سیاست‌های جنگی امام علی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2023-04-10T19:05:11Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۳۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	~~== مقدمه ==~~
	== اهتمام به آموزش‌های نظامی‌==		== اهتمام به آموزش‌های نظامی‌==
	'''[[آموزش]] سپاهیان‌''': [[امام علی]] {{ع}}‌- از سفارش او به [[زیاد بن نضر]]، هنگامی که او را پیشاپیش [[سپاه]] به [[صفین]] گسیل داشت-: بدان که پیشروان [[سپاه]]، دیده‌بانان آن‌اند و دیده‌بان‌ها، پیشروان جاسوسان‌اند. پس هنگامی که از شهرهایت بیرون شدی و به [[دشمن]] نزدیک گشتی، بی [[احساس]] خستگی، دیده‌بان را به هر سو، به‌ویژه شیار کوه‌ها، لابه‌لای درختان، کمینگاه‌ها و هر جای دیگر بفرست. تا [[دشمن]] بر شما [[شبیخون]] نزند و برای شما کمین نگذاشته باشند. دسته‌ها و واحدها را از صبح تا به [[شب]]، راه مَبَر، مگر برای [[آمادگی]] که اگر حادثه‌ای رُخ داد یا امر ناگواری به شما رسید، پیشاپیش، خود را مهیا کرده باشید. چون به [[دشمن]] رسیدید یا [[دشمن]] بر شما فرود آمد، لشکرگاهتان را برفراز بلندی‌ها یا دامنه کوه‌ها یا بین رودخانه‌ها قرار دهید تا برای شما [[پناه]] و برای [[دشمن]]، مانعی باشد؛ و [[نبرد]] را از یک سو و دو سو قرار دهید، و دیده‌بان‌ها را بر ستیغ کوه‌ها و فراز پشته‌ها و کناره نهرها بگمارید تا برای شما دیده‌بانی کنند که مبادا [[دشمن]]، بر شما از جایی که می‌ترسید و یا جایی که از آن [[بیم]] ندارید، فرود آید. هنگامی که فرود آمدید، با هم فرود آیید، و وقتی کوچ کردید، با هم بکوچید. هنگامی که [[شب]] شما را فرا گرفت و فرود آمدید، لشکرگاه را با نیزه‌ها و سپرها بپوشانید و تیراندازها را پشتِ سپرها بگمارید که مبادا [[فریب]] بخورید یا [[غفلت]] بر شما مستولی گردد. خود، لشکرت را نگاهبانی کن و بپرهیز از آن‌که به [[خواب]] روی یا [[شب]] را به روزآوری، مگر با خوابِ اندک یا در حد چشیدن، و همین شیوه و روش را داشته باش تا به [[دشمن]] رسی. بر تو باد درنگ در [[جنگ]]؛ و بپرهیز از [[عجله]]، مگر آن‌که فرصتی مناسبْ فراهم آید؛ و بپرهیز از اینکه [[نبرد]] کنی، مگر آن‌که آنان آغاز کنند یا [[دستور]] من به تو رسد. [[درود]] و [[رحمت خدا]] بر تو باد!<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- مِن وَصِیتِهِ لِزیادِ بنِ النضرِ حینَ أنفَذَهُ عَلی‌ مُقَدمَتِهِ إلی‌ صِفینَ-: اعلَم أن مُقَدمَةَ القَومِ عُیونُهُم، وعُیونُ المُقَدمَةِ طَلائِعُهُم، فَإِذا أنتَ خَرَجتَ مِن بِلادِک ودَنَوتَ مِن عَدُوک فَلا تَسأَم مِن تَوجیهِ الطلائِعِ فی کل ناحِیةٍ، وفی بَعضِ الشعابِ وَالشجَرِ وَالخَمَرِ، وفی کل جانِبٍ، حَتی‌ لا یغیرَکم عَدُوکم، ویکونَ لَکم کمینٌ. ولا تُسَیرِ الکتائِبَ وَالقَبائِلَ مِن لَدُنِ الصباحِ إلَی المَساءِ إلاتَعبِیةً، فَإِن دَهَمَکم أمرٌ أو غَشِیکم مَکروهٌ کنتُم قَد تَقَدمتُم فِی التعبِیةِ. وإذا نَزَلتُم بِعَدُو أو نَزَلَ بِکم فَلکن مُعَسکرُکم فی أقبالِ الأَشرافِ، أو فی سِفاحِ الجِبالِ، أو أثناءِ الأَنهارِ؛ کیما تَکونَ لَکم رِدءاً ودُونَکم مَرَداً. وَلتَکن مُقاتَلَتُکم مِن وَجهٍ واحِدٍ وَاثنَینِ. وَاجعَلوا رُقَباءَکم فی صَیاصِی الجِبالِ، وبِأَعلی‌ الأَشرافِ، وبِمَناکبِ الأَنهارِ؛ یریئونَ لَکم؛ لِئَلا یأتِیکم عَدُو مِن مَکانِ مَخافَةٍ أو أمنٍ. وإذا نَزَلتُم فَانزِلوا جَمیعاً، وإذا رَحَلتُم فَارحَلوا جَمیعاً، وإذا غَشِیکمُ اللیلُ فَنَزَلتُم فَحُفوا عَسکرَکم بِالرماحِ وَالترَسَةِ، وَاجعَلوا رُماتَکم یلوونَ تِرَسَتَکم؛ کیلا تُصابَ لَکم غِرةٌ، ولا تُلقی‌ لَکم غَفلَةٌ. وَاحرُس عَسکرَک بِنَفسِک، وإیاک أن تَرقُدَ أو تُصبِحَ إلاغِراراً أو مَضمَضَةً. ثُم لکن ذلِک شَأنَک ودَأبَک حَتی‌ تَنتَهِی إلی‌ عَدُوک. وعَلَیک بِالتأَنی فی حَربِک، وإیاک والعَجَلَةَ إلاأن تُمکنَک فُرصَةٌ. وإیاک أن تُقاتِلَ إلاأن یبدَؤوک، أو یأتِیک أمری. وَالسلامُ عَلَیک ورَحمَةُ اللهِ}} (تحف العقول، ص ۱۹۱).</ref>		'''[[آموزش]] سپاهیان‌''': [[امام علی]] {{ع}}‌- از سفارش او به [[زیاد بن نضر]]، هنگامی که او را پیشاپیش [[سپاه]] به [[صفین]] گسیل داشت-: بدان که پیشروان [[سپاه]]، دیده‌بانان آن‌اند و دیده‌بان‌ها، پیشروان جاسوسان‌اند. پس هنگامی که از شهرهایت بیرون شدی و به [[دشمن]] نزدیک گشتی، بی [[احساس]] خستگی، دیده‌بان را به هر سو، به‌ویژه شیار کوه‌ها، لابه‌لای درختان، کمینگاه‌ها و هر جای دیگر بفرست. تا [[دشمن]] بر شما [[شبیخون]] نزند و برای شما کمین نگذاشته باشند. دسته‌ها و واحدها را از صبح تا به [[شب]]، راه مَبَر، مگر برای [[آمادگی]] که اگر حادثه‌ای رُخ داد یا امر ناگواری به شما رسید، پیشاپیش، خود را مهیا کرده باشید. چون به [[دشمن]] رسیدید یا [[دشمن]] بر شما فرود آمد، لشکرگاهتان را برفراز بلندی‌ها یا دامنه کوه‌ها یا بین رودخانه‌ها قرار دهید تا برای شما [[پناه]] و برای [[دشمن]]، مانعی باشد؛ و [[نبرد]] را از یک سو و دو سو قرار دهید، و دیده‌بان‌ها را بر ستیغ کوه‌ها و فراز پشته‌ها و کناره نهرها بگمارید تا برای شما دیده‌بانی کنند که مبادا [[دشمن]]، بر شما از جایی که می‌ترسید و یا جایی که از آن [[بیم]] ندارید، فرود آید. هنگامی که فرود آمدید، با هم فرود آیید، و وقتی کوچ کردید، با هم بکوچید. هنگامی که [[شب]] شما را فرا گرفت و فرود آمدید، لشکرگاه را با نیزه‌ها و سپرها بپوشانید و تیراندازها را پشتِ سپرها بگمارید که مبادا [[فریب]] بخورید یا [[غفلت]] بر شما مستولی گردد. خود، لشکرت را نگاهبانی کن و بپرهیز از آن‌که به [[خواب]] روی یا [[شب]] را به روزآوری، مگر با خوابِ اندک یا در حد چشیدن، و همین شیوه و روش را داشته باش تا به [[دشمن]] رسی. بر تو باد درنگ در [[جنگ]]؛ و بپرهیز از [[عجله]]، مگر آن‌که فرصتی مناسبْ فراهم آید؛ و بپرهیز از اینکه [[نبرد]] کنی، مگر آن‌که آنان آغاز کنند یا [[دستور]] من به تو رسد. [[درود]] و [[رحمت خدا]] بر تو باد!<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- مِن وَصِیتِهِ لِزیادِ بنِ النضرِ حینَ أنفَذَهُ عَلی‌ مُقَدمَتِهِ إلی‌ صِفینَ-: اعلَم أن مُقَدمَةَ القَومِ عُیونُهُم، وعُیونُ المُقَدمَةِ طَلائِعُهُم، فَإِذا أنتَ خَرَجتَ مِن بِلادِک ودَنَوتَ مِن عَدُوک فَلا تَسأَم مِن تَوجیهِ الطلائِعِ فی کل ناحِیةٍ، وفی بَعضِ الشعابِ وَالشجَرِ وَالخَمَرِ، وفی کل جانِبٍ، حَتی‌ لا یغیرَکم عَدُوکم، ویکونَ لَکم کمینٌ. ولا تُسَیرِ الکتائِبَ وَالقَبائِلَ مِن لَدُنِ الصباحِ إلَی المَساءِ إلاتَعبِیةً، فَإِن دَهَمَکم أمرٌ أو غَشِیکم مَکروهٌ کنتُم قَد تَقَدمتُم فِی التعبِیةِ. وإذا نَزَلتُم بِعَدُو أو نَزَلَ بِکم فَلکن مُعَسکرُکم فی أقبالِ الأَشرافِ، أو فی سِفاحِ الجِبالِ، أو أثناءِ الأَنهارِ؛ کیما تَکونَ لَکم رِدءاً ودُونَکم مَرَداً. وَلتَکن مُقاتَلَتُکم مِن وَجهٍ واحِدٍ وَاثنَینِ. وَاجعَلوا رُقَباءَکم فی صَیاصِی الجِبالِ، وبِأَعلی‌ الأَشرافِ، وبِمَناکبِ الأَنهارِ؛ یریئونَ لَکم؛ لِئَلا یأتِیکم عَدُو مِن مَکانِ مَخافَةٍ أو أمنٍ. وإذا نَزَلتُم فَانزِلوا جَمیعاً، وإذا رَحَلتُم فَارحَلوا جَمیعاً، وإذا غَشِیکمُ اللیلُ فَنَزَلتُم فَحُفوا عَسکرَکم بِالرماحِ وَالترَسَةِ، وَاجعَلوا رُماتَکم یلوونَ تِرَسَتَکم؛ کیلا تُصابَ لَکم غِرةٌ، ولا تُلقی‌ لَکم غَفلَةٌ. وَاحرُس عَسکرَک بِنَفسِک، وإیاک أن تَرقُدَ أو تُصبِحَ إلاغِراراً أو مَضمَضَةً. ثُم لکن ذلِک شَأنَک ودَأبَک حَتی‌ تَنتَهِی إلی‌ عَدُوک. وعَلَیک بِالتأَنی فی حَربِک، وإیاک والعَجَلَةَ إلاأن تُمکنَک فُرصَةٌ. وإیاک أن تُقاتِلَ إلاأن یبدَؤوک، أو یأتِیک أمری. وَالسلامُ عَلَیک ورَحمَةُ اللهِ}} (تحف العقول، ص ۱۹۱).</ref>

Bahmani در ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۴

2023-04-10T19:04:26Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - '-،' به '-'

