سیره اجتماعی امام باقر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* جامعه اسلامی */

2025-01-11T05:10:26Z

جامعه اسلامی

Bahmani: /* افراد گروه صالح‌ */

2025-01-11T05:03:26Z

افراد گروه صالح‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۳
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	آن حضرت همچنین از [[آزار]] و اذیت همسایگان و ضایع کردن [[حقوق]] آنها جلوگیری می‌نمودند. از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} نقل نموده‌اند که فرمود: «هرکس [[سیر]] بخوابد و همسایه او گرسنه شب را به صبح بیاورد به من [[ایمان]] نیاورده است»‌<ref>محاسن، ص۹۸.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۸.</ref>		آن حضرت همچنین از [[آزار]] و اذیت همسایگان و ضایع کردن [[حقوق]] آنها جلوگیری می‌نمودند. از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} نقل نموده‌اند که فرمود: «هرکس [[سیر]] بخوابد و همسایه او گرسنه شب را به صبح بیاورد به من [[ایمان]] نیاورده است»‌<ref>محاسن، ص۹۸.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۸.</ref>

	==افراد گروه صالح‌==		== افراد گروه صالح‌ ==
	{{اصلی\|یاران صالح در معارف و سیره امام باقر}}		{{اصلی\|یاران صالح در معارف و سیره امام باقر}}
	[[سیستم اجتماعی]] درونی [[حاکم]] بر گروه [[صالحان]] سیستمی هماهنگ و مبتنی بر [[وحدت]] در [[موازین]]، [[ارزش‌ها]]، [[شریعت]]، [[قانون]]، و آداب و رسوم بوده است؛ چراکه همه افراد این گروه، ~~راه‌ورسم~~ [[زندگی]] را از یک سرچشمه که همان اهل بیت [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} باشند دریافت ~~می‌نمودند،~~ و این وحدت روش دریافت که موجب تفاهم و [[درک]] متقابل از [[افکار]] و [[عواطف]] و کارهای یکدیگر می‌شد، عامل پیوند آنان بوده است.		[[سیستم اجتماعی]] درونی [[حاکم]] بر گروه [[صالحان]] سیستمی هماهنگ و مبتنی بر [[وحدت]] در [[موازین]]، [[ارزش‌ها]]، [[شریعت]]، [[قانون]] و آداب و رسوم بوده است؛ چراکه همه افراد این گروه، راه و رسم [[زندگی]] را از یک سرچشمه که همان اهل بیت [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} باشند دریافت می‌نمودند و این وحدت روش دریافت که موجب تفاهم و [[درک]] متقابل از [[افکار]] و [[عواطف]] و کارهای یکدیگر می‌شد، عامل پیوند آنان بوده است.

	[[نظام اجتماعی]] داخلی گروه صالحان براساس یک قاعده و قانون ثابت [[استوار]] بوده ~~است،~~ و آن چیزی جز قول [[امام باقر]]{{ع}} نبوده است که فرمود: [[مؤمن]] نسبت به مؤمن مانند [[برادر]] تنی ~~می‌باشد~~<ref>~~کافى،~~ ج۲، ص۱۶۶.</ref>.		[[نظام اجتماعی]] داخلی گروه صالحان براساس یک قاعده و قانون ثابت [[استوار]] بوده است و آن چیزی جز قول [[امام باقر]]{{ع}} نبوده است که فرمود: «[[مؤمن]] نسبت به مؤمن مانند [[برادر]] تنی می‌باشد»<ref>کافی، ج۲، ص۱۶۶.</ref>. امام باقر{{ع}} در این [[روایت]] رابطه میان افراد گروه [[صالح]] را مانند رابطه‌ای نسبی دانسته است که بر آن [[حقوقی]] چون [[وجوب]] تلاش در رفع [[حاجت]] [[مؤمنان]]، برطرف کردن گرفتاری آنان، [[خیرخواهی]] برای آنها، [[دعا]] برای توفیق‌شان و پوشاندن عیب‌های آنان مترتّب می‌شود<ref>کافی، ج۲، ص۱۹۸، ۱۹۹، ۲۰۵، ۲۰۷، ۲۰۸.</ref>.

	امام باقر{{ع}} در این [[روایت]] رابطه میان افراد گروه [[صالح]] را مانند رابطه‌ای نسبی دانسته است که بر آن [[حقوقی]] چون [[وجوب]] تلاش در رفع [[حاجت]] [[مؤمنان]]، برطرف کردن گرفتاری آنان، [[خیرخواهی]] برای آنها، [[دعا]] برای توفیق‌شان و پوشاندن عیب‌های آنان مترتّب می‌شود<ref>~~کافى،~~ ج۲، ص۱۹۸، ۱۹۹، ۲۰۵، ۲۰۷، ۲۰۸.</ref>.

	رابطه‌ای که در میان افراد چنین جامعه‌ای حاکم می‌شود منبعث از [[ایثار]] و [[تسلیم]] [[قلبی]] در برابر [[حکم]] حقّ می‌باشد. امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: [[خداوند متعال]] بهشتی دارد که جز سه نفر داخل آن نمی‌شوند، و یکی از آن سه نفر کسی است که در دل‌وجان خود [[حقّ]] را [[حاکم]] نماید<ref>وسائل الشّیعه، ج۱۵، ص۲۸۵.</ref>.		رابطه‌ای که در میان افراد چنین جامعه‌ای حاکم می‌شود منبعث از [[ایثار]] و [[تسلیم]] [[قلبی]] در برابر [[حکم]] حقّ می‌باشد. امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: [[خداوند متعال]] بهشتی دارد که جز سه نفر داخل آن نمی‌شوند، و یکی از آن سه نفر کسی است که در دل‌وجان خود [[حقّ]] را [[حاکم]] نماید<ref>وسائل الشّیعه، ج۱۵، ص۲۸۵.</ref>.

	چنین [[نظام اجتماعی]] براساس قاعده [[بزرگداشت]] و حرمت‌گذاری افراد گروه نسبت به یکدیگر شکل گرفته است، تا اینکه بدین‌وسیله [[روح]] [[محبّت]] و [[برادری]] در میان آنان ریشه‌دار گردد. [[امام باقر]]{{ع}} [[یاران]] خود را این‌گونه [[موعظه]] کرده‌اند که: یاران خود را گرامی داشته، [[حرمت]] آنان را نگاه دارید. مبادا که هیچگاه بر هم بتازید، به یکدیگر [[زیان]] نرسانده و به یکدیگر [[حسادت]] نکنید، از [[بخل]] بپرهیزید و [[بندگان]] [[مخلص]] [[خدا]] باشید<ref>کافى، ج۲، ص۱۷۳~~.</ref>.~~		چنین [[نظام اجتماعی]] براساس قاعده [[بزرگداشت]] و حرمت‌گذاری افراد گروه نسبت به یکدیگر شکل گرفته است، تا اینکه بدین‌وسیله [[روح]] [[محبّت]] و [[برادری]] در میان آنان ریشه‌دار گردد. [[امام باقر]]{{ع}} [[یاران]] خود را این‌گونه [[موعظه]] کرده‌اند که: یاران خود را گرامی داشته، [[حرمت]] آنان را نگاه دارید. مبادا که هیچگاه بر هم بتازید، به یکدیگر [[زیان]] نرسانده و به یکدیگر [[حسادت]] نکنید، از [[بخل]] بپرهیزید و [[بندگان]] [[مخلص]] [[خدا]] باشید<ref>کافى، ج۲، ص۱۷۳.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۹.</ref>

