سیره سیاسی معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* سیره سیاسی معصومان */

2025-10-06T07:51:15Z

سیره سیاسی معصومان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	# [[سیره سیاسی پیامبر خاتم]]		# [[سیره سیاسی پیامبر خاتم]]
	# [[~~سبک~~ سیاسی امام علی]]		# [[سیره سیاسی امام علی]]
	# [[سیره سیاسی حضرت فاطمه]]		# [[سیره سیاسی حضرت فاطمه]]
	# [[سیره سیاسی امام حسن مجتبی]]		# [[سیره سیاسی امام حسن مجتبی]]

Wasity: /* ساحت‌های سیره معصوم */

2025-10-06T07:50:58Z

ساحت‌های سیره معصوم

@@ خط ۷۶: / خط ۷۶: @@
 {{اصلی|یاران صالح|تربیت نیروهای صالح}}
 یکی از مهم‌ترین [[اصول تربیت]] یک [[امت]] [[مبارز]]، نیروسازی و تربیت نیروهای صالح و شایسته و [[آگاه]] به حقایق است. عصر ائمه [[معصومان]] {{عم}}، به گونه‌ای است که در آن خفقان و [[تبلیغات]] زهرآگین دستگاه [[اموی]] و عباسی به وفور به چشم می‌خورد و در عصر [[رسول خدا]] {{صل}} نیز [[سعایت]] [[مشرکان]] [[مکه]] [[حاکم]] است. در این دوره‌ها، [[سیاست]] کوچک شمردن و گمنام کردن [[اهل‌بیت]] {{عم}} در [[دستور]] کار دستگاه حاکم است و از این روی، مشاهده می‌کنیم که پس از [[شهادت]] [[حسین بن علی]] {{ع}}، بسیاری از [[مردم]] [[امام]] حاضر {{ع}} و [[خاندان]] اهل‌بیت {{عم}} را نمی‌شناختند و یا در مورد [[امامت امام سجاد]] {{ع}} [[تردید]] داشتند. به این [[دلیل]] [[امام زین‌العابدین]] {{ع}} پس از بازگشت از [[اسارت]]، [[همت]] خویش را برای جذب نیرو و [[تربیت]] آنان صرف کرد<ref>در این زمینه امام سجاد {{ع}} به خرید بندگان، آموزش و تربیت و سپس آزادسازی آنان مشغول شد. آن حضرت توانست در مدت امامت خویش افراد زبده، عالم و اسلام‌شناسی تربیت کند و سنگ بنای دانشگاه اهل‌بیت {{عم}} را بنا نهد، افرادی همچون ابوحمزه ثمالی، سعید بن جبیر، ابوخالد کابلی و دیگران از این دسته‌اند.</ref>. آنان با این [[اقدام]] افزون بر تربیت نیروهای خاص و صاحبان [[اسرار]] [[ائمه]] {{عم}}، زمینه تربیت سایر [[مسلمانان]] به دست این تربیت‌یافتگان مکتب اهل‌بیت {{عم}} را فراهم می‌ساختند<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص۹۷.</ref>.
 == ساحت‌های سیره معصوم ==

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سیره معصوم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == معناشناسی == «سیره» و مصادر آن به معنای رفتن، جریان داشتن و در حرکت بودن استر.ک: محمدمرتضی زبیدی، تاج‌العروس من جواهر القاموس، ج۲، ص۵۴؛ جمال‌الدین محمد بن...» ایجاد کرد

2025-02-01T08:15:22Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سیره معصوم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == معناشناسی == «سیره» و مصادر آن به معنای رفتن، جریان داشتن و در حرکت بودن است<ref>ر.ک: محمدمرتضی زبیدی، تاج‌العروس من جواهر القاموس، ج۲، ص۵۴؛ جمال‌الدین محمد بن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = سیره معصوم
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

== معناشناسی ==
«سیره» و مصادر آن به معنای رفتن، جریان داشتن و در حرکت بودن است<ref>ر.ک: محمدمرتضی زبیدی، تاج‌العروس من جواهر القاموس، ج۲، ص۵۴؛ جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان‌العرب، ج۲، ص۲۵۲.</ref> و بر این اساس، واژه “سیره” را به نوع حرکت و شیوه جریان داشتن و یا به عبارتی نوع، سبک و شیوه رفتار و [[کردار]] تعریف کرده‌اند<ref>ر.ک: ابوالحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس‌اللغة، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱؛ ابو القاسم حسن بن محمد راغب اصفهانی، مفردات، ص۷۲۴؛ جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان‌العرب، ج۶، ص۴۵۴.</ref>.