2022-11-24T06:41:24Z

جایگزینی متن - '-،' به '-'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	* '''[[اقامه حجت]]، پیش از [[نبرد]]''': [[السنن الکبری‌ (کتاب)\|السنن الکبری‌]]- به [[نقل]] از [[براء بن عازب]]-: [[علی]] {{ع}} مرا به سوی [[خوارج]] در [[نهروان]] فرستاد. پیش از [[کارزار]]، سه مرتبه آنان را [به هدایتْ‌] [[دعوت]] نمودم<ref>السنن الکبری، ج ۸، ص ۳۰۹، ح ۱۶۷۳۹.</ref>.		* '''[[اقامه حجت]]، پیش از [[نبرد]]''': [[السنن الکبری‌ (کتاب)\|السنن الکبری‌]]- به [[نقل]] از [[براء بن عازب]]-: [[علی]] {{ع}} مرا به سوی [[خوارج]] در [[نهروان]] فرستاد. پیش از [[کارزار]]، سه مرتبه آنان را [به هدایتْ‌] [[دعوت]] نمودم<ref>السنن الکبری، ج ۸، ص ۳۰۹، ح ۱۶۷۳۹.</ref>.
	* '''[[نیایش]] به هنگام [[نبرد]]''': [[امام صادق]] {{ع}}: به [[درستی]] که [[امیرمؤمنان]] هنگامی که قصد [[نبرد]] می‌کرد، این [[نیایش‌ها]] را بر زبان می‌آورد: "بار خدایا! به [[درستی]] که تو راهی از راه‌هایت را نشان دادی و خشنودی‌ات را در آن نهادی، و دوستانت را به سویش [[دعوت]] کردی و آن را [[برترین]] راه نزد خودت‌از جهت [[پاداش]]، وگرامی‌ترینِ آنها از جهت بازگشت، و [[دوست]] داشتنی‌ترینِ آنها نزد خودت از جهتِ روش قرار دادی. آن‌گاه در این راه، از [[مؤمنان]]، [[جان]] و مالشان را خریدی که در مقابل [[بهشت]]، در [[راه خدا]] [[پیکار]] کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند؛ [و این،] وعده‌ای است [[حق]] از جانب تو. پس مرا از آنانی قرار ده که جانش را از او خریده‌ای و سپس، او به داد و ستدی که با او داشتی، [[وفا]] کرد، پیمانی را نشکست و نقض نکرد و آن را [[تغییر]] نداد؛ بلکه پاسخی به محبت‌هایت و برای نزدیک شدن به تو قرارش داد. پس آن را پایان کارم قرار ده و پایان عمرم را در این راه، مقرر ساز و در این راه، شهادتی روزی‌ام کن که سبب [[خشنودی]] تو گردد و لغزش‌هایم را بدان [[پاک]] گردانَد، و مرا در زمره زندگان که از دست [[دشمنان]] و [[نافرمانان]] روزی خورده‌اند، در زیر [[پرچم]] [[حق]] و [[هدایت]]، قرار ده که در [راه‌] [[پیروزی]] بر آنان، گام بر می‌دارد، پشت‌کننده [به [[نبرد]]] نیست، و شک‌آور نباشد. بار خدایا! به تو [[پناه]] می‌برم در این هنگام، از [[ترس]] به هنگام وحشت‌ها و از سُستی به هنگام یورش قهرمانان، و از گناهی که اعمالم را تباه سازد. پس، از روی [[شک]] باز ایستم، یا بدون [[یقین]] بگذرانم، و [در نتیجه‌] تلاشم [[بیهوده]] و عملم پذیرفته نشده باشد"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: إن أمیرَ المُؤمِنینَ {{ع}} کانَ إذا أرادَ القِتالَ قالَ هذِهِ الدعَواتِ: اللهُم إنک أعلَمتَ سَبیلًا مِن سُبُلِک، جَعَلتَ فیهِ رِضاک، وَنَدبتَ إلَیهِ أولِیاءَک، وجَعَلتَهُ أشرَفَ سُبُلِک عِندَک ثَواباً، وأکرَمَها لَدَیک مَآباً، وأحَبها إلَیک مَسلَکاً، ثُم اشتَرَیتَ فیهِ مِنَ المُؤمِنینَ أنفُسَهُم وأموالَهُم بِأَن لَهُمُ الجَنةَ یقاتِلونَ فی سَبیلِ اللهِ فَیقتُلونَ ویقتَلونَ وَعداً عَلَیک حَقاً، فَاجعَلنی مِمنِ اشتَری‌ فیهِ مِنک نَفسَهُ ثُم وَفی‌ لَک بِبَیعِهِ الذی بایعَک عَلَیهِ، غَیرَ ناکثٍ ولا ناقِضٍ عَهداً، ولا مُبَدلًا تَبدیلًا، بَلِ استیجاباً لِمَحَبتِک، وتَقَرباً بِهِ إلَیک، فَاجعَلهُ خاتِمَةَ عَمَلی، وصَیر فیهِ فَناءَ عُمُری، وَارزُقنی فیهِ لَک وبِهِ مَشهداً توجِبُ لی بِهِ مِنک الرضا، وتَحُط بِهِ عَنی الخَطایا، وتَجعَلُنی فِی الأَحیاءِ المَرزوقینَ بِأَیدِی العُداةِ وَالعُصاةِ، تَحتَ لِواءِ الحَق ورایةِ الهُدی‌، ماضِیاً عَلی‌ نُصرَتِهِم قُدُماً، غَیرَ مُوَل دُبُراً، ولا مُحدِثٍ شَکاً، اللهُم وأعوذُ بِک عِندَ ذلِک مِنَ الجُبنِ عِندَ مَوارِدِ الأَهوالِ، ومِنَ الضعفِ عِندَ مُساوَرَةِ الأَبطالِ، ومِنَ الذنبِ المُحبِطِ لِلأَعمالِ، فَاحجِمَ مَن شَک، أو أمضِی بِغَیرِ یقینٍ، فَیکون سَعیی فی تَبابٍ، وعَمَلی غَیرَ مَقبولٍ}} (الکافی، ج ۵، ص ۴۶، ح ۱).</ref>.		* '''[[نیایش]] به هنگام [[نبرد]]''': [[امام صادق]] {{ع}}: به [[درستی]] که [[امیرمؤمنان]] هنگامی که قصد [[نبرد]] می‌کرد، این [[نیایش‌ها]] را بر زبان می‌آورد: "بار خدایا! به [[درستی]] که تو راهی از راه‌هایت را نشان دادی و خشنودی‌ات را در آن نهادی، و دوستانت را به سویش [[دعوت]] کردی و آن را [[برترین]] راه نزد خودت‌از جهت [[پاداش]]، وگرامی‌ترینِ آنها از جهت بازگشت، و [[دوست]] داشتنی‌ترینِ آنها نزد خودت از جهتِ روش قرار دادی. آن‌گاه در این راه، از [[مؤمنان]]، [[جان]] و مالشان را خریدی که در مقابل [[بهشت]]، در [[راه خدا]] [[پیکار]] کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند؛ [و این،] وعده‌ای است [[حق]] از جانب تو. پس مرا از آنانی قرار ده که جانش را از او خریده‌ای و سپس، او به داد و ستدی که با او داشتی، [[وفا]] کرد، پیمانی را نشکست و نقض نکرد و آن را [[تغییر]] نداد؛ بلکه پاسخی به محبت‌هایت و برای نزدیک شدن به تو قرارش داد. پس آن را پایان کارم قرار ده و پایان عمرم را در این راه، مقرر ساز و در این راه، شهادتی روزی‌ام کن که سبب [[خشنودی]] تو گردد و لغزش‌هایم را بدان [[پاک]] گردانَد، و مرا در زمره زندگان که از دست [[دشمنان]] و [[نافرمانان]] روزی خورده‌اند، در زیر [[پرچم]] [[حق]] و [[هدایت]]، قرار ده که در [راه‌] [[پیروزی]] بر آنان، گام بر می‌دارد، پشت‌کننده [به [[نبرد]]] نیست، و شک‌آور نباشد. بار خدایا! به تو [[پناه]] می‌برم در این هنگام، از [[ترس]] به هنگام وحشت‌ها و از سُستی به هنگام یورش قهرمانان، و از گناهی که اعمالم را تباه سازد. پس، از روی [[شک]] باز ایستم، یا بدون [[یقین]] بگذرانم، و [در نتیجه‌] تلاشم [[بیهوده]] و عملم پذیرفته نشده باشد"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: إن أمیرَ المُؤمِنینَ {{ع}} کانَ إذا أرادَ القِتالَ قالَ هذِهِ الدعَواتِ: اللهُم إنک أعلَمتَ سَبیلًا مِن سُبُلِک، جَعَلتَ فیهِ رِضاک، وَنَدبتَ إلَیهِ أولِیاءَک، وجَعَلتَهُ أشرَفَ سُبُلِک عِندَک ثَواباً، وأکرَمَها لَدَیک مَآباً، وأحَبها إلَیک مَسلَکاً، ثُم اشتَرَیتَ فیهِ مِنَ المُؤمِنینَ أنفُسَهُم وأموالَهُم بِأَن لَهُمُ الجَنةَ یقاتِلونَ فی سَبیلِ اللهِ فَیقتُلونَ ویقتَلونَ وَعداً عَلَیک حَقاً، فَاجعَلنی مِمنِ اشتَری‌ فیهِ مِنک نَفسَهُ ثُم وَفی‌ لَک بِبَیعِهِ الذی بایعَک عَلَیهِ، غَیرَ ناکثٍ ولا ناقِضٍ عَهداً، ولا مُبَدلًا تَبدیلًا، بَلِ استیجاباً لِمَحَبتِک، وتَقَرباً بِهِ إلَیک، فَاجعَلهُ خاتِمَةَ عَمَلی، وصَیر فیهِ فَناءَ عُمُری، وَارزُقنی فیهِ لَک وبِهِ مَشهداً توجِبُ لی بِهِ مِنک الرضا، وتَحُط بِهِ عَنی الخَطایا، وتَجعَلُنی فِی الأَحیاءِ المَرزوقینَ بِأَیدِی العُداةِ وَالعُصاةِ، تَحتَ لِواءِ الحَق ورایةِ الهُدی‌، ماضِیاً عَلی‌ نُصرَتِهِم قُدُماً، غَیرَ مُوَل دُبُراً، ولا مُحدِثٍ شَکاً، اللهُم وأعوذُ بِک عِندَ ذلِک مِنَ الجُبنِ عِندَ مَوارِدِ الأَهوالِ، ومِنَ الضعفِ عِندَ مُساوَرَةِ الأَبطالِ، ومِنَ الذنبِ المُحبِطِ لِلأَعمالِ، فَاحجِمَ مَن شَک، أو أمضِی بِغَیرِ یقینٍ، فَیکون سَعیی فی تَبابٍ، وعَمَلی غَیرَ مَقبولٍ}} (الکافی، ج ۵، ص ۴۶، ح ۱).</ref>.
	* '''آغاز کردن [[نبرد]] بعد از ظهر''': [[امام صادق]] {{ع}}: [[امیرمؤمنان]]- که [[درود]] [[خدا]] بر او باد-، [[پیکار]] نمی‌کرد، مگر بعد از ظهر و می‌فرمود: "در این هنگام، درهای [[آسمان]]، گشوده می‌شود، [[رحمت]] و [[مهربانی]] پذیرفته می‌گردد، و [[پیروزی]] فرود می‌آید". و می‌فرمود: "این زمان (عصر)، به [[شب]] نزدیک‌تر است و مناسب‌تر است برای آنکه کشتارْ کم شود و [[جنگجو]] [از تعقیب دشمن‌] باز گردد، و شکست‌خوردگان، [[نجات]] یابند"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ- صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِ- لا یقاتِلُ حَتی‌ تَزولَ الشمسُ ویقولُ: تُفتَحُ أبوابُ السماءِ، وتُقبِلُ الرحمَةُ، وینزِلُ النصرُ. ویقولُ: هُوَ أقرَبُ إلَی اللیلِ، وأجدَرُ أن یقِل القَتلُ، ویرِجعَ الطالِبُ، ویفلِتَ المُنهَزِمُ}} (الکافی، ج ۵، ص ۲۸، ح ۵).</ref>.		* '''آغاز کردن [[نبرد]] بعد از ظهر''': [[امام صادق]] {{ع}}: [[امیرمؤمنان]]- که [[درود]] [[خدا]] بر او باد- [[پیکار]] نمی‌کرد، مگر بعد از ظهر و می‌فرمود: "در این هنگام، درهای [[آسمان]]، گشوده می‌شود، [[رحمت]] و [[مهربانی]] پذیرفته می‌گردد، و [[پیروزی]] فرود می‌آید". و می‌فرمود: "این زمان (عصر)، به [[شب]] نزدیک‌تر است و مناسب‌تر است برای آنکه کشتارْ کم شود و [[جنگجو]] [از تعقیب دشمن‌] باز گردد، و شکست‌خوردگان، [[نجات]] یابند"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ- صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِ- لا یقاتِلُ حَتی‌ تَزولَ الشمسُ ویقولُ: تُفتَحُ أبوابُ السماءِ، وتُقبِلُ الرحمَةُ، وینزِلُ النصرُ. ویقولُ: هُوَ أقرَبُ إلَی اللیلِ، وأجدَرُ أن یقِل القَتلُ، ویرِجعَ الطالِبُ، ویفلِتَ المُنهَزِمُ}} (الکافی، ج ۵، ص ۲۸، ح ۵).</ref>.
	* '''[[خوش‌رفتاری]] با باقی‌مانده دشمن‌''': [[تاریخ الیعقوبی‌ (کتاب)\|تاریخ الیعقوبی‌]]- به [[نقل]] از [[اسماعیل بن علی]]-: نخستین کسی که [چگونگی‌] [[نبرد]] با [[اهل]] [[قبله]] را آموخت، [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} بود. او [[اسیران]] را نمی‌کشت، به دنبال شکست‌خوردگان نمی‌رفت و زخمی‌ها را از پا در نمی‌آورد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref><ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۳۰۵-۳۱۴.</ref>.		* '''[[خوش‌رفتاری]] با باقی‌مانده دشمن‌''': [[تاریخ الیعقوبی‌ (کتاب)\|تاریخ الیعقوبی‌]]- به [[نقل]] از [[اسماعیل بن علی]]-: نخستین کسی که [چگونگی‌] [[نبرد]] با [[اهل]] [[قبله]] را آموخت، [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} بود. او [[اسیران]] را نمی‌کشت، به دنبال شکست‌خوردگان نمی‌رفت و زخمی‌ها را از پا در نمی‌آورد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref><ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۳۰۵-۳۱۴.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