	امام باقر{{ع}} همواره افراد این گروه را به کارهای مختلفی که باعث اشاعه روح [[عشق]] و محبّت در میان افراد می‌شود [[تشویق]] می‌نمودند. آن حضرت فرموده‌اند: {{متن حدیث\|تَبَسُّمُ الرَّجُلِ فِي وَجْهِ أَخِيهِ حَسَنَةٌ وَ صَرْفُ الْقَذَى عَنْهُ حَسَنَةٌ وَ مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَيْ‌ءٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنْ إِدْخَالِ السُّرُورِ عَلَى الْمُؤْمِنِ}}؛ تبسّم کردن مرد در صورت [[برادر]] دینی‌اش برای او حسنه‌ای محسوب می‌شود، برطرف کردن خار از سر راه برادر [[مؤمن]] [[حسنه]] محسوب می‌شود و هیچ عبادتی در نزد [[خداوند متعال]] محبوب‌تر از شاد کردن [[دل]] مؤمن نمی‌باشد<ref>کافى، ج۲، ص۱۸۸.</ref>.

	امام باقر{{ع}} مجموعه‌ای از [[حقوق]] طرفینی را برای [[روابط اجتماعی]] حاکم بر [[جامعه]] یاران [[صالح]] خود بیان نموده است: {{متن حدیث\|مِنْ حَقِّ الْمُؤْمِنِ عَلَى أَخِيهِ الْمُؤْمِنِ أَنْ يُشْبِعَ جَوْعَتَهُ وَ يُوَارِيَ عَوْرَتَهُ وَ يُفَرِّجَ عَنْهُ كُرْبَتَهُ وَ يَقْضِيَ دَيْنَهُ فَإِذَا مَاتَ خَلَفَهُ فِي أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ}}؛ از جمله حقوق مؤمن بر برادر مؤمن او این است که او را [[سیر]] گرداند، [[عیب]] او را بپوشاند، اگر [[ناراحتی]] و همّ و غمّی به مؤمن برسد آن را برطرف نماید، اگر بدهکاری‌ای دارد بدهی او را ادا کند، و اگر از دار [[دنیا]] رفت در میان [[اهل]] و [[خاندان]] و [[فرزندان]] او [[جانشینی]] [[نیکو]] برایش باشد<ref>کافى، ج۲، ص۱۶۹.</ref>.

	آن حضرت همچنین افراد گروه صالح را بر ایجاد عواملی که منجرّ به نزدیکی [[دل‌ها]] و ازدیاد [[روح]] [[برادری]] و انس و [[الفت]] و [[همیاری]] می‌شود [[تشویق]] و ترغیب می‌نمودند. از [[ابو حمزه ثمالی]] [[روایت]] شده است که گفت: با [[حضرت امام باقر]]{{ع}} هم‌سفر بودم. در منزلی اتراق کردیم. [[امام باقر]]{{ع}} مقداری راه رفتند، سپس به نزد من برگشتند. هنگامی که به هم رسیدیم آن حضرت با من به گرمی دست دادند. به آن حضرت عرض کردم: [[خدا]] مرا قربانت کند، آیا ما چند دقیقه پیش باهم نبودیم؟! امام باقر{{ع}} فرمودند: آیا نمی‌دانی هنگامی که دو [[مؤمن]] پس از اندکی دوری به یکدیگر برسند و دست یکدیگر را بفشارند [[خداوند]] به آنها رو کرده و نظر [[رحمت]] به آنها می‌نماید، در چنین حالتی که خداوند به آنان نظر رحمت نموده است، به گناهانشان خطاب می‌کند که از این دو نفر بریزید و [[گناهان]] از آنان ریخته می‌شوند. ای ابو حمزه، همچنان‌که در پاییز برگ از درخت می‌ریزد، [[گناه]] از این دو نفر فرومی‌ریزد و آنها در حالتی از یکدیگر جدا می‌شوند که دیگر هیچ گناهی ندارند<ref>کافى، ج۲، ص۱۸۰.</ref>.

	آن حضرت همچنین فرموده است: اگر دو مؤمن ولو به اندازه رفتن پشت یک درخت از یکدیگر فاصله گرفتند و سپس باهم [[ملاقات]] نمودند، سزاوار است که با یکدیگر دست بدهند<ref>کافى، ج۲، ص۱۸۱.</ref>. آن حضرت همچنین از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} روایت نموده است که فرمود: هنگامی که یکدیگر را ملاقات می‌کنید با [[سلام]] و [[مصافحه]] با یکدیگر ملاقات کنید و هنگامی که از یکدیگر جدا می‌شوید برای یکدیگر [[استغفار]] نمایید<ref>کافى، ج۲، ص۱۸۱.</ref>.

	امام باقر{{ع}} همچنین به دیدوبازدید نیز توجّه خاصّی داشته و [[یاران]] خود را به این عمل تشویق می‌نمودند؛ چراکه دیدوبازدید باعث ریشه‌دار شدن روح برادری و کاشته شدن بذر [[محبّت]] در دل‌وجان آنان می‌گردید. آن حضرت با بیان آثار مثبتی که دیدوبازدید بر دیدارکنندگان بازدیدکنندگان دارد، آنان را این‌گونه به این کار ترغیب می‌نمود که: هر مؤمنی برای [[زیارت]] [[برادر]] مؤمن خود از [[خانه]] خارج شود و [[عارف]] به [[حقّ]] او باشد، [[خداوند متعال]] با هر قدمی که برمی‌دارد برای او حسنه‌ای می‌نویسد، گناهی از او محو نموده و درجه‌ای را برای او بالا می‌برد، و چون درب [[خانه]] [[برادر]] مؤمنش را بزند [[خداوند]] درهای [[آسمان]] را بر او می‌گشاید، و هنگامی که با یکدیگر [[ملاقات]] نموده، دست داده و یکدیگر را در آغوش بگیرند، خداوند متعال به آنها نظر می‌نماید و سپس به [[ملائکه]] به‌واسطه این دو نفر [[مباهات]] می‌کند و می‌گوید: به این دو [[بنده]] من نگاه کنید که با یکدیگر رفت‌وآمد کرده و برای رضای من به یکدیگر [[محبّت]] می‌نمایند، پس بر من است که پس از این آنان را با [[آتش]] [[عذاب]] نکنم، و هنگامی که آن شخص از نزد برادر [[مؤمن]] خود بازمی‌گردد، به تعداد نفس‌ها و گام‌ها و سخنانی که گفته است ملائکه خداوند او را مشایعت می‌نمایند، و او را تا همان [[ساعت]] از فردای آن‌روز از بلاهای [[دنیا]] و [[آخرت]] [[حفظ]] می‌نمایند. پس اگر چنین شخصی در طول این مدّت از دنیا برود، از حساب و کتاب [[الهی]] معاف می‌شود، و آن مؤمنی که این شخص به دیدار او رفته است، اگر او نیز [[عارف]] به حقّ او باشد به اندازه‌ای که این شخص [[اجر]] و [[ثواب]] می‌برد، او نیز دارای اجر و ثواب خواهد شد<ref>کافى، ج۲، ص۱۸۳، ۱۸۴.</ref>.

