سیره - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* ضرورت نیاز به سیره */

2026-02-25T07:06:22Z

ضرورت نیاز به سیره

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	در واقع، اسلام برای [[هدایت]] [[انسان‌ها]] به سرمنزل مقصود و [[سیر]] از [[ملک]] تا [[ملکوت]]، در قالب کلمات به صورت «[[قرآن]]» و در قالب [[اعمال]] به صورت «اسوه‌های [[حسنه]]»، یعنی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}}، نمود یافته است. قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست، برای آن کس (از شما) که به خداوند و به روز بازپسین امید دارد و خداوند را بسیار یاد می‌کند» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref>.		در واقع، اسلام برای [[هدایت]] [[انسان‌ها]] به سرمنزل مقصود و [[سیر]] از [[ملک]] تا [[ملکوت]]، در قالب کلمات به صورت «[[قرآن]]» و در قالب [[اعمال]] به صورت «اسوه‌های [[حسنه]]»، یعنی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}}، نمود یافته است. قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست، برای آن کس (از شما) که به خداوند و به روز بازپسین امید دارد و خداوند را بسیار یاد می‌کند» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref>.

	یعنی [[پیامبر]]{{صل}} الگویی است که [[مسلمانان]] می‌توانند خود را در همه امور با آن حضرت منطبق کنند، و این امری ثابت و همیشگی است<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۶، ص۲۸۸.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص۳۱.</ref>		یعنی [[پیامبر]]{{صل}} الگویی است که [[مسلمانان]] می‌توانند خود را در همه امور با آن حضرت منطبق کنند، و این امری ثابت و همیشگی است<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۶، ص۲۸۸.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص۳۱ ـ ۳۲.</ref>

	== اقسام و گونه‌ها ==		== اقسام و گونه‌ها ==

Bahmani: /* منابع */

2026-02-24T06:51:00Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۱
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	# [[پرونده:152236.jpg\|22px]] [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|'''سیره امام مهدی در عصر ظهور''']]		# [[پرونده:152236.jpg\|22px]] [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|'''سیره امام مهدی در عصر ظهور''']]
	# [[پرونده:IM010671.jpg\|22px]] [[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']]		# [[پرونده:IM010671.jpg\|22px]] [[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']]
			# [[پرونده:IM010876.jpg\|22px]] [[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|'''آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* اقسام و گونه‌ها */

2026-02-24T06:50:34Z

اقسام و گونه‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۰
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	لازم به ذکر است که در فرهنگ شیعه، اصطلاح «سنّت» اختصاص به گفتار و [[کردار]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} ندارد، بلکه گفتار و رفتار و تقریر دیگر [[امامان معصوم]] {{عم}} و [[حضرت زهرا]] {{س}} را نیز در بر می‌گیرد. از این رو، همان گونه که [[سیره نبوی]]، [[سنت]] به شمار می‌رود و [[حجّت]] است، سیره اهل بیت [[عصمت]] {{عم}} نیز [[حجت]] بوده و همتای قرآن شمرده می‌شود<ref>[[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۱۸.</ref>.		لازم به ذکر است که در فرهنگ شیعه، اصطلاح «سنّت» اختصاص به گفتار و [[کردار]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} ندارد، بلکه گفتار و رفتار و تقریر دیگر [[امامان معصوم]] {{عم}} و [[حضرت زهرا]] {{س}} را نیز در بر می‌گیرد. از این رو، همان گونه که [[سیره نبوی]]، [[سنت]] به شمار می‌رود و [[حجّت]] است، سیره اهل بیت [[عصمت]] {{عم}} نیز [[حجت]] بوده و همتای قرآن شمرده می‌شود<ref>[[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۱۸.</ref>.

			== [[ضرورت]] نیاز به سیره ==
			در باب اهمیت سیره باید [[اذعان]] کرد که خداوند در وجود انسان خصیصه‌ای به نام «[[تقلید]]» نهاده است. تقلید خصیصه روانی انسان و پایه و اساس بسیاری از یادگیری‌های اوست. برای استفاده از این ویژگی خدادادی، [[انسان]] پیوسته در [[زندگی]] خویش نیازمند [[الگو]] و [[سرمشق]] است تا با [[پیروی]] از آن نکاتی جدیدتر در مسیر [[تکامل]] بیاموزد و گام به گام به کمال نزدیک‌تر شود.