2022-11-23T08:57:27Z

جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۷
خط ۸:		خط ۸:
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	== اهتمام به آموزش‌های نظامی‌==		== اهتمام به آموزش‌های نظامی‌==
	* '''[[آموزش]] سپاهیان‌''': [[امام علی]] {{ع}}‌- از سفارش او به [[زیاد بن نضر]]، هنگامی که او را پیشاپیش [[سپاه]] به [[صفین]] گسیل داشت-: بدان که پیشروان [[سپاه]]، دیده‌بانان آن‌اند و دیده‌بان‌ها، پیشروان جاسوسان‌اند. پس هنگامی که از شهرهایت بیرون شدی و به [[دشمن]] نزدیک گشتی، بی [[احساس]] خستگی، دیده‌بان را به هر سو، به‌ویژه شیار کوه‌ها، لابه‌لای درختان، کمینگاه‌ها و هر جای دیگر بفرست. تا [[دشمن]] بر شما [[شبیخون]] نزند و برای شما کمین نگذاشته باشند. دسته‌ها و واحدها را از صبح تا به [[شب]]، راه مَبَر، مگر برای [[آمادگی]] که اگر حادثه‌ای رُخ داد یا امر ناگواری به شما رسید، پیشاپیش، خود را مهیا کرده باشید. چون به [[دشمن]] رسیدید یا [[دشمن]] بر شما فرود آمد، لشکرگاهتان را برفراز بلندی‌ها یا دامنه کوه‌ها یا بین رودخانه‌ها قرار دهید تا برای شما [[پناه]] و برای [[دشمن]]، مانعی باشد؛ و [[نبرد]] را از یک سو و دو سو قرار دهید، و دیده‌بان‌ها را بر ستیغ کوه‌ها و فراز پشته‌ها و کناره نهرها بگمارید تا برای شما دیده‌بانی کنند که مبادا [[دشمن]]، بر شما از جایی که می‌ترسید و یا جایی که از آن [[بیم]] ندارید، فرود آید. هنگامی که فرود آمدید، با هم فرود آیید، و وقتی کوچ کردید، با هم بکوچید. هنگامی که [[شب]] شما را فرا گرفت و فرود آمدید، لشکرگاه را با نیزه‌ها و سپرها بپوشانید و تیراندازها را پشتِ سپرها بگمارید که مبادا [[فریب]] بخورید یا [[غفلت]] بر شما مستولی گردد. خود، لشکرت را نگاهبانی کن و بپرهیز از آن‌که به [[خواب]] روی یا [[شب]] را به روزآوری، مگر با خوابِ اندک یا در حد چشیدن، و همین شیوه و روش را داشته باش تا به [[دشمن]] رسی. بر تو باد درنگ در [[جنگ]]؛ و بپرهیز از [[عجله]]، مگر آن‌که فرصتی مناسبْ فراهم آید؛ و بپرهیز از اینکه [[نبرد]] کنی، مگر آن‌که آنان آغاز کنند یا [[دستور]] من به تو رسد. [[درود]] و [[رحمت خدا]] بر تو باد!<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- مِن وَصِیتِهِ لِزیادِ بنِ النضرِ حینَ أنفَذَهُ عَلی‌ مُقَدمَتِهِ إلی‌ صِفینَ-: اعلَم أن مُقَدمَةَ القَومِ عُیونُهُم، وعُیونُ المُقَدمَةِ طَلائِعُهُم، فَإِذا أنتَ خَرَجتَ مِن بِلادِک ودَنَوتَ مِن عَدُوک فَلا تَسأَم مِن تَوجیهِ الطلائِعِ فی کل ناحِیةٍ، وفی بَعضِ الشعابِ وَالشجَرِ وَالخَمَرِ، وفی کل جانِبٍ، حَتی‌ لا یغیرَکم عَدُوکم، ویکونَ لَکم کمینٌ. ولا تُسَیرِ الکتائِبَ وَالقَبائِلَ مِن لَدُنِ الصباحِ إلَی المَساءِ إلاتَعبِیةً، فَإِن دَهَمَکم أمرٌ أو غَشِیکم مَکروهٌ کنتُم قَد تَقَدمتُم فِی التعبِیةِ. وإذا نَزَلتُم بِعَدُو أو نَزَلَ بِکم ~~فَلیکن~~ مُعَسکرُکم فی أقبالِ الأَشرافِ، أو فی سِفاحِ الجِبالِ، أو أثناءِ الأَنهارِ؛ کیما تَکونَ لَکم رِدءاً ودُونَکم مَرَداً. وَلتَکن مُقاتَلَتُکم مِن وَجهٍ واحِدٍ وَاثنَینِ. وَاجعَلوا رُقَباءَکم فی صَیاصِی الجِبالِ، وبِأَعلی‌ الأَشرافِ، وبِمَناکبِ الأَنهارِ؛ یریئونَ لَکم؛ لِئَلا یأتِیکم عَدُو مِن مَکانِ مَخافَةٍ أو أمنٍ. وإذا نَزَلتُم فَانزِلوا جَمیعاً، وإذا رَحَلتُم فَارحَلوا جَمیعاً، وإذا غَشِیکمُ اللیلُ فَنَزَلتُم فَحُفوا عَسکرَکم بِالرماحِ وَالترَسَةِ، وَاجعَلوا رُماتَکم یلوونَ تِرَسَتَکم؛ کیلا تُصابَ لَکم غِرةٌ، ولا تُلقی‌ لَکم غَفلَةٌ. وَاحرُس عَسکرَک بِنَفسِک، وإیاک أن تَرقُدَ أو تُصبِحَ إلاغِراراً أو مَضمَضَةً. ثُم لکن ذلِک شَأنَک ودَأبَک حَتی‌ تَنتَهِی إلی‌ عَدُوک. وعَلَیک بِالتأَنی فی حَربِک، وإیاک والعَجَلَةَ إلاأن تُمکنَک فُرصَةٌ. وإیاک أن تُقاتِلَ إلاأن یبدَؤوک، أو یأتِیک أمری. وَالسلامُ عَلَیک ورَحمَةُ اللهِ}} (تحف العقول، ص ۱۹۱).</ref>		* '''[[آموزش]] سپاهیان‌''': [[امام علی]] {{ع}}‌- از سفارش او به [[زیاد بن نضر]]، هنگامی که او را پیشاپیش [[سپاه]] به [[صفین]] گسیل داشت-: بدان که پیشروان [[سپاه]]، دیده‌بانان آن‌اند و دیده‌بان‌ها، پیشروان جاسوسان‌اند. پس هنگامی که از شهرهایت بیرون شدی و به [[دشمن]] نزدیک گشتی، بی [[احساس]] خستگی، دیده‌بان را به هر سو، به‌ویژه شیار کوه‌ها، لابه‌لای درختان، کمینگاه‌ها و هر جای دیگر بفرست. تا [[دشمن]] بر شما [[شبیخون]] نزند و برای شما کمین نگذاشته باشند. دسته‌ها و واحدها را از صبح تا به [[شب]]، راه مَبَر، مگر برای [[آمادگی]] که اگر حادثه‌ای رُخ داد یا امر ناگواری به شما رسید، پیشاپیش، خود را مهیا کرده باشید. چون به [[دشمن]] رسیدید یا [[دشمن]] بر شما فرود آمد، لشکرگاهتان را برفراز بلندی‌ها یا دامنه کوه‌ها یا بین رودخانه‌ها قرار دهید تا برای شما [[پناه]] و برای [[دشمن]]، مانعی باشد؛ و [[نبرد]] را از یک سو و دو سو قرار دهید، و دیده‌بان‌ها را بر ستیغ کوه‌ها و فراز پشته‌ها و کناره نهرها بگمارید تا برای شما دیده‌بانی کنند که مبادا [[دشمن]]، بر شما از جایی که می‌ترسید و یا جایی که از آن [[بیم]] ندارید، فرود آید. هنگامی که فرود آمدید، با هم فرود آیید، و وقتی کوچ کردید، با هم بکوچید. هنگامی که [[شب]] شما را فرا گرفت و فرود آمدید، لشکرگاه را با نیزه‌ها و سپرها بپوشانید و تیراندازها را پشتِ سپرها بگمارید که مبادا [[فریب]] بخورید یا [[غفلت]] بر شما مستولی گردد. خود، لشکرت را نگاهبانی کن و بپرهیز از آن‌که به [[خواب]] روی یا [[شب]] را به روزآوری، مگر با خوابِ اندک یا در حد چشیدن، و همین شیوه و روش را داشته باش تا به [[دشمن]] رسی. بر تو باد درنگ در [[جنگ]]؛ و بپرهیز از [[عجله]]، مگر آن‌که فرصتی مناسبْ فراهم آید؛ و بپرهیز از اینکه [[نبرد]] کنی، مگر آن‌که آنان آغاز کنند یا [[دستور]] من به تو رسد. [[درود]] و [[رحمت خدا]] بر تو باد!<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- مِن وَصِیتِهِ لِزیادِ بنِ النضرِ حینَ أنفَذَهُ عَلی‌ مُقَدمَتِهِ إلی‌ صِفینَ-: اعلَم أن مُقَدمَةَ القَومِ عُیونُهُم، وعُیونُ المُقَدمَةِ طَلائِعُهُم، فَإِذا أنتَ خَرَجتَ مِن بِلادِک ودَنَوتَ مِن عَدُوک فَلا تَسأَم مِن تَوجیهِ الطلائِعِ فی کل ناحِیةٍ، وفی بَعضِ الشعابِ وَالشجَرِ وَالخَمَرِ، وفی کل جانِبٍ، حَتی‌ لا یغیرَکم عَدُوکم، ویکونَ لَکم کمینٌ. ولا تُسَیرِ الکتائِبَ وَالقَبائِلَ مِن لَدُنِ الصباحِ إلَی المَساءِ إلاتَعبِیةً، فَإِن دَهَمَکم أمرٌ أو غَشِیکم مَکروهٌ کنتُم قَد تَقَدمتُم فِی التعبِیةِ. وإذا نَزَلتُم بِعَدُو أو نَزَلَ بِکم فَلکن مُعَسکرُکم فی أقبالِ الأَشرافِ، أو فی سِفاحِ الجِبالِ، أو أثناءِ الأَنهارِ؛ کیما تَکونَ لَکم رِدءاً ودُونَکم مَرَداً. وَلتَکن مُقاتَلَتُکم مِن وَجهٍ واحِدٍ وَاثنَینِ. وَاجعَلوا رُقَباءَکم فی صَیاصِی الجِبالِ، وبِأَعلی‌ الأَشرافِ، وبِمَناکبِ الأَنهارِ؛ یریئونَ لَکم؛ لِئَلا یأتِیکم عَدُو مِن مَکانِ مَخافَةٍ أو أمنٍ. وإذا نَزَلتُم فَانزِلوا جَمیعاً، وإذا رَحَلتُم فَارحَلوا جَمیعاً، وإذا غَشِیکمُ اللیلُ فَنَزَلتُم فَحُفوا عَسکرَکم بِالرماحِ وَالترَسَةِ، وَاجعَلوا رُماتَکم یلوونَ تِرَسَتَکم؛ کیلا تُصابَ لَکم غِرةٌ، ولا تُلقی‌ لَکم غَفلَةٌ. وَاحرُس عَسکرَک بِنَفسِک، وإیاک أن تَرقُدَ أو تُصبِحَ إلاغِراراً أو مَضمَضَةً. ثُم لکن ذلِک شَأنَک ودَأبَک حَتی‌ تَنتَهِی إلی‌ عَدُوک. وعَلَیک بِالتأَنی فی حَربِک، وإیاک والعَجَلَةَ إلاأن تُمکنَک فُرصَةٌ. وإیاک أن تُقاتِلَ إلاأن یبدَؤوک، أو یأتِیک أمری. وَالسلامُ عَلَیک ورَحمَةُ اللهِ}} (تحف العقول، ص ۱۹۱).</ref>
	* '''[[آرایش سپاه‌]]''': دعائم الاسلام‌- درباره [[علی]] {{ع}}-: او به هنگامی که برای [[نبرد]] آماده می‌شد، برای [[سپاه]]، [یگان‌های‌] راست و چپ و میانه قرار می‌داد که خود، در میانه بود و برای آنها رابطهایی معین می‌کرد، و پیشروانی جلو می‌فرستاد، و آنان را به آهسته سخن‌راندن و [[نیایش]] و خاطرجمعی و بیرون کشیدن شمشیرها و آشکار ساختن توان و نیرو، [[دستور]] می‌داد، و به اینکه هر گروهی بر جای خود قرار گیرد و اینکه هر کس یورش بَرَد، پس از یورش، به جای خود برگردد<ref>دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲.</ref>.		* '''[[آرایش سپاه‌]]''': دعائم الاسلام‌- درباره [[علی]] {{ع}}-: او به هنگامی که برای [[نبرد]] آماده می‌شد، برای [[سپاه]]، [یگان‌های‌] راست و چپ و میانه قرار می‌داد که خود، در میانه بود و برای آنها رابطهایی معین می‌کرد، و پیشروانی جلو می‌فرستاد، و آنان را به آهسته سخن‌راندن و [[نیایش]] و خاطرجمعی و بیرون کشیدن شمشیرها و آشکار ساختن توان و نیرو، [[دستور]] می‌داد، و به اینکه هر گروهی بر جای خود قرار گیرد و اینکه هر کس یورش بَرَد، پس از یورش، به جای خود برگردد<ref>دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲.</ref>.