	[[امام باقر]]{{ع}} از همه کارهایی که منجرّ به [[ناراحتی]]، دوری و جدایی می‌شود همچون [[غیبت]]، [[بهتان]]، تحقیر، [[عیب‌جویی]]، نهادن القاب زشت بر یکدیگر، [[دشنام]] و دست‌درازی به [[اموال]] و آبروی [[مردم]] و... [[نهی]] فرموده و افراد را از ارتکاب آن برحذر می‌داشته‌اند.

	امام باقر{{ع}} همچنین همگان را به [[اصلاح]] بین [[مؤمنین]] و [[تشویق]] مؤمنین بر انس و [[الفت]] با یکدیگر فرا می‌خوانده‌اند. آن حضرت فرموده‌اند: مادام که دو مؤمن از [[دین]] خود برنگشته‌اند، [[شیطان]] در میان آنان به [[وسوسه]] و ایجاد [[دشمنی]] می‌پردازد، و هنگامی که آنان با یکدیگر [[اختلاف]] پیدا کنند، شیطان به پشت دراز کشیده، استراحت می‌کند و می‌گوید: [[پیروز]] شدم، پس [[خداوند]] [[رحمت]] کند هر کسی را که بین دو محبّ و [[دوستدار]] ما [[الفت]] ایجاد کند. ای [[مؤمنین]]، با یکدیگر انس بگیرید و به یکدیگر [[عشق]] بورزید<ref>کافى، ج۲، ص۳۴۵.</ref>.

	آن حضرت [[شیعیان]] را از پی‌گیری [[لغزش‌ها]] و اشتباهات دیگران به‌شدّت [[نهی]] نموده، فرموده‌اند: نزدیک‌ترین حالت یک [[بنده]] به [[کفر]]، آن است که با مردی [[برادر دینی]] باشد، امّا به دنبال این باشد که [[عیب‌ها]] و لغزش‌های او را جمع‌آوری نموده تا روزی از آنها بر علیه او استفاده کند<ref>کافى، ج۲، ص۳۵۵.</ref>.

	[[امام باقر]]{{ع}} همچنین از متّهم کردن [[مؤمنان]] و [[تکفیر]] آنان نهی نموده و فرموده‌اند: هیچ مردی [[شهادت]] بر کفر مرد دیگر نمی‌دهد مگر اینکه این شهادت دامنگیر یکی از آن دو خواهد شد. اگر شهادت به [[حقّ]] داده باشد، طرف مقابل [[کافر]] و اگر شهادت به ناحق داده باشد و طرف مقابل [[مؤمن]] باشد، اتّهام کفر به خود او برگشت خواهد کرد و خود کافر خواهد شد. پس از اتّهام زدن به مؤمنین بپرهیزید<ref>کافى، ج۲، ص۳۶۰.</ref>.

	آن حضرت همچنین همگان را از [[سخن‌چینی]] و نمّامی بازداشته و فرموده‌اند: [[بهشت]] بر تهمت‌زنندگان که همواره برای سخن‌چینی در حرکت هستند [[حرام]] است‌<ref>کافى، ج۲، ص۳۶۹.</ref>. آن حضرت همچنین از افشای اسراری که مخصوص مؤمنان است نهی فرموده و گفته‌اند: «در [[روز قیامت]] بنده‌ای از [[بندگان خدا]] [[محشور]] می‌شود که هیچ خونی به گردن ندارد، امّا به اندازه شاخ حجامت یا بیش از آن به او [[خون]] داده می‌شود و به او گفته می‌شود که این سهم تو از خون فلان شخص است. او به خداوند خطاب می‌کند که ای [[پروردگار]] من، تو می‌دانی آنگاه که [[جان]] مرا گرفتی خون کسی را به گردن نداشته‌ام.

	به او خطاب می‌شود که: آری، امّا از فلان شخص چنین خبری شنیدی و آن را برای سایران نقل نمودی، و این گفته تو دهان‌به‌دهان گشت تا به فلان [[ستمگر]] رسید و آن ستمگر به‌واسطه این حرف، این شخص را کشت و این سهم تو در [[خون]] اوست»<ref>کافى، ج۲، ص۳۷۱.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۹.</ref>

	==جامعه اسلامی ==		==جامعه اسلامی ==

Bahmani: /* همسایگان‌ */

2025-01-11T04:52:44Z

همسایگان‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۲
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	امام باقر{{ع}} همچنین آثار مثبتی را که بر «[[صله رحم]]» یا پیوند با خویشاوندان مترتّب می‌شود، این‌گونه بیان فرموده‌اند که: پیوند با خویشاوندان موجب [[پاکی]] کردارها، دفع [[بلاها]] و [[رشد]] و افزایش [[اموال]] گردیده، [[مرگ ناگهانی]] را از صاحبش دور و [[رزق]] صاحبش را افزایش داده، باعث محبوب شدن صاحب خود در میان خاندانش می‌گردد. پس هرکدام از افراد [[جامعه]] باید از [[خداوند متعال]] [[پروا]] کند و با خویشاوندان خود ارتباط برقرار نماید<ref>کافی، ج۲، ص۱۵۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۲۸۷.</ref>		امام باقر{{ع}} همچنین آثار مثبتی را که بر «[[صله رحم]]» یا پیوند با خویشاوندان مترتّب می‌شود، این‌گونه بیان فرموده‌اند که: پیوند با خویشاوندان موجب [[پاکی]] کردارها، دفع [[بلاها]] و [[رشد]] و افزایش [[اموال]] گردیده، [[مرگ ناگهانی]] را از صاحبش دور و [[رزق]] صاحبش را افزایش داده، باعث محبوب شدن صاحب خود در میان خاندانش می‌گردد. پس هرکدام از افراد [[جامعه]] باید از [[خداوند متعال]] [[پروا]] کند و با خویشاوندان خود ارتباط برقرار نماید<ref>کافی، ج۲، ص۱۵۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۲۸۷.</ref>