			[[ضرورت]] بررسی و [[شناخت]] [[سیره معصومان]]{{عم}}، نیز در کمال‌جویی [[انسان]] ریشه دارد و از نیاز انسان به [[اسوه]] برخاسته است. این نیاز فطری انسان است. پس انسان کمال‌گرا، که نمونه کامل و اسوه کمال یافته و [[برتر]] را می‌جوید، به شناخت سیره انسان‌های کامل و برجسته‌ای چون [[رهبران]] [[معصوم]] [[اسلام]]{{عم}} و [[اولیای الهی]] و متکامل نیاز دارد. افزون بر آنکه بر مبنای [[آموزه‌های دینی]] [[سیره پیامبر اکرم]]{{صل}} و دیگر [[معصومان]]{{عم}} یکی از منابع شناخت اسلام به‌شمار می‌رود.

			در واقع، اسلام برای [[هدایت]] [[انسان‌ها]] به سرمنزل مقصود و [[سیر]] از [[ملک]] تا [[ملکوت]]، در قالب کلمات به صورت «[[قرآن]]» و در قالب [[اعمال]] به صورت «اسوه‌های [[حسنه]]»، یعنی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}}، نمود یافته است. قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست، برای آن کس (از شما) که به خداوند و به روز بازپسین امید دارد و خداوند را بسیار یاد می‌کند» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref>.

			یعنی [[پیامبر]]{{صل}} الگویی است که [[مسلمانان]] می‌توانند خود را در همه امور با آن حضرت منطبق کنند، و این امری ثابت و همیشگی است<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۶، ص۲۸۸.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص۳۱.</ref>

	== اقسام و گونه‌ها ==		== اقسام و گونه‌ها ==

Bahmani در ‏۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۶

2025-11-03T09:16:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۶
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	منابع مهم سیره را عموماً کتاب‌های [[تاریخی]] می‌دانند و در این زمینه کمتر به منابع روایی توجه می‌شود و نسبت به کتاب‌های تاریخی در درستی مطالب آنها دقت و توجه کامل نمی‌شود؛ در نتیجه گاه اندیشه‌های ناروا و نادرستی از طریق نقل آنها به [[جامعه]] راه می‌یابد که گاه با [[قرآن]] و مسائل بدیهی و مسلم فقهی ناسازگاری دارد و دستاویزی برای مخالفان اسلام و دشمنان دین می‌شود؛ به ویژه که سیره جاذبه دارد و برای عموم قابل دریافت و فهم است. گاهی گونه‌ای ناسازگاری بین آنچه به عنوان سیره از معصومان نقل می‌شود و مسائل فقهی رخ می‌نماید و جامعه را دچار اندیشه‌های ناهماهنگ و ملتهب می‌کند؛ لذا باید در پی راه‌ها و روش‌هایی بود که ما را به سرچشمۀ زلال سیره رهنمون گردد و از آلودگی‌ها دور سازد. ما بر این باوریم که سیره، نمونۀ متعالی [[احکام اسلامی]] است و نباید با آن در تضاد باشد<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۶.</ref>.		منابع مهم سیره را عموماً کتاب‌های [[تاریخی]] می‌دانند و در این زمینه کمتر به منابع روایی توجه می‌شود و نسبت به کتاب‌های تاریخی در درستی مطالب آنها دقت و توجه کامل نمی‌شود؛ در نتیجه گاه اندیشه‌های ناروا و نادرستی از طریق نقل آنها به [[جامعه]] راه می‌یابد که گاه با [[قرآن]] و مسائل بدیهی و مسلم فقهی ناسازگاری دارد و دستاویزی برای مخالفان اسلام و دشمنان دین می‌شود؛ به ویژه که سیره جاذبه دارد و برای عموم قابل دریافت و فهم است. گاهی گونه‌ای ناسازگاری بین آنچه به عنوان سیره از معصومان نقل می‌شود و مسائل فقهی رخ می‌نماید و جامعه را دچار اندیشه‌های ناهماهنگ و ملتهب می‌کند؛ لذا باید در پی راه‌ها و روش‌هایی بود که ما را به سرچشمۀ زلال سیره رهنمون گردد و از آلودگی‌ها دور سازد. ما بر این باوریم که سیره، نمونۀ متعالی [[احکام اسلامی]] است و نباید با آن در تضاد باشد<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۶.</ref>.