	* '''[[بهره‌گیری از فرصت‌ها]]''': [[امام علی]] {{ع}}‌- در توصیف [[نبرد]]-: آنکه فرصتی را از سوی [[دشمن]] دید، [[هجوم]] بَرَد و [[فرصت]] را [[غنیمت]] داند، [البته‌] پس از محکم ساختن [[جایگاه]] خود؛ و هرگاه خواسته‌اش را [از هجوم‌] برآورد، به جایگاهش برگردد<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- فی وَصفِ القِتالِ-: مَن رَأی‌ فُرصَةً مِنَ العَدُو فَلینشُز، وَلینتَهِزِ الفُرصَةَ بَعدَ إحکامِ مَرکزِهِ، فَإِذا قَضی‌ حاجَتَهُ عادَ إلَیهِ}} (دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲).</ref>.		* '''[[بهره‌گیری از فرصت‌ها]]''': [[امام علی]] {{ع}}‌- در توصیف [[نبرد]]-: آنکه فرصتی را از سوی [[دشمن]] دید، [[هجوم]] بَرَد و [[فرصت]] را [[غنیمت]] داند، [البته‌] پس از محکم ساختن [[جایگاه]] خود؛ و هرگاه خواسته‌اش را [از هجوم‌] برآورد، به جایگاهش برگردد<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- فی وَصفِ القِتالِ-: مَن رَأی‌ فُرصَةً مِنَ العَدُو فَلینشُز، وَلینتَهِزِ الفُرصَةَ بَعدَ إحکامِ مَرکزِهِ، فَإِذا قَضی‌ حاجَتَهُ عادَ إلَیهِ}} (دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲).</ref>.
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	* [[رجال الکشی‌ (کتاب)\|رجال الکشی‌]]- به [[نقل]] از [[ابو جارود]]-: به [[اصبغ بن نباته]] گفتم: [[جایگاه]] این [[مرد]]([[علی]] {{ع}}) در میان شما چیست؟ گفت: نمی‌دانم چه می‌گویی؛ اما شمشیرهای ما بر دوشمان بود و هر کس را که وی اشاره می‌کرد، با [[شمشیر]] می‌زدیم. [[علی]] {{ع}} به ما می‌گفت: "[[پیمان]] ببندید! به [[خدا]] [[سوگند]] که [[پیمان]] شما برای طلا و نقره نیست، و [[پیمان]] شما جز برای [[مرگ]] نیست. به [[درستی]] که گروهی از پیشنیان [[بنی اسرائیل]]، میان خودْ [[پیمان]] بستند. پس هیچ‌یک از آنان از [[دنیا]] نرفت، مگر آنکه پیامبرِ قومش یا روستایش و یا خودش بود، و شما به سان آنانید، جز آنکه [[پیامبر]] نیستید"<ref>رجال الکشی، ج ۱، ص ۱۹ ش ۸.</ref>.		* [[رجال الکشی‌ (کتاب)\|رجال الکشی‌]]- به [[نقل]] از [[ابو جارود]]-: به [[اصبغ بن نباته]] گفتم: [[جایگاه]] این [[مرد]]([[علی]] {{ع}}) در میان شما چیست؟ گفت: نمی‌دانم چه می‌گویی؛ اما شمشیرهای ما بر دوشمان بود و هر کس را که وی اشاره می‌کرد، با [[شمشیر]] می‌زدیم. [[علی]] {{ع}} به ما می‌گفت: "[[پیمان]] ببندید! به [[خدا]] [[سوگند]] که [[پیمان]] شما برای طلا و نقره نیست، و [[پیمان]] شما جز برای [[مرگ]] نیست. به [[درستی]] که گروهی از پیشنیان [[بنی اسرائیل]]، میان خودْ [[پیمان]] بستند. پس هیچ‌یک از آنان از [[دنیا]] نرفت، مگر آنکه پیامبرِ قومش یا روستایش و یا خودش بود، و شما به سان آنانید، جز آنکه [[پیامبر]] نیستید"<ref>رجال الکشی، ج ۱، ص ۱۹ ش ۸.</ref>.
	== اهتمام ویژه به [[نیروهای مسلح‌]]==		== اهتمام ویژه به [[نیروهای مسلح‌]]==
	* [[امام علی]] {{ع}}‌- در سفارش‌نامه‌اش به [[مالک اشتر]]-: پس در کار [[سپاهیان]]، چنان بنگر که [[پدر]] و [[مادر]] در کار فرزندشان می‌نگرند، و مباد آنچه که آنان را بدان نیرومند می‌کنی، نزد تو بزرگ نماید. نیکویی‌ات درباره ایشان، هرچند اندک باشد، خُرد نیاید که آن [[نیکی]]، آنان را به [[خیرخواهی]] تو خوانَد و گمانشان را درباره‌ات [[نیکو]] گرداند، و رسیدگی به کارهای خُرد آنان را به [[اعتماد]] وارسی کارهای بزرگْ وا مگذار؛ چرا که [[لطف]] کوچک را جایی است که از آن بهره برگیرند، و [[لطف]] بزرگ را جایی است که از آن، بی‌نیاز نباشند. و باید گزیده‌ترینِ سران [[سپاه]] در نزد تو کسی باشد که کمک خود را ارزانی‌شان دارد و از آنچه دارد، بر آنان ببخشاید، آن اندازه که آنان و کسانشان را که باز مانده‌اند، وسعت دهد، تا [[عزم]] آنان در [[نبرد]] با دشمنْ یکی شود؛ چرا که [[مهربانی]] تو به آنان، دل‌هایشان را بر تو [[مهربان]] گردانَد، و [[برترین]] چشم‌روشنی [[زمامداران]]، [[برقراری عدالت]] در [[شهرها]] وپدیدارشدن [[دوستی]] میان‌شهروندان است<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- فی عَهدِهِ إلی‌ مالِک الأَشتَرِ-: ثُم تَفَقد مِن امورِهِم ما یتَفَقدُهُ الوالِدانِ مِن وَلَدِهِما، ولا یتَفاقَمَن فی نَفسِک شَی‌ءٌ قَویتَهُم بِهِ. ولا تَحقِرَن لُطفاً تَعاهَدتَهُم بِهِ وإن قَل؛ فَإِنهُ داعِیةٌ لَهُم إلی‌ بَذلِ النصیحَةِ لَک، وحُسنِ الظن بِک. ولا تَدَع تَفَقدَ لَطیفِ امورِهِمُ اتکالًا عَلی‌ جَسیمِها؛ فَإِن لِلیسیرِ مِن لُطفِک مَوضِعاً ینتَفِعونَ بِهِ، ولِلجَسیمِ مَوقِعاً لا یستَغنونَ عَنهُ، ~~وَلیکن~~ آثَرُ رُؤوسِ جُندِک عِندَک مَن واساهُم فی مَعونَتِهِ، وأفضَلَ عَلَیهِم مِن جِدَتِهِ بِما یسَعُهُم ویسَعُ مَن وَراءَهُم مِن خُلوفِ أهلیهِم، حَتی‌ یکونَ هَمهُم هَماً واحِداً فی جِهادِ العَدُو؛ فَإِن عَطفَک عَلَیهِم یعطِفُ قُلوبَهُم عَلَیک. وإن أفضَلَ قُرةِ عَینِ الوُلاةِ استِقامَةُ العَدلِ فی البِلادِ، وظُهورُ مَوَدةِ الرعِیةِ}} (نهج البلاغة، نامه ۵۳).</ref>.		* [[امام علی]] {{ع}}‌- در سفارش‌نامه‌اش به [[مالک اشتر]]-: پس در کار [[سپاهیان]]، چنان بنگر که [[پدر]] و [[مادر]] در کار فرزندشان می‌نگرند، و مباد آنچه که آنان را بدان نیرومند می‌کنی، نزد تو بزرگ نماید. نیکویی‌ات درباره ایشان، هرچند اندک باشد، خُرد نیاید که آن [[نیکی]]، آنان را به [[خیرخواهی]] تو خوانَد و گمانشان را درباره‌ات [[نیکو]] گرداند، و رسیدگی به کارهای خُرد آنان را به [[اعتماد]] وارسی کارهای بزرگْ وا مگذار؛ چرا که [[لطف]] کوچک را جایی است که از آن بهره برگیرند، و [[لطف]] بزرگ را جایی است که از آن، بی‌نیاز نباشند. و باید گزیده‌ترینِ سران [[سپاه]] در نزد تو کسی باشد که کمک خود را ارزانی‌شان دارد و از آنچه دارد، بر آنان ببخشاید، آن اندازه که آنان و کسانشان را که باز مانده‌اند، وسعت دهد، تا [[عزم]] آنان در [[نبرد]] با دشمنْ یکی شود؛ چرا که [[مهربانی]] تو به آنان، دل‌هایشان را بر تو [[مهربان]] گردانَد، و [[برترین]] چشم‌روشنی [[زمامداران]]، [[برقراری عدالت]] در [[شهرها]] وپدیدارشدن [[دوستی]] میان‌شهروندان است<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی {{ع}}- فی عَهدِهِ إلی‌ مالِک الأَشتَرِ-: ثُم تَفَقد مِن امورِهِم ما یتَفَقدُهُ الوالِدانِ مِن وَلَدِهِما، ولا یتَفاقَمَن فی نَفسِک شَی‌ءٌ قَویتَهُم بِهِ. ولا تَحقِرَن لُطفاً تَعاهَدتَهُم بِهِ وإن قَل؛ فَإِنهُ داعِیةٌ لَهُم إلی‌ بَذلِ النصیحَةِ لَک، وحُسنِ الظن بِک. ولا تَدَع تَفَقدَ لَطیفِ امورِهِمُ اتکالًا عَلی‌ جَسیمِها؛ فَإِن لِلیسیرِ مِن لُطفِک مَوضِعاً ینتَفِعونَ بِهِ، ولِلجَسیمِ مَوقِعاً لا یستَغنونَ عَنهُ، وَلکن آثَرُ رُؤوسِ جُندِک عِندَک مَن واساهُم فی مَعونَتِهِ، وأفضَلَ عَلَیهِم مِن جِدَتِهِ بِما یسَعُهُم ویسَعُ مَن وَراءَهُم مِن خُلوفِ أهلیهِم، حَتی‌ یکونَ هَمهُم هَماً واحِداً فی جِهادِ العَدُو؛ فَإِن عَطفَک عَلَیهِم یعطِفُ قُلوبَهُم عَلَیک. وإن أفضَلَ قُرةِ عَینِ الوُلاةِ استِقامَةُ العَدلِ فی البِلادِ، وظُهورُ مَوَدةِ الرعِیةِ}} (نهج البلاغة، نامه ۵۳).</ref>.
	== اهتمام به [[روحیه]] سپاه‌==		== اهتمام به [[روحیه]] سپاه‌==
