود [[احتجاج]] کردند ولی میوه آن را که [[خاندان]] اوست، نادیده گرفتند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۶۴.</ref>.<ref>[[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)\|پیشوائی از نظر اسلام]]، ص ۲۶۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* نخست: حفظ وحدت مسلمانان */

2024-03-10T09:15:18Z

نخست: حفظ وحدت مسلمانان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۴۵
خط ۷۹:		خط ۷۹:
	ایشان همین [[سیاست]] را درباره [[ابوسفیان]] به کار گرفت و در پاسخ وی که می‌خواست از فرصت [[اختلاف]] [[مسلمانان]] [[سوء]] استفاده کند و پس از تشکیل [[شورای سقیفه]]، با ترغیب علی{{ع}} به [[قیام]]، [[فتنه]] به پا کند، فرمود: «ای مردم، امواج کوه‌پیکر [[فتنه‌ها]] را با کشتی‌های [[نجات]] [[علم]]، [[اتحاد]] و [[ایمان]] بشکافید، از راه اختلاف و پراکندگی دوری گزینید و نشانه‌های [[تفاخر]] بر یکدیگر را از سر بر [[زمین]] نهید»<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ شُقُّوا أَمْوَاجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجَاةِ وَ عَرِّجُوا عَنْ طَرِيقِ الْمُنَافَرَةِ وَ ضَعُوا تِيجَانَ الْمُفَاخَرَةِ أَفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجَنَاحٍ أَوِ اسْتَسْلَمَ فَأَرَاحَ...}}. نهج البلاغة، خطبه ۵؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۲، ص۲۸۱.</ref>.		ایشان همین [[سیاست]] را درباره [[ابوسفیان]] به کار گرفت و در پاسخ وی که می‌خواست از فرصت [[اختلاف]] [[مسلمانان]] [[سوء]] استفاده کند و پس از تشکیل [[شورای سقیفه]]، با ترغیب علی{{ع}} به [[قیام]]، [[فتنه]] به پا کند، فرمود: «ای مردم، امواج کوه‌پیکر [[فتنه‌ها]] را با کشتی‌های [[نجات]] [[علم]]، [[اتحاد]] و [[ایمان]] بشکافید، از راه اختلاف و پراکندگی دوری گزینید و نشانه‌های [[تفاخر]] بر یکدیگر را از سر بر [[زمین]] نهید»<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ شُقُّوا أَمْوَاجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجَاةِ وَ عَرِّجُوا عَنْ طَرِيقِ الْمُنَافَرَةِ وَ ضَعُوا تِيجَانَ الْمُفَاخَرَةِ أَفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجَنَاحٍ أَوِ اسْتَسْلَمَ فَأَرَاحَ...}}. نهج البلاغة، خطبه ۵؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۲، ص۲۸۱.</ref>.

	همان‌طور که ملاحظه شد، [[سکوت]] علی{{ع}} در قبال [[خلفا]] و حتی [[همکاری]] آن حضرت در برخی از موارد با آنها، بر اساس مصالح اسلام و مسلمانان بوده است. اتخاذ چنین سیاستی از سوی علی{{ع}} در آن شرایط و مقطع زمانی حساس، معقول، منطقی و حکیمانه بوده است؛ زیرا با توجه به موقعیت سیاسی و [[اجتماعی]] خاص علی{{ع}} میان مسلمانان، قیام او موجب [[خونریزی]] بین مسلمانان می‌شد و خطرات جدی برای [[اسلام]] داشت؛ لذا کسی که خود [[وظیفه]] [[پاسداری از اسلام]] را بر عهده داشت، چگونه ممکن بود به یک خطر و عامل [[تهدید]] برای اسلام تبدیل شود؟! اگر [[امام علی]]{{ع}} [[قیام]] می‌کرد، برخی تصور می‌کردند آن حضرت برای رسیدن به [[قدرت]]، مصالح اسلام و [[مسلمانان]] را نادیده گرفته است<ref>[[حافظ نجفی\|نجفی، حافظ]]، [[اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود (مقاله)\|مقاله «اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)\|موسوعه رد شبهات ج۲۱]]، ص ~~۱۶۷~~.</ref>.		همان‌طور که ملاحظه شد، [[سکوت]] علی{{ع}} در قبال [[خلفا]] و حتی [[همکاری]] آن حضرت در برخی از موارد با آنها، بر اساس مصالح اسلام و مسلمانان بوده است. اتخاذ چنین سیاستی از سوی علی{{ع}} در آن شرایط و مقطع زمانی حساس، معقول، منطقی و حکیمانه بوده است؛ زیرا با توجه به موقعیت سیاسی و [[اجتماعی]] خاص علی{{ع}} میان مسلمانان، قیام او موجب [[خونریزی]] بین مسلمانان می‌شد و خطرات جدی برای [[اسلام]] داشت؛ لذا کسی که خود [[وظیفه]] [[پاسداری از اسلام]] را بر عهده داشت، چگونه ممکن بود به یک خطر و عامل [[تهدید]] برای اسلام تبدیل شود؟! اگر [[امام علی]]{{ع}} [[قیام]] می‌کرد، برخی تصور می‌کردند آن حضرت برای رسیدن به [[قدرت]]، مصالح اسلام و [[مسلمانان]] را نادیده گرفته است<ref>[[حافظ نجفی\|نجفی، حافظ]]، [[اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود (مقاله)\|مقاله «اعتقاد ائمه شیعه به امامت خود»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)\|موسوعه رد شبهات ج۲۱]]، ص ۱۶۷؛ [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)\|پیشوائی از نظر اسلام]]، ص ۲۶۲.</ref>.

	=== دوم: پاسداری و حراست از دین اسلام ===		=== دوم: پاسداری و حراست از دین اسلام ===

Bahmani: /* دلایل سکوت */

2024-03-10T09:14:35Z

دلایل سکوت

@@ خط ۴۹: / خط ۴۹: @@
 == دلایل سکوت ==
 با مطالعه تاریخ صدر اسلام به ویژه سخنان [[حضرت علی]]{{ع}}، [[دلایل]] [[سکوت]] آن حضرت روشن می‌شود؛ از جمله:
 === نخست: حفظ وحدت مسلمانان ===

Bahmani در ‏۱۰ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۹

2024-03-10T09:09:24Z

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == اولین واکنش امیرالمؤمنین در برابر خلفا ==