Wasity: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سیاست | عنوان مدخل = سیاست داخلی| مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == اصول سیاست داخلی اسلام == === نخست: احیای شعائر اسلام === === دوم: مرابطه === {{اصلی|مرابطه در فقه سیاسی}} مرابطه یعنی آمادگی برای جهاد، در اصطلاح عبارت ا...» ایجاد کرد

2023-12-07T16:42:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سیاست | عنوان مدخل = سیاست داخلی| مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == اصول سیاست داخلی اسلام == === نخست: احیای شعائر اسلام === === دوم: مرابطه === {{اصلی|مرابطه در فقه سیاسی}} مرابطه یعنی آمادگی برای جهاد، در اصطلاح عبارت ا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سیاست | عنوان مدخل = سیاست داخلی| مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}

== اصول سیاست داخلی اسلام ==
=== نخست: احیای [[شعائر]] [[اسلام]] ===
=== دوم: [[مرابطه]] ===
{{اصلی|مرابطه در فقه سیاسی}}
مرابطه یعنی [[آمادگی برای جهاد]]، در اصطلاح عبارت است از [[نگهبانی]] و [[حراست از مرزهای جغرافیایی]] [[سرزمین اسلامی]]<ref>شرایع الاسلام، ج۱، ص۳۰۹؛ جامع عباسی ص۳۹۱؛ ریاض المسائل، ج۷، ص۴۵۱؛ مسالک الافهام، ج۳، ص۱۸.</ref>. این موضوع از عناوین مهم [[فقه سیاسی اسلام]] است و [[فقهای اسلام]] بر اساس [[احادیث]] وارده از [[امامان معصوم]] {{عم}} روی آن تأکید فوق‌العاده کرده‌اند و [[هدف]] اصلی از مرابطه، [[حراست]] و [[مراقبت از اوضاع مرزی]] جهت [[پیشگیری]] از بروز خطرهای احتمالی است نه [[جنگ با کشورهای همسایه]]<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۹؛ مسالک، ج۳، ص۱۸؛ صبح الاعشی، ج۶، ص۲۷؛ تفسیر قرطبی، ج۴، ص۳۲۴؛ مجمع البحرین، ج۴، ص۲۴۸.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} درباره اهمیت و [[ارزش]] مرابطه می‌فرمایند: “یک شب [[پاسداری]] در [[راه خدا]] (از [[سرحدات اسلامی]]) از دو ماه [[روزه]] بهتر است”<ref>{{متن حدیث|رِبَاطُ لَيْلَةٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ صِيَامِ شَهْرٍین}}؛ شیخ بهایی، جامع عباسی، ص۱۵۱.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۶۴؛ [[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۱۵۰.</ref>

=== سوم: [[امر به معروف و نهی از منکر]] ===
{{اصلی|امر به معروف و نهی از منکر در فقه سیاسی}}
یکی از اصول سیاست داخلی اسلام “[[امر به معروف و نهی از منکر]]” است که تمامی روابط و مسائل [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] درون [[امّت اسلامی]]، اعم از روابط [[مردم]] با [[مردم]]<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۷۴ و نامه ۴۷؛ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ}} «ای مؤمنان! خود و خانواده خویش را از آتشی بازدارید که هیزم آن آدمیان و سنگ‌هاست؛ فرشتگان درشتخوی سختگیری بر آن نگاهبانند که از آنچه خداوند به آنان فرمان دهد سر نمی‌پیچند و آنچه فرمان یابند بجای می‌آورند» سوره تحریم، آیه ۶.</ref> و یا [[مردم]] با [[دولت]]<ref>اصول کافی، ج۲، ص۱۶۴، کتاب الایمان و الکفر، حدیث ۵.</ref>، با همین اصل حل و فصل می‌گردد.