	* '''[[تشویق‌]]''': [[امام علی]] {{ع}}‌- از سخنش به [[محمد بن حنفیه]]، هنگامی که در روز [[جنگ جمل]]، [[پرچم]] را به او سپرد-: کوه‌ها از جای کنده شوند و تو [[استوار]] باش. دندان‌هایت را برهم بفشار و کاسه سرت را به [[خدا]] عاریه ده. پایت را بر [[زمین]] بکوب و چشمت را به دورترین نقطه [[سپاه]] بیفکن و چشم فرو نِه و بدان که [[پیروزی]]، از سوی [[خداوند سبحان]] است<ref>{{متن حدیث\|عنه {{ع}}- مِن کلامٍ لَهُ {{ع}} لِابنِهِ مُحَمدِ بنِ الحَنَفِیةِ لَما أعطاهُ الرایةَ یومَ الجَمَلِ-: تَزولُ الجِبالُ ولا تَزُل، عَض عَلی‌ ناجِذِک. أعِرِ اللهَ جُمجُمَتَک. تِد فِی الأَرضِ قَدَمَک. ارمِ بِبَصَرِک أقصَی القَومِ، وغُض بَصَرَک، وَاعلَم أن النصرَ مِن عِندِ اللهِ سُبحانَهُ}} (نهج البلاغة، خطبه ۱۱).</ref>.		* '''[[تشویق‌]]''': [[امام علی]] {{ع}}‌- از سخنش به [[محمد بن حنفیه]]، هنگامی که در روز [[جنگ جمل]]، [[پرچم]] را به او سپرد-: کوه‌ها از جای کنده شوند و تو [[استوار]] باش. دندان‌هایت را برهم بفشار و کاسه سرت را به [[خدا]] عاریه ده. پایت را بر [[زمین]] بکوب و چشمت را به دورترین نقطه [[سپاه]] بیفکن و چشم فرو نِه و بدان که [[پیروزی]]، از سوی [[خداوند سبحان]] است<ref>{{متن حدیث\|عنه {{ع}}- مِن کلامٍ لَهُ {{ع}} لِابنِهِ مُحَمدِ بنِ الحَنَفِیةِ لَما أعطاهُ الرایةَ یومَ الجَمَلِ-: تَزولُ الجِبالُ ولا تَزُل، عَض عَلی‌ ناجِذِک. أعِرِ اللهَ جُمجُمَتَک. تِد فِی الأَرضِ قَدَمَک. ارمِ بِبَصَرِک أقصَی القَومِ، وغُض بَصَرَک، وَاعلَم أن النصرَ مِن عِندِ اللهِ سُبحانَهُ}} (نهج البلاغة، خطبه ۱۱).</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T06:28:11Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T07:45:02Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام علی		\| موضوع مرتبط = امام علی
خط ۱۵:		خط ۱۴:
	==تشکیل نیروهای ویژه‌==		==تشکیل نیروهای ویژه‌==
	* [[امام صادق]]{{ع}}: [[سپاه ویژه]]، شش هزار نفر از [[یاران علی]]{{ع}} بودند<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق{{ع}}: کانوا- شُرطَةُ الخَمیسِ- سِتةَ آلافِ رَجُلٍ أنصارهُ‌ [أی عَلِی{{ع}}‌]}} (الاختصاص، ص ۲).</ref>.		* [[امام صادق]]{{ع}}: [[سپاه ویژه]]، شش هزار نفر از [[یاران علی]]{{ع}} بودند<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق{{ع}}: کانوا- شُرطَةُ الخَمیسِ- سِتةَ آلافِ رَجُلٍ أنصارهُ‌ [أی عَلِی{{ع}}‌]}} (الاختصاص، ص ۲).</ref>.
	* [[رجال الکشی‌ (کتاب)\|رجال الکشی‌]]- به [[نقل]] از [[ابو جارود]]-: به [[اصبغ بن نباته]] گفتم: [[جایگاه]] این [[مرد ]]([[علی]]{{ع}}) در میان شما چیست؟ گفت: نمی‌دانم چه می‌گویی؛ اما شمشیرهای ما بر دوشمان بود و هر کس را که وی اشاره می‌کرد، با [[شمشیر]] می‌زدیم. [[علی]]{{ع}} به ما می‌گفت: "[[پیمان]] ببندید! به [[خدا]] [[سوگند]] که [[پیمان]] شما برای طلا و نقره نیست، و [[پیمان]] شما جز برای [[مرگ]] نیست. به [[درستی]] که گروهی از پیشنیان [[بنی اسرائیل]]، میان خودْ [[پیمان]] بستند. پس هیچ‌یک از آنان از [[دنیا]] نرفت، مگر آنکه پیامبرِ قومش یا روستایش و یا خودش بود، و شما به سان آنانید، جز آنکه [[پیامبر]] نیستید"<ref>رجال الکشی، ج ۱، ص ۱۹ ش ۸.</ref>.		* [[رجال الکشی‌ (کتاب)\|رجال الکشی‌]]- به [[نقل]] از [[ابو جارود]]-: به [[اصبغ بن نباته]] گفتم: [[جایگاه]] این [[مرد]]([[علی]]{{ع}}) در میان شما چیست؟ گفت: نمی‌دانم چه می‌گویی؛ اما شمشیرهای ما بر دوشمان بود و هر کس را که وی اشاره می‌کرد، با [[شمشیر]] می‌زدیم. [[علی]]{{ع}} به ما می‌گفت: "[[پیمان]] ببندید! به [[خدا]] [[سوگند]] که [[پیمان]] شما برای طلا و نقره نیست، و [[پیمان]] شما جز برای [[مرگ]] نیست. به [[درستی]] که گروهی از پیشنیان [[بنی اسرائیل]]، میان خودْ [[پیمان]] بستند. پس هیچ‌یک از آنان از [[دنیا]] نرفت، مگر آنکه پیامبرِ قومش یا روستایش و یا خودش بود، و شما به سان آنانید، جز آنکه [[پیامبر]] نیستید"<ref>رجال الکشی، ج ۱، ص ۱۹ ش ۸.</ref>.
	==اهتمام ویژه به [[نیروهای مسلح‌]]==		==اهتمام ویژه به [[نیروهای مسلح‌]]==
	* [[امام علی]]{{ع}}‌- در سفارش‌نامه‌اش به [[مالک اشتر]]-: پس در کار [[سپاهیان]]، چنان بنگر که [[پدر]] و [[مادر]] در کار فرزندشان می‌نگرند، و مباد آنچه که آنان را بدان نیرومند می‌کنی، نزد تو بزرگ نماید. نیکویی‌ات درباره ایشان، هرچند اندک باشد، خُرد نیاید که آن [[نیکی]]، آنان را به [[خیرخواهی]] تو خوانَد و گمانشان را درباره‌ات [[نیکو]] گرداند، و رسیدگی به کارهای خُرد آنان را به [[اعتماد]] وارسی کارهای بزرگْ وا مگذار؛ چرا که [[لطف]] کوچک را جایی است که از آن بهره برگیرند، و [[لطف]] بزرگ را جایی است که از آن، بی‌نیاز نباشند. و باید گزیده‌ترینِ سران [[سپاه]] در نزد تو کسی باشد که کمک خود را ارزانی‌شان دارد و از آنچه دارد، بر آنان ببخشاید، آن اندازه که آنان و کسانشان را که باز مانده‌اند، وسعت دهد، تا [[عزم]] آنان در [[نبرد]] با دشمنْ یکی شود؛ چرا که [[مهربانی]] تو به آنان، دل‌هایشان را بر تو [[مهربان]] گردانَد، و [[برترین]] چشم‌روشنی [[زمامداران]]، [[برقراری عدالت]] در [[شهرها]] وپدیدارشدن [[دوستی]] میان‌شهروندان است<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی{{ع}}- فی عَهدِهِ إلی‌ مالِک الأَشتَرِ-: ثُم تَفَقد مِن امورِهِم ما یتَفَقدُهُ الوالِدانِ مِن وَلَدِهِما، ولا یتَفاقَمَن فی نَفسِک شَی‌ءٌ قَویتَهُم بِهِ. ولا تَحقِرَن لُطفاً تَعاهَدتَهُم بِهِ وإن قَل؛ فَإِنهُ داعِیةٌ لَهُم إلی‌ بَذلِ النصیحَةِ لَک، وحُسنِ الظن بِک. ولا تَدَع تَفَقدَ لَطیفِ امورِهِمُ اتکالًا عَلی‌ جَسیمِها؛ فَإِن لِلیسیرِ مِن لُطفِک مَوضِعاً ینتَفِعونَ بِهِ، ولِلجَسیمِ مَوقِعاً لا یستَغنونَ عَنهُ، وَلیکن آثَرُ رُؤوسِ جُندِک عِندَک مَن واساهُم فی مَعونَتِهِ، وأفضَلَ عَلَیهِم مِن جِدَتِهِ بِما یسَعُهُم ویسَعُ مَن وَراءَهُم مِن خُلوفِ أهلیهِم، حَتی‌ یکونَ هَمهُم هَماً واحِداً فی جِهادِ العَدُو؛ فَإِن عَطفَک عَلَیهِم یعطِفُ قُلوبَهُم عَلَیک. وإن أفضَلَ قُرةِ عَینِ الوُلاةِ استِقامَةُ العَدلِ فی البِلادِ، وظُهورُ مَوَدةِ الرعِیةِ}} (نهج البلاغة، نامه ۵۳).</ref>.		* [[امام علی]]{{ع}}‌- در سفارش‌نامه‌اش به [[مالک اشتر]]-: پس در کار [[سپاهیان]]، چنان بنگر که [[پدر]] و [[مادر]] در کار فرزندشان می‌نگرند، و مباد آنچه که آنان را بدان نیرومند می‌کنی، نزد تو بزرگ نماید. نیکویی‌ات درباره ایشان، هرچند اندک باشد، خُرد نیاید که آن [[نیکی]]، آنان را به [[خیرخواهی]] تو خوانَد و گمانشان را درباره‌ات [[نیکو]] گرداند، و رسیدگی به کارهای خُرد آنان را به [[اعتماد]] وارسی کارهای بزرگْ وا مگذار؛ چرا که [[لطف]] کوچک را جایی است که از آن بهره برگیرند، و [[لطف]] بزرگ را جایی است که از آن، بی‌نیاز نباشند. و باید گزیده‌ترینِ سران [[سپاه]] در نزد تو کسی باشد که کمک خود را ارزانی‌شان دارد و از آنچه دارد، بر آنان ببخشاید، آن اندازه که آنان و کسانشان را که باز مانده‌اند، وسعت دهد، تا [[عزم]] آنان در [[نبرد]] با دشمنْ یکی شود؛ چرا که [[مهربانی]] تو به آنان، دل‌هایشان را بر تو [[مهربان]] گردانَد، و [[برترین]] چشم‌روشنی [[زمامداران]]، [[برقراری عدالت]] در [[شهرها]] وپدیدارشدن [[دوستی]] میان‌شهروندان است<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی{{ع}}- فی عَهدِهِ إلی‌ مالِک الأَشتَرِ-: ثُم تَفَقد مِن امورِهِم ما یتَفَقدُهُ الوالِدانِ مِن وَلَدِهِما، ولا یتَفاقَمَن فی نَفسِک شَی‌ءٌ قَویتَهُم بِهِ. ولا تَحقِرَن لُطفاً تَعاهَدتَهُم بِهِ وإن قَل؛ فَإِنهُ داعِیةٌ لَهُم إلی‌ بَذلِ النصیحَةِ لَک، وحُسنِ الظن بِک. ولا تَدَع تَفَقدَ لَطیفِ امورِهِمُ اتکالًا عَلی‌ جَسیمِها؛ فَإِن لِلیسیرِ مِن لُطفِک مَوضِعاً ینتَفِعونَ بِهِ، ولِلجَسیمِ مَوقِعاً لا یستَغنونَ عَنهُ، وَلیکن آثَرُ رُؤوسِ جُندِک عِندَک مَن واساهُم فی مَعونَتِهِ، وأفضَلَ عَلَیهِم مِن جِدَتِهِ بِما یسَعُهُم ویسَعُ مَن وَراءَهُم مِن خُلوفِ أهلیهِم، حَتی‌ یکونَ هَمهُم هَماً واحِداً فی جِهادِ العَدُو؛ فَإِن عَطفَک عَلَیهِم یعطِفُ قُلوبَهُم عَلَیک. وإن أفضَلَ قُرةِ عَینِ الوُلاةِ استِقامَةُ العَدلِ فی البِلادِ، وظُهورُ مَوَدةِ الرعِیةِ}} (نهج البلاغة، نامه ۵۳).</ref>.
خط ۴۵:		خط ۴۴:
	{{امام علی}}		{{امام علی}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:امام علی]]		[[رده:امام علی]]
	[[رده:سیاست‌های جنگی امام علی]]		[[رده:سیاست‌های جنگی امام علی]]
	[[رده:مدخل گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]		[[رده:مدخل گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]