«سیاست» نیز در لغت به معانی [[حکم]] راندن بر رعیت و اداره کردن امور مملکت، [[حکومت]] کردن، [[ریاست]] کردن، [[عدالت]]، [[داوری]]، [[تنبیه]] و در نتیجه [[اقدام]] و انجام کاری بر پایه [[مصلحت]] به کار رفته است<ref>ر.ک: فرهنگ فارسی معین، ذیل «سیاست»؛ جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان‌العرب، ج۶، ص۱۰۷.</ref> و در اصطلاح با تعابیر گوناگونی از سوی اندیشمندان [[سیاسی]] به کار رفته است: [[علم]] کسب و حفظ قدرت؛ ۲. هنر [[حکومت]] بر نوع [[بشر]]؛ ۳. علم [[فرمانروایی]] [[دولت‌ها]]؛ ۴. فن حکومت کردن [[دولت]] و [[رهبری]] روابط آن با سایر دولت‌ها؛ ۵. [[خط مشی]]، تعیین شکل، [[وظیفه]] و مضمون فعالیت دولت؛ ۶. کاربرد [[قدرت]] به اشکال مختلف و در ابعاد گوناگون [[جامعه بشری]]؛ ۷. علم قدرت که توسط دولت برای برقراری [[نظم اجتماعی]] و تأمین مصالح جمعی یا گروهی به کار می‌رود؛ ۸ [[علمی]] که می‌آموزد چه کسی می‌برد، چه چیزی را می‌برد، کجا می‌برد، چگونه می‌برد و چرا می‌برد؟؛ ۹. تدابیری که [[حکومت‌ها]] به منظور [[اداره امور]] [[کشور]] اتخاذ می‌کنند و...<ref>ر.ک: علی آقابخشی و مینو افشاری‌راد، فرهنگ علوم سیاسی.</ref>.

نگاه [[معصومان]]{{عم}} به موضوع سیاست برخلاف نظر اندیشمندان معاصر [[غرب]]، نگاهی [[توحیدی]] و الهی است و بر همین اساس [[سیره سیاسی]] خویش را پایه‌ریزی کرده‌اند. یعنی در امور اجتماعی و [[سیاسی]] [[مردم]] به تأمین [[مصالح]] واقعی [[ملت]] و [[تدبیر امور]] ایشان بر پایه کمال و [[سعادت]] می‌اندیشیدند<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص۲۷ ـ ۲۹.</ref>.

== سیره معصومان در مبارزه ==
{{اصلی|مبارزه}}
=== مبارزه با حکومت جور ===
{{اصلی|مبارزه با حاکم جائر}}
یکی از مهم‌ترین مسائل [[فقه سیاسی]] که از عصر ائمه {{عم}} مطرح بوده، چگونگی تعامل با حکومت‌های جائر است. با توجه به دیدگاه [[شیعیان]] مبنی بر امامت بلافصل [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} و [[فرزندان رسول خدا]] {{صل}} و [[لزوم عصمت]] در [[امام]] جامعه و غصب [[حکومت]] که یکی از [[شئون امامت]] [[جامعه]] است، از سوی [[حاکمان]] جائر همواره این [[پرسش]] برای [[شیعیان]] مطرح بوده که [[وظیفه]] آنان در تعامل با [[حکومت‌ها]] چیست؟ آنان هرچند در [[اقلیت]] بودند، اما با [[حکومت]] و [[شئون]] آن در ارتباط بودند و نمی‌توانستند نسبت به آن بی‌تفاوت باشند. در بسیاری از امور اجتماعی و [[اقتصادی]] با [[حکومت‌ها]] سر و کار داشتند. در ده‌ها مسئله مرتبط با [[حکومت]]، مانند پرداخت [[زکات]] و [[خراج]]، [[جهاد]]، [[دفاع]] از مرزهای کشور اسلامی، [[قضاوت]] در [[نزاع‌ها]] و [[اختلاف‌ها]] و... [[نیازمند]] روشن شدن [[تکالیف شرعی]] خود بودند. به همین جهت، به [[امام]] [[معصوم]] مراجعه می‌‌کردند و [[تکالیف]] خود را می‌‌پرسیدند.