	==~~همسایگان‌~~==		== همسایگان ‌==
	{{اصلی\|همسایه در معارف و سیره امام باقر}}		{{اصلی\|همسایه در معارف و سیره امام باقر}}
	امام باقر{{ع}} همچنین بر [[رفتار]] و تعامل [[نیکو]] با [[همسایگان]] تأکید داشته، فرموده‌اند: در [[کتاب علی]]{{ع}} خوانده‌ام که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در میان [[مهاجر]] و [[انصار]] و کسانی که از [[اهل یثرب]] به آنها پیوسته بودند نوشت که: [[همسایه]] تا وقتی که دست به ضرر رساندن به همسایه‌اش نگشوده و در این راه [[مرتکب گناه]] نگردیده است، مانند خود [[انسان]] است و [[حرمت]] او بر همسایه مانند حرمت مادر انسان بر اوست‌<ref>وسائل الشّیعه، ج۱۲، ص۱۲۶.</ref>.		امام باقر{{ع}} همچنین بر [[رفتار]] و تعامل [[نیکو]] با [[همسایگان]] تأکید داشته، فرموده‌اند: در [[کتاب علی]]{{ع}} خوانده‌ام که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در میان [[مهاجر]] و [[انصار]] و کسانی که از [[اهل یثرب]] به آنها پیوسته بودند نوشت که: [[همسایه]] تا وقتی که دست به ضرر رساندن به همسایه‌اش نگشوده و در این راه [[مرتکب گناه]] نگردیده است، مانند خود [[انسان]] است و [[حرمت]] او بر همسایه مانند حرمت مادر انسان بر اوست‌<ref>وسائل الشّیعه، ج۱۲، ص۱۲۶.</ref>.

	آن حضرت همچنین از [[آزار]] و اذیت همسایگان و ضایع کردن [[حقوق]] آنها جلوگیری می‌نمودند. ~~آن حضرت روایتی را~~ از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت ~~امیر المؤمنین]]{{ع}} از [[~~رسول اکرم]]{{صل}} نقل نموده‌اند که فرمود: هرکس همسایه خود را بیازارد، [[خداوند]] بوی [[بهشت]] را بر او [[حرام]] کرده، جایگاه او [[جهنّم]] و این جایگاه بد جایگاهی است، هرکس [[حقّ]] همسایه‌اش را ضایع و پایمال نماید از ما نیست، و [[جبرئیل]] همواره مرا به برخورد [[نیکو]] با [[همسایگان]] سفارش می‌کرد تا جایی که من [[گمان]] کردم [[همسایه]] از همسایه [[ارث]] خواهد برد...<ref>وسائل الشّیعه، ج۱۲، ص۱۲۷.</ref>.		آن حضرت همچنین از [[آزار]] و اذیت همسایگان و ضایع کردن [[حقوق]] آنها جلوگیری می‌نمودند. از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} نقل نموده‌اند که فرمود: «هرکس [[سیر]] بخوابد و همسایه او گرسنه شب را به صبح بیاورد به من [[ایمان]] نیاورده است»‌<ref>محاسن، ص۹۸.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۸.</ref>

	~~آن حضرت همچنین از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} نقل نموده‌اند که فرمود: هرکس~~ [[سیر]] بخوابد و همسایه او گرسنه شب را به صبح بیاورد به من [[ایمان]] نیاورده ~~است‌~~<ref>محاسن، ص۹۸.</ref>.

	قابل ذکر است آنچنان‌که از [[روایات]] صادر از [[اهل بیت]]{{عم}} برداشت می‌شود، عنوان همسایه در منطق آنان بر همه افراد [[جامعه]] خواه [[شیعه]] و پیرو اهل بیت{{عم}} یا غیر آن، همچنین [[مسلمان]] یا غیرمسلمان اطلاق می‌شود<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۸.</ref>.

	==افراد گروه صالح‌==		==افراد گروه صالح‌==

Bahmani در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۸

2025-01-11T04:48:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۸
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	===[[امام باقر]]{{ع}} و [[نظام اجتماعی]] گروه صالح‌===		=== [[امام باقر]]{{ع}} و [[نظام اجتماعی]] گروه صالح‌ ===
	نظام اجتماعی گروه [[صالح]] یعنی [[شیعه]]، مصداق واقعی نظام اجتماعی [[اسلامی]] بود که پایه‌های آن را [[قرآن کریم]] ریخته و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آن را بنا نهاده بود. این [[نظام]] براساس اصول اخلاقی در تعامل و روابط بنا گردیده بود که در رأس همه آن اصول، «[[اخلاق نیکو]]» بوده است، امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: از میان [[مؤمنان]] آن‌کس [[ایمان]] کامل‌تری دارد که [[اخلاق]] بهتری داشته باشد<ref>کافى، ج۲، ص۹۹.</ref> و از نشانه‌های [[حسن خلق]] این است که افراد همیشه با رویی گشاده با دیگران روبه‌رو شوند. امام باقر{{ع}} فرموده است: مردی به نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد و عرضه داشت: ای [[پیامبر خدا]] مرا [[نصیحت]] کن... .		نظام اجتماعی گروه [[صالح]] یعنی [[شیعه]]، مصداق واقعی نظام اجتماعی [[اسلامی]] بود که پایه‌های آن را [[قرآن کریم]] ریخته و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آن را بنا نهاده بود. این [[نظام]] براساس اصول اخلاقی در تعامل و روابط بنا گردیده بود که در رأس همه آن اصول، «[[اخلاق نیکو]]» بوده است، امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: از میان [[مؤمنان]] آن‌کس [[ایمان]] کامل‌تری دارد که [[اخلاق]] بهتری داشته باشد<ref>کافى، ج۲، ص۹۹.</ref> و از نشانه‌های [[حسن خلق]] این است که افراد همیشه با رویی گشاده با دیگران روبه‌رو شوند. امام باقر{{ع}} فرموده است: مردی به نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد و عرضه داشت: ای [[پیامبر خدا]] مرا [[نصیحت]] کن... .

خط ۲۴:		خط ۲۴:
	امام باقر{{ع}} بنیانگذار تدوین [[قوانین]] حقوق متقابل بین [[فرزندان]] و والدین می‌باشد، در نظر آن حضرت آنچه بر والدین واجب است تربیت فرزندان مطابق با مفاهیم و ارزش‌های اسلامی<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۲.</ref>، همچنین دور نگهداشتن فرزندان از انواع مختلف [[انحراف‌ها]] می‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۳.</ref>. حضرت برای تربیت فرزندان در مراحل مختلف [[زندگی]] برنامه مدوّنی ارائه نموده‌اند که از ابتدای [[طفولیت شروع شده به سنّ [[بلوغ]]، سپس به سنّ [[تکلیف]] و [[رشد]] و کمال آن فرزند منتهی می‌شود<ref>ر.ک: تربیت الطّفل فى الاسلام، از انتشارات مرکز الرّساله.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۳.</ref>		امام باقر{{ع}} بنیانگذار تدوین [[قوانین]] حقوق متقابل بین [[فرزندان]] و والدین می‌باشد، در نظر آن حضرت آنچه بر والدین واجب است تربیت فرزندان مطابق با مفاهیم و ارزش‌های اسلامی<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۲.</ref>، همچنین دور نگهداشتن فرزندان از انواع مختلف [[انحراف‌ها]] می‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۳.</ref>. حضرت برای تربیت فرزندان در مراحل مختلف [[زندگی]] برنامه مدوّنی ارائه نموده‌اند که از ابتدای [[طفولیت شروع شده به سنّ [[بلوغ]]، سپس به سنّ [[تکلیف]] و [[رشد]] و کمال آن فرزند منتهی می‌شود<ref>ر.ک: تربیت الطّفل فى الاسلام، از انتشارات مرکز الرّساله.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۳.</ref>