	~~==سیره==~~
	واژه سیره در لغت از ریشه «[[سیر]]» ([[حرکت]] و پیمودن) و به مفهوم شیوه، حالت و سبک [[رفتار انسان]] یا [[حیوان]] است<ref>ابن فارس، معجم مقائیس اللغه، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱، ماده «سیر»؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۴، ص۳۸۹-۳۹۰؛ احمد بن علی فیومی، المصباح المنیر، ماده «سیر»؛ عبدالرحیم صفی‌پور، منتهی الإرب فی اللغة، ماده «سیر»؛ اسماعیل بن حماد جوهری، صحاح، ج۲، ص۶۹۱.</ref> و به گفته [[راغب]] [[اصفهانی]]، دوام و ماندگاری از ویژگی‌های این شیوه و حالت است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، ص۴۳۳.</ref>. معنای اصطلاحی این واژه در [[علوم اسلامی]] به دو صورت بیان شده است:
	#شیوه عملی عرف عام و عموم عقلا در انجام دادن کاری یا ترک آن در این شیوه عملی، اگر [[مذهب]] و [[دینی]] بی‌نقش باشد، نام رایج این معنا «بنای عقلا» یعنی سیره عقلاست؛ ولی اگر در عملکرد عرف عام [[دین]] یا مذهبی نقش داشته باشد، عنوان اصطلاحی آن «سیره متشرعه» یا «[[سیره مسلمانان]]» یا «سیره [[مسیحیان]]» است<ref>ر.ک: محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج۲، ص۱۵۳؛ سید محمدباقر صدر، الحلقة الثانیه، ص١٢٣-۱۲۴؛ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ‌نامه اصول فقه، ص۴۹۴-۴۹۶، واژه «سیره».</ref>.
	#نوعی زندگی‌نامه و شرح حال است؛ چنان‌که به کتاب‌های مربوط به [[زندگی]] [[معصومان]] به ویژه [[پیامبر]]{{صل}} سیره گفته‌اند<ref>ر.ک: احمد صدر حاج سید جوادی، دائرةالمعارف تشیع، ج۹، صص۴۷۸ و ۴۸۰.</ref>. به گفته [[فیومی]] (-۷۷۰ق)، این واژه تا [[زمان]] او نزد [[فقیهان]] برای [[جنگ‌های پیامبر]]{{صل}} به کار می‌رفت<ref>احمد بن علی فیومی، المصباح المنیر، ماده «سیر».</ref>؛ چنان‌که بخش مهم کتاب [[المغازی]] [[واقدی]] درباره [[جنگ‌ها]] و سریه‌های آن حضرت است.
	مقصود از واژه سیره در اینجا سبک، راه و روش و چگونگی [[رفتار]] معصومان{{عم}} در ابعاد مختلف زندگی است و این معنا از مجموع معانی لغوی و اصطلاحی به دست می‌آید و در بیان [[امیرمؤمنان]]{{عم}} نیز چنین آمده است: {{متن حدیث\|لَكُمْ عَلَيْنَا الْعَمَلُ بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى وَ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ الْقِيَامُ بِحَقِّهِ}}<ref>نهج‌البلاغه، [[خطبه ۱۶۹]] (حقی که بر ما دارید، این است که به [[کتاب خدا]] و شیوه و [[رفتار رسول خدا]]{{صل}} عمل کنیم و حقش را به جای آوریم).</ref>. در تعبیری دیگر آمده است: {{متن حدیث\|سِيرَتُهُ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ الرُّشْدُ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۹۴ (شیوه رفتاری او [پیامبر{{صل}}] میانه‌روی و راه و رسمش رشد بود).</ref>. [[شهید مطهری]] نیز همین معنا را برای این واژه بیان کرده‌اند<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱۶، ص۵۰.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۴۲.</ref>.

	== ساحت‌های سیره معصوم ==		== ساحت‌های سیره معصوم ==
خط ۷۰:		خط ۶۴:
	# [[پرونده:152236.jpg\|22px]] [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|'''سیره امام مهدی در عصر ظهور''']]		# [[پرونده:152236.jpg\|22px]] [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|'''سیره امام مهدی در عصر ظهور''']]
	# [[پرونده:IM010671.jpg\|22px]] [[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']]		# [[پرونده:IM010671.jpg\|22px]] [[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']]
	# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۷۶:		خط ۶۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده: سیره]]		[[رده:سیره]]
	[[رده:اصطلاحات اسلامی]]		[[رده:اصطلاحات اسلامی]]
	[[رده:مقاله‌های اولویت یک]]		[[رده:مقاله‌های اولویت یک]]

Jaafari: /* منابع */

2025-10-13T04:42:31Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۲
خط ۷۰:		خط ۷۰:
	# [[پرونده:152236.jpg\|22px]] [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|'''سیره امام مهدی در عصر ظهور''']]		# [[پرونده:152236.jpg\|22px]] [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)\|'''سیره امام مهدی در عصر ظهور''']]
	# [[پرونده:IM010671.jpg\|22px]] [[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']]		# [[پرونده:IM010671.jpg\|22px]] [[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']]
			# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* ساحت‌های سیره معصوم */

2025-10-13T04:42:20Z

ساحت‌های سیره معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۲
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	منابع مهم سیره را عموماً کتاب‌های [[تاریخی]] می‌دانند و در این زمینه کمتر به منابع روایی توجه می‌شود و نسبت به کتاب‌های تاریخی در درستی مطالب آنها دقت و توجه کامل نمی‌شود؛ در نتیجه گاه اندیشه‌های ناروا و نادرستی از طریق نقل آنها به [[جامعه]] راه می‌یابد که گاه با [[قرآن]] و مسائل بدیهی و مسلم فقهی ناسازگاری دارد و دستاویزی برای مخالفان اسلام و دشمنان دین می‌شود؛ به ویژه که سیره جاذبه دارد و برای عموم قابل دریافت و فهم است. گاهی گونه‌ای ناسازگاری بین آنچه به عنوان سیره از معصومان نقل می‌شود و مسائل فقهی رخ می‌نماید و جامعه را دچار اندیشه‌های ناهماهنگ و ملتهب می‌کند؛ لذا باید در پی راه‌ها و روش‌هایی بود که ما را به سرچشمۀ زلال سیره رهنمون گردد و از آلودگی‌ها دور سازد. ما بر این باوریم که سیره، نمونۀ متعالی [[احکام اسلامی]] است و نباید با آن در تضاد باشد<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۶.</ref>.		منابع مهم سیره را عموماً کتاب‌های [[تاریخی]] می‌دانند و در این زمینه کمتر به منابع روایی توجه می‌شود و نسبت به کتاب‌های تاریخی در درستی مطالب آنها دقت و توجه کامل نمی‌شود؛ در نتیجه گاه اندیشه‌های ناروا و نادرستی از طریق نقل آنها به [[جامعه]] راه می‌یابد که گاه با [[قرآن]] و مسائل بدیهی و مسلم فقهی ناسازگاری دارد و دستاویزی برای مخالفان اسلام و دشمنان دین می‌شود؛ به ویژه که سیره جاذبه دارد و برای عموم قابل دریافت و فهم است. گاهی گونه‌ای ناسازگاری بین آنچه به عنوان سیره از معصومان نقل می‌شود و مسائل فقهی رخ می‌نماید و جامعه را دچار اندیشه‌های ناهماهنگ و ملتهب می‌کند؛ لذا باید در پی راه‌ها و روش‌هایی بود که ما را به سرچشمۀ زلال سیره رهنمون گردد و از آلودگی‌ها دور سازد. ما بر این باوریم که سیره، نمونۀ متعالی [[احکام اسلامی]] است و نباید با آن در تضاد باشد<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۶.</ref>.

			==سیره==
			واژه سیره در لغت از ریشه «[[سیر]]» ([[حرکت]] و پیمودن) و به مفهوم شیوه، حالت و سبک [[رفتار انسان]] یا [[حیوان]] است<ref>ابن فارس، معجم مقائیس اللغه، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱، ماده «سیر»؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۴، ص۳۸۹-۳۹۰؛ احمد بن علی فیومی، المصباح المنیر، ماده «سیر»؛ عبدالرحیم صفی‌پور، منتهی الإرب فی اللغة، ماده «سیر»؛ اسماعیل بن حماد جوهری، صحاح، ج۲، ص۶۹۱.</ref> و به گفته [[راغب]] [[اصفهانی]]، دوام و ماندگاری از ویژگی‌های این شیوه و حالت است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، ص۴۳۳.</ref>. معنای اصطلاحی این واژه در [[علوم اسلامی]] به دو صورت بیان شده است:
			#شیوه عملی عرف عام و عموم عقلا در انجام دادن کاری یا ترک آن در این شیوه عملی، اگر [[مذهب]] و [[دینی]] بی‌نقش باشد، نام رایج این معنا «بنای عقلا» یعنی سیره عقلاست؛ ولی اگر در عملکرد عرف عام [[دین]] یا مذهبی نقش داشته باشد، عنوان اصطلاحی آن «سیره متشرعه» یا «[[سیره مسلمانان]]» یا «سیره [[مسیحیان]]» است<ref>ر.ک: محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج۲، ص۱۵۳؛ سید محمدباقر صدر، الحلقة الثانیه، ص١٢٣-۱۲۴؛ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ‌نامه اصول فقه، ص۴۹۴-۴۹۶، واژه «سیره».</ref>.
			#نوعی زندگی‌نامه و شرح حال است؛ چنان‌که به کتاب‌های مربوط به [[زندگی]] [[معصومان]] به ویژه [[پیامبر]]{{صل}} سیره گفته‌اند<ref>ر.ک: احمد صدر حاج سید جوادی، دائرةالمعارف تشیع، ج۹، صص۴۷۸ و ۴۸۰.</ref>. به گفته [[فیومی]] (-۷۷۰ق)، این واژه تا [[زمان]] او نزد [[فقیهان]] برای [[جنگ‌های پیامبر]]{{صل}} به کار می‌رفت<ref>احمد بن علی فیومی، المصباح المنیر، ماده «سیر».</ref>؛ چنان‌که بخش مهم کتاب [[المغازی]] [[واقدی]] درباره [[جنگ‌ها]] و سریه‌های آن حضرت است.
			مقصود از واژه سیره در اینجا سبک، راه و روش و چگونگی [[رفتار]] معصومان{{عم}} در ابعاد مختلف زندگی است و این معنا از مجموع معانی لغوی و اصطلاحی به دست می‌آید و در بیان [[امیرمؤمنان]]{{عم}} نیز چنین آمده است: {{متن حدیث\|لَكُمْ عَلَيْنَا الْعَمَلُ بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى وَ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ الْقِيَامُ بِحَقِّهِ}}<ref>نهج‌البلاغه، [[خطبه ۱۶۹]] (حقی که بر ما دارید، این است که به [[کتاب خدا]] و شیوه و [[رفتار رسول خدا]]{{صل}} عمل کنیم و حقش را به جای آوریم).</ref>. در تعبیری دیگر آمده است: {{متن حدیث\|سِيرَتُهُ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ الرُّشْدُ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۹۴ (شیوه رفتاری او [پیامبر{{صل}}] میانه‌روی و راه و رسمش رشد بود).</ref>. [[شهید مطهری]] نیز همین معنا را برای این واژه بیان کرده‌اند<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱۶، ص۵۰.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۴۲.</ref>.

	== ساحت‌های سیره معصوم ==		== ساحت‌های سیره معصوم ==

Jaafari: /* ساحت‌های سیره معصوم */

2025-10-13T04:40:45Z

ساحت‌های سیره معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۰
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	منابع مهم سیره را عموماً کتاب‌های [[تاریخی]] می‌دانند و در این زمینه کمتر به منابع روایی توجه می‌شود و نسبت به کتاب‌های تاریخی در درستی مطالب آنها دقت و توجه کامل نمی‌شود؛ در نتیجه گاه اندیشه‌های ناروا و نادرستی از طریق نقل آنها به [[جامعه]] راه می‌یابد که گاه با [[قرآن]] و مسائل بدیهی و مسلم فقهی ناسازگاری دارد و دستاویزی برای مخالفان اسلام و دشمنان دین می‌شود؛ به ویژه که سیره جاذبه دارد و برای عموم قابل دریافت و فهم است. گاهی گونه‌ای ناسازگاری بین آنچه به عنوان سیره از معصومان نقل می‌شود و مسائل فقهی رخ می‌نماید و جامعه را دچار اندیشه‌های ناهماهنگ و ملتهب می‌کند؛ لذا باید در پی راه‌ها و روش‌هایی بود که ما را به سرچشمۀ زلال سیره رهنمون گردد و از آلودگی‌ها دور سازد. ما بر این باوریم که سیره، نمونۀ متعالی [[احکام اسلامی]] است و نباید با آن در تضاد باشد<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۶.</ref>.		منابع مهم سیره را عموماً کتاب‌های [[تاریخی]] می‌دانند و در این زمینه کمتر به منابع روایی توجه می‌شود و نسبت به کتاب‌های تاریخی در درستی مطالب آنها دقت و توجه کامل نمی‌شود؛ در نتیجه گاه اندیشه‌های ناروا و نادرستی از طریق نقل آنها به [[جامعه]] راه می‌یابد که گاه با [[قرآن]] و مسائل بدیهی و مسلم فقهی ناسازگاری دارد و دستاویزی برای مخالفان اسلام و دشمنان دین می‌شود؛ به ویژه که سیره جاذبه دارد و برای عموم قابل دریافت و فهم است. گاهی گونه‌ای ناسازگاری بین آنچه به عنوان سیره از معصومان نقل می‌شود و مسائل فقهی رخ می‌نماید و جامعه را دچار اندیشه‌های ناهماهنگ و ملتهب می‌کند؛ لذا باید در پی راه‌ها و روش‌هایی بود که ما را به سرچشمۀ زلال سیره رهنمون گردد و از آلودگی‌ها دور سازد. ما بر این باوریم که سیره، نمونۀ متعالی [[احکام اسلامی]] است و نباید با آن در تضاد باشد<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۶.</ref>.