[[اسلام]] بر اساس [[تکلیف]] [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] برشمرده در این اصل، همه [[مسلمانان]] را در برابر [[اعمال]] یکدیگر ناظر و مسؤول دانسته است<ref>بحار الانوار، ج۷۵، ص۳۸.</ref>. در واقع، [[امر به معروف و نهی از منکر]]، عاملی در جهت تنظیم [[روابط سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[مسلمین]] است. در [[قرآن کریم]] نیز، به اهمیت [[فریضه]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] اشاره شده است؛ از جمله، در [[آیه]] {{متن قرآن|كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ...}}<ref>{{متن قرآن|كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ}} «شما بهترین گروهی بوده‌اید که (به عنوان سرمشق) برای مردم پدیدار شده‌اید؛ به کار پسندیده فرمان می‌دهید و از (کار) ناپسند باز می‌دارید و به خداوند ایمان دارید و اهل کتاب اگر ایمان می‌آوردند برای آنان بهتر بود؛ برخی از آنها مؤمن اما بسیاری از آنان نافرمانند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۰.</ref>.<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۱۶۱؛ [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۲۳؛ [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۴۸.</ref>.

=== چهارم: [[اجرای حدود]] ===
{{اصلی|اجرای حدود در فقه سیاسی}}
حدود به‌معنای بازداشتن، مجموعه [[قوانین کیفری اسلام]] است که [[حاکم شرع]] بر [[مجرمان]] در موارد معین [[تطبیق]] داده و پیاده می‌کند و او را [[تطهیر]] می‌نماید. حدود شامل تعدادی از موارد [[جرم]] [[ضد امنیّت اجتماعی]] و [[جرایم نظامی]] و [[سیاسی]] نیز می‌شود، مانند [[سرقت]]، [[راهزنی]] و [[قطع طریق]]، [[ارتداد]]، [[بغی]]، محاربه و.... اجرای حدود یکی از [[وظایف امام]]، حاکم شرع، [[ولیّ‌فقیه]] و نیز [[دولت اسلامی]] است<ref>محمد بن محمد بن نعمان (شیخ مفید)، اوائل المقلات، ص۶۵؛ الجمل، ص۲۱۲؛ الفصول العشرة، ص۱۰۵-۱۰۶.</ref>.

در [[فقه اسلامی]] و باب حدود از مسأله دیگری به نام "[[تعزیر]]" بحث و [[گفتگو]] شده است. در تفاوت این دو گفته شده است: حدود در جرایمی است که [[میزان]] و کیفیت [[مجازات]] [[مجرم]] در آن موارد از طرف [[شارع]] [[اسلام]] مشخص شده است و [[حاکم شرع]] نمی‌تواند کمتر یا بیشتر از آن حد معین، مجرم را [[تأدیب]] کند. اما اگر مجازات جرمی از طرف [[شرع]] معیّن نشده باشد و او را به عهده حاکم شرع و [[قاضی]] گذاشته باشند که خود تشخیص بدهد، آن را "[[تعزیر]]" می‌نامند<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۱۸۵.</ref>.

==== [[ارتداد]] ====
{{اصلی|ارتداد در فقه سیاسی}}
ارتداد به معنای بازگشت<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۸، ص۷؛ ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۲، ص۳۸۶؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۳، ص۱۷۳.</ref> و [[رجوع]] از راهی است که قبل از [[دین]] به آن [[اعتقاد]] داشته است<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۴۸.</ref> و در اصطلاح [[فقهی]] عبارت است از [[نفی]] و [[انکار]] دین یا یکی از اصول و [[ضروریات دین]]، پس از [[پذیرفتن]] آن<ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۳۶۶؛ جواهرالکلام، ج۴۱، کتاب الحدود، ص۶۰۰؛ شرح لمعه، ج۹، ص۳۳۳؛ المغنی والشرح الکبیر، ج۱۰، ص۷۲؛ الحاوی الکبیر فی فقه الشافعی، ج۱۳، ص۱۴۹.</ref> و شخصی را که دچار ارتداد شده و از اسلام رو گردانده و [[کفر]] [[اختیار]] کند، "[[مرتد]]" می‌نامند. ارتداد، نوعی [[خدعه]] و [[خیانت]] [[ایدئولوژیکی]] ناشی از [[عناد]] یا [[نفاق]] است. از این‌رو، با [[آزادی گزینش عقیده]] {{متن قرآن|لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ}}<ref>«در (کار) دین هیچ اکراهی نیست» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> متفاوت است.