شیوه‌های مبارزه [[معصومان]] با [[خلفا]] و [[حاکمان]] وقت یکسان نبوده است. این [[مبارزات]] با روش‌های مختلفی دنبال شده که در [[سیره]] ایشان آمده است. برخی از این شیوه‌ها عبارت است از: ترک [[بیعت]]؛ [[اعتراض]] به [[حاکمان]]؛ [[نفرین]] [[ستمگران]]؛ مبارزه و [[جهاد]]؛ مبارزه با دستگاه قضایی [[حاکمان جور]] و ترک [[همکاری]] با [[دستگاه خلافت]]<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۸-۷۰.</ref>.

=== مبارزه با ظلم ===
{{اصلی|ظلم‌ستیزی}}
یکی از بزرگ‌ترین عوامل انحطاط جوامع بشری این است که طرز [[تفکر]] افراد و [[جامعه]] در مورد مبارزه و [[مقابله با ظلم]] و [[ستم]] و طرز تصور آنها در مورد [[عدالت]] و [[عدالت‌خواهی]] بمیرد. در این صورت [[جامعه]] [[تسلیم]] می‌شود و [[ظلم و ستم]] را می‌پذیرد و لذا اشرار (بدترین افراد) بر [[جامعه]] مسلط می‌گردند. نه‌تنها ترک [[ظلم ‌ستیزی]] و [[مرگ]] [[تفکر]] [[عدالت‌خواهی]] باعث [[سلطه]] اشرار و [[ستمگران]] بر [[جامعه]] می‌گردد، بلکه [[شریعت]] و [[دین]] ـ در واقع [[تفکر]] [[دینی]] و مذهبی ـ نیز قوام و پایه خویش و در نتیجه [[قدرت]] پویایی خود را از [[دست]] می‌دهد<ref>[[محمد حسین جمشیدی|جمشیدی، محمد حسین]]، [[احیای اندیشه ظلم‌ستیزی دینی در تفکر سیاسی دینی امام خمینی (مقاله)|احیای اندیشه ظلم‌ستیزی دینی در تفکر سیاسی دینی امام خمینی]]، ص۳۲.</ref>.

جدا از پیامبران و اولیای الهی که سردمدار [[مبارزه با ظلم]] و ستم‌های فردی و [[اجتماعی]] و در حدّ کلان، [[حاکمان ظالم]] بودند، این [[وظیفه]] از سوی آنان به [[مردم]] نیز القا شده بلکه پیامبران، جز با کمک و [[همراهی]] مردم قادر به مبارزه با ظلم نخواهند بود. مبارزه با ظلم و [[فساد]] علاوه بر فرهیختگان [[جامعه]]، وظیفه مردم نیز بوده و این امر به عنوان تکلیفی بر آنان واجب است: "مسأله اساسی، [[عصیان]] و [[قیام]] همه مردم بر ضد ستمگرانی است که بدان‌ها [[ستم]] می‌کنند"<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۳۷۲.</ref>.<ref>[[سید سجاد ایزدهی|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)|فقه سیاسی امام خمینی]]، ص ۱۳۲.</ref>

=== مبارزه با طاغوت ===
{{اصلی|مبارزه با طاغوت}}
[[پیشوایان معصوم]] در عصر [[حاکمیت جور]] در خط مقدم مبارزه‌ای قرار داشتند که [[هدف]] آن [[اصلاح جامعه]]، پیاده ساختن [[احکام اسلام]] و برپا کردن [[عدالت]] بود. در این دوران، ایشان تنها محور و ملجأ امتی بودند که در [[مشکلات]] [[فکری]]، [[عقیدتی]] و [[سیاسی]]، [[پناهگاه]] مطمئنی را برای خود جست‌وجو می‌کردند. اصول محوری [[حاکم]] بر [[سیره]] ایشان در میدان عمل سیاسی عبارت‌اند از: [[توکل بر خدا]]؛ [[خشنودی به رضای الهی]]؛ [[نامشروع]] دانستن [[حاکمیت]] [[طاغوت]]؛ پرهیز از انتقام‌گیری شخصی؛ [[شجاعت]] و [[دلیری]]؛ [[ذلت‌ناپذیری]]، حفظ عزت و [[کرامت انسانی]]؛ [[وفای به عهد]] و [[پیمان]]<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص۲۳۸ ـ ۲۴۷.</ref>.

=== مبارزه با غلو ===
{{اصلی|مبارزه با غلو}}
یکی از بزرگ‌ترین آفت‌ها و جریانات [[انحرافی]] که [[جامعه اسلامی]] را همواره مورد [[تهدید]] قرار داده است، آفت [[غلو]] و فرا رفتن از محدوده [[دین]] است. باید [[اذعان]] کرد که این [[جریان انحرافی]]، در ضربه زدن به [[مکتب تشیع]]، نقش اساسی داشته است. جریاناتی که از عصر [[مولای متقیان]] [[امام علی]] {{ع}} وجود داشته و در دوره‌های بعدی تداوم یافته است. [[اخبار]] موجود از عصر امام علی {{ع}} حاکی از آن است که در آن [[زمان]] جمعی از [[غالیان]] توسط امام علی {{ع}} به [[مدائن]] [[تبعید]] شدند و اینان، کسانی بودند که وقتی خبر [[شهادت]] آن حضرت را شنیدند، آن را [[انکار]] کرده و حاضر به پذیرفتن آن نشدند<ref>مقتل علی بن ابی‌طالب {{ع}}، مجله تراثنا، ش۱۲، ص۱۲۱.</ref>.

واقعیت امر آن است که شخصیت‌های برجسته [[خاندان]] [[نبوت]]، به ویژه [[شخصیت امام علی]] {{ع}} از چنان مقام و عظمتی برخوردار بوده‌اند که برخی افراد کم‌ظرفیت، قادر به [[درک]] آن نبودند و این امر، موجب می‌شد تا درباره آنان، گفتارها و اندیشه‌های ناروایی داشته باشند و آنان را فراتر از آنچه هستند، بدانند. از این‌رو بزرگان [[دین]] همواره سعی داشته‌اند تا بر [[شناخت]] و [[معرفت دینی]] افراد بیفزایند و از این طریق، آنان را از خطر [[انحراف]] باز دارند، زیرا اگر افق شناخت و معرفت دینی افراد افزایش یابد، [[اندیشه]] و [[افکار]] غلوآمیز نیز خود به خود برطرف خواهد شد<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص ۱۹۰.</ref>.