	=== ساحت‌های سیره معصوم ===		== ساحت‌های سیره معصوم ==
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	# [[سیره اخلاقی]]		# [[سیره اخلاقی]]

Wasity: /* ساحت‌های سیره معصوم */

2025-09-23T08:30:17Z

ساحت‌های سیره معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	# [[سیره تبلیغی]]		# [[سیره تبلیغی]]
	# [[سیره نگارشی]]		# [[سیره نگارشی]]
			# [[سیره تعلیمی]]
	# [[سیره تربیتی]]		# [[سیره تربیتی]]
	# [[سیره سیاسی]]		# [[سیره سیاسی]]

Bahmani در ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۹

2024-11-30T05:49:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۶:		خط ۶:
	=== معنای لغوی ===		=== معنای لغوی ===
	{{اصلی\|سیره در لغت}}		{{اصلی\|سیره در لغت}}
	سیره در ادبیات و لغت به معنای رفتن، جریان داشتن و در حرکت بودن به کار رفته است<ref>ر. ک: محمدمرتضی زبیدی، تاج‌العروس من جواهر القاموس، ج۲، ص۵۴؛ جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان‌العرب، ج۲، ص۲۵۲.</ref> و بر این اساس، بسیاری نیز واژه «سیره» را به نوع حرکت و شیوه جریان داشتن و یا به عبارتی نوع، سبک و شیوه رفتار و [[کردار]] تعریف کرده‌اند<ref>ر. ک: ابوالحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس‌اللغة، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱؛ ابو القاسم حسن بن محمد راغب اصفهانی، مفردات، ص۷۲۴؛ جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان‌العرب، ج۶، ص۴۵۴؛ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص۳۴۰.</ref>. نوعی دوام و استمرار در معنای سیره نهفته است. [[خداوند متعال]] در [[قرآن]]، سیره را به مفهوم [[هیئت]]، صورت و شکل به کار برده است: {{متن قرآن\|قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا الْأُولَى}}<ref>«فرمود: آن را بگیر و مترس! ما آن را به روال نخست آن، باز می‌گردانیم» سوره طه، آیه ۲۱.</ref>.<ref>[[محمد ملک‌زاده\|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)\|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]] ص ۲۷؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۹.</ref>		سیره در ادبیات و لغت به معنای رفتن، جریان داشتن و در حرکت بودن به کار رفته است<ref>ر.ک: محمدمرتضی زبیدی، تاج‌العروس من جواهر القاموس، ج۲، ص۵۴؛ جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان‌العرب، ج۲، ص۲۵۲.</ref> و بر این اساس، بسیاری نیز واژه «سیره» را به نوع حرکت و شیوه جریان داشتن و یا به عبارتی نوع، سبک و شیوه رفتار و [[کردار]] تعریف کرده‌اند<ref>ر.ک: ابوالحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس‌اللغة، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱؛ ابو القاسم حسن بن محمد راغب اصفهانی، مفردات، ص۷۲۴؛ جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان‌العرب، ج۶، ص۴۵۴؛ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص۳۴۰.</ref>. نوعی دوام و استمرار در معنای سیره نهفته است. [[خداوند متعال]] در [[قرآن]]، سیره را به مفهوم [[هیئت]]، صورت و شکل به کار برده است: {{متن قرآن\|قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا الْأُولَى}}<ref>«فرمود: آن را بگیر و مترس! ما آن را به روال نخست آن، باز می‌گردانیم» سوره طه، آیه ۲۱.</ref>.<ref>[[محمد ملک‌زاده\|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)\|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]] ص ۲۷؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۹.</ref>