مرتد بر دو قسم [[مرتد فطری]] و ملی است. مرتد فطری کسی است که از [[پدر]] و [[مادر]] [[مسلمان]] متولد و هنگام [[بلوغ]]، مسلمان شده و سپس کفر اختیار کند. از نظر شرع، چنین مرتدی در هر حال [[واجب]] القتل است و [[مرتد ملی]] کسی است که پدر و مادرش هنگام انعقاد نطفه وی [[کافر]] بوده، ولی او پس از [[بلوغ]]، [[اظهار اسلام]] کرده یا [[مسلمان]] شود و سپس از [[اسلام]] خارج گردد. از نظر [[شرع]]، هرگاه [[توبه]] کند، توبه وی پذیرفته شده و در صورت [[امتناع]]، قتلش [[واجب]] است<ref>شرح لمعه، ج۹، ص۳۳۷؛ تحریرالوسیله، ج۲، ص۳۶۶؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۶۰۲؛ الحاوی، ج۱۳، ص۱۵۵.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۲۹؛ [[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۱۸۸؛ [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۶۷-۶۸.</ref>

==== [[محاربه]] ====
{{اصلی|محاربه در فقه سیاسی}}
محاربه به معنای [[جنگ]] و [[مقاتله]] و [[غارت]]<ref>لغت‌نامه دهخدا، ج۱۳، ص۲۰۳۴۷.</ref> و [[محارب]] یعنی جنگ [[طلب]] و در اصطلاح [[فقه سیاسی]]، اختلال در [[امنیت عمومی]] و [[قیام مسلحانه]] در برابر [[مسلمانان]] و [[جامعه اسلامی]]، توسط فرد یا افرادی را "محاربه" می‌نامند<ref>شرح لمعه، ج۹، ص۲۹۰؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۵۶۴؛ ماوردی، الاحکام السلطانیه، ص۶۳-۶۲.</ref>. در اسلام چهار نوع [[حکم]] برای محارب وجود دارد: [[اعدام]]؛ [[به صلیب‌کشیدن]]؛ بریدن دست و پا به طور عکس هم و [[تبعید]]. البته اگر محارب قبل از [[دستگیری]] توبه کند حد از او ساقط می‌شود اما توبه بعد از دستگیری فایده‌ای ندارد<ref>جواهر الکلام، ج۴۱، کتاب الحدود، ص۵۷۳؛ شرح لمعه، ج۹، ص۲۹۵-۲۹۴؛ الوافی، ج۱۵، ص۴۶۶.</ref>.<ref>اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت، علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر، واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی، ص ۱۶۱؛ [[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|کلیات فقه سیاسی]]، ص ۱۲۵.</ref>

==== [[بغی]] ====
{{اصلی|بغی در فقه سیاسی}}
بغی به‌معنای "تعدّی" و "[[ظلم]]" در اصطلاح [[فقهی]] "خروج عده‌ای از مسلمانان بر [[امام]] [[عادل]] و شکستن [[بیعت]] او و [[مخالفت]] با [[احکام]] و دستورهای اوست". چنین کسی را [[باغی]] می‌گویند به دلیل آنکه از حدّ خود [[تجاوز]] کرده و به [[حقوق امام]] و [[جامعه]] [[تعدی]] نموده است<ref>شیخ طوسی، النهایة فی مجرد الفقه والفتوا، ص۲۹۶؛ حلی (علامه)، تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۴۱؛ حائری طباطبایی، ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل، ج۴، ص۲۳.</ref>.