=== مبارزه با تبعیض ===
{{اصلی|مبارزه با تبعیض}}
[[پیامبر اسلام]] {{صل}} [[حکومت دینی]] خود را برای ایجاد [[قسط]] و [[عدالت]] بنیان نهاد که پیش از آن در شبه جزیره سابقه نداشت و ایشان بر مبنای [[جهان‌بینی]] [[توحیدی]] خود، با تشکیل [[حکومتی]] بر اساس [[آموزه‌های اسلامی]]، با هرگونه [[تبعیض]] به مقابله برخاست. برخی از اقدامات آن حضرت عبارت است از:
# '''پرهیز از [[تبعیض]] در بخشش‌ها:''' [[پیامبر]] {{صل}} [[مبعوث]] شد تا [[ظلم]]، [[فساد]] و [[بی‌عدالتی]] را از [[جامعه]] برچیند و ایشان در این راه از هیچ کوششی فروگذار نکرد. آن حضرت در حفظ [[حق]] [[مردم]] ذره‌ای کوتاه نمی‌آمد و هیچ تبعیضی روا نمی‌داشت؛ همچنان که در تقسیم [[غنایم]] [[جنگی]] این‌گونه عمل می‌کرد.
# '''پرهیز از [[تبعیض]] در اجرای قانون:''' در [[سیره پیامبر]] {{صل}} بنا بر تعالیم قرآن، همه [[مردم]]، اعم از [[زمامداران]] و [[شهروندان]]، توانگران و [[ناتوانان]]، [[عرب]] و [[عجم]] و... از نظر [[قانون]] مساوی بودند و هیچ یک [[مصونیت]] [[قضایی]] نداشتند؛ به این [[دلیل]]، ایشان به هیچ کس اجازه[قانون شکنی را نمی‌داد و سخت به اجرای قانون حتی درباره خویش پایبند بود و [[اعمال]] [[قانون]] را ضامن بقا و شکوفایی [[جامعه اسلامی]] می‌دانست.
# '''پرهیز از [[تبعیض]] در برخورد با کودکان:''' [[پیامبر]] {{صل}} علاقه زیادی به کودکان داشت و بسیار به این امر سفارش می‌کرد. آن حضرت علاوه بر اینکه حسنین {{ع}} را بسیار [[دوست]] می‌داشت و به آنها [[محبت]] می‌کرد، به کودکان دیگر نیز [[احترام]] می‌گذاشت و تأکید داشت که بین کودکانتان با [[عدالت]] [[رفتار]] کنید و میان آنان تفاوت قائل نشوید؛ زیرا [[فرزندان]] به خوبی این مسئله را [[درک]] می‌کنند و کوچک‌ترین [[بی‌عدالتی]] را درباره خودشان متوجه می‌شوند و این کار در روحیات آنان اثر می‌گذارد.
# '''پرهیز از [[تبعیض]] نژادی:''' در [[دوران جاهلیت]] [[عرب]]، مسئله [[تبعیض]] نژادی بسیار رواج داشت و افراد [[غیر عرب]] و سیاه پوست هیچ امتیازی نداشتند و از این‌گونه افراد، به صورت برده برای [[رفاه]] حال و منافع اشراف [[عرب]] استفاده می‌شد. [[پیامبر]] {{صل}} در چنین عصر و در میان چنین انسان‌هایی [[زندگی]] می‌کرد. با شروع [[رسالت]] [[نبوی]]، ایشان [[مأمور]] شدند تا مهر باطلی بر تمام آداب و رسوم و [[خرافات]] عصر [[جاهلی]] بزنند و ایشان نیز با انجام [[اصلاحات]] [[اجتماعی]]، نژاد‌گرایی را طرد کرد و [[آزادی]] و [[شرافت]] را برای آنها به ارمغان آورد<ref>[[علی محمد تاج‌الدین|تاج‌الدین، علی محمد]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص۲۵۱ ـ ۲۵۵.</ref>.

=== مبارزه با بدعت ===
{{اصلی|مبارزه با بدعت‌ها}}
یکی از اصول بنیادی در سیره سیاسی پیشوایان معصوم، تکیه ایشان بر واقعیت‌ها و حقایق و دوری جستن از [[خرافات]] و امور بی‌اساس بود. خرافه‌پرستی که از بینش‌های [[سست]] سرچشمه می‌گیرد، ممکن است از انگیزه‌های [[سوء]] یا [[نادانی]] و [[جهالت]] باشد و در هر حال، پیامد آن برای [[جامعه بشری]] منفی و زیان‌بار است. از این‌رو [[پیشوایان معصوم]] [[وظیفه]] خود می‌دانستند که برای [[حفظ]] کیان [[دین]] و [[جامعه اسلامی]] با این پدیده موهوم مبارزه کنند تا دین در اثر خرافه‌گرایی دستخوش انواع [[بدعت‌ها]] نشود و اندیشه‌های [[باطل]]، بستری برای [[نوآوری در دین]] به وجود نیاورند. یکی از مهم‌ترین [[اهداف]] [[مکتب اسلام]] که در سرزمین [[حجاز]] و در میان اقوام [[جاهلیت]] نازل شد، [[مبارزه با خرافات]] و امور [[بیهوده]] از جمله [[بت‌پرستی]] بود. [[رسول خدا]] {{صل}} نه تنها با امور بیهوده‌ای که در تضاد با تعالیم وحیانی [[اسلام]] قرار داشتند مبارزه کرد، بلکه حتی با [[افکار]] و [[عقاید]] نادرستی که به ظاهر او را [[تأیید]] می‌کردند نیز به مقابله برخاست و کوشید [[مردم]] را به‌گونه‌ای [[تربیت]] کند که همواره پیرو [[دلیل]] و منطق باشند و از خرافه‌گرایی [[تبعیت]] نکنند<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص ۱۸۸.</ref>.

=== مبارزه با استکبار ===
{{اصلی|استکبارستیزی}}
[[استکبار]]، برگرفته از واژه عربی "[[کبر]]"، به معنای عظمت و بزرگی<ref>الجوهری، الصحاح، ج ۲، ص ۸۰۲ - ۸۰۳ و ابن منظور، لسان العرب، ج ۵، ص ۱۲۵ - ۱۲۶.</ref> و در لغت به معنای بزرگ‌انگاری و طلب بزرگی<ref>لسان العرب، ج ۵، ص ۱۲۹ و فخر الدین طریحی، مجمع البحرین، ج ۳، ص ۴۶۵.</ref> و ترک [[اذعان]] به [[حق]] است<ref>مجمع البحرین، ج ۳، ص ۴۶۵.</ref> و می‌توان گفت، [[مستکبران]] کسانی هستند که برای دست‌یابی به منافع خویش از هیچ ظلمی ابا ندارند و خود و منافع خود را بالاتر از هر چیز دیگر می‌دانند.

[[پیامبر]] {{صل}} که با [[شعار]] [[برابری]] و [[عدالت]] [[مبعوث]] شده بود، از ابتدای [[رسالت]] خویش به مبارزه با این [[تفکر]] پرداخت و کوشید [[تفکر]] استکباری را از [[اندیشه]] [[جامعه اسلامی]] بزداید. راهکارهای [[پیامبر]] {{صل}} برای [[مبارزه با مستکبران]] را می‌توان در سه بخش مطالعه کرد: [[مبارزه فرهنگی]]؛ [[مبارزه سیاسی]] و [[مبارزه مسلحانه]]<ref>[[معصومه اخلاقی|اخلاقی، معصومه]] [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۱۰۷.</ref>.

=== مبارزه با خرافه ===
{{اصلی|مبارزه با خرافه}}
[[اسلام]]، [[دین]] [[آگاهی]] و [[معرفت]] است و واقع‌گرایی در ذات آن نهفته است. از این رو، نمی‌تواند با اوهام و [[خرافات]] هماهنگ باشد یا در برابر آن [[سکوت]] کند، بلکه اصولاً این [[مکتب]]، مبارزه با [[افکار]] [[خرافی]] و [[باطل]] را در رأس کار خود قرار می‌دهد. بر این اساس، [[پیامبر اسلام]]، آگاهی دادن به [[مردم]] و جذب آنان به سوی واقعیت‌ها را در دستور کار خویش قرار داده بود.

پیش از بعثت، خرافات بر سرزمین [[حجاز]] سایه افکنده بود. [[پیامبر گرامی اسلام]] تلاش کرد تا این اوهام و تاریکی‌ها را از [[دل]] و ذهن مردم [[پاک]] کند<ref>[[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[مروارید نبوت (کتاب)|مروارید نبوت]] ص ۶۹.</ref>.