	=== معنای اصطلاحی ===		=== معنای اصطلاحی ===
	«سیره» در اصطلاح [[دینی]] به معانی طریقه، روش و [[رفتار]] و اخلاق عملی به کار رفته است. چنان‌که [[علامه طباطبایی]] در [[تفسیر المیزان]] از سیره، با عنوان نوع خاص رفتار و عملکرد [[انسان]] تعبیر می‌کند<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱۶، ص۱۷۸.</ref>. وقتی [[سیره پیامبر]] یا [[امامان]] گفته می‌شود، نمونه‌هایی از [[اخلاق]] و رفتار مستمر آنان مقصود است که در [[زندگی]] بر آن روش عمل می‌کردند. گاهی هم [[اخلاق]] و سیره و [[سنّت]] به یک معنی به کار می‌رود. در برخی از موارد واژه “هَدْی” به‌معنای سیره و روش و هیئت ظاهری افراد به‌کار رفته است<ref>ابن اثیر جزری (مبارک)، النهایه فی غریب الحدیث، ج۵، ص۲۵۳؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۵، ص۳۵۶: {{عربی\|الْهَدْيُ: السّيرة و الهيئة و الطّريقة}}.</ref>؛ یعنی اینکه افراد ظاهرالصلاح هستند یا بدعمل و بدرفتار.		«سیره» در اصطلاح [[دینی]] به معانی طریقه، روش و [[رفتار]] و اخلاق عملی به کار رفته است. چنان‌که [[علامه طباطبایی]] در [[تفسیر المیزان]] از سیره، با عنوان نوع خاص رفتار و عملکرد [[انسان]] تعبیر می‌کند<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱۶، ص۱۷۸.</ref>. وقتی [[سیره پیامبر]] یا [[امامان]] گفته می‌شود، نمونه‌هایی از [[اخلاق]] و رفتار مستمر آنان مقصود است که در [[زندگی]] بر آن روش عمل می‌کردند. گاهی هم [[اخلاق]] و سیره و [[سنّت]] به یک معنی به کار می‌رود. در برخی از موارد واژه “هَدْی” به‌معنای سیره و روش و هیئت ظاهری افراد به‌کار رفته است<ref>ابن اثیر جزری (مبارک)، النهایه فی غریب الحدیث، ج۵، ص۲۵۳؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۵، ص۳۵۶: {{عربی\|الْهَدْيُ: السّيرة و الهيئة و الطّريقة}}.</ref>؛ یعنی اینکه افراد ظاهرالصلاح هستند یا بدعمل و بدرفتار.

	از سده‌های نخستین تاریخ اسلام به بعد، محققان اسلامی در خلال جمع‌آوری [[احادیث]] بزرگان به ویژه [[رسول خدا]]{{صل}} به ثبت سیره آن حضرت در مجموعه‌هایی با عنوان مسند، [[سنن]] و غیر آن پرداخته‌اند و جنبه‌های مختلف زندگانی ایشان را مورد بررسی دقیق و موشکافانه قرار داده‌اند<ref>برای مطالعه بیشتر در این خصوص ر. ک: فصل اول کتاب سیره سیاسی معصومان{{عم}} در عصر حاکمیت، اثر نگارنده.</ref>. در توصیف‌های [[دینی]] آمده است [[سیره پیامبر]] و [[اهل بیت]] آن حضرت را بشناسیم و همان‌گونه باشیم که آنان بودند و روش آنان را [[اسوه]] و [[سرمشق]] خویش قرار دهیم<ref>[[محمد ملک‌زاده\|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)\|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]] ص۲۷؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۷۰.</ref>.		از سده‌های نخستین تاریخ اسلام به بعد، محققان اسلامی در خلال جمع‌آوری [[احادیث]] بزرگان به ویژه [[رسول خدا]]{{صل}} به ثبت سیره آن حضرت در مجموعه‌هایی با عنوان مسند، [[سنن]] و غیر آن پرداخته‌اند و جنبه‌های مختلف زندگانی ایشان را مورد بررسی دقیق و موشکافانه قرار داده‌اند<ref>برای مطالعه بیشتر در این خصوص ر.ک: فصل اول کتاب سیره سیاسی معصومان{{عم}} در عصر حاکمیت، اثر نگارنده.</ref>. در توصیف‌های [[دینی]] آمده است [[سیره پیامبر]] و [[اهل بیت]] آن حضرت را بشناسیم و همان‌گونه باشیم که آنان بودند و روش آنان را [[اسوه]] و [[سرمشق]] خویش قرار دهیم<ref>[[محمد ملک‌زاده\|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)\|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]] ص۲۷؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۷۰.</ref>.