در [[فقه سیاسی اسلام]]، [[باغی]] و [[اهل بغی]] چنین تعریف شده است: "کسی که [[بیعت]] خویش را با [[پیشوای معصوم]] {{ع}} شکسته و از [[اطاعت]] وی بیرون رفته باشد<ref>نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۲۲؛ طباطبایی، سید علی، ریاض‌المسائل، ج۷، ص۴۵۶.</ref>، هر کسی که بر [[امام]] و پیشوای [[عادل]] خروج کند و مسلحانه بشورد، باغی است. [[جهاد]] علیه این [[فرقه]] با [[دعوت]] و درخواست امام یا کسی که امام او را [[تعیین]] و [[منصوب]] کرده باشد، بر [[مسلمانان]] [[واجب کفایی]] است: {{متن قرآن|فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ}}<ref>"و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ كنند، ميان آنان را آشتى دهيد پس اگر يكى از آن دو بر ديگرى ستم كرد با آن كس كه ستم مى‏كند جنگ كنيد تا به فرمان خداوند باز گردد"؛ سوره حجرات آیه ۹</ref>؛ مگر آنکه [[توبه]] نمایند<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۸؛ [[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|کلیات فقه سیاسی]]، ص ۱۱۷؛ [[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص۲۰۴.</ref>.

==== [[نفاق]] ====
{{اصلی|نفاق در فقه سیاسی}}
نفاق به معنای [[اخفا]] و [[اغماض]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۵، ص۴۵۴.</ref> و [[منافق]] به معنای [[دورو]] است<ref>فرهنگ معین، ج۴، ص۴۳۷۳؛ فرهنگ عمید، ص۹۹۲؛ مجمع البحرین، ج۵، ص۲۴۱.</ref> و در اصطلاح نفاق عبارت است از [[اقرار]] به [[ایمان]] با زبان و نداشتن [[اعتقاد]] به آن در [[قلب]] و منافق به گروهی از افراد [[جامعه]] می‌گویند که از روی [[عناد]] و با [[سوء]] [[نیت]]، جریانی [[انحرافی]] در [[جامعه اسلامی]] ایجاد نموده و زمینۀ [[شورش]] و [[نافرمانی]] را به طور خزنده و پنهانی فراهم می‌آورند.

مسأله نفاق از جمله مسائلی است که [[نظام اسلامی]] در [[سیاست]] و [[زندگی]] داخلی خود با آن روبروست و معلوم‌شدن شیوه برخورد با پدیده [[زشت]] نفاق و [[منافقان]] یکی از حیاتی‌ترین مسائل سیاست داخلی اسلام است. [[نفاق]] پدیده [[سیاسی]] بسیار [[مذموم]] و [[زشت]] و پیچیده‌ای است که به موازات حرکت [[تاریخ]] به عنوان تاکتیک [[ضد توحید]] [[کفار]]، تورّم پیدا کرده و برای خود جا باز نموده است و برای همین است که [[قرآن]] و [[اسلام]] بیش از هر [[جریان سیاسی]] دیگری به رد و افشای چهره کریه نفاق و منافقان پرداخته است<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۵۰۰-۵۰۱؛ [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۷۱؛ [[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۲۱۱.</ref>.