	==خویشاوندان‌==		== خویشاوندان‌ ==
	{{اصلی\|خویشان در معارف و سیره امام باقر}}		{{اصلی\|خویشان در معارف و سیره امام باقر}}
	[[خویشاوند]] به کسانی گفته می‌شود که با اعضای [[خانواده]] رابطه نسبی داشته باشند، مانند [[برادران]]، خواهران، عموها، دایی‌ها، اجداد و سایر افراد [[فامیل]] که از نظر نسب با این خانواده ارتباط دور یا نزدیک داشته باشند. [[امام باقر]]{{ع}} [[تشویق]] فراوانی بر ایجاد ارتباط با افراد فامیل و دیدوبازدید با آنان داشته و [[حقوقی]] که بر این روابط مترتّب می‌شود را بیان فرموده‌اند. آن حضرت بر این نکته نیز تأکید داشتند که [[خویشاوندان]] در [[احسان]] و [[نیکوکاری]]، شاد کردن و کمک در حلّ [[مشکلات]] بر سایر افراد تقدّم دارند.		[[خویشاوند]] به کسانی گفته می‌شود که با اعضای [[خانواده]] رابطه نسبی داشته باشند، مانند [[برادران]]، خواهران، عموها، دایی‌ها، اجداد و سایر افراد [[فامیل]] که از نظر نسب با این خانواده ارتباط دور یا نزدیک داشته باشند. [[امام باقر]]{{ع}} [[تشویق]] فراوانی بر ایجاد ارتباط با افراد فامیل و دیدوبازدید با آنان داشته و [[حقوقی]] که بر این روابط مترتّب می‌شود را بیان فرموده‌اند. آن حضرت بر این نکته نیز تأکید داشتند که [[خویشاوندان]] در [[احسان]] و [[نیکوکاری]]، شاد کردن و کمک در حلّ [[مشکلات]] بر سایر افراد تقدّم دارند.

	امام باقر{{ع}} همچنین آثار مثبتی را که بر «[[صله رحم]]» یا پیوند با خویشاوندان مترتّب می‌شود، این‌گونه بیان فرموده‌اند که: پیوند با خویشاوندان موجب [[پاکی]] کردارها، دفع [[بلاها]]، و [[رشد]] و افزایش [[اموال]] گردیده، [[مرگ ناگهانی]] را از صاحبش دور و [[رزق]] صاحبش را افزایش داده، باعث محبوب شدن صاحب خود در میان خاندانش می‌گردد. پس هرکدام از افراد [[جامعه]] باید از [[خداوند متعال]] [[پروا]] کند و با خویشاوندان خود ارتباط برقرار نماید<ref>~~کافى،~~ ج۲، ص۱۵۲~~.</ref>.~~		امام باقر{{ع}} همچنین آثار مثبتی را که بر «[[صله رحم]]» یا پیوند با خویشاوندان مترتّب می‌شود، این‌گونه بیان فرموده‌اند که: پیوند با خویشاوندان موجب [[پاکی]] کردارها، دفع [[بلاها]] و [[رشد]] و افزایش [[اموال]] گردیده، [[مرگ ناگهانی]] را از صاحبش دور و [[رزق]] صاحبش را افزایش داده، باعث محبوب شدن صاحب خود در میان خاندانش می‌گردد. پس هرکدام از افراد [[جامعه]] باید از [[خداوند متعال]] [[پروا]] کند و با خویشاوندان خود ارتباط برقرار نماید<ref>کافی، ج۲، ص۱۵۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۲۸۷.</ref>

	آن حضرت به یکی از [[اصحاب]] خود فرموده‌اند: [[آگاه]] باش که تاکنون چندبار [[اجل]] تو فرارسیده و هربار به‌خاطر رابطه‌ای که با خویشاوندان خود برقرار می‌کنی، [[خداوند]] آن را به تأخیر انداخته است‌<ref>رجال کشّى، ص۲۲۴.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۲۸۷.</ref>

	==همسایگان‌==		==همسایگان‌==

Bahmani: /* خانواده‌ */

2025-01-11T04:43:08Z

خانواده‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۳
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	از دیگر مصادیق [[حسن اخلاق]] [[مدارا کردن]] با همه‌اقشار [[مردم]] است که امام باقر{{ع}} فرموده است: هرکس که از [[مدارا]] و [[نرمخوئی]] نصیبی یافته باشد، از ایمان هم نصیبی یافته است‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۱۸.</ref>. امام باقر{{ع}} برای هر واحدی از واحدهای [[اجتماعی]] نظام و برنامه مخصوص به آن را وضع کرده و روابط آن با سایر واحدهای اجتماعی را بیان فرموده است که اوّلین پایه واحدهای اجتماعی [[خانواده]] و آخرین آن واحدها [[جامعه]] بزرگ است<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۲.</ref>.		از دیگر مصادیق [[حسن اخلاق]] [[مدارا کردن]] با همه‌اقشار [[مردم]] است که امام باقر{{ع}} فرموده است: هرکس که از [[مدارا]] و [[نرمخوئی]] نصیبی یافته باشد، از ایمان هم نصیبی یافته است‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۱۸.</ref>. امام باقر{{ع}} برای هر واحدی از واحدهای [[اجتماعی]] نظام و برنامه مخصوص به آن را وضع کرده و روابط آن با سایر واحدهای اجتماعی را بیان فرموده است که اوّلین پایه واحدهای اجتماعی [[خانواده]] و آخرین آن واحدها [[جامعه]] بزرگ است<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۲.</ref>.