=== مبارزه با تعصب‌های قبیله‌ای ===
{{اصلی|مبارزه با تعصب‌های قبیله‌ای}}
[[جامعه]] [[عرب]] در [[دوران جاهلیت]]، گرفتار آداب و رسوم ناپسند و رفتارهای ناهنجاری بود. آنها خود درباره آداب و رسوم ناپسندشان گفته‌اند: «ما مردمی بودیم که در دوران جاهلیت [[بت]] می‌پرستیدیم، مردار می‌خوردیم، کارهای زشت انجام می‌دادیم، [[قطع رحم]] می‌کردیم، با [[همسایگان]] و هم‌پیمانان خود رفتار بدی داشتیم و نیرومند ما به [[ناتوان]] ما [[ستم]] می‌کرد...»<ref>تاریخ پیامبر اسلام، ص۱۱۶؛ نک: سیرة النبی، ج۱، ص۳۵۶ - ۳۹۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۰۸ - ۱۱۰.</ref>. [[پیامبر خدا]] با تعصب‌های قبیله‌ای و [[تبعیض‌ها]] و نابرابری‌های نادرست و [[ظالمانه]] مبارزه کرد و آن را ریشه کن ساخت. [[حضرت محمد]] {{صل}} همواره با رفتار خود، دیدگاه [[اسلام]] را درباره [[برابری]] [[انسان‌ها]] نزد [[خدا]] و رسولش برای [[مردم]] تبیین می‌کرد<ref>[[احمد رضوانفر|رضوانفر، احمد]]، [[برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)|برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم]]، ص ۴۱.</ref>.

=== مبارزه با فرهنگ جاهلی ===
{{اصلی|مبارزه با فرهنگ جاهلی}}
یکی از تلاش‌های [[معصومان]]، به ویژه [[پیامبر اعظم]] {{صل}}، مبارزه با [[فرهنگ]] و [[آداب]] منحط [[دوران جاهلیت]] قبل از [[اسلام]] بود. تحول در یک [[جامعه]] با ازبین رفتن رسوبات منحط [[فرهنگی]] آن میسر است. بدون نابودی فرهنگ [[فاسد]]، امکان تحول در جامعه و پیمودن مسیر [[رشد]] و [[ترقی]] وجود ندارد؛ چراکه بسیاری از آداب و رسوم فرهنگی مانع تعالی جامعه می‌گردد. تحول و [[انقلاب]] فرهنگی زمینه ساز تحول [[اجتماعی]] و [[تکامل]] و ترقی جامعه است. اسلام با [[عقاید]] نادرست و [[خرافی]] دوران [[جاهلی]] که [[بت پرستی]] بود، مبارزه کرد و با [[تغییر]] [[باورها]] و نگرش [[مردم]] و توجه به خداوندی که [[ارزش‌ها]] را ارج می‌نهد و [[انسان‌ها]] را از هر نژاد و قومی برابر می‌داند، تحولی عظیم در میان توده مردم ایجاد کرد و حصار چرخه محدود [[حاکمیت]] اشراف قریش را در هم شکست. اسلام بخش‌هایی از آداب و رسوم فرهنگی جامعه را که بر خلاف [[عقل]] و [[عدالت]] بود، تغییر داد<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۱.</ref>.

== معصومین و تأیید قیام‌های حق ==
{{اصلی|تأیید قیام‌های حق}}
[[سیره سیاسی]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} مواجهه ایشان با [[نهضت‌ها]] و قیام‌های بسیاری از سوی مخالفان [[نظام سیاسی حاکم]] را نشان می‌دهد که در طول بیش از دو قرن در سراسر شهرهای سرزمین [[اسلامی]] جریان داشت. در برخورد [[پیشوایان معصوم]] با این [[قیام‌ها]] و نهضت‌ها و صداهای مخالف با [[حاکمیت جور]] آنان، تنها قیام‌ها و اعتراض‌هایی را که [[رهبران]] آن، [[مردم]] را به سوی خود [[دعوت]] می‌کردند و در راستای منافع دنیوی خویش گام برمی‌داشتند، مورد [[تأیید]] قرار نمی‌دادند، زیرا [[ائمه اطهار]] {{عم}} چنین انگیزه‌هایی را قبول نداشتند. ولی [[قیام]] و نهضت‌های مکتبی و صداهای مخالفی که در چارچوب [[دفاع]] از [[خاندان]] اهل‌بیت {{عم}} و [[مخالفت]] با [[حاکمیت]] جائران شنیده می‌شد را قبول داشته و تأیید می‌کردند<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص ۳۱۳-۳۲۳.</ref>.