Hosein: جایگزینی متن - '.↵↵{{مدخل امام علی}}' به '. == جستارهای وابسته == {{مدخل امام علی}}'

2022-06-28T06:02:12Z

جایگزینی متن - '</ref>.↵↵{{مدخل امام علی}}' به '</ref>. == جستارهای وابسته == {{مدخل امام علی}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۲
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	*'''[[خوش‌رفتاری]] با باقی‌مانده دشمن‌''': [[تاریخ الیعقوبی‌ (کتاب)\|تاریخ الیعقوبی‌]]- به [[نقل]] از [[اسماعیل بن علی]]-: نخستین کسی که [چگونگی‌] [[نبرد]] با [[اهل]] [[قبله]] را آموخت، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بود. او [[اسیران]] را نمی‌کشت، به دنبال شکست‌خوردگان نمی‌رفت و زخمی‌ها را از پا در نمی‌آورد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref><ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۳۰۵-۳۱۴.</ref>.		*'''[[خوش‌رفتاری]] با باقی‌مانده دشمن‌''': [[تاریخ الیعقوبی‌ (کتاب)\|تاریخ الیعقوبی‌]]- به [[نقل]] از [[اسماعیل بن علی]]-: نخستین کسی که [چگونگی‌] [[نبرد]] با [[اهل]] [[قبله]] را آموخت، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بود. او [[اسیران]] را نمی‌کشت، به دنبال شکست‌خوردگان نمی‌رفت و زخمی‌ها را از پا در نمی‌آورد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref><ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۳۰۵-۳۱۴.</ref>.

			== جستارهای وابسته ==
	{{مدخل امام علی}}		{{مدخل امام علی}}
	== منابع ==		== منابع ==

Hosein: جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == ==' به '=='

2022-06-01T15:14:59Z

جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == ==' به '=='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۴
خط ۳۴:		خط ۳۴:

	{{مدخل امام علی}}		{{مدخل امام علی}}
	~~== پرسش‌های وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \(.)\<\/div\> \(...

2022-06-01T07:29:11Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل مرتبط ~~با مباحث پیرامون [[~~امام علی~~]]{{ع}} است. "'''~~[[امام علی]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[امام علی در قرآن]] - [[امام علی در حدیث]] - [[امام علی در کلام اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = امام علی
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[امام علی (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل = [[امام علی]]
			\| مداخل مرتبط = [[امام علی در قرآن]] - [[امام علی در حدیث]] - [[امام علی در کلام اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2022-05-08T12:39:09Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۰۹
خط ۶:		خط ۶:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	==اهتمام به آموزش‌های نظامی‌==		==اهتمام به آموزش‌های نظامی‌==
	*'''[[آموزش]] سپاهیان‌''': [[امام علی]]{{ع}}‌- از سفارش او به [[زیاد بن نضر]]، هنگامی که او را پیشاپیش [[سپاه]] به [[صفین]] گسیل داشت-: بدان که پیشروان [[سپاه]]، دیده‌بانان آن‌اند و دیده‌بان‌ها، پیشروان جاسوسان‌اند. پس هنگامی که از شهرهایت بیرون شدی و به [[دشمن]] نزدیک گشتی، بی [[احساس]] خستگی، دیده‌بان را به هر سو، به‌ویژه شیار کوه‌ها، لابه‌لای درختان، کمینگاه‌ها و هر جای دیگر بفرست. تا [[دشمن]] بر شما [[شبیخون]] نزند و برای شما کمین نگذاشته باشند. دسته‌ها و واحدها را از صبح تا به [[شب]]، راه مَبَر، مگر برای [[آمادگی]] که اگر حادثه‌ای رُخ داد یا امر ناگواری به شما رسید، پیشاپیش، خود را مهیا کرده باشید. چون به [[دشمن]] رسیدید یا [[دشمن]] بر شما فرود آمد، لشکرگاهتان را برفراز بلندی‌ها یا دامنه کوه‌ها یا بین رودخانه‌ها قرار دهید تا برای شما [[پناه]] و برای [[دشمن]]، مانعی باشد؛ و [[نبرد]] را از یک سو و دو سو قرار دهید، و دیده‌بان‌ها را بر ستیغ کوه‌ها و فراز پشته‌ها و کناره نهرها بگمارید تا برای شما دیده‌بانی کنند که مبادا [[دشمن]]، بر شما از جایی که می‌ترسید و یا جایی که از آن [[بیم]] ندارید، فرود آید. هنگامی که فرود آمدید، با هم فرود آیید، و وقتی کوچ کردید، با هم بکوچید. هنگامی که [[شب]] شما را فرا گرفت و فرود آمدید، لشکرگاه را با نیزه‌ها و سپرها بپوشانید و تیراندازها را پشتِ سپرها بگمارید که مبادا [[فریب]] بخورید یا [[غفلت]] بر شما مستولی گردد. خود، لشکرت را نگاهبانی کن و بپرهیز از آن‌که به [[خواب]] روی یا [[شب]] را به روزآوری، مگر با خوابِ اندک یا در حد چشیدن، و همین شیوه و روش را داشته باش تا به [[دشمن]] رسی. بر تو باد درنگ در [[جنگ]]؛ و بپرهیز از [[عجله]]، مگر آن‌که فرصتی مناسبْ فراهم آید؛ و بپرهیز از اینکه [[نبرد]] کنی، مگر آن‌که آنان آغاز کنند یا [[دستور]] من به تو رسد. [[درود]] و [[رحمت خدا]] بر تو باد!<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی{{ع}}- مِن وَصِیتِهِ لِزیادِ بنِ النضرِ حینَ أنفَذَهُ عَلی‌ مُقَدمَتِهِ إلی‌ صِفینَ-: اعلَم أن مُقَدمَةَ القَومِ عُیونُهُم، وعُیونُ المُقَدمَةِ طَلائِعُهُم، فَإِذا أنتَ خَرَجتَ مِن بِلادِک ودَنَوتَ مِن عَدُوک فَلا تَسأَم مِن تَوجیهِ الطلائِعِ فی کل ناحِیةٍ، وفی بَعضِ الشعابِ وَالشجَرِ وَالخَمَرِ، وفی کل جانِبٍ، حَتی‌ لا یغیرَکم عَدُوکم، ویکونَ لَکم کمینٌ. ولا تُسَیرِ الکتائِبَ وَالقَبائِلَ مِن لَدُنِ الصباحِ إلَی المَساءِ إلاتَعبِیةً، فَإِن دَهَمَکم أمرٌ أو غَشِیکم مَکروهٌ کنتُم قَد تَقَدمتُم فِی التعبِیةِ. وإذا نَزَلتُم بِعَدُو أو نَزَلَ بِکم فَلیکن مُعَسکرُکم فی أقبالِ الأَشرافِ، أو فی سِفاحِ الجِبالِ، أو أثناءِ الأَنهارِ؛ کیما تَکونَ لَکم رِدءاً ودُونَکم مَرَداً. وَلتَکن مُقاتَلَتُکم مِن وَجهٍ واحِدٍ وَاثنَینِ. وَاجعَلوا رُقَباءَکم فی صَیاصِی الجِبالِ، وبِأَعلی‌ الأَشرافِ، وبِمَناکبِ الأَنهارِ؛ یریئونَ لَکم؛ لِئَلا یأتِیکم عَدُو مِن مَکانِ مَخافَةٍ أو أمنٍ. وإذا نَزَلتُم فَانزِلوا جَمیعاً، وإذا رَحَلتُم فَارحَلوا جَمیعاً، وإذا غَشِیکمُ اللیلُ فَنَزَلتُم فَحُفوا عَسکرَکم بِالرماحِ وَالترَسَةِ، وَاجعَلوا رُماتَکم یلوونَ تِرَسَتَکم؛ کیلا تُصابَ لَکم غِرةٌ، ولا تُلقی‌ لَکم غَفلَةٌ. وَاحرُس عَسکرَک بِنَفسِک، وإیاک أن تَرقُدَ أو تُصبِحَ إلاغِراراً أو مَضمَضَةً. ثُم ~~لیکن~~ ذلِک شَأنَک ودَأبَک حَتی‌ تَنتَهِی إلی‌ عَدُوک. وعَلَیک بِالتأَنی فی حَربِک، وإیاک والعَجَلَةَ إلاأن تُمکنَک فُرصَةٌ. وإیاک أن تُقاتِلَ إلاأن یبدَؤوک، أو یأتِیک أمری. وَالسلامُ عَلَیک ورَحمَةُ اللهِ}} (تحف العقول، ص ۱۹۱).</ref>		*'''[[آموزش]] سپاهیان‌''': [[امام علی]]{{ع}}‌- از سفارش او به [[زیاد بن نضر]]، هنگامی که او را پیشاپیش [[سپاه]] به [[صفین]] گسیل داشت-: بدان که پیشروان [[سپاه]]، دیده‌بانان آن‌اند و دیده‌بان‌ها، پیشروان جاسوسان‌اند. پس هنگامی که از شهرهایت بیرون شدی و به [[دشمن]] نزدیک گشتی، بی [[احساس]] خستگی، دیده‌بان را به هر سو، به‌ویژه شیار کوه‌ها، لابه‌لای درختان، کمینگاه‌ها و هر جای دیگر بفرست. تا [[دشمن]] بر شما [[شبیخون]] نزند و برای شما کمین نگذاشته باشند. دسته‌ها و واحدها را از صبح تا به [[شب]]، راه مَبَر، مگر برای [[آمادگی]] که اگر حادثه‌ای رُخ داد یا امر ناگواری به شما رسید، پیشاپیش، خود را مهیا کرده باشید. چون به [[دشمن]] رسیدید یا [[دشمن]] بر شما فرود آمد، لشکرگاهتان را برفراز بلندی‌ها یا دامنه کوه‌ها یا بین رودخانه‌ها قرار دهید تا برای شما [[پناه]] و برای [[دشمن]]، مانعی باشد؛ و [[نبرد]] را از یک سو و دو سو قرار دهید، و دیده‌بان‌ها را بر ستیغ کوه‌ها و فراز پشته‌ها و کناره نهرها بگمارید تا برای شما دیده‌بانی کنند که مبادا [[دشمن]]، بر شما از جایی که می‌ترسید و یا جایی که از آن [[بیم]] ندارید، فرود آید. هنگامی که فرود آمدید، با هم فرود آیید، و وقتی کوچ کردید، با هم بکوچید. هنگامی که [[شب]] شما را فرا گرفت و فرود آمدید، لشکرگاه را با نیزه‌ها و سپرها بپوشانید و تیراندازها را پشتِ سپرها بگمارید که مبادا [[فریب]] بخورید یا [[غفلت]] بر شما مستولی گردد. خود، لشکرت را نگاهبانی کن و بپرهیز از آن‌که به [[خواب]] روی یا [[شب]] را به روزآوری، مگر با خوابِ اندک یا در حد چشیدن، و همین شیوه و روش را داشته باش تا به [[دشمن]] رسی. بر تو باد درنگ در [[جنگ]]؛ و بپرهیز از [[عجله]]، مگر آن‌که فرصتی مناسبْ فراهم آید؛ و بپرهیز از اینکه [[نبرد]] کنی، مگر آن‌که آنان آغاز کنند یا [[دستور]] من به تو رسد. [[درود]] و [[رحمت خدا]] بر تو باد!<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی{{ع}}- مِن وَصِیتِهِ لِزیادِ بنِ النضرِ حینَ أنفَذَهُ عَلی‌ مُقَدمَتِهِ إلی‌ صِفینَ-: اعلَم أن مُقَدمَةَ القَومِ عُیونُهُم، وعُیونُ المُقَدمَةِ طَلائِعُهُم، فَإِذا أنتَ خَرَجتَ مِن بِلادِک ودَنَوتَ مِن عَدُوک فَلا تَسأَم مِن تَوجیهِ الطلائِعِ فی کل ناحِیةٍ، وفی بَعضِ الشعابِ وَالشجَرِ وَالخَمَرِ، وفی کل جانِبٍ، حَتی‌ لا یغیرَکم عَدُوکم، ویکونَ لَکم کمینٌ. ولا تُسَیرِ الکتائِبَ وَالقَبائِلَ مِن لَدُنِ الصباحِ إلَی المَساءِ إلاتَعبِیةً، فَإِن دَهَمَکم أمرٌ أو غَشِیکم مَکروهٌ کنتُم قَد تَقَدمتُم فِی التعبِیةِ. وإذا نَزَلتُم بِعَدُو أو نَزَلَ بِکم فَلیکن مُعَسکرُکم فی أقبالِ الأَشرافِ، أو فی سِفاحِ الجِبالِ، أو أثناءِ الأَنهارِ؛ کیما تَکونَ لَکم رِدءاً ودُونَکم مَرَداً. وَلتَکن مُقاتَلَتُکم مِن وَجهٍ واحِدٍ وَاثنَینِ. وَاجعَلوا رُقَباءَکم فی صَیاصِی الجِبالِ، وبِأَعلی‌ الأَشرافِ، وبِمَناکبِ الأَنهارِ؛ یریئونَ لَکم؛ لِئَلا یأتِیکم عَدُو مِن مَکانِ مَخافَةٍ أو أمنٍ. وإذا نَزَلتُم فَانزِلوا جَمیعاً، وإذا رَحَلتُم فَارحَلوا جَمیعاً، وإذا غَشِیکمُ اللیلُ فَنَزَلتُم فَحُفوا عَسکرَکم بِالرماحِ وَالترَسَةِ، وَاجعَلوا رُماتَکم یلوونَ تِرَسَتَکم؛ کیلا تُصابَ لَکم غِرةٌ، ولا تُلقی‌ لَکم غَفلَةٌ. وَاحرُس عَسکرَک بِنَفسِک، وإیاک أن تَرقُدَ أو تُصبِحَ إلاغِراراً أو مَضمَضَةً. ثُم لکن ذلِک شَأنَک ودَأبَک حَتی‌ تَنتَهِی إلی‌ عَدُوک. وعَلَیک بِالتأَنی فی حَربِک، وإیاک والعَجَلَةَ إلاأن تُمکنَک فُرصَةٌ. وإیاک أن تُقاتِلَ إلاأن یبدَؤوک، أو یأتِیک أمری. وَالسلامُ عَلَیک ورَحمَةُ اللهِ}} (تحف العقول، ص ۱۹۱).</ref>
	*'''[[آرایش سپاه‌]]''': دعائم الاسلام‌- درباره [[علی]]{{ع}}-: او به هنگامی که برای [[نبرد]] آماده می‌شد، برای [[سپاه]]، [یگان‌های‌] راست و چپ و میانه قرار می‌داد که خود، در میانه بود و برای آنها رابطهایی معین می‌کرد، و پیشروانی جلو می‌فرستاد، و آنان را به آهسته سخن‌راندن و [[نیایش]] و خاطرجمعی و بیرون کشیدن شمشیرها و آشکار ساختن توان و نیرو، [[دستور]] می‌داد، و به اینکه هر گروهی بر جای خود قرار گیرد و اینکه هر کس یورش بَرَد، پس از یورش، به جای خود برگردد<ref>دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲.</ref>.		*'''[[آرایش سپاه‌]]''': دعائم الاسلام‌- درباره [[علی]]{{ع}}-: او به هنگامی که برای [[نبرد]] آماده می‌شد، برای [[سپاه]]، [یگان‌های‌] راست و چپ و میانه قرار می‌داد که خود، در میانه بود و برای آنها رابطهایی معین می‌کرد، و پیشروانی جلو می‌فرستاد، و آنان را به آهسته سخن‌راندن و [[نیایش]] و خاطرجمعی و بیرون کشیدن شمشیرها و آشکار ساختن توان و نیرو، [[دستور]] می‌داد، و به اینکه هر گروهی بر جای خود قرار گیرد و اینکه هر کس یورش بَرَد، پس از یورش، به جای خود برگردد<ref>دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲.</ref>.
	*'''[[بهره‌گیری از فرصت‌ها]]''': [[امام علی]]{{ع}}‌- در توصیف [[نبرد]]-: آنکه فرصتی را از سوی [[دشمن]] دید، [[هجوم]] بَرَد و [[فرصت]] را [[غنیمت]] داند، [البته‌] پس از محکم ساختن [[جایگاه]] خود؛ و هرگاه خواسته‌اش را [از هجوم‌] برآورد، به جایگاهش برگردد<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی{{ع}}- فی وَصفِ القِتالِ-: مَن رَأی‌ فُرصَةً مِنَ العَدُو فَلینشُز، وَلینتَهِزِ الفُرصَةَ بَعدَ إحکامِ مَرکزِهِ، فَإِذا قَضی‌ حاجَتَهُ عادَ إلَیهِ}} (دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲).</ref>.		*'''[[بهره‌گیری از فرصت‌ها]]''': [[امام علی]]{{ع}}‌- در توصیف [[نبرد]]-: آنکه فرصتی را از سوی [[دشمن]] دید، [[هجوم]] بَرَد و [[فرصت]] را [[غنیمت]] داند، [البته‌] پس از محکم ساختن [[جایگاه]] خود؛ و هرگاه خواسته‌اش را [از هجوم‌] برآورد، به جایگاهش برگردد<ref>{{متن حدیث\|الإمام علی{{ع}}- فی وَصفِ القِتالِ-: مَن رَأی‌ فُرصَةً مِنَ العَدُو فَلینشُز، وَلینتَهِزِ الفُرصَةَ بَعدَ إحکامِ مَرکزِهِ، فَإِذا قَضی‌ حاجَتَهُ عادَ إلَیهِ}} (دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۳۷۲).</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	* '''[[اقامه حجت]]، پیش از [[نبرد]]''': [[السنن الکبری‌ (کتاب)\|السنن الکبری‌]]- به [[نقل]] از [[براء بن عازب]]-: [[علی]] {{ع}} مرا به سوی [[خوارج]] در [[نهروان]] فرستاد. پیش از [[کارزار]]، سه مرتبه آنان را [به هدایتْ‌] [[دعوت]] نمودم<ref>السنن الکبری، ج ۸، ص ۳۰۹، ح ۱۶۷۳۹.</ref>.		* '''[[اقامه حجت]]، پیش از [[نبرد]]''': [[السنن الکبری‌ (کتاب)\|السنن الکبری‌]]- به [[نقل]] از [[براء بن عازب]]-: [[علی]] {{ع}} مرا به سوی [[خوارج]] در [[نهروان]] فرستاد. پیش از [[کارزار]]، سه مرتبه آنان را [به هدایتْ‌] [[دعوت]] نمودم<ref>السنن الکبری، ج ۸، ص ۳۰۹، ح ۱۶۷۳۹.</ref>.
	* '''[[نیایش]] به هنگام [[نبرد]]''': [[امام صادق]] {{ع}}: به [[درستی]] که [[امیرمؤمنان]] هنگامی که قصد [[نبرد]] می‌کرد، این [[نیایش‌ها]] را بر زبان می‌آورد: "بار خدایا! به [[درستی]] که تو راهی از راه‌هایت را نشان دادی و خشنودی‌ات را در آن نهادی، و دوستانت را به سویش [[دعوت]] کردی و آن را [[برترین]] راه نزد خودت‌از جهت [[پاداش]]، وگرامی‌ترینِ آنها از جهت بازگشت، و [[دوست]] داشتنی‌ترینِ آنها نزد خودت از جهتِ روش قرار دادی. آن‌گاه در این راه، از [[مؤمنان]]، [[جان]] و مالشان را خریدی که در مقابل [[بهشت]]، در [[راه خدا]] [[پیکار]] کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند؛ [و این،] وعده‌ای است [[حق]] از جانب تو. پس مرا از آنانی قرار ده که جانش را از او خریده‌ای و سپس، او به داد و ستدی که با او داشتی، [[وفا]] کرد، پیمانی را نشکست و نقض نکرد و آن را [[تغییر]] نداد؛ بلکه پاسخی به محبت‌هایت و برای نزدیک شدن به تو قرارش داد. پس آن را پایان کارم قرار ده و پایان عمرم را در این راه، مقرر ساز و در این راه، شهادتی روزی‌ام کن که سبب [[خشنودی]] تو گردد و لغزش‌هایم را بدان [[پاک]] گردانَد، و مرا در زمره زندگان که از دست [[دشمنان]] و [[نافرمانان]] روزی خورده‌اند، در زیر [[پرچم]] [[حق]] و [[هدایت]]، قرار ده که در [راه‌] [[پیروزی]] بر آنان، گام بر می‌دارد، پشت‌کننده [به [[نبرد]]] نیست، و شک‌آور نباشد. بار خدایا! به تو [[پناه]] می‌برم در این هنگام، از [[ترس]] به هنگام وحشت‌ها و از سُستی به هنگام یورش قهرمانان، و از گناهی که اعمالم را تباه سازد. پس، از روی [[شک]] باز ایستم، یا بدون [[یقین]] بگذرانم، و [در نتیجه‌] تلاشم [[بیهوده]] و عملم پذیرفته نشده باشد"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: إن أمیرَ المُؤمِنینَ {{ع}} کانَ إذا أرادَ القِتالَ قالَ هذِهِ الدعَواتِ: اللهُم إنک أعلَمتَ سَبیلًا مِن سُبُلِک، جَعَلتَ فیهِ رِضاک، وَنَدبتَ إلَیهِ أولِیاءَک، وجَعَلتَهُ أشرَفَ سُبُلِک عِندَک ثَواباً، وأکرَمَها لَدَیک مَآباً، وأحَبها إلَیک مَسلَکاً، ثُم اشتَرَیتَ فیهِ مِنَ المُؤمِنینَ أنفُسَهُم وأموالَهُم بِأَن لَهُمُ الجَنةَ یقاتِلونَ فی سَبیلِ اللهِ فَیقتُلونَ ویقتَلونَ وَعداً عَلَیک حَقاً، فَاجعَلنی مِمنِ اشتَری‌ فیهِ مِنک نَفسَهُ ثُم وَفی‌ لَک بِبَیعِهِ الذی بایعَک عَلَیهِ، غَیرَ ناکثٍ ولا ناقِضٍ عَهداً، ولا مُبَدلًا تَبدیلًا، بَلِ استیجاباً لِمَحَبتِک، وتَقَرباً بِهِ إلَیک، فَاجعَلهُ خاتِمَةَ عَمَلی، وصَیر فیهِ فَناءَ عُمُری، وَارزُقنی فیهِ لَک وبِهِ مَشهداً توجِبُ لی بِهِ مِنک الرضا، وتَحُط بِهِ عَنی الخَطایا، وتَجعَلُنی فِی الأَحیاءِ المَرزوقینَ بِأَیدِی العُداةِ وَالعُصاةِ، تَحتَ لِواءِ الحَق ورایةِ الهُدی‌، ماضِیاً عَلی‌ نُصرَتِهِم قُدُماً، غَیرَ مُوَل دُبُراً، ولا مُحدِثٍ شَکاً، اللهُم وأعوذُ بِک عِندَ ذلِک مِنَ الجُبنِ عِندَ مَوارِدِ الأَهوالِ، ومِنَ الضعفِ عِندَ مُساوَرَةِ الأَبطالِ، ومِنَ الذنبِ المُحبِطِ لِلأَعمالِ، فَاحجِمَ مَن شَک، أو أمضِی بِغَیرِ یقینٍ، فَیکون سَعیی فی تَبابٍ، وعَمَلی غَیرَ مَقبولٍ}} (الکافی، ج ۵، ص ۴۶، ح ۱).</ref>.		* '''[[نیایش]] به هنگام [[نبرد]]''': [[امام صادق]] {{ع}}: به [[درستی]] که [[امیرمؤمنان]] هنگامی که قصد [[نبرد]] می‌کرد، این [[نیایش‌ها]] را بر زبان می‌آورد: "بار خدایا! به [[درستی]] که تو راهی از راه‌هایت را نشان دادی و خشنودی‌ات را در آن نهادی، و دوستانت را به سویش [[دعوت]] کردی و آن را [[برترین]] راه نزد خودت‌از جهت [[پاداش]]، وگرامی‌ترینِ آنها از جهت بازگشت، و [[دوست]] داشتنی‌ترینِ آنها نزد خودت از جهتِ روش قرار دادی. آن‌گاه در این راه، از [[مؤمنان]]، [[جان]] و مالشان را خریدی که در مقابل [[بهشت]]، در [[راه خدا]] [[پیکار]] کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند؛ [و این،] وعده‌ای است [[حق]] از جانب تو. پس مرا از آنانی قرار ده که جانش را از او خریده‌ای و سپس، او به داد و ستدی که با او داشتی، [[وفا]] کرد، پیمانی را نشکست و نقض نکرد و آن را [[تغییر]] نداد؛ بلکه پاسخی به محبت‌هایت و برای نزدیک شدن به تو قرارش داد. پس آن را پایان کارم قرار ده و پایان عمرم را در این راه، مقرر ساز و در این راه، شهادتی روزی‌ام کن که سبب [[خشنودی]] تو گردد و لغزش‌هایم را بدان [[پاک]] گردانَد، و مرا در زمره زندگان که از دست [[دشمنان]] و [[نافرمانان]] روزی خورده‌اند، در زیر [[پرچم]] [[حق]] و [[هدایت]]، قرار ده که در [راه‌] [[پیروزی]] بر آنان، گام بر می‌دارد، پشت‌کننده [به [[نبرد]]] نیست، و شک‌آور نباشد. بار خدایا! به تو [[پناه]] می‌برم در این هنگام، از [[ترس]] به هنگام وحشت‌ها و از سُستی به هنگام یورش قهرمانان، و از گناهی که اعمالم را تباه سازد. پس، از روی [[شک]] باز ایستم، یا بدون [[یقین]] بگذرانم، و [در نتیجه‌] تلاشم [[بیهوده]] و عملم پذیرفته نشده باشد"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: إن أمیرَ المُؤمِنینَ {{ع}} کانَ إذا أرادَ القِتالَ قالَ هذِهِ الدعَواتِ: اللهُم إنک أعلَمتَ سَبیلًا مِن سُبُلِک، جَعَلتَ فیهِ رِضاک، وَنَدبتَ إلَیهِ أولِیاءَک، وجَعَلتَهُ أشرَفَ سُبُلِک عِندَک ثَواباً، وأکرَمَها لَدَیک مَآباً، وأحَبها إلَیک مَسلَکاً، ثُم اشتَرَیتَ فیهِ مِنَ المُؤمِنینَ أنفُسَهُم وأموالَهُم بِأَن لَهُمُ الجَنةَ یقاتِلونَ فی سَبیلِ اللهِ فَیقتُلونَ ویقتَلونَ وَعداً عَلَیک حَقاً، فَاجعَلنی مِمنِ اشتَری‌ فیهِ مِنک نَفسَهُ ثُم وَفی‌ لَک بِبَیعِهِ الذی بایعَک عَلَیهِ، غَیرَ ناکثٍ ولا ناقِضٍ عَهداً، ولا مُبَدلًا تَبدیلًا، بَلِ استیجاباً لِمَحَبتِک، وتَقَرباً بِهِ إلَیک، فَاجعَلهُ خاتِمَةَ عَمَلی، وصَیر فیهِ فَناءَ عُمُری، وَارزُقنی فیهِ لَک وبِهِ مَشهداً توجِبُ لی بِهِ مِنک الرضا، وتَحُط بِهِ عَنی الخَطایا، وتَجعَلُنی فِی الأَحیاءِ المَرزوقینَ بِأَیدِی العُداةِ وَالعُصاةِ، تَحتَ لِواءِ الحَق ورایةِ الهُدی‌، ماضِیاً عَلی‌ نُصرَتِهِم قُدُماً، غَیرَ مُوَل دُبُراً، ولا مُحدِثٍ شَکاً، اللهُم وأعوذُ بِک عِندَ ذلِک مِنَ الجُبنِ عِندَ مَوارِدِ الأَهوالِ، ومِنَ الضعفِ عِندَ مُساوَرَةِ الأَبطالِ، ومِنَ الذنبِ المُحبِطِ لِلأَعمالِ، فَاحجِمَ مَن شَک، أو أمضِی بِغَیرِ یقینٍ، فَیکون سَعیی فی تَبابٍ، وعَمَلی غَیرَ مَقبولٍ}} (الکافی، ج ۵، ص ۴۶، ح ۱).</ref>.
	* '''آغاز کردن [[نبرد]] بعد از ظهر''': [[امام صادق]] {{ع}}: [[امیرمؤمنان]]- که [[درود]] [[خدا]] بر او باد-، [[پیکار]] نمی‌کرد، مگر بعد از ظهر و می‌فرمود: "در این هنگام، درهای [[آسمان]]، گشوده می‌شود، [[رحمت]] و [[مهربانی]] پذیرفته می‌گردد، و [[پیروزی]] فرود می‌آید". و می‌فرمود: "این زمان (عصر)، به [[شب]] نزدیک‌تر است و مناسب‌تر است برای آنکه کشتارْ کم شود و [[جنگجو]] [از تعقیب دشمن‌] باز گردد، و شکست‌خوردگان، [[نجات]] یابند"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ- صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِ- لا یقاتِلُ حَتی‌ تَزولَ الشمسُ ویقولُ: تُفتَحُ أبوابُ السماءِ، وتُقبِلُ الرحمَةُ، وینزِلُ النصرُ. ویقولُ: هُوَ أقرَبُ إلَی اللیلِ، وأجدَرُ أن یقِل القَتلُ، ویرِجعَ الطالِبُ، ویفلِتَ المُنهَزِمُ}} (الکافی، ج ۵، ص ۲۸، ح ۵).</ref>.		* '''آغاز کردن [[نبرد]] بعد از ظهر''': [[امام صادق]] {{ع}}: [[امیرمؤمنان]]- که [[درود]] [[خدا]] بر او باد- [[پیکار]] نمی‌کرد، مگر بعد از ظهر و می‌فرمود: "در این هنگام، درهای [[آسمان]]، گشوده می‌شود، [[رحمت]] و [[مهربانی]] پذیرفته می‌گردد، و [[پیروزی]] فرود می‌آید". و می‌فرمود: "این زمان (عصر)، به [[شب]] نزدیک‌تر است و مناسب‌تر است برای آنکه کشتارْ کم شود و [[جنگجو]] [از تعقیب دشمن‌] باز گردد، و شکست‌خوردگان، [[نجات]] یابند"<ref>{{متن حدیث\|الإمام الصادق {{ع}}: کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ- صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِ- لا یقاتِلُ حَتی‌ تَزولَ الشمسُ ویقولُ: تُفتَحُ أبوابُ السماءِ، وتُقبِلُ الرحمَةُ، وینزِلُ النصرُ. ویقولُ: هُوَ أقرَبُ إلَی اللیلِ، وأجدَرُ أن یقِل القَتلُ، ویرِجعَ الطالِبُ، ویفلِتَ المُنهَزِمُ}} (الکافی، ج ۵، ص ۲۸، ح ۵).</ref>.
	* '''[[خوش‌رفتاری]] با باقی‌مانده دشمن‌''': [[تاریخ الیعقوبی‌ (کتاب)\|تاریخ الیعقوبی‌]]- به [[نقل]] از [[اسماعیل بن علی]]-: نخستین کسی که [چگونگی‌] [[نبرد]] با [[اهل]] [[قبله]] را آموخت، [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} بود. او [[اسیران]] را نمی‌کشت، به دنبال شکست‌خوردگان نمی‌رفت و زخمی‌ها را از پا در نمی‌آورد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref><ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۳۰۵-۳۱۴.</ref>.		* '''[[خوش‌رفتاری]] با باقی‌مانده دشمن‌''': [[تاریخ الیعقوبی‌ (کتاب)\|تاریخ الیعقوبی‌]]- به [[نقل]] از [[اسماعیل بن علی]]-: نخستین کسی که [چگونگی‌] [[نبرد]] با [[اهل]] [[قبله]] را آموخت، [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} بود. او [[اسیران]] را نمی‌کشت، به دنبال شکست‌خوردگان نمی‌رفت و زخمی‌ها را از پا در نمی‌آورد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref><ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۳۰۵-۳۱۴.</ref>.