	==خانواده‌==		== خانواده‌ ==
	{{اصلی\|خانواده در معارف و سیره امام باقر}}		{{اصلی\|خانواده در معارف و سیره امام باقر}}
	در میان واحدهای متعدّد اجتماعی، خانواده اوّلین و بنیانی‌ترین واحد و مؤسّسه‌ای است که پدید آمده است، این خانواده است که [[مسئولیت]] خطیر پشتیبانی کردن جامعه بزرگ را با ارائه افراد و عناصر صالح به عهده دارد، و این مسأله نقطه آغازی است که ایجاد و [[تربیت]] نیروی انسانی سالم جامعه را در پی خواهد داشت. امام باقر{{ع}} برای تنظیم خانواده و سامان‌بخشی به آن، قواعدی اساسی وضع نموده‌اند. این قواعد از [[انتخاب همسر مناسب]] به‌عنوان [[شریک]] [[زندگی]] براساس تدین و حسن خلق، همچنین ریشه داشتن در خانواده‌ای صالح و ریشه‌دار آغاز می‌شود. آن حضرت همچنین برنامه‌ای برای [[حقوق]] افراد [[خانواده]] نسبت به یکدیگر و آنچه را که بر هریک از زوجین نسبت به دیگری [[واجب]] می‌شود و مراعات آنها از ناحیه [[زن]] و شوهر ضامن [[ثبات]] و برقراری [[آرامش]] در جوّ خانواده می‌گردد، وضع فرموده‌اند.		در میان واحدهای متعدّد اجتماعی، خانواده اوّلین و بنیانی‌ترین واحد و مؤسّسه‌ای است که پدید آمده است، این خانواده است که [[مسئولیت]] خطیر پشتیبانی کردن جامعه بزرگ را با ارائه افراد و عناصر صالح به عهده دارد، و این مسأله نقطه آغازی است که ایجاد و [[تربیت]] نیروی انسانی سالم جامعه را در پی خواهد داشت. امام باقر{{ع}} برای تنظیم خانواده و سامان‌بخشی به آن، قواعدی اساسی وضع نموده‌اند. این قواعد از [[انتخاب همسر مناسب]] به‌عنوان [[شریک]] [[زندگی]] براساس تدین و حسن خلق، همچنین ریشه داشتن در خانواده‌ای صالح و ریشه‌دار آغاز می‌شود. آن حضرت همچنین برنامه‌ای برای [[حقوق]] افراد [[خانواده]] نسبت به یکدیگر و آنچه را که بر هریک از زوجین نسبت به دیگری [[واجب]] می‌شود و مراعات آنها از ناحیه [[زن]] و شوهر ضامن [[ثبات]] و برقراری [[آرامش]] در جوّ خانواده می‌گردد، وضع فرموده‌اند.
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	[[امام باقر]]{{ع}} از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] نموده‌اند که در رابطه با حقّی که شوهر بر گردن زن دارد این‌گونه فرموده‌اند: اینکه از شوهر خود [[اطاعت]] نموده، وی را [[نافرمانی]] نکند، از [[خانه]] او بدون اجازه‌اش چیزی به‌عنوان [[صدقه]] بیرون ندهد، بدون [[اجازه]] شوهر [[روزه]] مستحبّ نگیرد، و هنگامی که شوهر به او نیاز پیدا کرد، از این کار خودداری نکند حتّی اگر سوار بر جهاز شتر باشد، و از خانه شوهر بدون اجازه او بیرون نرود...<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۴.</ref>.		[[امام باقر]]{{ع}} از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] نموده‌اند که در رابطه با حقّی که شوهر بر گردن زن دارد این‌گونه فرموده‌اند: اینکه از شوهر خود [[اطاعت]] نموده، وی را [[نافرمانی]] نکند، از [[خانه]] او بدون اجازه‌اش چیزی به‌عنوان [[صدقه]] بیرون ندهد، بدون [[اجازه]] شوهر [[روزه]] مستحبّ نگیرد، و هنگامی که شوهر به او نیاز پیدا کرد، از این کار خودداری نکند حتّی اگر سوار بر جهاز شتر باشد، و از خانه شوهر بدون اجازه او بیرون نرود...<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۴.</ref>.

	~~و همچنین~~ امام ~~باقر~~{{ع}} ~~فرموده‌اند: {{متن حدیث\|جِهَادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّلِ}}؛~~ [[~~جهاد~~]] ~~زن در شوهرداری نیکویش می‌باشد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۸.</ref>. امام باقر{{ع}}~~ [[~~زن‌ها~~]] ~~را به تحمّل کردن~~ [[~~آزار~~]] و [[~~اذیت~~]] شوهر ~~فرا خوانده است تا بدین‌وسیله علاقه زوجیت ادامه پیدا کرده~~ و ~~باعث~~ از ~~هم پاشیدگی~~ [[~~خانواده‌ها~~]] ~~نشود؛ چراکه عدم تحمّل زن در برابر بعضی از بداخلاقی‌های شوهر، ممکن است چنین نتیجه‌ای دربر داشته باشد~~. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند: ~~{{متن حدیث\|وَ جِهَادُ الْمَرْأَةِ أَنْ تَصْبِرَ عَلَى مَا تَرَى مِنْ أَذَى زَوْجِهَا وَ غَيْرَتِهِ}}؛~~		امام{{ع}} در مقابل بر شوهر نیز برای زن [[حقوقی]] را واجب دانسته‌اند، که شوهر [[مسئول]] اجرای این [[واجبات]] است تا بدین‌وسیله [[محبّت]] و [[مودّت]] بین این زن و شوهر عمیق و ریشه‌دار گشته، ثبات و آرامش جوّ غالب آن خانواده شود. از جمله این حقوق رفع کامل نیازهای زن از حیث خوراک و [[پوشاک]] می‌باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند: هرکس همسری دارد و او را با لباسی که بتواند با آن ستر عورت نماید نمی‌پوشاند و به او آنچنان غذایی نمی‌دهد که بتواند با آن کمر راست کند، بر [[امام]] و [[حاکم]] [[جامعه]] است که بین آنها جدایی اندازد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۷.</ref>.

	جهاد زن این است که در برابر آزارهایی که از شوهر خود می‌بیند یا غیرت‌هایی که شوهر به [[خرج]] داده و برای او خوشایند نمی‌باشد [[صبر]] و تحمّل پیشه نماید<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۵.</ref>.		امام باقر{{ع}} بنیانگذار تدوین [[قوانین]] حقوق متقابل بین [[فرزندان]] و والدین می‌باشد، در نظر آن حضرت آنچه بر والدین واجب است تربیت فرزندان مطابق با مفاهیم و ارزش‌های اسلامی<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۲.</ref>، همچنین دور نگهداشتن فرزندان از انواع مختلف [[انحراف‌ها]] می‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۳.</ref>. حضرت برای تربیت فرزندان در مراحل مختلف [[زندگی]] برنامه مدوّنی ارائه نموده‌اند که از ابتدای [[طفولیت شروع شده به سنّ [[بلوغ]]، سپس به سنّ [[تکلیف]] و [[رشد]] و کمال آن فرزند منتهی می‌شود<ref>ر.ک: تربیت الطّفل فى الاسلام، از انتشارات مرکز الرّساله.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۳.</ref>

	امام باقر{{ع}} در مقابل بر شوهر نیز برای زن [[حقوقی]] را واجب دانسته‌اند، که شوهر [[مسئول]] اجرای این [[واجبات]] است تا بدین‌وسیله [[محبّت]] و [[مودّت]] بین این زن و شوهر عمیق و ریشه‌دار گشته، ثبات و آرامش جوّ غالب آن خانواده شود. از جمله این حقوق رفع کامل نیازهای زن از حیث خوراک و [[پوشاک]] می‌باشد. امام باقر{{ع}} در این رابطه فرموده‌اند: هرکس همسری دارد و او را با لباسی که بتواند با آن ستر عورت نماید نمی‌پوشاند و به او آنچنان غذایی نمی‌دهد که بتواند با آن کمر راست کند، بر [[امام]] و [[حاکم]] [[جامعه]] است که بین آنها جدایی اندازد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۷.</ref>.