== معصومان و تربیت نیروهای صالح ==
{{اصلی|یاران صالح|تربیت نیروهای صالح}}
یکی از مهم‌ترین [[اصول تربیت]] یک [[امت]] [[مبارز]]، نیروسازی و تربیت نیروهای صالح و شایسته و [[آگاه]] به حقایق است. عصر ائمه [[معصومان]] {{عم}}، به گونه‌ای است که در آن خفقان و [[تبلیغات]] زهرآگین دستگاه [[اموی]] و عباسی به وفور به چشم می‌خورد و در عصر [[رسول خدا]] {{صل}} نیز [[سعایت]] [[مشرکان]] [[مکه]] [[حاکم]] است. در این دوره‌ها، [[سیاست]] کوچک شمردن و گمنام کردن [[اهل‌بیت]] {{عم}} در [[دستور]] کار دستگاه حاکم است و از این روی، مشاهده می‌کنیم که پس از [[شهادت]] [[حسین بن علی]] {{ع}}، بسیاری از [[مردم]] [[امام]] حاضر {{ع}} و [[خاندان]] اهل‌بیت {{عم}} را نمی‌شناختند و یا در مورد [[امامت امام سجاد]] {{ع}} [[تردید]] داشتند. به این [[دلیل]] [[امام زین‌العابدین]] {{ع}} پس از بازگشت از [[اسارت]]، [[همت]] خویش را برای جذب نیرو و [[تربیت]] آنان صرف کرد<ref>در این زمینه امام سجاد {{ع}} به خرید بندگان، آموزش و تربیت و سپس آزادسازی آنان مشغول شد. آن حضرت توانست در مدت امامت خویش افراد زبده، عالم و اسلام‌شناسی تربیت کند و سنگ بنای دانشگاه اهل‌بیت {{عم}} را بنا نهد، افرادی همچون ابوحمزه ثمالی، سعید بن جبیر، ابوخالد کابلی و دیگران از این دسته‌اند.</ref>. آنان با این [[اقدام]] افزون بر تربیت نیروهای خاص و صاحبان [[اسرار]] [[ائمه]] {{عم}}، زمینه تربیت سایر [[مسلمانان]] به دست این تربیت‌یافتگان مکتب اهل‌بیت {{عم}} را فراهم می‌ساختند<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص۹۷.</ref>.

== ساحت‌های سیره معصوم ==
{{مدخل وابسته}}
# [[سیره اخلاقی معصوم]]
# [[سبک زندگی معصوم]]
# [[سیره خانوادگی معصوم]]
# [[سیره اجتماعی معصوم]]
# [[سیره عبادی معصوم]]
# [[سیره اقتصادی معصوم]]
# [[سیره فرهنگی معصوم]]
# [[سیره علمی معصوم]]
# [[سیره تبلیغی معصوم]]
# [[سیره تربیتی معصوم]]
# [[سیره سیاسی معصوم]]
# [[سیره حکومتی معصوم]]
# [[سیره مدیریتی معصوم]]
# [[سیره نظامی معصوم]]
# [[سیره قضایی معصوم]]
{{پایان مدخل‌ وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:136812498.jpg|22px]] [[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|'''سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور''']]
# [[پرونده:1100520.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|'''سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
# [[پرونده:1100564.jpg|22px]] [[محمد حسین جمشیدی|جمشیدی، محمد حسین]]، [[احیای اندیشه ظلم‌ستیزی دینی در تفکر سیاسی دینی امام خمینی (مقاله)|'''احیای اندیشه ظلم‌ستیزی دینی در تفکر سیاسی دینی امام خمینی''']]
# [[پرونده:1100677.jpg|22px]] [[سید سجاد ایزدهی|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)|'''فقه سیاسی امام خمینی''']]
# [[پرونده:152259.jpg|22px]] [[علی محمد تاج‌الدین|تاج‌الدین، علی محمد]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|'''فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم''']]
# [[پرونده:152259.jpg|22px]] [[معصومه اخلاقی|اخلاقی، معصومه]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|'''فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم''']]
# [[پرونده:1379754.jpg|22px]] [[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[مروارید نبوت (کتاب)|'''مروارید نبوت''']]
# [[پرونده:10053608.jpg|22px]] [[احمد رضوانفر|رضوانفر، احمد]]، [[برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)|'''برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سیاست]]
[[رده:سیره سیاسی]]