	=== تفاوت «سیره» با «سنّت» ===		=== تفاوت «سیره» با «سنّت» ===

Bahmani: /* اقسام و گونه‌ها */

2024-11-30T05:48:14Z

اقسام و گونه‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۸
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	== اقسام و گونه‌ها ==		== اقسام و گونه‌ها ==
	سیره دارای انواع و اقسامی است که هر کدام در زمینه خاصی به کار می‌رود و در حوزه کاربرد خود، معتبر و تأثیرگذار است:		سیره دارای انواع و اقسامی است که هر کدام در زمینه خاصی به کار می‌رود و در حوزه کاربرد خود، معتبر و تأثیرگذار است:
	# [[سیره فردی]]: سیره فردی به رفتارهایی اطلاق می‌شود که بیشتر جنبه شخصی دارد و ناظر به عملکرد فرد است، نه دیگران. به عبارت دیگر، منظور از سیره فردی [[رفتار]] و مَشی است که هدف آن متوجه خود فرد است و اغلب به قصد [[خودسازی]] و تکامل روحی و [[معنوی]] فرد و یا جهت گذران [[زندگی]] صورت می‌گیرد؛ نظیر [[عبادات]] و یا کارهای معمول شبانه‌روزی.		# '''[[سیره فردی]]:''' سیره فردی به رفتارهایی اطلاق می‌شود که بیشتر جنبه شخصی دارد و ناظر به عملکرد فرد است، نه دیگران. به عبارت دیگر، منظور از سیره فردی [[رفتار]] و مَشی است که هدف آن متوجه خود فرد است و اغلب به قصد [[خودسازی]] و تکامل روحی و [[معنوی]] فرد و یا جهت گذران [[زندگی]] صورت می‌گیرد؛ نظیر [[عبادات]] و یا کارهای معمول شبانه‌روزی.
	# '''سیره اجتماعی:''' سیره اجتماعی در برابر سیره فردی قرار دارد و منظور از آن، رفتارهایی است که در ارتباط با دیگران انجام می‌گیرند و اگر فرد تنها باشد، به انجام آن اقدام نمی‌کند. [[تعاون]] و [[همکاری]] و [[حسن معاشرت]] را می‌توان در زمره سیره اجتماعی شمرد؛ چراکه همکاری در صورت وجود دیگران معنی پیدا می‌کند و اگر [[انسان]] تنها باشد، تعاون مصداق ندارد.		# '''سیره اجتماعی:''' سیره اجتماعی در برابر سیره فردی قرار دارد و منظور از آن، رفتارهایی است که در ارتباط با دیگران انجام می‌گیرند و اگر فرد تنها باشد، به انجام آن اقدام نمی‌کند. [[تعاون]] و [[همکاری]] و [[حسن معاشرت]] را می‌توان در زمره سیره اجتماعی شمرد؛ چراکه همکاری در صورت وجود دیگران معنی پیدا می‌کند و اگر [[انسان]] تنها باشد، تعاون مصداق ندارد.
	# '''[[سیره اخلاقی]] و [[تربیتی]]:''' سیره در حوزه [[اخلاق]] و [[تربیت]]، با سیره در حیطه فردی و [[اجتماعی]] ارتباط نزدیک دارد. شاید با دید سطحی نتوان تفاوتی میان سیره فردی و [[اخلاقی]] و همچنین میان سیره اجتماعی و تربیتی قائل شد و تفاوت آنها را به دست آورد؛ زیرا سیره اخلاقی تفاوت چندانی با سیره فردی ندارد و هر دو ناظر به رفتارهای شخصی انسان هستند. سیره اجتماعی هم تمایز قابل توجهی از سیره تربیتی نداشته و هر دو در ارتباط با دیگران شکل می‌گیرند و ظرف وجودی آنها، فضای [[اجتماع]] است. تفاوت آنها در این است که سیره تربیتی به منظور دیگر‌سازی انجام می‌گیرد و سیره اجتماعی ممکن است چنین هدفی نداشته باشد. بدین ترتیب، اگر به مفهوم و کاربرد سیره در حوزه‌های مختلف دقت شود، تفاوت‌هایی هرچند جزئی میان آنها وجود دارد.		# '''[[سیره اخلاقی]] و [[تربیتی]]:''' سیره در حوزه [[اخلاق]] و [[تربیت]]، با سیره در حیطه فردی و [[اجتماعی]] ارتباط نزدیک دارد. شاید با دید سطحی نتوان تفاوتی میان سیره فردی و [[اخلاقی]] و همچنین میان سیره اجتماعی و تربیتی قائل شد و تفاوت آنها را به دست آورد؛ زیرا سیره اخلاقی تفاوت چندانی با سیره فردی ندارد و هر دو ناظر به رفتارهای شخصی انسان هستند. سیره اجتماعی هم تمایز قابل توجهی از سیره تربیتی نداشته و هر دو در ارتباط با دیگران شکل می‌گیرند و ظرف وجودی آنها، فضای [[اجتماع]] است. تفاوت آنها در این است که سیره تربیتی به منظور دیگر‌سازی انجام می‌گیرد و سیره اجتماعی ممکن است چنین هدفی نداشته باشد. بدین ترتیب، اگر به مفهوم و کاربرد سیره در حوزه‌های مختلف دقت شود، تفاوت‌هایی هرچند جزئی میان آنها وجود دارد.