	آن حضرت بر اهمیت دادن به [[زن]] و مراعات حال او تأکید فراوانی داشته‌اند، [[امام باقر]]{{ع}} از جدّ بزرگوارش [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} این [[روایت]] را نقل فرموده‌اند که: [[جبرئیل]] مرا درباره [[زن‌ها]] آنقدر سفارش نمود، تا اینکه من [[گمان]] کردم [[طلاق]] دادن زن‌ها جز در مواردی که [[گناه]] بسیار بزرگ و آشکاری از آنها سربزند جایز نمی‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.

	آن حضرت همچنین مردان را به تحمّل [[اذیت]] و [[آزار]] زن‌ها و عدم [[مقابله به مثل]] با آنها [[تشویق]] فرموده‌اند؛ چراکه این کار منجرّ به خراب شدن روابط و ایجاد تشنّج در جوّ [[خانواده]] می‌گردد. بنابراین آن حضرت فرموده‌اند: «هرکس آزار و اذیت زن خود را تحمّل کند - و لو آن آزار و اذیت یک کلمه حرف بد باشد- [[خداوند]] او را از [[آتش]] [[جهنّم]] آزاد کرده و [[بهشت]] را بر او [[واجب]] می‌نماید.»..<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۱۶.</ref>.

	امام باقر{{ع}} خود نیز در تحمّل آزار و اذیت دیگران [[الگو]] و نمونه بوده است، [[امام صادق]]{{ع}} در شرح احوال پدر [[بزرگوار]] خود امام باقر{{ع}} فرموده است: پدر من همسری داشت که او را اذیت می‌نمود، امّا پدر من در مقابل برای آن زن [[طلب مغفرت]] می‌کرد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۷۹.</ref>.

	امام باقر{{ع}} بنیانگذار تدوین [[قوانین]] حقوق متقابل بین [[فرزندان]] و والدین می‌باشد، در نظر آن حضرت آنچه بر والدین واجب است تربیت فرزندان مطابق با مفاهیم و ارزش‌های اسلامی<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۲.</ref>، همچنین دور نگهداشتن فرزندان از انواع مختلف [[انحراف‌ها]] می‌باشد<ref>مکارم الاخلاق، ص۲۲۳.</ref>.

	~~امام باقر{{ع}}~~ برای تربیت فرزندان در مراحل مختلف [[زندگی]] برنامه مدوّنی ارائه نموده‌اند که از ابتدای [[طفولیت شروع شده به سنّ [[بلوغ]]، سپس به سنّ [[تکلیف]] و [[رشد]] و کمال آن فرزند منتهی می‌شود<ref>ر.ک: تربیت الطّفل فى الاسلام، از انتشارات مرکز الرّساله~~.</ref>.~~

	[[امام باقر]]{{ع}} تأکید فراوانی بر ایجاد توازن و [[تعادل]] در برخورد و [[رفتار با فرزندان]] داشته‌اند. آن حضرت در این رابطه فرموده‌اند: {{متن حدیث\|شرّ الآباء من دعاه التقصير إلى العقوق و شرّ الآباء من دعاه البرّ إلى الافراط}}؛ بدترین پدرها آن کسی است که کوتاهی در امر [[فرزندان]] موجب [[سرکشی]] و [[نافرمانی]] فرزندان او شود. همچنین بدترین پدران آنان‌اند که در راه [[محبّت]] و [[دوستی]] به فرزندان طریق [[افراط]] و [[زیاده‌روی]] را پیشه کنند<ref>تاریخ یعقوبى، ج۲، ص۳۲۰.</ref>.

	امام باقر{{ع}} همچنین فرزندان را نیز به [[نیکی به پدر و مادر]] سفارش کرده و فرموده‌اند: {{متن حدیث\|ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ}}؛ سه چیز است که [[خداوند متعال]] به هیچ‌وجه ترک آن را برای [[انسان]] [[مسلمان]] جایز ندانسته: [[ادای امانت]]، چه صاحب [[امانت]] [[آدم]] خوبی باشد یا [[فاجر]]، [[وفای به عهد]] چه طرف مقابل شخص خوبی باشد یا [[گناه‌کار]] و فاجر، و [[نیکی]] کردن به پدر و مادر چه آن دو نفر [[انسان‌های صالح]] و درستکاری باشند یا افراد بد و [[گناهکار]]<ref>کافى، ج۲، ص۱۶۲.</ref>.

	امام باقر{{ع}} به دلیل حقّی که پدران و مادران بر فرزندان دارند، [[دستورات]] اکید و فراوانی مبنی بر اینکه فرزندان اگرچه دارای پدر و مادر [[منحرف]] یا فاجر و گناه‌کار هم باشند، [[وظیفه]] دارند تا به آنها [[مهربانی]] و نیکویی کنند، صادر فرموده‌اند.

	امام باقر{{ع}} در هر شرایطی از نافرمانی و سرکشی فرزندان نسبت به پدر و مادر [[نهی]] فرموده و همگان را از این امر بازداشته‌اند، حتّی اگر پدر و مادر نسبت به فرزندان بدرفتار و بدخلق بوده باشند، آن حضرت از جدّ [[بزرگوار]] خود [[حضرت رسول اکرم]]{{صل}} [[روایت]] فرموده‌اند که فرمود: از [[مبتلا]] شدن به عاقّ والدین برحذر باشید؛ چراکه بوی [[بهشت]] که از مسافتی به اندازه هزار سال به مشام می‌رسد، به مشام شخصی که عاقّ والدین باشد نمی‌رسد...<ref>کافى، ج۲، ص۳۴۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۳.</ref>