=== پنجم: [[ولایت فقیه]] ===
{{اصلی|ولایت فقیه در فقه سیاسی}}

[[ولایت]] در حوزه‌های [[علمی]] [[فقه]]، [[عرفان]] و [[کلام]]، از تعاریف مختلفی برخوردار است. [[اندیشه سیاسی]] - اجتماعی [[حاکمیت ولایت فقیه]] در واقع به مفهوم [[کلامی]] ولایت نزدیک است و [[سرپرستی فقها]] بر [[زندگی اجتماعی]] [[مسلمین]] را تداعی می‌کند. [[فقیه]] به [[دانشمند دینی]] گفته می‌شود که با [[فراگیری علوم]] و دانش‌های مورد نیاز از [[توانایی]] لازم برای [[استنباط احکام]] عمل فردی و اجتماعی، از [[منابع دینی]] برخوردار باشد. [[ولایت فقیه]]، به معنای [[حاکمیت فقیه جامع‌الشرایط]] [[آگاه به زمان]] و مکان و توانا بر [[رهبری جامعه اسلامی]]) و سرپرستی کلیه [[شؤون زندگی اجتماعی]] توسط ایشان است. سابقه [[تاریخی]] بحث ولایت فقیه به دوران [[شیخ مفید]] باز می‌گردد؛ پس از ایشان نیز فقهای نامداری چون [[محقق کرکی]]، [[مقدس اردبیلی]]، [[ملا احمد نراقی]] و شیخ [[محمد حسن نجفی]]، صاحب جواهر در کتب خود به ولایت فقیه پرداخته‌اند و از متأخرین نیز می‌توان [[شیخ انصاری]]، [[حاج آقا رضا همدانی]]، [[سید محمد بحرالعلوم]]، [[آیت‌الله بروجردی]] و [[امام خمینی]] را نام برد که به مبحث ولایت فقیه عنایت ویژه علمی داشته‌اند.

برخی از [[علمای شیعه]]، ولایت فقیه را از امور [[قطعی]] و مسلم دانسته‌اند و [[اثبات]] آن را [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نمی‌دانند. [[اثبات عقلی ولایت فقیه]] با سه محور [[ویژگی‌های رهبری حکومت اسلامی]]؛ [[استمرار جریان امامت]] و [[لزوم اجرای احکام دین]] امکان‌پذیر است. [[سیره پیشوایان دینی]] [[پیامبر]] {{صل}} و [[ائمه]] {{عم}} بیانگر [[لزوم حکومت اسلامی]] و [[ولایت فقیه]] در [[عصر غیبت]] است. ولایت فقیه را می‌توان با [[دلائل نقلی]]؛ چون: [[آیات قرآن کریم]]، [[روایات منقول از معصومین]] {{عم}}؛ همچون [[موثقه سکونی]]، [[مقبوله عمر بن حنظله]]، [[مشهوره ابی‌خدیجه]] و [[توقیع شریف امام عصر]] {{ع}} [[اثبات]] نمود. علاوه بر ولایت فقیه، که گفتمان [[غالب]] دوره اخیر در [[تبیین]] و [[اجرایی کردن حکومت اسلامی]] است، دیدگاه‌های دیگری نیز وجود دارد که شکل مطلوب [[حکومت دینی]] را به نحو دیگری ارائه نموده‌اند از مهم‌ترین آنها می‌توان به: [[نظارت فقیه]]، [[جواز تصرف عام فقها]]، [[وکالت فقیه]] و [[وکالت حکیم]]، اشاره کرد که این نظریات مورد نقد قرار گرفته‌اند<ref>[[علی اصغر نصرتی|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۲۵۴.</ref>.

=== ششم: [[شوری]] ===
{{اصلی|شورا و مشورت در فقه سیاسی}}

[[شورا]] به‌معنای استخراج [[رأی]] با مراجعه به افراد دیگر<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۷۰.</ref> و [[مشورت]] کردن<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۸۱۳.</ref> است. شورا به معنای نظرخواهی از دیگران و دخالت دادن آنان نسبت به یک امر و [[پرهیز]] از [[تک‌روی]] و [[استبداد رأی]] است، چراکه [[عقل‌ها]] متفاوت و فهم‌ها گوناگون است و تجربیات [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] افراد همسان نیستند و [[استمداد]] از آنها، در حل [[مشکلات]] مربوط به امور [[انسان‌ها]] [[ضرورت]] دارد.

این موضوع از مهم‌ترین مفاهیم سیاست داخلی اسلام است که در [[آیات]]<ref>سوره شوری، آیه ۳۸؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref> و [[روایات]] بدان اشاره شده و شیوه‌ای پذیرفته شده و اجتناب‌ناپذیر در [[مدیریت جامعه اسلامی]] است. مقصود از این قاعده [[لزوم مشورت با کارشناسان]] مربوطه در هر زمینه‌ای برای [[کارگزاران]] است تا تصمیمی غیرکارشناسی شده گرفته و به [[اجرا]] گذارده نشود. این [[الزام]] هم مستند به [[دلیل عقلی]] است و هم [[دلیل نقلی]] و هم به [[سیره عقلا]] متکی است. [[هدف]] اصلی از مشورت، استفاده از نظر دیگران و شفاف‌تر شدن مسائل و آشکار شدن زوایای پنهان آن برای [[تصمیم‌گیری]] و اجرای هرچه بهتر امور است. [[بدیهی]] است که [[مشورت]]، در صورتی مُجاز است که [[حکم]] مسئله، از سوی [[خداوند]]، به‌عنوان [[قانونگذار]] مشخص نشده و [[تصمیم‌گیری]] درباره آن، به [[زمامدار]] [[جامعه]] واگذار شده باشد<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۷۳-۳۷۵؛ [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۲۸؛ [[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۲۴۰.</ref>.

=== هفتم: [[سبق و رمایه]] ===
{{اصلی|سبق و رمایه در فقه سیاسی}}
“رمایه” به معنای تیراندازی است و “سبق” با سکون باء به معنای “مسابقه” بین دو یا چند نفر است، و با فتح باء، منظور “آن [[مالی]] است که در مسابقه مرکب‌های [[جنگی]]، مانند اسب‌دوانی و... به عنوان شرط مسابقه، پرداخت می‌شود”<ref>فقه الإمام جعفر الصادق {{ع}}، ج۴، ص۲۳۴.</ref>.

جامع‌ترین تعریفی که از سبق و رمایه صورت گرفته چنین است: “مجموعه برنامه‌های [[آموزش]] همگانی و عمومی [[اسلحه]] و ابزار و آلات نظامی و مرکب‌های جنگی و برقراری مسابقات و مانورهای نظامی، جهت آمادگی رزمی عمومی را سبق و رمایه می‌نامند”. از این جهت از اصول [[سیاست]] داخلی [[اسلام]] به شمار می‌آید که [[سیاست]] [[دفاعی]] [[اسلام]] به آن وابسته است<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۲۶۳؛ [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۲۱.</ref>.

برخی از آیات و روایات دال بر صحت این نوع از مسابقه است مانند: {{متن قرآن|وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ...}}<ref>«و آنچه در توان دارید از نیرو و اسبان آماده در برابر آنان فراهم سازید که بدان دشمن خداوند و دشمن خود را به هراس می‌افکنید» سوره انفال، آیه ۶۰.</ref> و اینکه [[پیامبر اسلام]] {{صل}} فرمود: “بازی بر [[مؤمن]] شایسته نیست مگر در سه مورد: [[بازی]] در جهت [[تأدیب]] مرکب (اسب)؛ تیراندازی تمرینی؛ ملاعبه با [[همسر]] خویش؛ اینها [[حق]] هستند”<ref>وسائل الشیعه، ج۱۳، ص۳۴۷، ح۵.</ref>.<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۲۷۱.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
# [[پرونده:1100676.jpg|22px]] [[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|'''فقه سیاسی اسلام''']]
# [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
# [[پرونده: 1100770.jpg|22px]] [[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|'''کلیات فقه سیاسی''']]
# [[پرونده:1100672.jpg|22px]] [[علی اصغر نصرتی|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)|'''نظام سیاسی اسلام''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سیاست]]

سیاست داخلی - تاریخچهٔ نسخه‌ها