	==خویشاوندان‌==		==خویشاوندان‌==

Bahmani: /* امام باقر{{ع}} و نظام اجتماعی گروه صالح‌ */

2025-01-08T09:46:13Z

امام باقر{{ع}} و نظام اجتماعی گروه صالح‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۸:		خط ۸:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	===[[امام باقر]]{{ع}} و [[نظام اجتماعی]] گروه صالح‌===		===[[امام باقر]]{{ع}} و [[نظام اجتماعی]] گروه صالح‌===
	نظام اجتماعی گروه [[صالح]] یعنی [[شیعه]]، مصداق واقعی نظام اجتماعی [[اسلامی]] ای بود که پایه‌های آن را [[قرآن کریم]] ریخته و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آن را بنا نهاده بود. این [[نظام]] براساس اصول اخلاقی در تعامل و روابط بنا گردیده بود که در رأس همه آن اصول، «[[اخلاق نیکو]]» بوده است، امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: از میان [[مؤمنان]] آن‌کس [[ایمان]] کامل‌تری دارد که [[اخلاق]] بهتری داشته باشد<ref>کافى، ج۲، ص۹۹.</ref> و از نشانه‌های [[حسن خلق]] این است که افراد همیشه با رویی گشاده با دیگران روبه‌رو شوند. امام باقر{{ع}} فرموده است: مردی به نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد و عرضه داشت: ای [[پیامبر خدا]] مرا [[نصیحت]] کن... .		نظام اجتماعی گروه [[صالح]] یعنی [[شیعه]]، مصداق واقعی نظام اجتماعی [[اسلامی]] بود که پایه‌های آن را [[قرآن کریم]] ریخته و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آن را بنا نهاده بود. این [[نظام]] براساس اصول اخلاقی در تعامل و روابط بنا گردیده بود که در رأس همه آن اصول، «[[اخلاق نیکو]]» بوده است، امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: از میان [[مؤمنان]] آن‌کس [[ایمان]] کامل‌تری دارد که [[اخلاق]] بهتری داشته باشد<ref>کافى، ج۲، ص۹۹.</ref> و از نشانه‌های [[حسن خلق]] این است که افراد همیشه با رویی گشاده با دیگران روبه‌رو شوند. امام باقر{{ع}} فرموده است: مردی به نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد و عرضه داشت: ای [[پیامبر خدا]] مرا [[نصیحت]] کن... .

	در میان سفارشاتی که پیامبر اکرم به آن مرد کردند، این جمله آمده بود: همواره [[برادر]] [ایمانی‌] خود را با رویی گشاده [[ملاقات]] کن‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۰۳.</ref>.		در میان سفارشاتی که پیامبر اکرم به آن مرد کردند، این جمله آمده بود: همواره [[برادر]] [ایمانی‌] خود را با رویی گشاده [[ملاقات]] کن‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۰۳.</ref>.

Bahmani: /* امام باقر{{ع}} و نظام اجتماعی گروه صالح‌ */

2025-01-08T09:35:14Z

امام باقر{{ع}} و نظام اجتماعی گروه صالح‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۵
خط ۸:		خط ۸:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	===[[امام باقر]]{{ع}} و [[نظام اجتماعی]] گروه صالح‌===		===[[امام باقر]]{{ع}} و [[نظام اجتماعی]] گروه صالح‌===
	نظام اجتماعی گروه [[صالح]] یعنی [[شیعه]]، مصداق [[واقعی]] نظام اجتماعی [[اسلامی]] ای بود که پایه‌های آن را [[قرآن کریم]] ریخته و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آن را بنا نهاده بود. این [[نظام]] براساس [[اصول اخلاقی]] در تعامل و روابط بنا گردیده بود که در رأس همه آن اصول، «[[اخلاق نیکو]]» بوده است، امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: از میان [[مؤمنان]] آن‌کس [[ایمان]] کامل‌تری دارد که [[اخلاق]] بهتری داشته باشد<ref>کافى، ج۲، ص۹۹.</ref> و از نشانه‌های [[حسن خلق]] این است که افراد همیشه با رویی گشاده با دیگران روبه‌رو شوند. امام باقر{{ع}} فرموده است: مردی به نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد و عرضه داشت: ای [[پیامبر خدا]] مرا [[نصیحت]] کن... .		نظام اجتماعی گروه [[صالح]] یعنی [[شیعه]]، مصداق واقعی نظام اجتماعی [[اسلامی]] ای بود که پایه‌های آن را [[قرآن کریم]] ریخته و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آن را بنا نهاده بود. این [[نظام]] براساس اصول اخلاقی در تعامل و روابط بنا گردیده بود که در رأس همه آن اصول، «[[اخلاق نیکو]]» بوده است، امام باقر{{ع}} فرموده‌اند: از میان [[مؤمنان]] آن‌کس [[ایمان]] کامل‌تری دارد که [[اخلاق]] بهتری داشته باشد<ref>کافى، ج۲، ص۹۹.</ref> و از نشانه‌های [[حسن خلق]] این است که افراد همیشه با رویی گشاده با دیگران روبه‌رو شوند. امام باقر{{ع}} فرموده است: مردی به نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد و عرضه داشت: ای [[پیامبر خدا]] مرا [[نصیحت]] کن... .

	در میان سفارشاتی که پیامبر اکرم به آن مرد کردند، این جمله آمده بود: همواره [[برادر]] [ایمانی‌] خود را با رویی گشاده [[ملاقات]] کن‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۰۳.</ref>.		در میان سفارشاتی که پیامبر اکرم به آن مرد کردند، این جمله آمده بود: همواره [[برادر]] [ایمانی‌] خود را با رویی گشاده [[ملاقات]] کن‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۰۳.</ref>.

	از دیگر مصادیق [[حسن اخلاق]] [[مدارا کردن]] با همه‌اقشار [[مردم]] است که امام باقر{{ع}} فرموده است: هرکس که از [[مدارا]] و [[نرمخوئی]] [[نصیبی]] یافته باشد، از ایمان هم نصیبی یافته است‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۱۸.</ref>. امام باقر{{ع}} برای هر واحدی از واحدهای [[اجتماعی]] نظام و برنامه مخصوص به آن را وضع کرده و روابط آن با سایر واحدهای اجتماعی را بیان فرموده است که اوّلین پایه واحدهای اجتماعی [[خانواده]] و آخرین آن واحدها [[جامعه]] بزرگ است<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۲.</ref>.		از دیگر مصادیق [[حسن اخلاق]] [[مدارا کردن]] با همه‌اقشار [[مردم]] است که امام باقر{{ع}} فرموده است: هرکس که از [[مدارا]] و [[نرمخوئی]] نصیبی یافته باشد، از ایمان هم نصیبی یافته است‌<ref>کافى، ج۲، ص۱۱۸.</ref>. امام باقر{{ع}} برای هر واحدی از واحدهای [[اجتماعی]] نظام و برنامه مخصوص به آن را وضع کرده و روابط آن با سایر واحدهای اجتماعی را بیان فرموده است که اوّلین پایه واحدهای اجتماعی [[خانواده]] و آخرین آن واحدها [[جامعه]] بزرگ است<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۸۲.</ref>.

	==خانواده‌==		==خانواده‌==

Bahmani در ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۴

2025-01-08T09:34:49Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2025-01-08T09:18:27Z

منابع

@@ خط ۱۵۸: / خط ۱۵۸: @@
 {{متن حدیث|خَالِطُوهُمْ بِالْبَرَّانِيَّةِ وَ خَالِفُوهُمْ بِالْجَوَّانِيَّةِ إِذَا كَانَتِ الْإِمْرَةُ صِبْيَانِيَّةً}}؛
 هنگامی که امر [[حکومت]] به دست نااهلان افتاد در برون با آنها باشید اما در درون با آنها [[مخالفت]] نمایید.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۲۹۵.</ref>.
 == منابع ==

Jaafari در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۵۵

2024-12-03T04:55:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام باقر		\| موضوع مرتبط = سیره امام باقر
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =